jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Przepis art. 424 1 § 2 k.p.c. stanowi, że w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Komentatorzy pochyli się nad tym jak należy rozumieć wyjątkowe wypadki, które przewidział ustawodawca w wyżej cytowanym przepisie. Wskazano, że „Wyjątkowe wypadki w rozumieniu § 2 przepisu. Artykuł 424 1 § 2 KPC wymaga wykazania, że zachodzi wyjątkowy wypadek w odniesieniu do przyczyn niezgodności z prawem, należy zatem wykazać, że wynikają one z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. (…) W wypadku powołania się na naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego konieczne jest wykazanie, że dana zasada istnieje i ma podstawowe znaczenie dla porządku prawnego oraz dokładne określenie, w jaki sposób doszło do naruszenia tej zasady w wyniku wydania orzeczenia. Za potraktowaniem sytuacji jako wyjątkowej w rozumieniu art. 424 1 § 2 KPC może dojść w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub uzyskania błędnej informacji od pracownika sądu (post. SN z 26.4.2023 r., I CNP 127/22, L.) ( K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024, Legalis) oraz „Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, a więc zasady konstytucyjne, ale również naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa – cywilnego, rodzinnego, pracy, a także prawa procesowego. Jeżeli chodzi o konstytucyjne wolności i prawa oraz prawa człowieka i obywatela, to są one określone w Konstytucji RP (rozdział II). Chociaż są to również i te prawa, które wyraźnie nie zostały tam określone (w rozdziale II). Akt ten zawiera również inne przepisy, które definiują określone wolności i prawa. One również mogą określać status prawny człowieka czy obywatela” ( P. Rylski (red. nacz.), A. Olaś (red. cz. III) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2024, Legalis). W ocenie Sądu powódka nie może skutecznie poszukiwać ochrony swoich praw na gruncie przepisu art. 417
W ocenie Sądu powódka nie może skutecznie poszukiwać ochrony swoich praw również na gruncie przepisu art.
w zw. art. 424 1b k.p.c. Zastosowania w sprawie niniejszej nie znajduje regulacja art. 424 1b k.p.c., gdyż dotyczy ona innych orzeczeń. Przepis art. 424 1b k.p.c. stanowi, że w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. W komentarzu do tego przepisu wskazano, że według znowelizowanego stanu prawnego przeprowadzenie odrębnego postępowania przewidzianego w art. 424 1 i n. KPC w celu uzyskania prejudykatu stwierdzającego, że prawomocne orzeczenie, które wyrządziło szkodę, jest niezgodne z prawem, stanowi niezbędny etap umożliwiający dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa tylko w wypadku niektórych orzeczeń sądowych, skonkretyzowanych w przepisach. Są nimi wyroki (art. 424 1 KPC), postanowienia w postępowaniu nieprocesowym orzekające co do istoty sprawy i kończące postępowanie w sprawie (art. 519 2 KPC) oraz inne orzeczenia, co do których taką możliwość przewidziano np. w art. 1148 1 § 3, art. 1151 1 § 3 czy art. 1215 KPC. W wypadku pozostałych prawomocnych orzeczeń skarga o stwierdzenie ich niezgodności z prawem jest niedopuszczalna, a poszkodowany może – po myśli art. 424 1b KPC – dochodzić odszkodowania bezpośrednio od Skarbu Państwa (post. SN z 25.1.2012 r., V CNP 42/11, L.) (K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024, Legalis). Zaznaczyć należy, że regulacja ta też, nie może też być zamiennie stosowana w przypadku upływu terminu do wystąpienia ze skargą przewidzianego w art. 424 6 § 2 k.p.c. Podsumowując, powódka w niniejszej sprawie domagała się odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie przez Sąd Rejonowy w Olsztynie wyroku – a więc takiego orzeczenia, od którego powódce skarga przysługiwała. Niemniej jednak nie zachowała ona terminu na jej wniesienie. Z tego względu wskazany wyżej przepis nie może zostać zastosowany w niniejszej sprawie. Co więcej, stwierdzić należy, iż wobec prawomocności zapadłego rozstrzygnięcia i jak dotąd niewzruszenia go w trybie zwyczajnych lub nadzwyczajnych środków odwoławczych, Sąd w niniejszej sprawie jest nim związany zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. Jak dotąd przesądził on prawomocnie o zasadności roszczenia Gminy wobec powódki. Tym samym nie sposób przypisać pozwanemu bezprawności. Natomiast wobec kategorycznej treści art.
zgodnie z którym jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, naprawienia jej można się domagać dopiero po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem. Z tych względów, wobec niespełnienia przesłanek z art.
w zw. z art. 424 1 § 2 k.p.c. oraz art. 424 1b k.p.c. powództwo podlegało oddaleniu jako całkowicie bezzasadne, o czym Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Na podstawie powołanego przepisu, w szczególnie uzasadnionych wypadkach Sąd może nie obciążyć strony przegrywającej kosztami w całości lub części. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taki szczególny wypadek. Powódka była subiektywnie przekonana o słuszności swojego stanowiska odnoszącego się do braku prawidłowości działań po stronie Sądu Rejonowego w Olsztynie w związku z zapadłym przeciwko jej wyrokiem. Mogła takie wnioski wyciągnąć z tego względu, że umowę najmu lokalu podpisała w wieku 15 lat, zaś już w następnym roku w lipcu była wychowanką Centrum P. Opiekuńczo-Wychowawczych w O. i nigdy już nie zamieszkała wynajmowanej nieruchomości. Co więcej, nie brała osobistego udziału w sprawie przed Sądem Rejonowym w Olsztynie, w której nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku – a więc powódka nie wiedziała do było podstawą prawną i faktyczną wydania przez Sąd Rejonowy takiego rozstrzygnięcia. Sąd miał również na względzie trudną sytuację życiową powódki w okresie podpisania umowy najmu - wobec matki powódki zapadł wyrok za znęcanie się nad nią psychiczne i fizyczne, zaś wobec ojca powódki za jej molestowanie. Z tych przyczyn Sąd nie obciążył powódki kosztami procesu na rzecz pozwanego, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.