Sygn. akt I ACa 545/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Zygmunt Drożdżejko Protokolant: Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2024 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa D. S. przeciwko (...) Bank (...) S.A. w W. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt I C 2799/21
(1)k.c.). Przejście wierzytelności hipotecznej na nabywcę następuje dopiero z chwilą wpisu do księgi wieczystej, który ma charakter konstytutywny (tak m.in. wyrok SN z 21.05.2004 r., V CK 505/03, LEX nr 194091, wyrok SN z 21.09.2018 r., V CSK 449/17, LEX nr 2557179). Skoro więc wpis ma charakter konstytutywny, dopóki wpis nie nastąpi, dopóty wierzytelność nie przejdzie na nabywcę. W razie braku ujawnienia cesjonariusza w księdze wieczystej, nie nabędzie on ani wierzytelności, ani hipoteki. Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, iż powód D. S. jest dłużnikiem hipotecznym pozwanej (...) Bank (...) S.A. Aby doszło do cesji wierzytelności dochodzonej przeciwko niemu w postępowaniu egzekucyjnym konieczne było dokonanie stosownego wpisu w księdze wieczystej o zmianie wierzyciela hipotecznego. W związku z tym, że tego typu wpis nie widnieje w księdze wieczystej nr (...), która prowadzona jest dla należącej do powoda nieruchomości należy stwierdzić, że nie doszło do skutecznego przelania wierzytelności na inny podmiot. W konsekwencji strona pozwana (...) Bank (...) S.A. nadal jest wierzycielem hipotecznym powoda i ma prawo egzekwować od niego wierzytelność zasądzoną na jej rzecz kwestionowanym tytułem wykonawczym. Ponadto, jak wynika z przedłożonego przez powoda zawiadomienia z dnia 25 sierpnia 2020 roku, pozwana przelała na rzecz (...)Fundusz (...)wierzytelność wobec dłużnika D. S. z tytułu umowy nr (...), zaś wierzytelność zasądzona kwestionowanym tytułem wykonawczym wynika z zabezpieczenia hipoteką na należącej do powoda nieruchomości wierzytelności z tytułu umowy nr (...) (k. 4 akt (...)). W związku z powyższym, wbrew stanowisku powoda, nie doszło do wygaśnięcia hipoteki. W konsekwencji brak jest podstaw do jej wykreślenia. Ze względu na to, że pozwana nie złożyła w zakreślonym terminie odpowiedzi na pozew, Sąd na podstawie art. 339 § 1 k.p.c. zdecydował o wydaniu wyroku zaocznego. Wydanie wyroku zaocznego nie przesądza jednak o uwzględnieniu powództwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przewidziane w art. 339 § 2 k.p.c. domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy bowiem wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Domniemanie to zastępuje jedynie postępowanie dowodowe i to tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości. W niniejszej sprawie pomiędzy twierdzeniami powoda zachodziła sprzeczność, gdyż z jednej strony wskazywał on na fakt przelania przez stronę pozwaną wierzytelności hipotecznej na inny podmiot, z drugiej zaś powołał się na niedokonanie konstytutywnego wpisu o zmianie wierzyciela w księdze wieczystej. Przedłożone do pozwu dokumenty oraz przeprowadzony na wniosek powoda dowód z dokumentów znajdujących się w aktach komorniczych o sygn. (...) nie wykazały, aby doszło do skutecznego przelewu wierzytelności objętej kwestionowanym tytułem wykonawczym. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Strona pozwana nie poniosła żadnych kosztów – do chwili obecnej, nie zajęła żadnego stanowiska w sprawie, nie żądała tym samym zwrotu kosztów. Sąd, realizując obowiązek przewidziany w art. 108 § 1 kpc, stwierdził, że koszty procesu obciążają w całości powoda, jako stronę przegrywającą proces. Apelacja powoda. Wyrok został zaskarżony w całości i wniesiono o jego zmianę i oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie prawa procesowego w treści: 1) art.
- § 1 kpc, poprzez naruszenie zasady wyrokowania co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie albowiem Sąd w przedmiotowym postępowaniu odegrał rolę pełnomocnika pozwanego działając na jego korzyść, co tym samym naruszył zasadę bezstronności. 2) art. 339 §1 kpc. poprzez niezastosowanie przez Sąd dyspozycji wskazanej normy prawnej zatem uprawnienia powoda co do przyjęcia za prawdziwe jego twierdzeń tym bardziej, że pozwany został pouczony na tę okoliczność pismem Sądu z dnia 12 października 2011 w przedmiocie doręczenia pozwu oraz wezwaniem Sądu z dnia 08 lipca 2022 ze skutkiem pominięcia stanowiska w sprawie oraz przyjęcia za przyznanie twierdzeń powoda. 3) art. 233 kpc, poprzez rażąco dowolną, a nie swobodną ocenę ograniczonego zebranego materiału dowodowego w tym wydania arbitralnego zaskarżonego Orzeczenia pod wpływem błędnej i daleko idącej nadinterpretacji norm prawnych w szczególności art. 79 ust. 1 ustawy o kwih, przyjmując arbitralnie przelew wierzytelności pozwanego za wierzytelność hipoteczną, podczas kiedy pozwany zbył swoje prawa w zakresie wierzytelności expressis verbis co zaskutkowało wydaniem z góry zaplanowanej zaskarżonej decyzji poprzez oddalenie powództwa w całości. 4) art. 299 kpc , poprzez zaniechanie przesłuchania strony powodowej pomimo wyraźnie akcentowanych treści w wezwaniu co miało istotny wpływ na przebieg postępowania chociażby w przedmiocie zgromadzenia obszerniejszego materiału dowodowego oraz dokumentacji pozwanej, w zakresie skuteczności dokonania cesji wierzytelności objętej przedmiotem żądania pozwu. 5) art. 327 1 §1 kpc, poprzez zaniechanie wskazania norm prawnych, na podstawie których Sąd w zaskarżonym Wyroku oddalił powództwo w całości, podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w szczególności braku wykazania podstawy prawnej oraz braku wykazania dowodów uzasadniających oddalenie powództwa. 6) art. 782 §1 kpc, poprzez całkowite pominięcie treści przywołanej normy albowiem uprawnionym do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności jest wierzyciel, którego to przywileju nie można przypisać pozwanemu, a to w sytuacji zbycia swoich praw w dniu 11 grudnia
