Sygn. akt V AGa 381/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA Irena Piotrowska Protokolant:
§ 2
k.p.c., poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób nie dający pełnego obrazu motywów i niedostateczne wyjaśnienie podstaw rozstrzygnięcia, polegające na bezkrytycznym i wybiórczym przywołaniu orzeczeń sądów bez dokonania dogłębnej i szczegółowej analizy okoliczności rozpoznawanej sprawy; 3) błąd w ustaleniach faktycznych wyroku, polegający na przyjęciu , że:
- a)zasady stosowania art. 4 u.g.k. w odniesieniu do rozpoznawanego przypadku nakazują brak uchwały w przedmiocie ustalenia opłat za usługę komunalną odprowadzania wód opadowych i roztopowych interpretować jako rezygnację Gminy M.S. z pobierania opłat w okresie objętym pozwem;
- b)zasady określone przez Gminę i uznanie, że usługa komunalna jest nieodpłatna wiążą również powódkę w stosunku do usługobiorcy jakim jest pozwana. Kwestia ewentualnych rozliczeń między powodem a Gminą M.S. pozostaje poza granicami sporu rozpoznawanego w tej sprawie;
- c)skoro zarówno Rada Miejska M., jak i jej organ wykonawczy nie ustaliły stawek za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych, brak jest podstaw roszczeń powódki z tytułu wynagrodzenia za świadczoną w tym zakresie usługę, jak i podstaw do podpisania umowy cywilnoprawnej w tym zakresie; 4) naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.k., poprzez uznanie, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych stanowi usługę komunalną o charakterze użyteczności publicznej i wyłączną kompetencję w zakresie ustalania cen i opłat z tego tytułu posiada rada gminy, podczas, gdy żaden przepis prawa nie wskazuje, iż odprowadzanie wód op adowych i roztopowych posiada status usługi komunalnej, ani tym bardziej usługi o charakterze użyteczności publicznej; 5) naruszenie art. 235 2 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 162 k.p.c., w związku z pominięcie dowodów wskazanych w pkt 7, 9 i 10 pozwu. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył , co następuje: Na rozprawie apelacyjnej w dniu 17 stycznia 2025r. pełnomocnik wnioskował o wystąpienie do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego następującej treści:„ 1) czy w braku uchwały Rady Miejskiej w przedmiocie ustalenia stawek cen i opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do kanalizacji sanitarnej lub ogólnospławnej powoda jest on uprawniony do pobierania od pozwanego jako usługobiorcy należności za świadczone na jego rzecz bezumowne usługi w trybie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, 2) czy w przedstawionym stanie faktycznym powód ma prawo do dochodzenia na drodze cywilnoprawnej swoich roszczeń względem pozwanego z tytułu bezumownego odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu odwadnianych nieruchomości pozwanego do kanalizacji powoda.” Sąd Apelacyjny uznał, że przy rozpoznawaniu apelacji w niniejszej sprawie nie powstało zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości i nie zachodzi potrzeba przedstawienia tego zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Nie jest rolą Sądu Najwyższego zastępowanie sądu meriti w procesie decyzyjnym, obejmującym ocenę prawną stanowiącą podstawę rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maj 2005 r., III CZP 14/05). Sąd Najwyższy nie może wychodzić poza przedstawione mu zagadnienie prawne ani dokonywać jego interpretacji, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady samodzielnego rozstrzygania sprawy przez sąd właściwy. Wnioskowany przez powódkę dowód z Taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na okres od 23 maja 2018 r. do 22 maja 2021 r. oraz za okres od 18 lutego 2020 r. do 17 lutego 2023 r. został pominięty jako spóźniony ( art. 381 k.p.c.). Apelacja powódki nie jest zasadna i dlatego nie mogła odnieść skutku prawnego. Podniesiony w apelacji zarzut nierozpoznania istoty sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim powódka w pozwie nie zawnioskowała żadnych dowodów, które miałyby na celu wykazać jaka część wód opadowych trafia do kanalizacji ogólnospławnej. Żądanie pozwu obejmowało roszczenie zasądzenia wierzytelności z tytułu „bezumownego odprowadzania wód opadowych i roztopowych" za poszczególne okresy miesięczne, obliczone jako iloczyn powierzchni, odwadnianej, średniorocznej wielkości opadów oraz stawki 4,4 zł/nn
