Sygn. akt IV P 440/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 sierpnia 2024 roku Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia Alina Ko

§ 1k.c.

w związku z art. 481 § 1 k.c. i art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. W art. 481 § 1 ustawodawca przyznaje wierzycielowi uprawnienie do żądania od dłużnika opóźniającego się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego odsetek za czas opóźnienia, przy czym uprawnienie to przysługuje wierzycielowi: 1)chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody oraz 2)chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi; wierzyciel może więc żądać odsetek nie tylko w razie kwalifikowanego opóźnienia dłużnika (zwłoki), lecz także w przypadku popadnięcia przez niego w opóźnienie zwykłe. W kontekście funkcji odsetek mówi się także o nich jako o wynagrodzeniu za korzystanie przez dłużnika z cudzych pieniędzy (zob. A. Lutkiewicz-Rucińska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2023, art. 481, teza 1). Przyjąć zatem należy, że opóźnienie w wykonaniu świadczenia pieniężnego zawsze rodzi szkodę, bez względu na to, jakie zamiary w odniesieniu do oczekiwanego świadczenia miał wierzyciel (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2011 r., II CSK 635/10, LEX nr 1001288 i z dnia 16 grudnia 2011 r., V CSK 38/11, LEX nr 1129170). Przepisy art. 417 § 1 k.c. w zw. z art.

§ 1k.c.

stanowią, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek wydania aktu normatywnego jest uzależniona od spełnienia ogólnej przesłanki niezgodności z prawem tego aktu ( art. 417 § 1 ), przy czym zgłaszającego roszczenie obciąża dowód wykazania bezprawności aktu normatywnego. Do aktualizacji odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa konieczne jest uzyskanie prejudykatu w postaci stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Organem uprawnionym do dokonywania kontroli aktów normatywnych z wyżej wymienionymi źródłami prawa jest Trybunał Konstytucyjny ( art. 188 Konstytucji RP) (zob. L. Jantowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2023, art.

, teza II.2.). „ Można ocenić, że powyższe warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Powodowi wskutek wadliwej legislacji wypłacono tylko część ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Do dnia 21 marca 2024 r., kiedy doszło do wypłaty brakującej części, nie mógł korzystać ze swego kapitału. Zdaniem Sądu przy przyjęciu, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą związaną z obowiązywaniem danego przepisu, to organy Skarbu Państwa nie powinny go stosować, gdyż narażałby w ten sposób Skarb Państwa, czyli siebie samego, na konieczność poniesienia odpowiedzialności odszkodowawczej. W przedmiotowej sprawie ocena niezgodności aktu prawnego z Konstytucją miała moc wsteczną, zatem można ocenić, że odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa będzie obowiązywać w takim samym okresie. Powód w pozwie wskazywał na art. 481 k.c. jako podstawę żądania. Zdaniem sądu przyjęcie przez sąd także innej podstawy prawnej orzeczenia o odsetkach nie stanowi wyjścia ponad żądanie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2015 r., I CZ 44/15, LEX nr 1747843). Kolejny okresem wymagającym omówienia jest okres od dnia 6 listopada 2018 r. Funkcjonariuszowi Policji przysługuje prawo do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w odniesieniu do sytuacji, w której funkcjonariusz odszedł ze służby po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/15, Od daty opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 nie występowały przeszkody, które umożliwiałyby wypłatę ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w prawidłowej wysokości. Komenda Wojewódzka Policji w B. i reprezentujący ją Komendant mieli możliwość wypłaty ekwiwalentu za urlop w prawidłowej wysokości przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/

1. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 23 stycznia 2021 r., III OSK 6574/21, wyjaśnił, że sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, który pozwoliłby policjantom za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymać ekwiwalent rekompensujący w pełni poniesioną stratę, jest przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego”. Trybunał stwierdził, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Obliczając wysokość należnego skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy należy ilość dni urlopu przemnożyć przez wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego skarżącemu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia sąd zwrócił uwagę na treść art. 107 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem :
2. Roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
3. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Ogólna formuła użyta w treści art. 107 ust. 1 u.P. posługująca się pojęciem roszczenia z tytułu "innych świadczeń oraz należności pieniężnych" pozwala uznać, iż regulacja ta odnosi się, oprócz roszczeń z tytułu prawa do uposażenia, także do roszczeń z tytułu świadczeń oraz należności pieniężnych, które wynikają ze stosunku służby w Policji, nie wyłączając z tego jakichkolwiek świadczeń lub należności pieniężnych.( por. Komentarz Wojciecha Kotowskiego do art. 107 ustawy o Policji w programie Lex Omega) Za wyjątkową okoliczność w rozumieniu art. 107 ust. 2 ustawy z 1990 r. o Policji należy uznać stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 czerwca 2019 r., II SA/Ol 313/19, LEX nr 2689431). Taką okolicznością jest niewątpliwie wydanie w dniu 30 października 2018 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15, w którym stwierdzono niezgodność z Konstytucją art. 115a cytowanej ustawy (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 lutego 2020 r., III SA/Kr 1282/19 , LEX nr 2784911). Pozwany wypłacił powodowi ekwiwalent za urlop za okres wsteczny, jednak dopiero w wyniku wyroku NSA z dnia 23.01.2024r. , który stwierdził niekonstytucyjność normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. W ocenie sądu wyrok NSA i realizacja obowiązku przez pozwanego w 2024r. była przyczyną zgłoszenia przed sądem powszechnym roszczenia o odsetki dopiero w 2024r. Zasadność roszczenia o odsetki wymagała uprzednio ustalenia prawa powoda do ekwiwalentu za urlop. Pozwany podnosił , że powód mógł zgłosić roszczenie o odsetki wraz z roszczeniem o wyrównanie ekwiwalentu za urlop. Jednakże jak sam podaje i wskazano w uzasadnieniu wyroku nie przysługiwałaby w tym zakresie powodowi droga administracyjna. Mając powyższe na uwadze zarzut przedawnienia nie może zostać w sprawie uwzględniony. W ocenie sądu roszczenie powoda podlegało uwzględnieniu w całości. Jako podstawę prawną w zakresie prawa do odsetek za opóźnienie w okresie od 21 maja 2010 r. do 5 listopada 2018 r. sąd przyjął art. 417 k.c. w zw. z art.

§ 1k.c., a w okresie od 6 listopada 2018 r.

do 21 marca 2024 r. art. 481 § 1 k.c. W sprawie pozwany podał także, że kwota odsetek liczona od ekwiwalentu za urlop wyrażonego w kwocie netto nie miała oparcia w przepisach prawa materialnego. Z przepisów art. 99 i art. 100 ustawy o Policji (dotyczy to również art. 114 ust. 1 pkt 2) wynika, że uposażenie policjanta ma jednolity charakter . Nie wyodrębnia się w nim podlegającej bezpośrednio wypłacie na rzecz funkcjonariusza kwoty netto oraz kwoty należności publicznoprawnych w postaci zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wartości te łącznie tworzą uposażenie policjanta. Takie same stanowisko prezentowane jest w przypadku wynagrodzenia za pracę. W uchwale z 7 sierpnia 2001 r., III ZP 13/01, OSNP 2002/2, poz. 35 Sąd Najwyższy wskazał, że sąd pracy, zasądzając wynagrodzenie za pracę, nie odlicza od tego wynagrodzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne (zob. także np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lipca 2014 r., I PK 250/13, OSNP 2015/12, poz. 161). W ocenie sądu analogiczne stanowisko należy przyjąć na gruncie ustawy o Policji. W konsekwencji podstawą obliczenie odsetek ustawowych za opóźnienie winna być kwota brutto ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy . Zasądzona na rzecz powoda kwota wynikała z wyliczenia znajdującego się na k. 18 akt sprawy , matematyczne wyliczenie było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I. wyroku. W punkcie II wyroku Sąd na podstawie art. 477 2 § 1 k.p.c. nadał wyrokowi w punkcie I. rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 5050 zł, odpowiadającej kwocie jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda (k. 37 akt). Sąd wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 148 1 § 1 k.p.c., strony nie wnosiły o wysłuchanie ich na rozprawie w myśl art. 148 1 § 3 k.p.c. Sędzia Alina Kordus-Krajewska