k.p.c., wyłączająca możliwość zastosowania
k.p.c.,); - brak ustalenia stanu faktycznego w sposób rzetelny i klarowny, pominięcie wszelkich wniosków dowodowych, w tym opinii biegłego sądowego, dot. przedmiotu niniejszej sprawy, a wydanej w postępowaniu pobocznym; - kwestionowanie przez odwołującego się opinii biegłych sądowych sporządzonych w toku niniejszego postępowania, składanie wniosków przeciwnych, w tym wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii sporządzonej w pobocznym postępowaniu, jak również w zakresie powołania zespołu biegłych sądowych; - zaniechanie wezwania stron, przed rozpoznaniem sprawy na posiedzeniu niejawnym do zajęcia ostatecznego stanowiska na piśmie; b. art. 148 k.p.c. przez jego niezastosowanie, pomimo, że zgodnie z przepisami prawa Sąd winien rozpoznać niniejszą sprawę na rozprawie; c. art. 2352 § 2 k.p.c. przez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie ustosunkowania się do dowodów złożonych przez odwołującego się w pierwszym piśmie procesowym, tj. w zakresie pkt 3 a i b dot. przesłuchania świadków, jak również w piśmie z 8 lutego 2022 r., w zakresie przesłuchania lekarzy prowadzących odwołującego się (Sąd nie przeprowadził dowodu ale też nie wydał postanowienia w zakresie jego pominięcia), co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego polegającym na przyjęciu, że odwołujący się jest osobą zdolną do pracy, podczas gdy nie wynika to z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; d. art. 2352 § 1 pkt 5 k.p.c. przez jego zastosowanie i pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie z 29 marca i 29 maja 2023 r., podczas gdy wnioski te miały na celu umożliwienie Sądowi ustalenie stanu faktycznego w sposób rzetelny i klarowny, a nie pobieżny. w oparciu jedynie o opinie biegłych sądowych, którzy nie przeprowadzili z odwołującym się badań specjalistycznych, wystawiając opinię na podstawie fizycznych oględzin; e. art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i zastąpienie jej dowolną oceną dowodów, co skutkowało wydaniem wadliwego orzeczenia, bowiem Sąd błędnie uznał, że odwołujący się jest osobą zdolną do pracy, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy potwierdzający stanowisko odwołującego się, do którego Sąd nie ustosunkował się w żaden sposób. W oparciu o postawione zarzuty apelujący wniósł o:
skutkuje pozbawieniem strony możliwości obrony swych praw, a w konsekwencji powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Zawarcie w treści pozwu osobowych wniosków dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, należy odczytywać jako wniosek o przeprowadzenie rozprawy, w rozumieniu art.
(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 lutego 2024 r., sygn. III CZ 20/24; LEX nr 3688603; z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CZ 85/18, por. też wyrok SN z 10 lipca 1974 r., sygn. II CR 331/74, OSNC 1975, Nr 5, poz. 84), co skutkuje niedopuszczalnością rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.c. posiedzenia sądowe co do zasady są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Artykuł 316 § 1 k.p.c. stanowi, że po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Z tych przepisów wynika, że w postępowaniu cywilnym realizowana jest zasada jawności posiedzeń sądowych. Jawność postępowania jest jednym z podstawowych elementów prawa do sądu i zaliczana jest do naczelnych zasad postępowania cywilnego. Zasada ta pozostaje w ścisłym związku z zasadą bezpośredniości i ustności. Należy mieć to na uwadze przy wykładni przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i wyjaśnianiu wątpliwości co do tego, czy sprawa ma być rozpoznana na posiedzeniu jawnym, czy niejawnym (zob. Wiśniewski Tadeusz (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1–366, opublikowano: WKP 2021). Zasada jawności postępowania cywilnego zagwarantowana została w Konstytucji. Zgodnie z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP zasadą w postępowaniu cywilnym są posiedzenia jawne, a wyjątki w tym przedmiocie muszą wynikać z wyraźnych przepisów ustawy. Także art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka proklamuje jawność postępowania sądowego, co w szczególności odnosi się do postępowania przed sądem pierwszej instancji (por. m.in. wyroki ETPC: z 17 grudnia 2013 r., 20688/04, LEX nr 1475195, i z 9 czerwca 2016 r., 44164/14, LEX nr 2051149). Podobnie art. 42 § 2 i 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych stanowi, że sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym, a rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym lub wyłączenie jawności postępowania, jest dopuszczalne jedynie na podstawie przepisów ustawy. Wyjątek od zasady jawności w procesie cywilnym przewidziano w art.
