Sygn. akt I.Ca 473/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Ryszard Piaścik Protokolant: st. sekr. sad. Marzena Miksza po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 roku w Suwałkach na rozprawie sprawy z powództwa J. O. przeciwko Powiatowi (...) o zapłatę na skutek apelacji pozwanego Powiatu (...) od wyroku Sądu Rejonowego w Ełku z dnia 9 września 2024 roku w sprawie sygn. akt I C 210/24 I Oddala apelację. II Zasądza od pozwanego Powiatu (...) na rzecz powódki J. O. kwotę 1.800,00 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z pkt II do dnia zapłaty. sędzia Ryszard Piaścik Sygn. akt: I Ca 473/24 UZASADNIENIE Powódka J. O. dnia 4.01.2024r. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Ełku z pozwem skierowanym przeciwko Powiatowi (...) o zapłatę kwoty 45.215,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Na dochodzona kwotę składają się 38.000 zł z tytułu umowy,5.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za uszczerbek na zdrowiu, 2.050,43 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek za opóźnienie świadczenia z umowy i 165,41 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w spełnieniu zadośćuczynienia. Powódka wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że dnia 3 lipca 2023 roku pomiędzy nią a Starostą (...) doszło do zawarcia umowy nr (...) w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej jednorazowo środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej – salonu fryzjerskiego w łącznej kwocie wynoszącej 38.000,00 zł. Umowa ta nie została wykonana przez Powiatowy Urząd Pracy i nie doszło do wypłaty dofinansowania, bowiem w dniu 10 lipca 2023 roku złożone zostało powódce oświadczenie o rozwiązaniu umowy ze skutkiem natychmiastowym. Jako przyczynę wypowiedzenia umowy wskazano, że powódka naruszyła warunki umowy oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 44). Wskazano, że powódka otrzymała w 2004 roku bezzwrotne środki publiczne na rozpoczęcie działalności gospodarczej, co zdaniem (...) uniemożliwiało wypłacanie dofinansowania wynikającego z umowy z dnia 3 lipca 2023 roku. Dnia 19 lipca 2023 roku Powiatowy Urząd Pracy skierował do pełnomocnika powódki oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, ponownie powołując się na uzyskanie w 2004 roku przez powódkę bezzwrotnych środków w wysokości 11.150,00 zł na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W ocenie powódki wadliwe było zarówno rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym, jak i oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu; rozwiązanie umowy nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, bowiem ani umowa, ani akty prawne regulujące procedury związane z udzieleniem dotacji osobom niepełnosprawnym nie przewidywały możliwości rozwiązania umowy w takim trybie. Nadto, jako podstawę odpowiedzialności Powiatu (...) z tytułu niewykonania umowy wskazano art. 471 kc, natomiast jako podstawę odpowiedzialności za wywołany u powódki rozstrój zdrowia wskazano art. 444 § 1 kc oraz art. 417 kc. Postanowieniem z dnia 29 marca 2024 roku wydanym przez referendarza sądowego powódka J. O. została zwolniona od kosztów sądowych w całości. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 29 marca 2024 roku wydanym w sprawie sygn. akt: I Nc 71/24 referendarz uwzględnił w całości żądanie pozwu i rozstrzygnął o kosztach. Sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty w ustawowym terminie wniósł pozwany – Powiat (...), który zaskarżył go w całości i wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty wskazano, że roszczenie powódki jest niezasadne zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Pozwany podniósł zarzut braku legitymacji procesowej biernej po stronie pozwanej. Jego zdaniem stroną pozwaną powinien być Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę (...). Dalej, pozwany wskazał, że powódka składając wniosek o przyznanie dofinansowania złożyła oświadczenie, że nie otrzymała bezzwrotnych środków publicznych oraz, że nie prowadziła działalności gospodarczej, podczas gdy okazało się, że w dniu 1 grudnia 2004 roku otrzymała pomoc publiczną – dotację w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w wysokości 11.500,00 zł. Zdaniem pozwanego, powódka zatem już otrzymała środki na cel jakim było rozpoczęcie działalności gospodarczej. Stąd, złożone niezgodnie z prawdą oświadczenie wprowadziło Starostę (...) w błąd, gdyż mając świadomość uzyskania przez powódkę środków publicznych w przeszłości nie zawarłby umowy mając na