(3)ustalonej Zarządzeniem Prezesa Zarządu powódki. Na podstawie tak dokonanych wyliczeń powódka wystawiła dołączone do pozwu faktury VAT. Trafnie podnosi pozwana , że w pozwie wyraźnie wskazano, że „powód nieprzerwanie świadczy na rzecz pozwanego, przy użyciu stanowiących własność powoda urządzeń sieci kanalizacji deszczowej, usługi w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych'". W tym stanie rzeczy zawarty w apelacji zarzut braku rozpoznania istoty sprawy, który miałoby polegać na tym że oddalając powództwo nie rozpoznano roszczenia z tytułu odprowadzania ścieków komunalnych do kanalizacji ogólnospławnej, na podstawie wiążącej strony umowy – wydaje się zupełnie niezrozumiały. Podkreślić należy , że takie roszczenie nie było objęte żądanie m .pozwu, chociażby w. postaci żądania ewentualnego. Jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych strony, łączy urnowa o nr (...)o dostawę wody i odprowadzanie ścieków z dnia 26 stycznia 2012 r,, której przedmiotem jest m.in. odprowadzanie ścieków komunalnych. Należności z tego tytułu są regulowane na bieżąco. Odnosząc się do podnoszonego przez apelująca braku weryfikacji jaka część wód opadowych i roztopowych z terenu nieruchomości pozwanej jest odprowadzana przy użyciu sieci kanalizacji deszczowej, a jaka przy użyciu sieci kanalizacji ogólnospławnej należy wskazać , że c iężar udowodnienia twierdzenia spoczywa bez wyjątku na stronach, a okoliczności nieobjęte twierdzeniami stron, choćby ujawnione przy sposobności przeprowadzania innych dowodów, nie mogą być przedmiotem dowodu przeprowadzonego z urzędu wyłączną kompetencję zakresie określenia sposobu ustalania objętości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych składających się na ścieki komunalne posiada rada gminy podejmując uchwałę na postawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. Z przepisu tego wynika, że rada jest umocowana nie tylko do ustalenia cen i opłat za usługi komunalne (o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej), ale również do wskazania sposobu ustalania tych cen i opłat. O ile więc przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne działając w oparciu o art. 20 ust. 1 u.z.z.w. może określić stawkę i cenę za odprowadzanie ścieków komunalnych, to rada gminy jest wyłącznie uprawniona do ustalenia sposobu określania ceny, za usługę polegającą na odprowadzaniu ścieków komunalnych, w skład których wchodzą wody opadowe i roztopowe, których ilości nie da się określić przez wykorzystanie urządzeń pomiarowych. Skarżąca nie przedstawiła uchwały Rady Miasta M., w której oigan stanowiący określiłby parametry niezbędne dla ustalenia sposobu określania ceny, za usługę polegającą na odprowadzaniu ścieków komunalnych, w skład których wchodzą wody opadowe i roztopowe, których ilości nie da się określić przez wykorzystanie urządzeń pomiarowych. Prawidłowo przyjęto, że przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne nie jest uprawnione do rozstrzygania o tym, w jaki sposób określa się ilość odprowadzanych wód opadowych ( por. wyrok NSA , sygn. akt III OSK 6815/21 z 9 dnia lutego 2023r.) Kompetencję do określenia sposobu ustalenia jednostki usługi, polegającej na odbiorze ścieków komunalnych, stanowiących mieszaninę wód opadowych i roztopowych ze ściekami bytowymi, posiada wyłącznie rada gminy, działając w trybie art, 4 ust, 1 pkt 2 u.g.k. Skarżąca nie przedstawiła zarówno w pozwie, jak i w apelacji uchwały Rady Miasta M., które regulowałaby te kwestie. Poza sporem było, że uchwała w tym przedmiocie nie została podjęta. Rację ma pozwana wskazując, że zastosowanie „reżimu.cywilnego" na który powołuje się skarżąca jest możliwie wyłącznie jeśli organ stanowiący podejmie stosowne uchwały, w których-ustali parametry , na podstawie których te umowy cywilnoprawne mogą zostać ewentualnie zawarte Wbrew zarzutom zawartym w apelacji trafnie przyjęto, że zasady stosowania art. 4 u.g.k. w odniesieniu do rozpoznawanego przypadku nakazują brak uchwały w przedmiocie ustalenia opłat za usługę komunalną odprowadzania wód opadowych i roztopowych interpretować jako rezygnację gminę z pobierania opłat w okresie objętym pozwem. Kwestia ewentualnych rozliczeń między powódką a gminą pozostaje poza granicami sporu rozpoznawanego w tej sprawie . Skoro zarówno Rada Miejska M., jak i jej organ wykonawczy nie ustaliły stawek za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych, brak jest podstaw roszczeń powódki z tytułu wynagrodzenia za świadczoną w tym zakresie usługę, jak i podstaw do podpisania umowy cywilnoprawnej w tym zakresie. Także zarzut naruszenia art.
