Orzeczenie, sygn. akt II AKa 83/24
0.1Sygn. akt II AKa 83/24 0.2 3WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 4Dnia 10 lipca 2024 r.
5Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
5.0.0.1Przewodniczący: SSA – Dorota Tyrała (spr.) 5.0.0.2 Sędziowie: SA – Ewa Leszczyńska - Furtak 5.0.0.3 SA – Ewa Gregajtys 5.0.0.4 Protokolant: Kinga Korczyńska 5.0.0.5przy udziale Prokuratora Joanny Gołaszewskiej po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 202 4 r. sprawy z wniosku P. K. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania kary orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w W., sygn. akt IV W 710/18 na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt VIII Ko 30/23 na podstawie art. 439§1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w prawidłowym – należycie obsadzonym – składzie.
UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 83/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1 1.
CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024r., sygn. akt VIII Ko 30/23 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ pełnomocnik wnioskodawczyni 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k.
Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp.
Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp.
Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu .
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp.
Zarzut
Lp.
Zarzut
Lp.
Zarzut
Lp.
Zarzut
Wniosek
Wobec konieczności uchylenia wyroku z przyczyn wskazanych w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wniosek powiązany bezpośrednio z zarzutami apelacji – na obecnym etapie bezprzedmiotowy.
4.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU Stwierdzenie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Sąd Apelacyjny dokonując kontroli instancyjnej wyroku ma obowiązek rozpoznać zarzuty podniesione w środku odwoławczym, ale w pierwszej kolejności zbadać, czy zaskarżony wyrok nie jest dotknięty wadą w postaci bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 k.p.k.
Bezspornym jest, że stanowiąca skład Sądu I instancji, który wydał wyrok z dnia 30 stycznia 2024 r., w sprawie sygn. VIII Ko 30/23, Pani Sędzia M. S. otrzymała nominację do Sądu Okręgowego w Warszawie w dniu 27 czerwca 2022 r. (postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2022 r., M.P. poz. 752) w oparciu o rekomendacje KRS w kształcie nadanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS i niektórych innych ustaw, wyrażone w uchwale Nr 630/2021 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 8 czerwca 2021r.
Opierając się na ugruntowanym poglądzie prawnym przedstawionym w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. w sprawie sygn. akt I KZP 2/22 oraz uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (...) I-4110-1/20 oraz wskazując na wnioski płynące z szeregu judykatów Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (m.in. przedstawione w wyrokach (...) z 19 listopada 2019 r. wydanym w połączonych sprawach C 585/18, 624/18 i C 625/18; z 2 marca 2021 r, C 824/18; z 15 lipca 2021 r., C-791/19; z 6 października 2021 r. C 487/19; z 16 listopada 2021 r. C-748/19 do C-754/19 oraz w wyrokach (...) z 22 lipca 2021 r., skarga nr (...) R. przeciwko Polsce; z 8 listopada 2021 r., skargi nr (...) i (...) D.-F. i O. przeciwko Polsce; z 3 lutego 2022 r., skarga nr (...) A. P. przeciwko Polsce; z 15 marca 2022 r. skarga nr (...) G. przeciwko Polsce, wyrok z 6 października 2022 r. skarga nr (...) J. p-ko Polsce, a także wyrok z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie (...) W. przeciwko Polsce)
We wskazanych bowiem powyżej orzeczeniach w sposób jednoznaczny oceniono, że postępowanie nominacyjne prowadzone przez organ utworzony w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz.3) nie wypełnia standardów obowiązujących w państwie demokratycznym i gwarantowanych w Konstytucji RP – w szczególności wynikających z przepisów art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust.1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności gwarantujących stronom postępowania rozpatrzenie ich sprawy przez niezależny sąd. Powołania w Polsce sędziów wszystkich szczebli z udziałem KRS w znowelizowanym w 2017 r. kształcie (vide m.in. pkt 329 wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie (...) W. przeciwko Polsce) są obarczone wadą systemową, która umożliwiła władzy wykonawczej i ustawodawczej bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w procedurę powoływania sędziów, tym samym systematycznie podważając legitymację sądu złożonego z tak powołanych sędziów (vide m.in. pkt 321 i 322 wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie (...) W. przeciwko Polsce). Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie w pełni aprobuje oceny prawne wyrażone w wymienionych judykatach przez co ich szczegółowe przytaczanie jest zbędne.
