rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. W rozumieniu cytowanego przepisu badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia i czy przytoczone we wniosku okoliczności mogą być podstawą dokonania żądanego w nim wpisu; badanie formy polega na sprawdzeniu, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym; badanie treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej i do ustalenia, czy prawo, którego wniosek dotyczy, wywodzi się z prawa poprzednika. Za zasadną należy przyjąć tezę, że do kognicji sądu wieczystoksięgowego należy także badanie ogólnych przesłanek rozstrzygnięcia: właściwości miejscowej, wymagań formalnych wniosku, zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych wnioskodawcy, prawidłowości jego zastępstwa przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika i legitymacji do złożenia wniosku. Powyższy przepis statuuje zasadę dokonywania wpisów w księdze wieczystej tylko na wniosek i w jego granicach. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że obowiązek badania treści wniosku i dokumentów mieści w sobie również ocenę, czy czynność materialnoprawna stanowiąca podstawę wpisu uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane do księgi wieczystej lub z niej wykreślone (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 maja 2012 r., IV CSK 462/11, Legalis nr 532411, z dnia 05 kwietnia 2017 r., II CSK 546/16, Legalis nr 1657565).Sąd oddala wniosek o wpis w świetle art. 626 9 k.p.c., jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania. Na podstawie akt niniejszej księgi wieczystej Sąd Rejonowy ustalił, że księga wieczysta o numerze (...) prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej składającej się m. in. z działki o numerze (...) położonej w obrębie N. o obszarze 0,1896 ha, oznaczonej jako grunty orne. Według treści działu II prawo własności nieruchomości objętej ww. księgą wieczystą przysługuje M. K.. Prawo własności co do przedmiotowej działki M. K. nabyła na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 11.01.1980 r. o wymianie gruntów. Wpis prawa własności na rzecz M. K. stał się z dniem 15.06.1981 r. prawomocny. Na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2017r. .sygn. akt II Ca 1005/17 stwierdzono, że B. S. oraz Z. S.
kpc sąd wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do rozstrzygania jakichkolwiek sporów o prawa w tym skuteczność nabycia prawa własności przez Skarb Państwa. Spór o własność nieruchomości wynikający z prawomocnych orzeczeń sądowych, może być rozstrzygany tylko w drodze powództwa przewidzianego w trybie art. 10 ust. 1 ukwh. Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji postanowienia. Apelację od powyższego postanowienia złożyła wnioskodawczyni zaskarżając je w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odłączenie działki o numerze (...) położonej w obrębie N. o obszarze 0,1896 ha z księgi wieczystej kw nr (...) i założenie dla tej działki nowej księgi wieczystej z wpisem prawa własności na rzecz Z. S.
polegający na rozpoznaniu wniosku o wpis prawa własności wbrew i poza kognicją sądu wieczystoksięgowego, która ogranicza się jedynie do rozpoznania treści i formy wniosku oraz dołączonych do wniosku dokumentów a nie rozstrzygania jakichkolwiek sporów o prawo, - nierozpoznanie istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.). W uzasadnieniu apelacji skarżąca wskazała, że stanowisko wyrażone przez Sądu I instancji nie jest słuszne. Art. 626
Zgodnie z tym przepisem sąd, wydając orzeczenie co do wniosku o wpis, kieruje się jedynie treścią wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treścią księgi wieczystej. W § 2 komentowanego przepisu ustawodawca określił zatem zakres badania sprawy przez sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym. Badanie to ogranicza się do okoliczności przytoczonych we wniosku oraz legitymacji wnioskodawcy, a także wymogów formalnych wniosku, a także dokumentów stanowiących załączniki do wniosku i treści księgi wieczystej. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy nie naruszył powyższego przepisu. Przy rozstrzyganiu o zasadności wniosku poddał ocenie treść wniosku, treść i formę załączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Ocena ta doprowadziła do uznania przez Sąd Rejonowy, iż istnieje przeszkoda do wpisu, która uniemożliwia uwzględnienie wniosku i ujawnienie prawa własności na rzecz wnioskodawczyni . Zgodnie z art. 626 9 k.p.c. Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania. W judykaturze ukształtował się pogląd, że wystąpienie przeszkody w rozumieniu art. 626 9 kpc należy wiązać z zaistnieniem takiego zdarzenia, które mimo formalnego wykazania przez wnioskodawcę podstawy wpisu, nie zezwala z punktu widzenia prawa na jego dokonanie, zatem z okolicznościami natury prawnej determinującymi skuteczność czynności stanowiącej podstawę wpisu (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2010 r., II CSK 661/09, OSNC 2011, nr 1, poz. 12). Przepis art. 628 8 § 2 kpc należy zatem łączyć jedynie z ograniczeniem środków dowodowych, z jakich można korzystać w postępowaniu o wpis (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2005 r., V CK 54/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 138; z 11 czerwca 2008 r., V CK 17/08, nie publ.). Wskazuje to, ze względu na wspomniane ograniczenia dowodowe, na ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego w porównaniu z kognicją sądu w ramach postępowania rozpoznawczego. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy wbrew zarzutowi apelacji, co do nierozpoznania istoty sprawy, trafnie uznał, iż postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 19 grudnia 2017r. wydane w sprawie II Ca 1005/17 nie może być podstawą ujawnienia prawa własności na rzecz wnioskodawczyni co do działki gruntu oznaczonej geodezyjnie (...) objętej księgą wieczystą KW nr (...) skoro nabycie tej działki w drodze zasiedzenie nastąpiło wcześniej w stosunku do nabycia prawa ujawnionego na rzecz tabularnej właścicielki tj M. K.. W postanowieniu z dnia 29 września 2022 r. Sąd Najwyższy w sprawie I CSK 2030/222 wskazał, iż osoba ubiegająca się o wpis musi albo wykazać wprost, że jest następcą prawnym osoby wpisanej, albo przedstawić i wykazać ciąg następstw prawnych po niej. Dowody przejścia, ustanowienia, zmiany lub wygaśnięcia prawa, które ma być wpisane, powinny zatem pochodzić od lub dotyczyć takiej osoby i mieć formę dokumentu, z wyjątkiem sytuacji, w której wpis jest dokonywany bezpośrednio na podstawie przepisu prawa. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne wwiązanie się w następstwo prawne po jednym z podmiotów, którego wprawdzie dotyczył wpis prawa własności dokonany wcześniej, ale został wykreślony, albo podmiotu, który sam lub którego poprzednik prawny nie był w ogóle ujawniony w księdze wieczystej. Powyższe stanowisko oparte jest o założenie, że prowadzenie ksiąg wieczystych musi uwzględniać zasadę tzw. ciągłości wpisów, określanej w doktrynie także jako zasada wpisu uprzedniego ( por. postanowienie z dnia 25 kwietnia 2012 r., Sądu Najwyższego II CSK 461/11 ) oraz treść art. 34 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym wpis może nastąpić, jeżeli osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte, jest lub zostaje jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona, z tym uproszczeniem co do wpisów w dziale II, że do ujawnienia właściciela wystarcza, aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami. Przepis ten jest przy tym zbieżny z treścią art.
kpc , wskazującego, że kognicją sądu objęte jest badanie treści księgi wieczystej, oraz z art. 3 ust. 2 KWU, zawierającym domniemanie prawne, że prawo wykreślone nie istnieje. Powyższe trzeba odpowiednio odnieść do wpisu zdarzenia wcześniejszego niż to, które według treści księgi wieczystej spowodowało nabycie prawa przez ujawnionego w księdze właściciela, także wtedy, gdy zdarzenie to prowadzi do nabycia prawa pierwotnie, jak zasiedzenie. W niniejszej sprawie tabularna właścicielka w księdze wieczystej KW nr (...) została ujawniona na podstawie złożonego wniosku z dnia 6 kwietnia 1981r. oraz decyzji o wymianie gruntów z dnia 11 stycznia 1980r. Urzędu Wojewódzkiego w P.. Wpis nastąpił w dniu 15 czerwca 1981r. W rezultacie w księdze tej nie mogą być ujawnione skutki zdarzenia wcześniejszego, jakim było nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1962 r. stwierdzone postanowieniem sądu, które wnioskodawczyni oznaczyła jako podstawę żądanego wpisu. Postanowienie stwierdzające nabycie własności przez zasiedzenie dotyczy stanu prawnego istniejącego 1 stycznia 1962 r. i nie stanowi podstawy do wykreślenia wpisu odnoszącego się do zdarzenia prawnego z 1980r , a więc późniejszego. Jeżeli wnioskodawczyni twierdzi, że zdarzenie to nie doprowadziło do nabycia własności nieruchomości przez ujawnioną właścicielkę M. K., to właściwą drogą do obalenia istniejących na jej rzecz wpisów jest postępowanie przewidziane w art. 10 KWU. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie był związany orzeczeniem zapadłym w innej sprawie powołanej w apelacji a rozstrzyganej przez Sąd Okręgowy w innym składzie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 385 k.p.c w zw. z art. 13 §2 k.p.c apelacja podlegała jako bezzasadna oddaleniu. sędzia Anna Kulczewska-Garcia
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.