, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalonego w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 297 Kodeksu pracy. Pomimo literalnego brzmienia przepisu „zwolnienie od pracy pracownika”, w doktrynie przyjmuje się, że zwolnienie od pracy powinno być udzielone przez pracodawcę, co do zasady, w terminie wskazanym przez pracownika. Jednocześnie powinno ono pozostawać w związku czasowym z przyczyną tego zwolnienia. W praktyce pracownicy najczęściej wykorzystują zwolnienia w dniach, w których mają miejsce okoliczności uzasadniające zwolnienie od pracy, np. w dniu ślubu lub w dniu pogrzebu. Z przepisu nie wynika, że zwolnienie od pracy przysługuje tylko w dni: śmierci i pogrzebu osoby bliskiej. Zwolnienia od pracy przysługują bowiem w razie zaistnienia okoliczności przewidzianych w Rozporządzeniu (śmierć, pogrzeb). Celem uprawnienia pracownika otrzymania dni wolnych od pracy jest nie tylko sam udział w uroczystościach, ale również umożliwienie załatwienia koniecznych formalności z tym związanych. Dlatego przyjmuje się, że zwolnienie od pracy może być udzielone również przed pogrzebem lub po, jednak w bliskim odstępie czasowym. W przypadku znacznego odstępu czasowego pomiędzy zaistnieniem zdarzenia uzasadniającego zwolnienie od pracy a dniem, w którym pracownik ma zamiar skorzystać ze zwolnienia, należy zawsze rozważyć zasadność udzielenia tego zwolnienia w konkretnym przypadku (zob. Rozporządzenie MPiPS w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy [w:] B. Lenart (red.), Urlopy wypoczynkowe i inne zwolnienia od pracy. Wyjaśnienia. Porady. Orzecznictwo. Wyd. 1, Warszawa 2014, Legalis). Powód M. S. w dniu śmierci i pogrzebu teściowej (...) nie świadczył pracy, zatem nie korzystał ze zwolnienia od pracy. W tych dniach powód nie świadczył pracy na rzecz pozwanego pracodawcy. Sąd podziela stanowisko, że co do zasady, nie oznacza to wykluczenia prawa pracownika do urlopu okolicznościowego. Zwolnienie takie udzielane jest „w związku” ze zdarzeniem m.in. śmiercią i pogrzebem teściowej. Jednak pomiędzy zdarzeniami wynikającymi z Rozporządzenia a okolicznościowym zwolnieniem od pracy winien istnieć związek czasowo-przyczynowy. Zwolnienie z tytułu urlopu okolicznościowego nie musi pokrywać się z datą zdarzenia, ale pracownik powinien wykazać związek przyczynowy między zdarzeniem a terminem skorzystania ze zwolnienia. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie takiego związku nie wykazało. Brak związku czasowego między datą śmierci i pogrzebu teściowej (odpowiednio 8 i 12 stycznia 2023r.) a dniami żądanego przez powoda zwolnienia – 23 i 28 czerwca 2023 r. oraz 19 i 23 września 2023 r. jest oczywisty. Pierwszy wniosek o udzielenie zwolnienia okolicznościowego powód złożył pracodawcy w dniu 19 czerwca 2023 r., czyli po upływie ponad 6 miesięcy od zdarzeń. Sąd nie znalazł również żadnego związku przyczynowego, dla którego powód po upływie ponad pół roku, potrzebowałby dni na załatwianie innych formalności związanych ze śmiercią i pogrzebem teściowej. Zdaniem Sądu z § 15 pkt 2 Rozporządzenia można wyinterpretować, że zwolnienie od pracy pracownika w razie zgonu i pogrzebu m.in. teściowej, dotyczy sytuacji gdy osoba zmarła pozostawała na utrzymaniu pracownika lub była pod jego bezpośrednią opieką. Takie sytuacje powodują, że to na pracowniku spoczywa szereg obowiązków związanych z załatwianiem spraw związanych ze śmiercią i pogrzebem osoby bliskiej. Chodzi tutaj o czynności które wykonują osoby sprawujące opiekę nad osobą bliską, po jej śmierci, m.in.: wezwanie lekarza w celu stwierdzenia zgonu i wystawienia karty zgonu, zgłoszenie zgonu w odpowiednim urzędzie i odebranie aktu zgonu, załatwienie miejsca i daty pogrzebu osoby zmarłej oraz zorganizowanie miejsca pochówku. Wszystkie te czynności wymagają osobistego zaangażowania w dniach następujących po śmierci osoby bliskiej i zazwyczaj przed pogrzebem. Z postępowania dowodowego wynika, że powód nie tylko nie sprawował bezpośredniej opieki nad zmarłą teściową (...), a wręcz nie utrzymywał ze zmarłą żadnych kontaktów. O śmierci teściowej dowiedział się przed pogrzebem od dalszej rodziny zmarłej. Nie załatwiał żadnych formalności związanych ze zgonem (...) i jej pogrzebem. Jego jedyna aktywność ograniczyła się do uczestnictwa w pogrzebie zmarłej (...), co nie wymagało dnia wolnego, gdyż w dniu pogrzebu powód nie wykonywał obowiązków pracowniczych – miał dzień wolny. Zdaniem Sądu, chęć uzgadniania spraw spadkowych po zmarłej teściowej, przez małżonka pracownika, po upływie ponad 6 miesięcy po śmierci teściowej, nie uzasadnia żądania od pracodawcy udzielenia dnia wolnego, z uwagi na brak związku przyczynowego obligującego do udzielenia pracownikowi dnia wolnego. Ponadto z § 15 pkt 2 Rozporządzenia, wynika że pracownikowi należy udzielić 1 dnia wolnego w związku ze śmiercią teściowej. Natomiast powód domagał się od pracodawcy w zasadzie czterech dni: 23 i 28 czerwca 2023 r. oraz 19 i 23 września 2023 r. Powód nie wykazał, aby w którymkolwiek z tych dni miał zamiar wykonywać czynności związane ze śmiercią (...) - teściowej. Nie wykazał tych okoliczności, ani w postępowaniu przed komisją pojednawczą, ani w postępowaniu sądowym. Z tych przyczyn powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu. Sąd oddalił powództwo także w części żądania zapłaty kwoty 260 zł, której powód żądał od pracodawcy tytułem wynagrodzenia za 5 godzin nieobecności w pracy z powodu obecności na rozprawie w dniu 26 lutego 2024 r. Zgodnie z § 6 Rozporządzenia, pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, sądu, prokuratury, policji albo organu prowadzącego postępowanie w sprawach o wykroczenia. Stosownie do § 16 ust. 2 Rozporządzenia, w razie skorzystania przez pracownika ze zwolnienia od pracy,
1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia, pracodawca wydaje zaświadczenie określające wysokość utraconego wynagrodzenia za czas tego zwolnienia w celu uzyskania przez pracownika od właściwego organu rekompensaty pieniężnej z tego tytułu - w wysokości i na warunkach przewidzianych w odrębnych przepisach, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia za czas zwolnienia. Jedynie za czas zwolnienia od pracy,
zdanie drugie (uczestnictwo jako strona lub świadek w postępowaniu pojednawczym), § 9 (obowiązkowe badania lekarskie i szczepienia ochronne przewidziane przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych, o zwalczaniu gruźlicy oraz o zwalczaniu chorób wenerycznych), § 11 ust. 1 pkt 2 i 2b (ratownik (...) - na czas niezbędny do uczestniczenia w akcji ratowniczej i do wypoczynku koniecznego po jej zakończeniu oraz członek ochotniczej drużyny ratowniczej działającej w brzegowej stacji ratowniczej (...) - na czas niezbędny do uczestniczenia w akcji ratowniczej i do wypoczynku koniecznego po jej zakończeniu oraz na czas udziału w szkoleniach organizowanych przez (...)); § 12 (krwiodawca na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi) oraz § 15 (ślub pracownika lub urodzenie się jego dziecka albo zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy; ślub dziecka pracownika albo zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką), pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalonego w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 297 Kodeksu pracy, co wynika z § 16 ust. 1 Rozporządzenia. Wobec powyższego pracodawca zwalniając powoda na czas niezbędny do uczestnictwa w rozprawie nie miał obowiązku zapłaty wynagrodzenia. Niezależnie od tego, zdaniem sądu „czas niezbędny do stawienia się” na rozprawie w dniu 26 lutego 2024 r., z uwagi na terminowe rozpoczęcie posiedzenia i czas jego trwania, który nie przekroczył godziny zegarowej, zdaniem Sądu był co najmniej o połowę krótszy aniżeli 5 godzin. Powództwo o zapłatę wynagrodzenia podlegało także oddaleniu. Sąd orzekł o kosztach postępowania w sprawie w pkt II wyroku, gdyż strona przegrywająca powinna ponieść koszty postępowania, w tym zastępstwa procesowego wraz z odsetkami za opóźnienie. Wysokość kosztów procesu ustalono na podstawie § 9 ust. 1 pkt 3 (inne roszczenia niemajątkowe) oraz § 2 pkt 1 w związku z § 9 ust. 1 pkt 2 (roszczenie majątkowe) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (120 zł + 67,50 zł). ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) 10.1.2025 r. (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.