przepisami obowiązującymi w 1988 roku nagrody z (...) nie stanowiły podstawy wymiaru składek. Wyrokiem z dnia 2 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 22 lutego 2013 roku i z dnia 15 marca 2013 roku w ten sposób, że ustalił podstawę wymiaru emerytury ubezpieczonego S. Ż. na kwotę 3.540,77 i wysokość emerytury na kwotę 2.645,77 zł od dnia 1 lutego 2013 roku. Umorzył postępowanie odnośnie uwzględnienia przy wyliczaniu emerytury okresu od 15 września 1970 do 31 grudnia 1972 roku, z w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony S. Ż. wystąpił o ustalenie prawa do emerytury w dniu 09 stycznia 2013 roku. Do wniosku dołączył m.in. zaświadczenia RP – 7 z dnia 22.11.2004 roku i z dnia 25.10.2011 roku . Wysokość emerytury skarżącego wyliczonej w oparciu o kwestionowane dokumenty wynosiła na dzień 01 lutego 2013 roku 2.645,77 złotych. Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiotem sporu w sprawie było to, czy organ rentowy prawidłowo określił wysokość emerytury ubezpieczonego. Sąd Okręgowy wskazał na treść art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowiących, że ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
pouczeniem, na składniki stałe i zmienne. Organ rentowy nie kwestionując autentyczności tych zaświadczeń, poddał w wątpliwość zapisy dotyczące składników zmiennych. Było to zdaniem Sądu Okręgowego niezrozumiałe, skoro w Informacji zawartej w zaświadczeniach jednoznacznie wskazał, jakie składniki należy umieścić w jakiej rubryce. Sąd Okręgowy uznał, iż wynagrodzenia podane w kwestionowanych zaświadczeniach stanowiły podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne. Zdaniem Sądu Okręgowego nagroda z (...) w 1988 roku nie była wyłączona z podstawy wymiaru składek. W powołanym przez organ rentowy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 09.11.1987 roku oraz aktach niższego rzędu nie ma przepisu wyłączającego nagrody z podstawy wymiaru składek. Organ rentowy nie wskazał jaki przepis rozporządzenia o tym stanowi. Analiza rozporządzenia wykazała, że o wyłączeniach stanowił jego § 6 o treści na dzień 01.10.1988 r.: podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy stanowią, z uwzględnieniem § 7 i 8, wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, zaliczone w myśl przepisów o klasyfikacji wynagrodzeń, z wyłączeniem wypłat: 1) zasiłków chorobowych, 2) na rzecz jednostek wojskowych jako kwot stanowiących wartość robocizny z tytułu zadań szkoleniowo-produkcyjnych wykonywanych przez te jednostki, 3) uposażeń zasadniczych wraz z dodatkami, premii i innych należności pieniężnych, wypłaconych żołnierzom zawodowym pełniącym służbę w przedsiębiorstwach państwowych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub wykonującym zadania poza wojskiem, 4) na rzecz właściwych jednostek organizacyjnych kwot stanowiących wartość robocizny zorganizowanych grup roboczych, 5) na rzecz chorych oraz pensjonariuszy domów pomocy społecznej za czynności wykonywane w ramach terapii zajęciowej. Zdaniem Sądu Okręgowego, organ rentowy nie miał podstaw do kwestionowania zapisów w zaświadczeniach RP – 7 za sporne okresy. Dlatego Sąd Okręgowy nakazał wyliczenie wysokości świadczenia z ich uwzględnieniem i emeryturę w takiej wysokości wnioskodawcy przyznał. Ponadto
art. 477 13 k.p.c. zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. W decyzji z dnia 15 marca 2013 roku uwzględniono argumenty ubezpieczonego odnośnie okresu od dnia 15.09.1970 do dnia 07.11.1972 r. który wliczono do jego stażu ubezpieczeniowego. Wnioskodawca domagał się ustalenia wysokości emerytury z uwzględnieniem okresu składkowego od dnia 01 do dnia 31 stycznia 1013 roku. W tym zakresie decydująca była data złożenia wniosku o świadczenie. W styczniu 2013 roku organ rentowy uzyskał potwierdzenie opłacania składek ale tylko do dnia 31 grudnia 2012 roku i taki okres został uwzględniony. Płatnik bezspornie uiścił składki za styczeń 2013 roku, ale zrobił to w lutym 2013 roku i dlatego w decyzji przyznającej emeryturę ten okres nie został przyjęty. Nie oznacza to jednak, iż okres ten nie zostanie wnioskodawcy doliczony. Zdaniem Sądu Okręgowego w tym celu należy złożyć wniosek o przeliczenie emerytury. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. wniósł organ rentowy. Zaskarżył wyrok w części, dotyczącej jego pkt. I i zarzucił mu: - naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 227k.p.c.i art. 233§lk.p.c, polegające na: pominięciu przez Sąd Okręgowy wyjaśnienia i ustalenia istotnej dla sprawy okoliczności, czyli nieprzeprowadzeniu prawidłowego postępowania dowodowego i nierozważeniu w sposób bezstronny i wszechstronny, a zupełnie dowolny treści zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawionego w dniu 22.11.2004r. przez (...)w G.., z którego wynika brak określenia rodzaju składników zmiennych wynagrodzenia ubezpieczonego wykazanych w latach 1985- 1989, ponadto dowolnej kwalifikacji spornych świadczeń wypłaconych z (...) wykazanych przez (...) z/s. w G. w zaświadczeniu Rp-7 z dnia 25.10.201 lr. za 1988r., skutkujące dowolnym przyjęciem przez Sąd, że przedmiotowe składniki i świadczenia stanowiły podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne w sytuacji gdy takiej podstawy nie stanowiły oraz nie wyjaśnienie przez Sąd Okręgowy podstawy prawnej zaskarżonego wyroku, co skutkowało także naruszeniem przez ten Sąd przepisu art.328§2k.p.c, które to w/w. uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy'. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o:
przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1987 r. w sprawie zgłaszania pracowników do ubezpieczenia społecznego oraz składek na to ubezpieczenie, w latach 1984-1989 nie było obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne od omawianego składnika wynagrodzenia. Mianowicie w § 6 tegoż rozporządzenia wskazano, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy stanowią, z uwzględnieniem § 7 i 8, wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, zaliczone w myśl przepisów o klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej do wynagrodzeń osobowych, z wyłączeniem m.in. dodatkowych świadczeń pieniężnych bądź wartości świadczeń w naturze nie mających charakteru deputatu, przyznawanych na podstawie przepisów szczególnych (kart branżowych), np. ekwiwalentu pieniężnego z tytułu zwrotu kosztów przejazdów urlopowych, świadczeń na pomoce naukowe dla dzieci, świadczeń przyznanych z okazji uroczystych dni, jak tradycyjne "barbórkowe", korzyści materialnych zapewnionych pracownikom w układach zbiorowych pracy lub w umowach indywidualnych, a polegających na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów lub przedmiotów, korzystania z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji, z biletów teatralnych, kinowych itp. Z powyższego wynika zatem, że przy ustalaniu, czy istnieje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od określonych składników wynagrodzenia w spornym okresie, należy odnieść się do przepisów określających składniki funduszu płac i przepisów dokonujących klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej. I tak są to: uchwała Nr (...) Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r. w sprawie składników funduszu płac (Mon. Pol. Nr 43, poz. 212 ze zm.), obowiązująca w okresie od 1 stycznia 1977 r. do 31 grudnia 1983 r., oraz uchwała Nr 33 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1983 r. w sprawie klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej (Mon. Pol. Nr 15, poz. 85 ze zm.), obowiązująca w okresie od 1 stycznia 1984 r. do 29 marca 2001 r.
osobowy fundusz płac, bezosobowy fundusz płac, wynagrodzenia z (...), z czystej nadwyżki w spółdzielniach i z funduszów o podobnym charakterze. Stosownie do § 10, do wynagrodzeń z (...) zaliczało się wypłaty nagród indywidualnych z tego funduszu. Nie było więc podstaw do kwalifikowania nagrody wypłaconej z (...) jako składnika wypłaconego z osobowego funduszu płac, skoro zaliczała się ona do odrębnej kategorii funduszu płac jako takiego. W konsekwencji powyższego w analizowanym postępowaniu brak było podstaw do przeliczenia emerytury z uwzględnieniem w jej podstawie wymiaru wypłaconej ubezpieczonemu w 1988 r. premii z (...) z tej racji, że nie stanowiła ona składnika wynagrodzenia, który w rozumieniu przepisów o podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, obowiązujących w okresie, którego dotyczy spór, podlegał składce na ubezpieczenie społeczne i nie ma znaczenia, czy składka ta została opłacona czy też nie. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy nie miał podstaw do uwzględnienia żądania ubezpieczonego w tej części (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. akt III AUa 970/07) Sposób ustalania podstawy wymiaru świadczeń reguluje przepis art. 15 ust. 4 ustawy.