Zauważenia także w tym miejscu wymaga, że postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2022 r. o powołaniu sędzi M. S. urząd sędziego sądu okręgowego oraz nominacja w dniu 27 czerwcu 2022 r. nie ma mocy konwalidującej wadliwą procedurę awansową przeprowadzoną przez niekonstytucyjnie powołaną Krajową Radę Sądownictwa i nie uzdrawia skażonego procesu nominacyjnego sędziów. Akt nominacji musi opierać się na sumie niezbędnych etapów gwarantujących obiektywny i transparentny wybór najlepszych, niezależnych, kandydatów do służby sędziowskiej. W etapach wyboru sędziów, po 2018 r., pominięto oceny sędziowskich zgromadzeń, protestujących przeciwko nowemu modelowi kształtowania kadry. Staranną i obiektywną procedurę oceny kandydatów do awansu zastąpiono konkursem przed grupą osób w przeważającej części wyraźnie powiązaną z Ministrem Sprawiedliwości i realizującą politykę kadrową nadzorowaną przez władzę polityczną. Oprócz odnoszących się do tej wadliwości licznych orzeczeń Trybunału Europejskiego i Sądu Najwyższego RP, należy zwrócić uwagę na znamienny fakt jednogłośnego wykluczenia, w dniu 28 października 2021 r. w W., polskiej Krajowej Rady Sądownictwa z (...), sieci tworzonej przez demokratyczne państwa szanujące praworządność w kształcie zapisanym w traktatach i konwencjach chroniących prawa obywatelskie, w tym prawo do niezależnego sądu. Podstawowym zarzutem do polskiej KRS był brak niezależności od władzy politycznej.
Równocześnie jednak w dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdzał, że sam fakt, iż w składzie orzekającym zasiada sędzia sądu powszechnego powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) nie powoduje jeszcze kwalifikowanej wady prawnej wydanego przez ten sąd orzeczenia, a niezbędne jest przeprowadzenie tzw. „testu bezstronności” . W przywołanej już uchwale Sądu Najwyższego w sprawie I KZP 2/22 wskazano bowiem, że "Najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do funkcjonowania, w przestrzeni obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny sędziego, organu powołanego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie funkcjonującego dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości tak powołanego sędziego. Nie istnieje ono już w stosunku do kandydatów, którzy przystąpili do konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz nie ma wobec opisanego wyżej «skażenia» procesu nominacyjnego, możliwości prostego odwołania się do tego domniemania".
Oznacza to, że brak bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego zasiadał sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od 17 stycznia 2018 r., należy ustalić in concreto”.
Oprócz wadliwości samego procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny odgrywać m.in.: równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS w zakresie danej kandydatury, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji władzy politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą polityczną, wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji władzy politycznej, co obejmuje również tzw. delegacje ministerialne, dodatkowe zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi danego sędziego, wykraczające poza gwarantowane przez Konstytucję ramy udziału w debacie publicznej, a wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych władzy wykonawczej (zob.m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2022 r. II KS 32/21, z dnia 30 maja 2023 r., II KK 23/22 i z dnia 26 września 2023 r., II KK 288/23).
W tym aspekcie w kontekście rzeczonego „testu bezstronności” niebagatelnego znaczenia nabierają niewątpliwie następujące okoliczności odnoszące się do osoby Pani Sędzi M. S.:
Wszystkie tu naprowadzone okoliczności, w ocenie Sądu Apelacyjnego, świadczą o ponadprzeciętnych, nadmiernie bliskich i widocznych powiązaniach Pani sędzi M. S. z władzą wykonawczą. Awans sędziowski na wyższe stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w Warszawie nastąpił nie tylko w niekonstytucyjnej i upolitycznionej procedurze, ale wiązał się z pełnionymi funkcjami we wprowadzonym po 2015 r. specjalnym systemie dyscyplinarno – nadzorczym (wiceprezes sądu rejonowego, powołanie do sądu dyscyplinarnego), wykorzystywanym przez byłe kierownictwo ministerstwa sprawiedliwości (Z. Z., Ł. P. i innych), do podporządkowania sobie niezależnego sądownictwa. Kariera sędzi M. S., która przyspieszyła od 2018 r., mogła wynikać z jawnego popierania osób odpowiedzialnych za szkodliwe zmiany w sądach (listy poparcia do neo-KRS). Sędzia M. S. przyjęła ponadto nominację ze świadomością naruszenia konstytucyjnych zasad ukształtowania neo-KRS i dotychczasowych procedur wyboru kadry sędziowskiej, z istotnym udziałem samorządu sędziowskiego (por. postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawach sygn. akt II AKz 2116/24, II AKz 3/24).
Tym samym uprawniony jest wniosek, że skład Sądu Okręgowego z udziałem Pani sędzi M. S. nie dawał gwarancji sądu niezależnego i bezstronnego, a więc realizującego standard określony w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1), jaki i w Karcie Praw Podstawowych (art. 47), czy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 6 ust. 1).
5.
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.11.
Przedmiot utrzymania w mocy 0.1 Nie dotyczy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.11.
Przedmiot i zakres zmiany 0.0.1 Nie dotyczy Zwięźle o powodach zmiany 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1.
Wydane orzeczenie zapadło w nienależytym składzie w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. ☒ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia Omówione w punkcie 4. Uzasadnienia.
2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia Nie dotyczy 3.1.
Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Nie dotyczy 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Wobec zaistnienia w postępowaniu przed Sądem I instancji bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Procedując powtórnie Sąd ten rozpozna sprawę w składzie nie rodzącym wątpliwości co do jego niezależności, niezawisłości i bezstronności, a więc w składzie spełniającym wymóg "sądu ustanowionego ustawą".
0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6.
Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 7.
PODPIS Ewa Leszczyńska-Furtak Dorota Tyrała Ewa Gregajtys 0.11.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację pełnomocnik wnioskodawczyni Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024r., sygn. akt VIII Ko 30/23 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana