POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Ryszard Małecki po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. S. przy udziale (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. oraz M. H. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestniczki postępowania M. H. od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Tomyślu z dnia 17 maja 2023 r. sygn. akt I Ns 368/20 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Nowym Tomyślu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Ryszard Małecki UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu oddalił wniosek W. S. o ustanowienie służebności przesyłu (pkt 1), obciążając wnioskodawczynię kosztami postępowania (pkt 2). Wnioskodawczyni oraz uczestniczka M. H. nie zgodziły się z postanowieniem i zaskarżyły je w całości apelacją. Skarżące zarzuciły Sądowi I instancji:
- a)naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 192 k.p.c. poprzez uznanie, że w toku toczącego się postępowania o ustanowenie służebności przesyłu nastąpiła utrata przez „zainteresowanego” interesu prawnego, podczas gdy M. H. będąca nabywcą nieruchomości wstąpiła do niniejszego postępowania i w piśmie z dnia 21.02.2023r. oświadczyła, że popiera dotychczasowe padania ustanowienia służebności przesyłu zgł° sZ9 ne P^Z wnioskodawczynię W. S. we wniosku o ustanowienie służebności przesyłu z dnia 26.08.2020r., jak i podtrzymuje wszystkie dotychczasowe żądania i wnioski wnioskodawczym wyrażone w pozostałych pismach procesowych, zatem w niniejszym postępowaniu nie nastąpiła utrata przez „zainteresowanego” interesu prawnego, gdyż posiada go uczestniczka M. H.,
- b)obrazę prawa materialnego tj. art. 3051 § 2 k.c. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy M. H. będąca na dzień wydania zaskarżonego postanowienia właścicielem nieruchomości położonej w Borni Kościelnej dla której Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr kw (...) wniosła żądanie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, w szczególności na wezwanie sądu z 10.02.2023r pismem z 21.02.2023r. oświadczyła, że popiera dotychczasowe żądania ustanowienia służebności przesyłu zgłoszone przez wnioskodawczynię W. S. we wniosku o ustanowienie służebności przesyłu z dnia 26.08.2020r., jak i podtrzymuje wszystkie dotychczasowe żądania i wnioski wnioskodawczym wyrażone w pozostałych pismach procesowych, zatem posiada legitymację czynną do udziału w niniejszym postępowaniu,
- c)powyższe naruszenia doprowadziły do nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy tj. do nierozpoznania merytorycznego kwestii ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów procesu za obie instancje. Ewentualnie, gdyby Sąd nie uwzględnił tego stanowiska wniosły o ustanowienie na rzecz uczestnika (...) Sp. z o. o. służebności przesyłu obciążającej prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości B., obejmującej działki (...) dla której Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu (...) prowadzi księgę wieczystą o nr (...) polegającej na:
- a)prowadzeniu przez nieruchomość działkę (...) odcinków linii elektroenergetycznej niskiego i średniego napięcia, w tym posadowieniu słupów i przesyle nimi energii elektrycznej, dostępie uczestnika postępowania do urządzeń przesyłowych, o których mowa w pkt
- a)w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia usterek i awarii, a także eksploatacji, konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odbudowy,
- b)prawie przejazdu i przejścia przez nieruchomość, wraz z niezbędnym sprzętem, celem dostępu do urządzeń,
- c)ograniczeniu uprawnień wnioskodawczym w pasie eksploatacyjnym dla linii niskiego napięcia o szerokości 3 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, a dla linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia o szerokości 5 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, poprzez zakazanie wznoszenia w tym obszarze budynków i budowli, prowadzenia prac ziemnych,, istotnej zmiany ukształtowania oraz przeznaczenia terenu, jak też dokonywania nasadzeń - z zachowaniem obecnie istniejących budynków, budowli i nasadzeń, a to na czas nieokreślony, za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie po 9 000 zł (słownie: dziewięć tysięcy złotych 00/100).
- d)dostępie uczestnika postępowania do urządzeń przesyłowych, o których mowa w pkt
- a)w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia usterek i awarii, a także eksploatacji, konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odbudowy,
- e)prawie przejazdu i przejścia przez nieruchomość, wraz z niezbędnym sprzętem, celem dostępu do urządzeń,
- f)ograniczeniu uprawnień wnioskodawczym w pasie eksploatacyjnym dla linii niskiego napięcia o szerokości 3 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, a dla linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia o szerokości 5 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, poprzez zakazanie wznoszenia w tym obszarze budynków i budowli, prowadzenia prac ziemnych,, istotnej zmiany ukształtowania oraz przeznaczenia terenu, jak też dokonywania nasadzeń - z zachowaniem obecnie istniejących budynków, budowli i nasadzeń, a to na czas nieokreślony, za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie po 9 000 zł (słownie: dziewięć tysięcy złotych 00/100). Uczestnik(...) Spółka z o.o. wniósł o oddalenie apelacji i obciążenie wnioskodawczyni kosztami postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja wnioskodawczyni i uczestniczki M. H. zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 192 pkt 3 kpc. nie ma zastosowania w postępowaniu nieprocesowym o ustanowienie służebności. Służebność ustanawiana jest na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej i wywiera skutek wobec każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej – orzeczenie wywiera skutek ex nunc wobec obecnego i każdego kolejnego właściciela nieruchomości. Orzeczenie w tym przedmiocie musi więc zapaść z udziałem aktualnych na dzień orzekania właścicieli obu nieruchomości (władnącej i obciążonej). (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2002 r., III CKN 411/00). Właściciel, który wystąpił z wnioskiem o ustanowienie służebności, z chwilą zbycia nieruchomości traci legitymację do żądania ustanowienia służebności, niedopuszczalne byłoby bowiem ustanowienie służebności ze skutkiem dla każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w tym nabywcy w toku postępowania, bez jego udziału w sprawie i popierania wniosku złożonego przez zbywcę (teoretycznie nabywca może nie podzielać woli zbywcy ustanowienia służebności). Nabywca nieruchomości może jednak zgłosić swój udział w sprawie i popierać wniosek zbywcy, ma bowiem aktualną legitymację do występowania o ustanowienie służebności. Nabywczyni nieruchomości M. H. zgłosiła swój udział w sprawie i przez sam fakt zgłoszenia udziału w sprawie stała się uczestnikiem postępowania (art. 510 § 1 kpc.), chyba że Sąd odmówiłby jej udziału sprawie. Sąd I instancji nie tylko nie odmówił nabywczyni udziału w sprawie, ale sam wezwał ją do udziału w sprawie. Ignorując udział w sprawie aktualnego właściciela nieruchomości (nabywcy nieruchomości) i jego stanowisko popierające wniosek, Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że utrata legitymacji przez zbywcę, czyni wniosek niezasadnym. U podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku o ustanowienie służebności legło wyłącznie owo błędne założenie, że zbycie nieruchomości objętej wnioskiem w toku sprawy, czyni wniosek bezzasadnym z uwagi na utratę legitymacji po stronie wnioskodawcy (dotychczasowego właściciela nieruchomości). Uznać zatem należało, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie żądania ustanowienia służebności przesyłu na przedmiotowej nieruchomości. Oddalając wniosek z uwagi jedynie na brak wniosku legitymowanego prawnie właściciela, Sąd Rejonowy (jak sam to Sąd przyznał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) nie rozważył pozostałych przesłanek ustanowienia służebności i nie ocenił zasadności wniosku. Rozpoznanie merytoryczne wniosku przez Sąd II instancji w tej sytuacji pozbawiałoby zarówno właściciela nieruchomości, jak i przedsiębiorstwo przesyłowe, prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. Ryszard Małecki 1