k.p.c., zgodnie z którym sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Równocześnie - zgodnie z § 3 tego artykułu - rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 września 2020 r., sygn. I CZ 26/20, LEX nr 3082399 oraz z 18 maja 2022 r., sygn. III CZ 151/22; OSNC 2023/3/31). Wymienione wyżej przepisy, dopuszczające odstępstwo od zasady jawności postępowania, należy interpretować ściśle, z ostrożnością wyznaczoną granicami zasady jawności postępowania. W rozpoznawanej sprawie odwołujący się w odwołaniu sformułował wnioski o przesłuchanie wskazanych osób w charakterze świadków, co oznacza, że w sposób dorozumiany sformułował wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Przeprowadzenie bowiem dowodu z przesłuchania świadków wymaga wyznaczenia rozprawy. Jak podniesiono już wyżej, w myśl art.
rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Mimo braku jednoznacznie brzmiącego wniosku o przeprowadzenie rozprawy, należy przyjąć, że taki wniosek został sformułowany, skoro strona wniosła o dopuszczenie dowodów, które mogły być przeprowadzone na rozprawie. W ocenie Sądu Apelacyjnego było to wystarczające by uznać, że strona domagała się przeprowadzenia rozprawy (w sposób dorozumiany). W orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych utrwaliło się stanowisko, że powołanie w pozwie (w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych odwołanie od decyzji organu rentowego pełni rolę pozwu) terminu "rozprawa" we wnioskach innych niż żądanie przeprowadzenia rozprawy sformułowane explicite, stanowi dorozumiany wniosek o przeprowadzenie rozprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 września 2020 r., I CZ 26/20 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 10 marca 2021 r., sygn. V ACa 669/20). Ponadto w przypadku zawarcia w treści pozwu (odwołaniu) wniosków dowodowych, których przeprowadzenie może nastąpić wyłącznie na rozprawie, zasadne jest przyjęcie, że powód (odwołujący się) występuje jednocześnie o przeprowadzenie rozprawy. W innym przypadku żądane dowody nie mogłyby bowiem w ogóle zostać przeprowadzone. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 17 maja 2021 r., sygn. II DPUA 1/21 (a także Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 25 marca 2021 r. sygn. VI ACa 801/20 i Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 24 maja 2019 r., sygn. I ACa 102/19). Mając na uwadze treść dyspozycji art.
stanowisko to należy uznać za trafne. W rozpoznawanej sprawie poza sformułowaniem wniosków dowodowych w odwołaniu, pełnomocnik odwołującego się w pismach procesowych z 29 marca i 29 maja 2023 r. także domagał się przeprowadzenia dowodów na rozprawie. Wnioski te Sąd postanowił pominąć (k. 331 a.s.), przy czym postanowieniem z 30 czerwca 2023 r. nie rozpoznał wszystkich zgłoszonych w tych pismach wniosków, gdyż nie odniósł się chociażby do wniosku o złożenie ustnych wyjaśnień przez biegłego sądowego M. G. na rozprawie. Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że w niniejszej sprawie wydanie wyroku przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem art.
k.p.c., a to skutkuje pozbawieniem strony możności obrony swych praw, co w konsekwencji powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Wobec uznania zasadności tego zarzutu, jako najdalej idącego, odpadła potrzeba ustosunkowania się do pozostałych zarzutów apelacji. Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Zgodnie bowiem z dyspozycją tego przepisu, w razie stwierdzenia nieważności postępowania sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał przy tym, że nieważnością dotknięte jest postępowanie Sądu pierwszej instancji począwszy od 30 czerwca 2023 r., gdyż w tej dacie Sąd wydał ostatnie postanowienie dowodowe w sprawie, nie rozpoznając wniosków, których przeprowadzenie wymagało wyznaczenia rozprawy i nie wyznaczając rozprawy. Ewa Stryczyńska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.