uwadze brak podstaw do przyznania środków zgodnie z dyspozycją art. 12a ust 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Dalej, pozwany zakwestionował zarówno podstawę, jak i wysokość roszczenia w zakresie szkody z tytułu rozstroju zdrowia zgłoszonego przez powódkę, ponieważ w ocenie pozwanego nie został udowodniony zarówno fakt powstania rozstroju zdrowia, jak i okoliczność, że do rozstroju zdrowia doszło w wyniku zawinionych działań pozwanego. Wyrokiem z dnia 9 września 2024 roku w sprawie sygn. akt I C 210/24 Sąd Rejonowy w Ełku I Wydział Cywilny: I. zasądził od pozwanego Powiatu (...) na rzecz powódki J. O. kwotę 40 050,43 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty; II. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądził od pozwanego Powiatu (...) na rzecz powódki J. O. kwotę 2.792,82 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty; IV. nakazał pobrać od pozwanego Powiatu (...) na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Ełku kwotę 2.002,62 zł tytułem części opłaty sądowej od pozwu, od której poniesienia powódka została zwolniona. Z ustaleń poczynionych przez Sąd I Instancji w oparciu o dowody w postaci: wniosek osoby niepełnosprawnej o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej z dnia 30.04.2023 r. wraz z załącznikami k. 17-25, pismo Powiatowego Urzędu Pracy w E. z dnia 29 maja 2023 r. k. 26, umowa nr (...), wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej k. 30, faktury VAT k. 33-52, pismo – rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym k. 58, pismo pełnomocnika J. O. z dnia 14 lipca 2023 r. wraz z pełnomocnictwem i potwierdzeniem nadania k. 53-58, oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia k. 59, wezwanie do zapłaty z dnia 8 września 2023 r. k. 61-62, wydruk k . 67, karta wizyty k. 74-75 wynikało, że dnia 30 kwietnia 2023 roku J. O., jako osoba bezrobotna – posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności – zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy złożyła wniosek o udzielenie bezzwrotnego dofinansowania na rozpoczęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną – polegającej na otwarciu zakładu fryzjerskiego. Wnioskodawczyni ubiegała się o przyznanie dofinansowania w kwocie 38.000,00 zł Wniosek ten został pozytywnie rozpatrzony przez Powiatowy Urząd Pracy w E.. Pismem z dnia 29 maja 2023 roku poinformowano powódkę o przyznanym dofinansowaniu. Dnia 3 lipca 2024 roku pomiędzy powódką a Starostą (...) doszło do zawarcia umowy nr (...) w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej jednorazowo środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Środki miały zostać przekazane na rachunek bankowy nr (...) w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Warunkiem przekazania środków było przedstawienie m.in. zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Powódka uzyskała wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej swojej działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą Salon (...), w którym jako datę rozpoczęcia działalności wskazano 3 lipca 2023 roku. W dniu 10 lipca 2023 roku Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w E. wystosował do J. O. pismo – rozwiązanie umowy z dnia 3 lipca 2023 roku ze skutkiem natychmiastowym. Jako podstawę rozwiązania umowy powołano § 9 ust.1 pkt 5 umowy, zgodnie z którym starosta zastrzega sobie prawo do natychmiastowego wypowiedzenia warunków umowy w razie naruszenia co najmniej jednego z warunków umowy z wyłączeniem zapisów § 4 ust. 13. Pozwany argumentował, że po dniu zawarcia umowy Urząd pozyskał informację, że w roku 2004 roku J. O. otrzymała bezzwrotne środki publiczne na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej. Dnia 19 lipca 2023 roku Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w E. złożył powódce oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu – oświadczenia w przedmiocie zawarcia umowy o przyznanie osobie niepełnosprawnej jednorazowo środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, wskazując, że złożone niezgodnie z prawdą oświadczenie wprowadziło S. w błąd, gdyż mając świadomość uzyskania przez J. O. środków publicznych, nie zawarłby z nią umowy mając na uwadze brak podstaw do przyznania środków zgodnie z dyspozycje art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. W dniach 7 kwietnia i 14 lipca 2023 roku powódka odbyła dwie wizyty u lekarza specjalisty – psychiatry, z powodu pogorszenia stanu psychicznego związanego ze stresującą sytuacją osobistą. W powyższym stanie