- II. prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie normy prawnej w treści; 1) art. 79 ust. 1 ustawy o kwih, poprzez rażąco błędną interpretację wskazanej normy i przyjęcie, że skuteczność przeniesienia praw z wierzytelności jest warunkowa i zależna od wpisu do księgi wieczystej, podczas kiedy przedmiotem żądania pozwu jest wierzytelność w ujęciu materialnym nie koniecznie wraz hipoteką a dokonana na zasadzie przelewu wierzytelności, w myśl normy prawnej w treści art. 509 kc i następnych. 2) art. 509 kc, poprzez niezastosowanie i błędną interpretację wskazanej normy prawnej co do przelewu wierzytelności expressis verbis jak również w zakresie nie uznania przez Sąd, że wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie prawa zatem i ograniczone prawo rzeczowe w postaci hipoteki jako uprawnienie cesjonariusza do prawa zabezpieczonego ograniczonym prawem rzeczowym niezwiązanego. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji: Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie jest uzasadniona. Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne. Zarzut naruszenia art. 321 § 1 kpc, nie jest uzasadniony, albowiem powód nie wskazał konkretnie o jakim to roszczeniu orzekł sąd, które byłoby ponad żądanie. Powód wystąpił z pozwem o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego i w tym zakresie sąd orzekła. Sąd Apelacyjny nie zauważył aby Sąd Okręgowy odegrał rolę pełnomocnika pozwanego działając na jego korzyść i tym samym naruszył zasadę bezstronności. Zarzut naruszenia art. 339 §1 kpc nie jest uzasadniony, albowiem Sąd Okręgowy wydał wyrok zaoczny. Powodowi zapewne chodziło o art. 339 § 2 kpc zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1, przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. W przedmiotowej sprawie sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, albowiem miał wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń powoda. Decyzja czy oprzeć się na twierdzeniach pozwu czy przeprowadzić postępowanie dowodowe należy do tzw. prawa sędziowskiego, czyli do swobodnego uznania składu orzekającego. Zarzut naruszenia art. 233 kpc nie jest uzasadniony. W kontekście powyższego, w pierwszej kolejności wskazać godzi się, że ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są przy tym wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawiane uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast w tym zakresie wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie innej niż ocena sądu. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwany nie zdołał wykazać, by Sąd Okręgowy rozpoznając sprawę niniejszą naruszył zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, by Sąd ten popełnił błąd w ustaleniach faktycznych. Zarzut naruszenia art. 299 kpc nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 299 kpc jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Jak wynika z akt sprawy zgromadzone dowody były wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem nie był o konieczności przesłuchiwania powoda w charakterze strony. Zarzut naruszenia art. 327 1 §1 kpc nie jest uzasadniony, albowiem Sąd Okręgowy w wystarczający sposób wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 782 §1 kpc nie jest uzasadniony albowiem ocena kto jest uprawniony do złożenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności w niniejszej sprawie w związku z ustalonym stanem faktycznym i prawnym jest irrelewantna. Zarzut naruszenia art. 79 ust. 1 ustawy o kwih oraz art. 509 kc nie jest uzasadniony. Przedmiotowe powództwo dotyczy pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego (wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 9.12.2014r.; sygn. akt(...) wraz z klauzulą wykonalności) i wywodzone jest z faktu, że wskutek cesji bank utracił status wierzyciela i nie mógł się domagać nadania wyrokowi klauzuli wykonalności. Jak wynika jednak z ustalonego stanu faktycznego wierzytelność banku zabezpieczona hipoteką wynika z umowy nr (...). Również na podstawie tej umowy został wydany w dniu 9.12.2014r. przez Sąd Okręgowy w K.wyrok (sygn. akt(...)), który po nadaniu klauzuli wykonalności, stał się tytułem wykonawczym. Jednocześnie powód nie przedstawił żadnego dowodu z którego wynikałoby, że co do tej wierzytelności bank dokonał cesji. Powód przedstawił pismo z dnia 25.08.2020r. z którego wynika cesja wierzytelności, ale dotyczy ona innej wierzytelności wynikającej z innej umowy tj. umowy nr (...). Nie mogło więc dojść do wygaśnięcia hipoteki i utraty przez bank statusu wierzyciela, skoro cesja dotyczyła innej umowy niż ta będąca podstawą wpisu hipoteki i będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego. Z tego też względu analiza Sądu Okręgowego czy przelew wierzytelności spowodował wygaśnięcie hipoteki czy też nie wskutek braku wpisu w księdze wieczystej jest bezprzedmiotowa. O kosztach postepowania apelacyjnego sąd orzekła na zasadzie art. 102 kpc ( w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami) i nie obciążał nimi powoda tj. nie zasądzał wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika pozwanego z uwagi na fakt, że pozwany w ogóle nie brał udziału w postępowaniu przed sądem I instancji, a w II instancji nie złożył odpowiedzi na apelację, a jedynie stawił się dwukrotnie na rozprawie.