§ 2k.p.c.
nie zasługiwał na uwzględnienie. Co prawda rację ma strona skarżąca, że uzasadnienie Sądu pierwszej instancji w zasadniczej części składa się z cytowania orzeczeń i rozważań innych sadów, jednak nie może to dyskwalifikować tego uzasadnienia. Podkreślić należy , że cytaty te są poprzedzone stanowiskiem sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie , iż wyrażone w cytowanych orzeczeniach poglądy prawne podziela. Powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenia zapadły w stanach faktycznych tożsamych, jak w niniejszej sprawie. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że orzeczenie Sądu Okręgowego w Białymstoku z o sygn. akt VII Ga 510/20, nie może być przydatne w niniejszej sprawie. Z okoliczności faktycznych ustalonych w tamtej sprawie wynikało, że spółka komunalna również zarządzała kanalizacją deszczową. Sąd Okręgowy w Białymstoku stwierdził w uzasadnieniu tego orzeczenia, że ceny ustalone (wprost albo przez wskazanie sposobu ustalenia) w uchwałach organów stanowiących danej jednostki samorządu terytorialnego, „wiążą zarówno podmioty świadczące usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej, jaki usługobiorców, a zatem mają charakter powszechnie obowiązujący. Sąd Okręgowy w Katowicach podzielił ten pogląd i uznał , że w niniejszej sprawie zasady określone przez gminę i uznanie, że usługa komunalna jest nieodpłatna wiążą również powódkę w stosunku do usługobiorcy jakim jest pozwana. Warto w skazać także na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 7 stycznia 2010r. sygn. akt II UK 148/09, zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może znaleźć zastosowanie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej Instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia. A to dlatego, że sposób sporządzenia uzasadnienia orzeczenia z natury rzeczy nie ma wpływu na wynik sprawy, jako że uzasadnienie wyraża jedynie motywy wcześniej podjętego rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku posiada wszystkie niezbędne elementy konstrukcyjne, o których mowa w art.
§1pkt.1 i 2 k.p.c.
bowiem wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnia podstawę prawną wyroku z przytoczeniem przepisów prawa co umożliwia dokonanie kontroli instancyjnej tego orzeczenia . Podsumowując – żaden z zarzutów podniesionych przez powodową, a odnoszących się do stosowania prawa procesowego, nie okazał się zasadny. Wobec prawidłowych ustaleń faktycznych zasadnie przyjęto , że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.k. odprowadzanie wód opadowych i roztopowych stanowi usługę komunalną o charakterze użyteczności publicznej i wyłączną kompetencję w zakresie ustalania cen i opłat z tego tytułu posiada rada gminy. Usługa odprowadzania wód opadowych spełnia bowiem wszystkie przesłanki zadania własnego aminy o charakterze użyteczności publicznej. Z treści art. 7 ust 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym wynika ponadto, że zadania z zakresu kanalizacji należą do zadań własnych aminy. W związku z powyższym zastosowanie znajduje art. 4 ustawy o gospodarce komunalnej przyznający organom stanowiącym gmin kompetencje do stanowienia o wysokości cen i opłat za usługi komunalne albo o sposobie ich ustalania.. Jest to usługa zaspokajająca potrzeby o charakterze zbiorowym, jej świadczenie opiera się na majątku publicznym, ma charakter ciągły, jej celem jest zaspokojenie potrzeb zbiorowości, a odbiorca takiej usługi nie ma wyboru jej dostawcy. Mając to wszystko na uwadze należało przyjąć zaskarżony wyrok nie narusza prawa, W tym stanie rzeczy apelacja powódki, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych została oddalona w całości na podstawie art.385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono o na podstawie art.98 k.p.c. uwzględniając wynik tego postępowania. Wysokość stawki wynagrodzenia dla pełnomocnika pozwanej obliczono zgodnie z § 2 pkt 6 i § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). SSA Irena Piotrowska