Sygn. akt II C 1854/19 UZASADNIENIE Pozwem z 2 października 2019 r., skierowanym przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., Z. K. wniosła o podwyższenie zasądzonej na jej rzecz od pozwanego wyro

§1pkt 3) k.p.c. pominął zgłoszony przez powódkę dowód z zeznań świadków B. D., T. A.

§1pkt.

5 k.p.c. zgłoszony przez pozwanego dowód z kolejnej uzupełniającej opinii biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej jako zmierzający jedyne do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania – pozwany nie zgłosił żadnych racjonalnie uzasadnionych zarzutów do opinii podstawowej. (postanowienie k. 256) Sąd na podstawie art. 130 4 §5 k.p.c. pominął zgłoszone przez powódkę dowody z opinii biegłych z zakresu chirurgii szczękowej i otolaryngologii oraz uchylił w tym zakresie punkt 2 postanowienia z dnia 19 stycznia 2021 roku – z uwagi na to, że powódka mimo wezwania nie uiściła zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego. Z kolei Na podstawie art.

§1pkt 5 k.p.c.

pominął zgłoszony przez powódkę dowód z opinii biegłego z zakresu ortopedii, gdyż kwestie dotyczące ograniczeń sprawności powódki związanych z narządami ruchu zostały już wyczerpująco wyjaśnione w opinii biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej. (postanowienie k. 264) Wydane w sprawie opinie biegłych różnych specjalności Sąd uznał za wiarygodne - strony nie przedstawiły uzasadnionych zarzutów podważających wnioski tych opinii. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo podlegało uwzględnieniu w części. Zasada odpowiedzialności pozwanego za poniesione przez powoda skutki wyżej opisanego zdarzenia szkodzącego (wypadek komunikacyjny ze stycznia 2002 roku) i wynikający z niej obowiązek wypłacania powódce renty na podstawie art. 444 par. 2 k.c. są niesporne między stronami procesu – zostały prawomocnie przesądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi wydanym w sprawie II C 212/03. Podstawę tej odpowiedzialności stanowi art. 822 k.c. w zw. z par. 10 ust. 1 obowiązującego w dacie zdarzenia opisanego w pozwie par. 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 roku w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (Dz.U. nr 26 poz. 310) oraz zw. z art. 436 §1 i art. 435 § 1 k.c. Pozwany nie twierdził, jakoby powódka w jakikolwiek sposób przyczyniła się do powstania lub zwiększenia szkody. Roszczenie powódki o podwyższenie renty na zwiększone potrzeby i renty z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej oparte zostało na art. 444 §2 k.c.w zw. z art. 907 § 2 k.c. W niniejszej sprawie niesporne jest to, że w okresie objętym pozwem złożonym w sprawie niniejszej powódce nadal przysługuje od pozwanego renta z obydwu wyżej wskazanych tytułów, natomiast spór stron dotyczył wysokości każdej z tych rent. W zakresie dotyczącym renty mającej pokryć zwiększone na skutek wypadku potrzeby powódki stwierdzić należy, że z opinii biegłych wydanych w sprawie niniejszej wynika, że takie zwiększenie potrzeb powódki nadal się utrzymuje, a ponadto – jak wynika z opinii biegłego z zakresu chirurgii ogólnej i naczyniowej - u powódki w okresie po 2002 r. wystąpiły kolejne incydenty żylnej choroby zakrzepowo - zatorowej, a także zapalenia zakrzepowego żył powierzchownych kończyn dolnych, co pozostaje w związku przyczynowym z wyżej opisanym wypadkiem. W uzasadnieniu wyżej przywołanego wyroku SO w Łodzi ze stycznia 2007 roku przyjęto, że koszty leków ponoszone przez powódkę w związku ze skutkami wypadku to szacunkowo 600 zł miesięcznie, koszty dojazdów na wizyty lekarskiej ok. 150 zł miesięcznie, koszty rehabilitacji, wizyt lekarskich i środków pielęgnacyjnych to ok. 300 zł miesięcznie, a z kolei ponadto powódka wymaga opieki innych osób nad nią, której koszt oszacowano na 402 zł miesięcznie – co łącznie dało rentę miesięczną w kwocie 1460 zł (k. 418-419 załączonych akt sprawy II C 212/03). W świetle treści wyżej przywołanych opinii biegłych przyjąć należy, że stan zdrowia i sprawności powódki we wrześniu 2016 roku i w późniejszym czasie objętym opiniowaniem nie poprawił się w stosunku do stanu z daty zamknięcia rozprawy w sprawie II C 212/03 (styczeń 2007), przy czym w opinii biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej doszło nawet do pogorszenia się tego stanu (zaburzenia chodu, ograniczenie ruchomości stawów, osłabienie siły i masy mięśniowej k. 228), co czyniło zasadnym zamieszkanie przez powódkę w 2015 roku wraz jej synem. Pogorszenie się stanu zdrowia powódki odnotowano także w dokumentacji z oddziału rehabilitacji w N. przywołanym w opinii biegłego rehabilitanta (k. 150 akt sprawy), gdzie wskazano m.in. na zaostrzony zespół bólowy kręgosłupa i zaostrzony zespół bólowy pourazowy oraz dyskopatię odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa. Z opinii biegłego lekarza rehabilitanta wynika, że są to dolegliwości, które należy wiązać ze skutkami doznanego przez powódkę urazu będącego skutkiem wypadku z 2002 roku. Istotne jest także to, iż w opinii biegłego rehabilitanta (k. 150) zawarto porównanie danych z badań MR (rezonans magnetyczny) kręgosłupa szyjnego powódki w 2004 i 2018 roku. Z danych tych wynika, że o ile w 2004 roku badanie nie wykazało dyskopatii (schorzenia krążka międzykręgowego będące w większości przypadków pierwszym z etapów choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa), to badanie z 2018 roku taką dyskopatię w odcinku szyjnym kręgosłupa wykazało, co oznacza postępowanie u powódki zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, które – jak wynika z opinii rehabilitanta, niezakwestionowanej przez strony – biegły uznał za powiązane przyczynowo z wypadkiem. Jest zresztą wiedzą powszechnie dostępną to, że wszelkie (a zwłaszcza poważne) urazy kręgosłupa oraz innych układów kostno-stawowych istotnie zwiększają ryzyko zmian zwyrodnieniowych i wpływają na ich przyspieszenie. Wnioski te potwierdza także treść przywołanego w opinii biegłego (k. 150) opisu badania RM kręgosłupa powódki na odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Ponadto z opinii biegłego z zakresu chirurgii ogólnej i naczyniowej (k. 194) wynika to, że nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia powódki w zakresie układu żył kończyn dolnych, a to na skutek kolejnych incydentów choroby zakrzepowo-zatorowej wywołanej wypadkiem z 2002 roku. Biorąc pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności oraz argumentację zawartą w opinii podstawowej i dwóch opiniach uzupełniających biegłego lekarza rehabilitanta, który obszernie uzasadnił swoją ocenę stanu sprawności powódki, należało za bardziej trafne i kompleksowe uznać dokonane przez tego biegłego oszacowania co do 4 godzin dziennie koniecznej opieki osób trzecich nad powódką niż dokonane przez biegłego neurologa oszacowanie dotyczące 2 godzin dziennie opieki. Uznać należy, że ocena biegłego rehabilitanta jest w tym zakresie bardziej kompleksowa i uwzględnia (poza ograniczeniami sprawności powódki wynikającymi ściśle ze stanu układu nerwowego) także wszystkie aspekty istniejących nadal skutków wypadku w zakresie narządów ruchu powódki. Dalsze rozważania oparte będą zatem na założeniu, zgodnie z którym powódka wymagała w okresie objętym pozwem opieki w wymiarze 4 godzin na dobę, co oznacza 120 godzin średnio na miesiąc. Wysokość odpłatności za 1 godzinę opieki należy z kolei oszacować w oparciu o wyżej przywołane stawki odpłatnych usług opiekuńczych (...) w Ł., co oznacza, że omawiany teraz składnik renty na pokrycie zwiększonych potrzeb powódki kształtował się następująco (w wymiarze miesięcznym):