rzeczy, Sąd I Instancji uznał za zasadne uwzględnienie częściowe powództwa. Sąd Rejonowy podzielił argumentację strony powodowej uznając zarzut braku legitymacji biernej pod stronie pozwanej za bezpodstawny, wskazując, iż w art. 35a ust. 1 pkt 9a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wprost zostało wskazane, że do zadań powiatu należy m.in. przyznawanie środków, o których mowa w art. 12a. Sąd I Instancji wskazał również, że w świetle art. 48 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy środki Funduszu są przekazywane przez Prezesa Zarządu tego Funduszu samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań. Sąd pierwszej instancji zauważył, że spór pomiędzy stronami sprowadzał się w zasadzie do dokonania wykładni treści art. 12a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w szczególności do tego, czy powódka spełniała ustawowe kryteria do otrzymania przedmiotowej pomocy finansowej. Zgodnie z przywoływanym przepisem jedynie osoba niepełnosprawna, zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu, może ubiegać się o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej, jeżeli nie otrzymała bezzwrotnych środków publicznych na ten cel. Cel ów postrzegać należy natomiast jako "rozpoczęcie działalności przez osobę niepełnosprawną". W ocenie Sądu powódka spełniła wszystkie warunki przyznania jej dofinansowania na podstawie art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, gdyż umowa o dofinansowanie została z nią zawarta, kiedy uzyskała status osoby niepełnosprawnej i była jednocześnie osobą bezrobotną. Sąd Rejonowy zauważył również, że powódka uzupełniając wniosek mogła nie pamiętać o dofinansowaniu, które otrzymała 19 lat wcześniej, a nadto otrzymała je na podstawie innego aktu prawnego. Ponadto, Sąd podkreślił, że wniosek powódki, wraz z zawartym oświadczeniem został pozytywnie zweryfikowany przez Powiatowy Urząd Pracy zgodnie z obowiązkiem wynikającym z § 5 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 12 grudnia 2018 roku w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo działalności w formie spółdzielni socjalnej (t.j. Dz.U.2022.1330). Zatem, skoro pozwany po przeprowadzeniu wieloetapowej weryfikacji wniosku stwierdził, że powódka spełnia warunki przyznania jej dofinansowania i następnie takiego dofinansowania jej udzielił, w ocenie Sądu, nie można mówić, o wprowadzeniu pozwanego w błąd przez powódkę. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Rejonowy uznał oświadczenie strony pozwanej o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu za bezskuteczne i nie wywołujące skutków prawnych. Za bezzasadne natomiast Sąd Rejonowy uznał roszczenie powódki oparte na art. 444 § 1 kc o zapłatę kwoty 5.000,00 zł tytułem odszkodowania za wywołanie rozstroju zdrowia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, aby strona pozwana dopuściła się względem powódki deliktu, który skutkowałby powstaniem rozstroju zdrowia. W złożonej apelacji pozwany zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w Ełku I Wydział Cywilny z dnia 9 września 2024 roku sygn. akt I C 210/24 w całości, przy czym na rozprawie sprecyzował swoje stanowisko poprzez odstąpienie od popierania apelacji od pkt 2 zaskarżonego wyroku. Apelujący zarzucił powyższemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego poprzez: 1. naruszenie przepisów art. 26 e ust.2 i art. 45 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez ich błędną wykładnię i zastosowanie polegającą na błędnym ustaleniu charakteru zadań wykonywanych przez stronę pozwaną, a co za tym idzie uznania, że stroną pozwaną w niniejszej sprawie jest Powiat (...), a nie Skarb Państwa -Starosta (...); 2. naruszenie przepisu art. 12a ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 5 kc poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie poprzez przyjęcie, że powódce przysługiwało roszczenie o wypłatę środków na podjęcie działalności gospodarczej mimo niespełnienia kryteriów uwidocznionych w tym przepisie prawa, oraz zignorowanie aspektu nadużycia prawa przez powódkę; 3. naruszenie art. 84 i 88 kc poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie poprzez przyjęcie, że powódka nie wprowadziła pozwanego w błąd, a co za tym idzie brak było podstaw do uchylenia się pozwanego od skutków oświadczenia woli w przedmiocie zawarcia umowy nr (...). Apelujący zarzucił również zaskarżonemu wyrokowi naruszenia prawa procesowego poprzez: 1. naruszenie przepisu art. 233 kpc poprzez:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.