Sygn. akt II Ka 582/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2025r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: sędzia (del.) Paweł Mądry Protokolant: st.

§ 1

kpk Sąd Rejonowy postanowił przeprowadzić tego dnia postępowanie dowodowe, w ramach którego przesłuchać świadka P. P., mimo nieobecności obrońcy. Sąd swą decyzję uzasadnił tym, że obrońca znał termin rozprawy, nie usprawiedliwił swego niestawiennictwa oraz zachodzi „ konieczność” przesłuchania świadka. Następnie po przesłuchaniu świadka na salę rozpraw stawił się obrońca, który przedstawił usprawiedliwienie i wniósł o ponowne przesłuchanie świadka w jego obecności. Sąd Rejonowy wówczas wydał postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku obrońcy „ albowiem nieobecność obrońcy była nieusprawiedliwiona” (k. 538-539). Następnie Sąd Rejonowy na tym terminie rozprawy zamknął przewód sądowy i w dniu 31 maja 2024r. wydał w sprawie wyrok. - w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji procedując na rozprawie w dniu 21 maja 2024r. naruszył prawo oskarżonego do obrony, gdyż przeprowadził dowód pod nieobecność obrońcy oskarżonego, którego obecność podczas tej czynności była obowiązkowa. Wprawdzie oskarżony nie sprzeciwił się takiemu postępowaniu Sądu Rejonowego, to jednak przeprowadzenie postępowania dowodowego w takich warunkach skutkowało powstaniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 kpk. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd meriti bezpodstawnie zastosował w dniu 21 maja 2024r. przepis art.

§ 1

kpk, gdyż nie powstały przesłanki uzasadniające skorzystanie z tego rozwiązania, które ma charakter wyjątkowy z punktu widzenia respektowania prawa do obrony oskarżonego. W sposób oczywisty z treści art.

§ 1

kpk wynika, że postępowanie dowodowe może zostać przeprowadzone pod nieobecność obrońcy oskarżonego (nawet jeżeli obecność obrońcy była obowiązkowa) tylko wówczas, gdy zachodzi „ szczególnie uzasadniony wypadek”. Sąd Rejonowy stosując omawiany przepis nawet nie podjął się próby wykazania, aby taki szczególny wypadek zaistniał na rozprawie w dniu 21 maja 2024r. Jak wskazano wyżej, obrońca stawiał się na poprzednie terminy rozprawy, zatem Sąd Rejonowy winien z większą ostrożnością odnieść się do nagłej nieobecności obrońcy, a nie ograniczyć się do sprawdzenia, czy oskarżony z tego powodu złożył wniosek o odroczenie rozprawy. Nadto na rozprawie miał zostać przesłuchany tylko jeden świadek, w dodatku policjant i brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek podstawy do przyjęcia, że przesłuchanie tego świadka na kolejnym terminie rozprawy byłoby niemożliwe lub znacznie utrudnione. Co więcej, Sąd Rejonowy planował na tym terminie rozprawy zamknąć przewód sądowy, zatem gdyby nie stawiennictwo obrońcy o godz. 15.00 na salę rozpraw, prawdopodobnie Sąd Rejonowy dokonałby tej końcowej czynności pod nieobecność obrońcy, którego stawiennictwo w rozprawie było obowiązkowe. Mając te okoliczności na uwadze należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy słuchając świadka na rozprawie pod nieobecność obrońcy oskarżonego, którego udział w rozprawie był obowiązkowy, skutkował powstaniem w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. 5.3.1.2.

1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.1.3.
2. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.1.4.
3. ------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6.1.
4. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie w całości, bacząc aby nie naruszyć prawa oskarżonego do obrony. Do rozważenia pozostaje także kwestia podjęcia przez Sąd Rejonowy decyzji co do obowiązkowego udziału obrońcy w sprawie w myśl art. 79 § 4 kpk. Warto w tym miejscu przypomnieć utrwalony pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym „ stan obowiązkowej obecności obrońcy na rozprawie znosi jedynie fakt wydania przez sąd meriti postanowienia, o którym mowa w art. 79 § 4 kpk, a nie sama treść opinii biegłych psychiatrów” (tak SN w wyroku z dnia 08 maja 2024r. w sprawie III KK 325/23, Lex nr 3718625). 6.
5. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ----------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
7. PODPIS 1.
8. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja rozstrzygnięcie o środkach karnych 1.3.
9. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
10. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
11. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.
12. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja cały wyrok 1.3.
13. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
14. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
15. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 1.
16. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 3 Podmiot wnoszący apelację oskarżony Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja cały wyrok 1.3.
17. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
18. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
19. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana