(1)§ 2 k.p.c. za wypadek wyjątkowy uznaje sytuację, gdy niezgodność z prawem prawomocnego wyroku wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub naruszenia konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. W judykaturze wyjaśniono, że ograniczenie prawa wniesienia skargi na tej podstawie do wyjątkowych wypadków odnosi się zarówno do przyczyn niezgodności z prawem orzeczenia, jak i powodów, dla których strona nie skorzystała z możliwości jego zaskarżenia (por. uzas. postanowienia Sądu Najwyższego z 27.10.2020 r., IV CNP 3/20, Legalis; postanowienie Sądu Najwyższego z 29.11.2006 r., II CNP 85/06, Legalis). Obie te przestanki muszą być zatem spełnione łącznie. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy zważyć trzeba, że od kwestionowanych przez Powódkę orzeczeń Sądu Rejonowego w Wołominie nie przysługiwała skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Przy czym od wydanego przez Sąd Rejonowy w Wołominie w dniu 14 września 2010 r. postanowienia przysługiwało prawo do wniesienia apelacji, z czego Powódka nie skorzystania. Warunkiem dochodzenia zaś odszkodowania na podstawie art. 424 1 k.p.c. jest skorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających jej zaskarżenie orzeczenia, którego wydanie wyrządziło stronie szkodę. Powódka nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych i nie zaskarżyła postanowienia z dnia 14 września 2010 r. w wydanego w sprawie I Ns 591/10, co jest w sprawie bezsporne. Powódka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. postanowienia po ponad 3,5 roku po zapadnięciu w sprawie orzeczenia merytorycznego. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia i jego doręczenie powódka także nie powołała żadnych szczególnych okoliczności, które stały na przeszkodzie zapoznaniu się z treścią orzeczenia i były przyczyną uchybienia terminu do zaskarżenia postanowienia z dnia 14 września 2010 r. Brak jest zatem podstaw prawnych do dochodzenia roszczeń z powołaniem się przez Powódkę na to orzeczenie, jako źródło szkody. Nie można uznać za zasadne wskazywanej przez powódkę i jej matkę okoliczności, że wszyscy uczestnicy postępowania spadkowego uważali je za konieczną ale jednak formalność, której trzeba dopełnić. Zaznaczenia wymaga pewna ogólna niedbałość stron wskazanego postępowania o ich interesy, bowiem wniosek o stwierdzenie nabycia spadku złożono dopiero po tym jak sąsiad zainteresował się możliwością kupna działki ok. 2008 r., w sytuacji gdy spadkodawca zmarł w (...) r. Powódka korzystała natomiast z przysługujących środków prawnych w odniesieniu do drugiego z powoływanych przez siebie orzeczeń stanowiących - w jej ocenie - źródło szkody, tj. postanowienia tut. Sądu wydanego w sprawie I Ns 1009/14 z dnia 25.03.2015 r. o oddaleniu wniosku o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i zwalcza je także w ramach niniejszego postępowania. Powódka wniosła apelację a następnie skargę kasacyjną z dnia 3 sierpnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 9.05.2017 r., sygn. akt I CSK 685/16, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 w zw. z 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że analiza wniosku nie pozwala na przyjęcie, że nastąpiły uchybienia przepisom postępowania o charakterze elementarnym, mającym charakter oczywisty i widoczny prima facie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem przez skargę kasacyjną „wniesioną” należy rozumieć skargę „wniesioną skutecznie”, tj. taką, która nie została odrzucona, a Sąd Najwyższy poddał ją co najmniej tzw. przesądowi (art. 398 9 k.p.c.) albo rozpoznać po przyjęciu do rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 28.05.2008 r.; sygn. akt II CNP 38/08).W niniejszej sprawie powódka bezspornie nie dysponuje prejudykatem, czyli orzeczeniem stwierdzającym, że postanowienie stanowiące źródło jej szkody było niezgodne z prawem. W świetle powyższego powódka nie wykazała aby pomiędzy jej szkodą a działaniem pozwanego istniał adekwatny związek przyczynowy ani też aby spełnione zostały przesłanki do uznania jej żądania na gruncie art. 424 1 §2 k.p.c. Sąd rozumie subiektywne stanowisko powódki, która działając w pewnym zaufaniu do organów sądowych czy też przekonaniu o prostym, „formalnym” charakterze sprawy nie zainteresowała się brzmieniem postanowienia – rzeczywiście sytuacja, która powstała w związku z pominięciem jej w treści postanowienia z 14.09.2010 r. nie powinna mieć miejsca. Niemniej jednak nie można zbagatelizować wspomnianej już powyżej niedbałości powódki w jej działaniach w toku powyższego postępowania, braku zainteresowania wynikiem sprawy przez blisko cztery lata, niewykazaniu dlaczego przez tak długi okres nie podjęła żadnych czynności zmierzających do uzyskania odpisu postanowienia. Istotny wpływ na powstałe poczucie krzywdy miała (i ma nadal) też sytuacja rodzinna powódki skonfliktowanej z matką, która – nie wnikając jakie przyczyny legły u podstaw tego zdarzenia wobec rozbieżnych zeznań strony i świadka – po odebraniu odpisu postanowienia w 2011 r. nie poinformowała córki o jego treści. Dochowanie aktu staranności przez powódkę w prosty sposób doprowadziłoby do wyeliminowania powstałego w orzeczeniu błędu, do czego jednak nie doszło i postanowienie uprawomocniło się. Zatem oceniając przebieg zdarzeń związanych z postępowaniem I Ns 591/10 i I Ns 1009/14 subiektywne postrzeganie sytuacji przez powódkę nie ma podstaw obiektywnych, niezależnie od innych kwestii prawnych wskazanych w niniejszym uzasadnieniu. W ocenie Sądu to co wpływa istotnie na postawę powódki i jej poczucie krzywdy, a co sygnalizowała także w swoich zeznaniach, to brak polubownego rozwiązania kwestii rozliczeń spadkowych. Nie jest w ocenie Sądu usprawiedliwieniem dla takiego braku rozliczenia wskazywana przez matkę powódki aktualna sytuacja finansowa R. K., biorąc pod uwagę upływ czasu od momentu ujawnienia błędu w orzeczeniu Sądu Rejonowego w Wołominie szczególnie, że w 2021 r. – co strony wskazały jako fakt bezsporny - został dokonany podział majątku spadkowego. Odnosząc się do treści pozwu należy wskazać, że żądanie powódki w niniejszym postepowaniu dotyczyło także również ochrony niemajątkowej w postaci nakazania przeproszenia przez Pozwanego wskutek naruszenia jej dóbr osobistych w wyniku bezprawnego działania Sądu Rejonowego w Wołominie wyrażającego się poprzez rażące naruszenie przepisów. Źródłem zarówno szkody, jak i krzywdy są wydane przez Sąd Rejonowy w Wołominie orzeczenia w sprawie I Ns 591/10 i l Ns 1009/

1. Należy podkreślić, że podstawę roszczeń Powódki o nakazanie przeproszenia stanowić może art. 23 i 24 § 1 k.c. W art. 24 k.c. zostało wprowadzone domniemanie bezprawności działania podmiotu, który doprowadza do naruszenia dóbr osobistych. Niemniej jednak możliwość skorzystania z takiego domniemania przez pokrzywdzonego uzależniona jest od uprzedniego wykazania przez stronę żądającą ochrony prawnej, że do naruszenia dóbr w ogóle doszło. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa więc na stronie powodowej. Jeżeli przesłanka ta zostanie spełniona, to ewentualny naruszyciel może bronić się przez wykazanie, że jego zachowanie bezprawnym nie było. Jeśli więc powódka wywodzi z określonych twierdzeń skutki prawne, to jest ona zobowiązana je udowodnić. Naruszenie dóbr osobistych musi mieć bowiem charakter obiektywny, a nie subiektywny. Dopiero udowodnienie przez stronę, że doszło do naruszenia konkretnego dobra osobistego aktualizuje obowiązek wykazania także pozostałych przesłanek odpowiedzialności, tj. bezprawności działania oraz związku przyczynowego pomiędzy działaniem, a naruszeniem dóbr osobistych. Zdaniem Powódki jej dobra osobiste zostały naruszone na skutek wydanych przez Sąd Rejonowy w Wołominie postanowień w sprawie I Ns 591/
