Zgodnie z treścią art.
administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat, od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Przepis ten wskazuje, jako moment początkowy biegu terminu przedawnienia nałożenia kary, naruszenie prawa lub wystąpienie skutków naruszenia prawa. Przepis nie posługuje się żadną jednostką czasu konkretyzującej początek biegu terminu przedawnienia, jak np. dzień, chwila, czas. Przyjąć zatem należy, iż początkiem biegu terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest czas naruszenia prawa (lub czas wystąpienia skutków naruszenia prawa, z którym jednak nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie). Przedawnienie nałożenia administracyjnej kary jest rezultatem niewydania w określonym prawem terminie decyzji administracyjnej ostatecznie konkretyzującej dolegliwość (obowiązek) względem jednostki, wskutek czego wygasa kompetencja organu na gruncie konkretnego naruszenia prawa indywidualnie oznaczonego podmiotu. Wskazać należy, że obowiązek za okres od dnia od 4 kwietnia do 31 grudnia 2015 r. powód mógł zrealizować do dnia 30 czerwca 2016 r., a nie, jak twierdzi powód do końca 2015 r. Dopiero bowiem po upływie tego terminu - 30 czerwca 2016 r., nastąpiło naruszenie przepisów prawa polegające na zaniechaniu, skutkujące ostatecznie koniecznością wymierzenia kary pieniężnej, które jednocześnie stanowiło moment początkowy biegu terminu przedawnienia nałożenia kary. Dopiero zatem po dniu 30 czerwca 2016 r. na powodzie nie spoczywał już obowiązek uiszczenia opłaty zastępczej lub złożenia świadectwa pochodzenia. Po tym dniu Obowiązek (...) przekształcił się natomiast w obowiązek zapłaty kary pieniężnej. Okoliczność podnoszona przez powoda, że odebrał zaskarżoną decyzję dopiero w dniu 12 stycznia 2021 r. jest bez znaczenia prawnego w niniejszej sprawie, albowiem termin przedawnienia wymierzenia kary za niewypełnienie przez Powoda Obowiązku (...), w świetle brzmienia art.
k.p.a., nie upływał w dniu 31 grudnia 2020 r., a dopiero w dniu 30 czerwca 2021 r. Termin przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie prawa polegające na zaniechaniu biegnie od ostatniego dnia, w którym należało dokonać zaniechanego działania. Obliczanie tego terminu następuje według ogólnych zasad liczenia terminów w myśl art. 57 k.p.a., które nowelą Kodeksu postępowania administracyjnego z 7 kwietnia 2017 r. zostały zmodyfikowane dla potrzeb obliczania terminów przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych. Zgodnie z treścią art. 57 §3a k.p.a. terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było - w dniu poprzedzającym bezpośrednio ten dzień. Wydaniem decyzji nakładającej karę pieniężną, która to w przypadku rozstrzygnięć Prezesa URE jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., uniknięto upływowi terminu przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej (wyroki WSA w Warszawie: z dnia 3 lipca 2018 r., V SA/Wa 1303/17, V SA/Wa 1304/17; z dnia 14 marca 2018 r., V SA/Wa 1305/17). Sąd podziela stanowisko pozwanego, iż nie jest dopuszczalne przyjęcie, że dniem z którym decyzja Prezesa URE staje się ostateczna, jest dzień, w którym decyzja ta została doręczona stronie. Należy bowiem podkreślić, że decyzja Prezesa URE jest dlatego ostateczna, że nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji, nie zaś dlatego, że została doręczona stronie. Doręczenie takiej decyzji stronie powoduje jedynie ten skutek, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego jako decyzja ostateczna z dniem jej wydania. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczynał się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu na ten okres. Z kolei w myśl art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 ww. przepis został uchylony. Zgodnie z art. 68 ust. 2 ww. ustawy terminy, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Przyjmując zatem, że art. 15zzr ust. 1 ustawy „COVID-19” należy stosować od dnia 14 marca 2020 r. (postanowienie SN z dnia 13 listopada 2020 r., V CZ 60/20 ) oraz biorąc pod uwagę datę wejścia w życie ustawy uchylającej ww. przepis, bieg terminu przedawnienia biegł dalej od dnia 24 maja 2020 r. powyższe oznacza, że do biegu terminu przedawnienia w niniejszej sprawie należy doliczyć ww. okres jego zawieszenia. Oznacza to zatem, iż w niniejszej sprawie Prezes URE dysponował wystraczającą ilością czasu na wydanie Decyzji i wydał ją w terminie, o którym mowa w art.