1. a)1 IX 2016 do 30 IX 2017 - 11 zł x 120 = 1320 zł
2. b)1 X 2017 do 30 IV 2018 - 18,60 zł x 120 = 2232 zł
3. c)1 V 2018 do 31 III 2019 - 20 zł x 120 = 2400 zł
4. d)1 IV 2019 do 31 I 2020 - 21,20 zł x 120 = 2544 zł
5. e)1 II 2020 do 28 II 2021 - 23,70 zł x 120 = 2844 zł
6. f)1 III 2021 do 31 XII 2022 - 26 zł x 120 = 3120 zł
7. g)od 1 I 2023 - 34 zł x 120 = 4080 zł. Poza kosztami opieki osób trzecich nad powódką na należną jej rentę na pokrycie potrzeb zwiększonych na skutek wypadku składają się dwie inne grupy wydatków:
8. a)koszty rehabilitacji powódki oszacowane w uzasadnieniu wyroku z 2007 roku na 450 zł miesięcznie oraz pozostałe koszty obejmujące zakup leków, wizyt lekarskich i dojazdów na nie – oszacowane w uzasadnieniu wyroku z 2007 roku na 600 zł miesięcznie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wysokość tych wydatków w okresie objętym pozwem w sprawie niniejszej (tj. od 2016 roku) zmniejszyła się – w szczególności z opinii biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej wynika, że nadal wymaga ona fizjoterapii w dotychczasowym zakresie i intensywności, a z opinii innych biegłych wynika, że stan zdrowia i sprawności fizycznej powódki od 2007 roku nie poprawił się, a pod pewnym względem uległ nawet pogorszeniu. Z drugiej jednak strony dowody zgłoszone przez powódkę na pozwalają na przyjęcie, czy oraz o ile poziom kosztów zaspokojenia potrzeb powódki w zakresie wyżej wymienionych dwóch grup wydatków wzrósł. W szczególności, co do kosztów leczenia powódki wykazano jedynie za pomocą opinii biegłych wydatki w skali miesięcznej na: leki neurologiczne 120 zł, leki zapobiegające zaburzeniom krążenia krwi/zakrzepicy150 zł, wyroby uciskowe, które należy stosować w tym samym celu 65 zł miesięcznie. Po dodaniu szacunkowych kosztów wizyt lekarskich daje to kwotę zbliżoną do uprzednio ustalonej sumy 600 zł miesięcznie w zakresie wyżej wskazanej grupy wydatków. Wobec powyższego wysokość należnej powódce renty na pokrycie zwiększonych potrzeb powódki kształtowała się następująco (w wymiarze miesięcznym, po dodaniu do wyżej podanych kosztów opieki kwot po 1050 zł na pokrycie innych wydatków):
9. a)2016 do 30 IX 2017 - 2370 zł
10. b)1 X 2017 do 30 IV 2018 - 3280 zł
11. c)1 V 2018 do 31 III 2019 - 3450 zł
12. d)1 IV 2019 do 31 I 2020 - 3600 zł
13. e)1 II 2020 do 28 II 2021 - 3900 zł
14. f)1 III 2021 do 31 XII 2022 - 4170 zł
15. g)od 1 I 2023 na przyszłość - 5130 zł. Biorąc pod uwagę te ustalenia oraz fakt, że powódka domagała się podwyższenia należnej jej renty do kwot po 4000 zł miesięcznie, za okres do 28 II 2021 roku należało zwiększyć wysokość renty zgodnie z wyżej podanymi punktami od
16. a)do e), natomiast za okres od 1 III 2021 i na przyszłość – do 4000 zł miesięcznie. W zakresie dotyczącym renty mającej zrekompensować poniesione przez powódkę na skutek wypadku następstwa utraty zdolności do pracy zarobkowej stwierdzić należy, że niewątpliwie powódka nadal pozostaje całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej (czego w istocie strona pozwana nie kwestionuje) – natomiast uwzględnić należy także i to, że powódka urodziła się w dniu (...), a zatem, w początkowym dniu okresu objętego pozwem (1 września 2016 roku) miała ukończone 69 lat, a z kolei w dniu zamknięcia rozprawy miała ukończone 77 lat. Innymi słowy, w świetle zasad doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnie dostępnej, możliwość i chęć wykonywania pracy zawodowej przez powódkę – gdyby do wypadku nie doszło – byłyby z pewnością w jakimś stopniu ograniczone z uwagi na jej wiek, co zostanie poniżej uwzględnione. Uwzględnić należy także i to, że powódka na skutek wypadku uzyskała prawo do renty z FUS, tj. w okresie objętym pozwem wypłacana jest jej zarówno emerytura (do której prawo miałaby także, gdyby do wypadku nie doszło) jak i renta z tytułu niezdolności do pracy, choć ta druga w zmniejszonej wysokości (50%) w stosunku do sytuacji, gdyby powódka nie miała prawa do emerytury z FUS. Z dokumentów załączonych do pozwu wynika, że w 2016 roku powódka otrzymywała świadczenia wypłacane przez ZUS ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – renta i emerytura – w kwocie łącznej 4613 zł brutto miesięcznie, z czego emerytura stanowiła 2480 zł brutto czyli 53,75% (k. 66). Z kolei w 2018 roku ZUS wypłacał kwotę 4771 zł miesięcznie brutto, z czego 2560 zł czyli 53,65% stanowiła emerytura (k. 69). Brak jest podstaw do przyjęcia, że w późniejszych latach proprocja ta uległa zmianie, co oznacza, że w ogólnej kwocie świadczeń wypłacanych powódce przez ZUS emerytura stanowiła 53,7%, natomiast renta 46,3% - jak już wyżej wskazano, jedynie to drugie świadczenie powódka uzyskała w wyniku skutków wypadku opisanego w pozwie. Skoro emeryturę z ZUS powódka otrzymywałąby niezależnie od tego, czy doszłoby do wypadku, świadczenie to zostanie pominięte w dalszych rozważaniach. Po obliczeniu (oszacowaniu) wysokości dochodów z pracy zarobkowej, które powódka mogłaby uzyskiwać – gdyby do wypadku nie doszło – należy następnie od tych oszacowanych dochodów miesięcznych odjąć kwotę renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacanej przez ZUS, co stanowi 46,3% globalnej kwoty świadczeń pieniężnych wypłacanych powódce przez ZUS w okresie objętym pozwem, których wysokość wynika z pisma ZUS datowanego na 18 lipca 2024 roku, załączonego do akt sprawy (k. 454). W zakresie poziomu dochodów z pracy zarobkowej utraconych przez powódkę na skutek wypadku za bardziej miarodajne należy uznać oparcie się na danych wynikających z pism przesłanych przez Wojewódzką (...) w Ł. co do stawek godzinowych kontraktów z lekarzami niezatrudnionymi na podstawie umowy o pracę (na takiej właśnie zasadzie powódka wspópracowała z (...) w dacie wypadku opisanego w pozwie i taką współpracę planowała kontynuować, gdyby do wypadku nie doszło), a nie opartą na przeciętnych wynagrodzeniach w zawodzie lekarza i danych o charakterze w istocie statystycznym opinię biegłego z zakresu ekonomii i wynagrodzeń A. G.. W pierwszej kolejności należy odwołać się do podanej w piśmie (...) w Ł. liczby godzin pracy innego lekarza zatrudnionego na podstawie kontraktu w tej jednostce (k. 396 – T. A.), a ponadto do przesłanej przez (...) informacji o stawkach godzinowych wynagrodzenia kontraktowego (k. 446, pismo (...) datowane na 15 lipca 2024 roku). Uwzględnić należy jednak i tę okoliczność, że T. A., której dotyczą dane z pisma (...) z k. 396 akt sprawy, jest o ok. 6 lat starsza od powódki (urodziła się w (...) roku, powódka w 1947 roku). Jak wynika z danych podanych przez (...) w Ł. średnia miesięczna liczba godzin przepracowanych przez T. A.