2. Brak jest podstaw prawnych do twierdzenia, że orzeczenie to zostały wydane na skutek bezprawnych działań. Nie można również mówić o bezprawności działania Sądu Rejonowego w Wołominie w związku z wydanym w dniu 25 marca 2015 r. postanowieniem w sprawie I Ns 1009/
3. Subiektywne przekonania Powódki, wyrażające się de facto w niezadowoleniu z wydanych rozstrzygnięć, nie jest wystarczające do uznania, że orzeczenia te noszą znamiona bezprawności działania Sądu. Powódka nie wykazała tez jakie dobra osobiste miałyby być naruszone, nadto jak słusznie wskazała strona pozwana, żądana treść przeprosin jest nieadekwatna do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Z tego też względu Sąd nie badał wnioskowanej treści przeproszenia podobnie jak i formy uznając to za zbędne wobec wniosków do których doszedł w toku postępowania. Odnosząc się do niektórych zarzutów sformułowanych przez stronę powodową pod kątem procedowania przez Sąd Rejonowy w Wołominie postanowienia z 25.03.2015 r. - niezasadnie strona powodowa wskazywała, że wniosek o przywrócenie terminu może być rozpoznany tylko na rozprawie - zgodnie z art. 148 § 3 k.p.c. sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym, w tym także w sprawie, która jest rozpoznawana na rozprawie. Oznacza to, że możliwe jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu na posiedzeniu niejawnym albo wyznaczenie rozprawy, jeżeli sąd uzna to za niezbędne (art. 148 § 2 k.p.c.). W związku ze zmianą stanu prawnego, a mianowicie po zmianie treści art. 168 § 1 k.p.c. i dodaniu w art. 169 § 5 k.p.c. ustawą z 17.12.2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45), sąd może na posiedzeniu niejawnym nie tylko przywrócić termin do dokonania czynności, jak dotychczas, lecz również oddalić go i odrzucić. Stanowisko prezentowane w dawniejszym orzecznictwie – na które powołuje się storna powodowa w swoim piśmie z 11.05.2022 r. (k. 174 i n) , że postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 12.5.1988 r., IV CZ 55/88, Legalis), straciło aktualność. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, co nie wyłącza możliwości jego rozpoznania także na rozprawie. Do treści wskazanego postanowienia nie ma zastosowania art. 6 §1 k.p.c. bowiem dotyka on podejmowania czynności przez Sąd w sposób sprawny i terminowy i zapobiegania przewlekania procesu przez strony a nie kolejności czy sposobu rozpoznania poszczególnych żądań powódki. W odniesieniu do naruszenia art. 172 k.p.c. należy wskazać, że wstrzymanie postępowania lub wykonania orzeczenia pozostawione jest do uznania sądu. Sąd, oceniając zasadność wstrzymania, powinien się kierować dwiema przesłankami, a mianowicie, czy wniosek o przywrócenie terminu ma szanse na uwzględnienie, a w konsekwencji, czy celowe i uzasadnione będzie rozpatrywanie sprawy lub wykonywanie orzeczenia oraz czy brak wstrzymania nie pociągnie za sobą negatywnych skutków dla uczestnika żądającego przywrócenia terminu. Skoro zaś Sąd nie przywrócił terminu powódce, dodatkowo sama strona nie wskazała w jaki sposób brak takiego wstrzymania miałby rzutować negatywnie na jej sytuację, skoro nie toczyło się wówczas żadne inne postępowanie sądowe czy też komornicze w oparciu o powyższe orzeczenie - oznacza to że Sąd miał prawo nie wstrzymywać wykonalności postanowienia. Z tych przyczyn Sąd nie badał kwestii przedawnienia, podniesionych przez pozwanego oraz zarzutu powodów naruszenia art. 5 k.p.c. ze względu na podniesienie tegoż. Z tych względów powództwo w zakresie pkt 1 i 2 pozwu podlegało oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji w punkcie
4. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na subiektywnie uzasadnione poczucie krzywdy powódki oraz fakt, iż niewątpliwie postanowienie z 14.09.2010 r. sygn. akt I Ns 591/10 jest sprzeczne z prawem, a także ze względu na aktualną sytuację finansową powódki, wynikającą ze złożonych przez nią aktualnych oświadczeń o stanie majątkowym. Z tych przyczyn Sąd postanowił jak w sentencji w punkcie
5. Sędzia Piotr Królikowski