ust. 1 k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne toczące się przed Prezesem URE nie było dotknięte taką wadą, która uzasadniałaby uchylenie decyzji. Zarzut powoda o przedawnieniu wydania decyzji należy zatem uznać za całkowicie bezzasadny. Odnosząc się natomiast do nałożenia kary pieniężnej wskazać należy, że zgodnie z unormowaniem art. 9a ust. 5 tej ustawy opłaty zastępcze stanowią przychód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i są uiszczane na konto tego podmiotu. Tym samym konstrukcja ww. obowiązku wyklucza możliwość dochodzenia przez Prezesa URE zaległych należności z tytułu niezapłaconej opłaty zastępczej. Natomiast unormowanie art. 56 ust. 1 pkt 1a P.e. (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.) nakłada na Prezesa Urzędu obligatoryjny obowiązek wszczęcia postępowania o wymierzenie kary pieniężnej, co wynika z samej istoty prawa administracyjnego: „Dla organu administracji publicznej ta właśnie okoliczność, że w prawie administracyjnym istnieją wyłącznie normy iuris cogentis ma drugie, dodatkowe, równie ważne znaczenie, które wykracza poza tradycyjne rozumienie tej kategorii norm. Organ bowiem, niezależnie od tego, że ma działać w oparciu o obowiązujące prawo i poza to prawo nie wykraczać, a także niezależnie od tego, że jego działania mają bezwzględnie wiążące konsekwencje, gdy dotyczą one wskazanego przez prawo stanu faktycznego, ma jednocześnie obowiązek stosowania tego prawa. Poza sytuacjami wyraźnie wyznaczonymi przez samo prawo, w których ustawodawca pozostawia organowi wybór co do tego, czy działanie podjąć (działanie fakultatywne), organ ten ma obowiązek „czynić użytek” z przyznanej mu kompetencji i stosować normę, co do której konkretyzacji został upoważniony. Obowiązek organu wynikający z normy bezwzględnie wiążącej jest zatem podwójny.” (J. Zimmermann, Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013, s. 117). Sąd zgodził się z przytoczonym poglądem. W konsekwencji uznał za w pełni uzasadnione nałożenie przez Organ regulacyjny sankcji pieniężnej, w wysokości przewidzianej przepisami prawa, w celu ustalenia wysokości zobowiązań publicznoprawnych powoda wynikających z przepisów prawa. W sytuacji, gdy organ nie przeprowadziłby postępowania o wymierzenie kary oraz nie wydał zaskarżonej decyzji, nie mógłby zgłosić w postępowaniu upadłościowym wierzytelności w ustalonej w tej decyzji wysokości, ponieważ kara pieniężna wymierzana jest w formie decyzji administracyjnej. Dokonanie odmiennej wykładni prowadziłoby do uniemożliwienia wyegzekwowania należności publicznoprawnych. Zgodnie z treścią art. 56 ust. 6a P.e. Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek. Powyższy przepis wskazuje następujące przesłanki uprawniające Prezesa URE do odstąpienia od wymierzenia kary: znikomy stopień szkodliwości czynu, zaprzestanie naruszania prawa lub realizację obowiązku przez adresata kary. Przy czym przesłanki mogą zatem występować alternatywnie, zawsze natomiast musi zostać zrealizowana pierwsza przesłanka łącznie z jedną z przesłanek alternatywnych . Należy wskazać, że nieuiszczona przez powoda opłata zastępcza wynosi łącznie 35.373,81 zł, stąd uwzględniając dyspozycję art. 56 ust. 2a pkt 1 Prawa energetycznego (w brzmieniu obowiązującym do 24 stycznia 2019 r.) minimalna wysokość kary pieniężnej obliczona według określonego w tym przepisie wzoru nie mogła być niższa niż 45.985,95 zł. Prezes URE wymierzył powodowi karę w wysokości 45.985,95 zł. Jednak z uwagi na fakt, że powód nie był karany za brak realizacji przedmiotowego obowiązku jest okolicznością łagodzącą powoda, kara zatem nie uległa podwyższeniu. Taka kara jest adekwatna do popełnionego deliktu i spełnia przypisane jej funkcji represyjną, prewencyjną i wychowawczą. Odnosząc się do zarzutu odwołania, według którego w sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, podkreślić należy, że Prezes URE rozważył możliwość zastosowania art. 56 ust. 6a P.e., zgodnie z którym może (lecz nie musi) odstąpić od nałożenia sankcji pieniężnej, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, gdy określone w tym przepisie przesłanki zostaną spełnione łącznie. W omawianej sprawie nie można uznać, że powód zrealizował obowiązek, ani że zaprzestał naruszenia prawa – bowiem nie uiścił on opłaty zastępczej, ani nie umorzył odpowiedniej ilości świadectw pochodzenia za energię elektryczną sprzedaną odbiorcom końcowym. W związku z powyższym, jak słusznie podkreślił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI ACa 927/13 „w sytuacji niespełnienia żadnej z powyższych alternatywnych przesłanek prawnie irrelewantna staje się ocena stopnia szkodliwości czynu powoda, a w szczególności, czy był on znikomy. Jest to bowiem przesłanka, która powinna być spełniona łącznie z zaprzestaniem naruszania prawa lub zrealizowaniem obowiązku. Dodatkowo nie można uznać, że stopień szkodliwości popełnionego czynu był znikomy. Dyspozycja zawarta w art. 56 ust. 6a P.e. nie została zatem wypełniona, co wskazuje na konieczność wymierzenia kary pieniężnej. W przedstawionym stanie rzeczy odwołanie podlegało oddaleniu na podstawie art. 479 53 § 1 k.p.c., gdyż nie było podstaw do jego uwzględnienia. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 148 1 § 1 k.p.c. O kosztach procesu, Sąd orzekł stosownie do wyników postępowania, na podstawie art. 98 k.p.c. oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) orzekając na rzecz pozwanego zwrot kwoty 720 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. SSO Bogdan Gierzyński
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.