tym przepisem oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek w okresie każdego roku (oddzielnie) z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych, a następnie oblicza się w procentach stosunek każdej z tych sum do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia w danym roku kalendarzowym. Średnia arytmetyczna tych procentów daje wskaźnik wysokości podstawy wymiaru. W przypadku pracowników, podstawę wymiaru składek w każdym roku kalendarzowym stanowi wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia ze stosunku pracy. Przy ustalaniu, czy istnieje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od określonych składników wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, stosuje się przepisy obowiązujące w okresie, z którego wynagrodzenie jest uwzględnione w podstawie wymiaru. Powyższe koresponduje z zapisem § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (Dz. U. z 1989 r., Nr 11, poz. 63 ze zm.), w myśl których, do ustalenia podstawy wymiaru dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy nie przyjmuje się tych składników wynagrodzenia w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, od których nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, z uwzględnieniem zastrzeżeń nie mających znaczenia w sprawie, a przy ustalaniu, czy istnieje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od określonych składników wynagrodzeń, stosuje się przepisy obowiązujące w okresie, z którego wynagrodzenie jest uwzględniane w podstawie wymiaru. I tak stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, rent, zaopatrzeń i opieki społecznej (Dz. U. Nr 20, poz. 119 ze zm.) -w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1975 r. do dnia 31 grudnia 1986 r. - zakłady pracy były zobowiązane do opłacania ze środków własnych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników. W myśl ust. 3 powołanego art. 12 kompetencji Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych pozostawiono określenie w drodze rozporządzenia zarobków stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Realizując upoważnienie ustawowe Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w dniu 13 grudnia 1976 r. wy dał rozporządzenie w sprawie dostosowania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym i ubezpieczeniu rodzinnym do zasad określających składniki funduszu płac (Dz. U. Nr 40, poz. 239 ze zm.), które w § 1 ust. 1 stwierdzało, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowią w uspołecznionych zakładach pracy wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze zaliczone do osobowego funduszu płac. Przepis w tym brzmieniu obowiązywał do 31 grudnia 1983 r. i został uchylony przez przepis § 3 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 27 grudnia 1983 r. w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników uspołecznionych zakładów pracy (Dz. U. Nr 73, poz. 332 ze zm.). Ten nowy akt prawny, który wszedł w życie 1 stycznia 1984 r., w § 1 zawierał podobną regulację prawną, stanowił bowiem, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników uspołecznionych zakładów pracy stanowią wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, zaliczone - w myśl przepisów o klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej - do wynagrodzeń osobowych. Z powyższego wynika zatem, że przy ustalaniu, czy istnieje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od określonych składników wynagrodzenia w spornym okresie, należy odnieść się do przepisów określających składniki funduszu płac i przepisów dokonujących klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej. I tak są to: - uchwała Nr (...) Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r. w sprawie składników funduszu płac (Mon. Pol. Nr 43, poz. 212 ze zm.), obowiązująca w okresie od 1 stycznia 1977 r. do 31 grudnia 1983 r., oraz - uchwała Nr 33 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1983 r. w sprawie klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej (Mon. Pol. Nr 15, poz. 85 ze zm.), obowiązująca w okresie od 1 stycznia 1984 r. do 29 marca 2001 r.
osobowy fundusz płac, bezosobowy fundusz płac, wynagrodzenia z (...), z czystej nadwyżki w spółdzielniach i z funduszów o podobnym charakterze. Stosownie do § 10 do wynagrodzeń z (...) zalicza się wypłaty nagród indywidualnych z tego funduszu. Nie było więc podstaw do kwalifikowania nagrody wypłaconej z (...) - w 1988 - jako składnika wypłaconego z osobowego funduszu płac, skoro zaliczała się ona do odrębnej kategorii funduszu płac jako takiego.
1 uchwały Nr 33 wynagrodzenia, rozumiane jak w § 1 uchwały, dzielą się m.in. na wynagrodzenia osobowe, wynagrodzenia bezosobowe, honoraria, nagrody z (...) i inne. Według § 7 nagrody z (...) obejmują nagrody wypłacane z tego funduszu, na podstawie odrębnych przepisów w uspołecznionych zakładach pracy, z wyłączeniem przedsiębiorstw państwowych objętych przepisami ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 7, poz. 54 ze zm.). Wobec powyższego nagrody z (...) jako niezaliczone do wynagrodzeń osobowych, nie stanowiły podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. W okresie od 1 lipca 1973 r. do 31 grudnia 1986 r. obowiązywała ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału (...) oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkalnego (Dz. U. Nr 27, poz. 150 ze zm.). Wypłaty otrzymywane na podstawie powyższej ustawy nie stanowiły, w świetle powyższych rozważań, podstawy naliczania składek na ubezpieczenie społeczne, wypłacane były ze środków spoza osobowego funduszu płac, w ramach (...). Z dniem 1 stycznia 1990 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. Nr 7, poz. 41, następnie tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 68, poz. 370 ze zm.). Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników została w tym akcie prawnym ustalona w odmienny sposób, niż w poprzednim okresie. Nie miało znaczenia, czy dany składnik wynagrodzenia, czy inne świadczenia ze stosunku pracy był wypłacony z osobowego, czy też bezosobowego funduszu płac.
1 cyt. rozporządzenia, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników stanowił dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem wypłat wymienionych początkowo w pkt 1 - 23, następnie 1 -
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.