WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 marca 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Bańcerowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r. w Warszawie sprawy A. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. o rentę socjalną na skutek odwołania A. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W. z dnia 13 listopada 2023 r. znak (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE W dniu 29 grudnia 2023r. A. W. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 13 listopada 2023r., znak: (...), odmawiającej przyznania prawa do renty socjalnej. Zarzuciła brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, nieuwzględnienie aktualnych wyników badań, opieranie się przez komisję na orzeczeniu kolegi lekarza orzecznika ZUS, choć komisja jest organem II instancji, a także nieuwzględnienie zakazu wykonywania wielu prostych czynności z powodu napadów padaczkowych, gdy traci przytomność, nieuwzględnienie zakazu wykonywania wielu zajęć, gdy grozi jej utrata przytomności w związku z cukrzycą oraz brak przeprowadzenia badań i zapoznania się z dokumentami przez specjalistów z dziedzin, które obejmują jej schorzenia. Uzasadniając odwołanie, ubezpieczona wskazała, że jej brak zdolności do pracy wynika z takich schorzeń jak padaczka, cukrzyca insulinozależna i zaburzenia psychiczne, w tym zaburzenia osobowości mieszane, depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia adaptacyjne. Ubezpieczona podkreśliła, że z dwóch niezależnych przyczyn może tracić przytomność – na skutek padaczki oraz cukrzycy. Nie wolno jej wykonywać żadnych prac związanych z upadkami, kierowaniem pojazdami, a także prac przy cieple oraz w takich miejscach jak kuchnia. Organ rentowy o tym jednak zapomniał i nie uwzględnił tego. Poza tym nie zostały przeprowadzone badania, a komisja lekarska nawet nie otworzyła wyników badań, jakie ubezpieczona przedstawiła (odwołanie z 13 grudnia 2023r. - k. 3-5 a.s). W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., a uzasadniając przedstawione stanowisko wskazał, że ubezpieczona w dniu 29 września 2023r. złożyła wniosek o przyznanie renty socjalnej. W toku postępowania Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 3 listopada 2023r. uznała, że stopień naruszenia sprawności organizmu ubezpieczonej nie sięga całkowitej niezdolności do pracy. W oparciu o powyższe orzeczenie organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił ubezpieczonej prawa do renty socjalnej (odpowiedź na odwołanie z 2 stycznia 2024r. - k. 6-7 a.s.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. W., urodzona (...), posiada wykształcenie średnie ogólnokształcące. Studiowała psychologię, ale nie ukończyła studiów. Do sierpnia 2024 roku pracowała jako sprzątaczka, w przeszłości podejmowała również prace biurowe, a także pomagała matce w gospodarstwie rolnym (ptactwo domowe, konie). Leczona jest metodą intensywnej insulinoterapii przy użyciu osobistej pompy insulinowej z powodu cukrzycy typu 1, występuje u niej nieświadomość hipoglikemii. Nadto rozpoznano u A. W. neuropatię układu autonomicznego, cechy rozpoczynającej się polineuropatii cukrzycowej, padaczkę pourazową od 1999r., zaburzenia depresyjno–lękowe na podłożu organicznym, zaburzenia osobowości, hiponatremię w wywiadzie oraz niedobór witaminy D. Ubezpieczona ma 17-letnią córkę, jest sprawna fizycznie i zdolna do zadbania o siebie i swoje otoczenie, nie ujawnia nasilonych zaburzeń ze sfery zachowania i emocji, kontroluje potrzeby fizjologiczne, wychodzi z domu na samotne spacery i po zakupy, korzysta z komputera i telefonu komórkowego (opinia biegłej sądowej specjalistki diabetologii E. R. z dnia 20 lutego 2024r., k. 28-30 a.s.; opinia biegłego sądowego neurologa W. G. z dnia 10 sierpnia 2024r., k. 52-58 a.s.; opinia biegłego sądowego psychiatry J. U. z dnia 2 sierpnia 2024r., k. 63 a.s.). W dniu 26 września 2023r. A. W. złożyła wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, zaś w dniu 29 września 2023r. wniosek o przyznanie renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia 11 października 2023r., a następnie komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 3 listopada 2023r. ustalili, że badana nie jest niezdolna do pracy. W oparciu o powyższe organ rentowy wydał w dniu 13 listopada 2023r. dwie decyzje odmowne - znak: (...) – odmawiającą przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy oraz odmawiającą przyznania renty socjalnej ( wniosek o rentę socjalną z 29 września 2023r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 października 2023r., orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 3 listopada 2023r., decyzja ZUS z 13 listopada 2023r. – karty bez numeracji akt rentowych; wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy, k. 1-4 akt rentowych; decyzja ZUS z 13 listopada 2023r., k. 90 akt rentowych). A. W. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W., odmawiającej przyznania renty socjalnej, a sąd postanowieniem z 11 stycznia 2024r. dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych psychiatry, neurologa i diabetologa celem ustalenia, czy ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej oraz czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa, to na jaki okres oraz czy naruszenie sprawności organizmu powstało przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia albo w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej (postanowienie z 11 stycznia 2024r., k. 9 a.s.). Biegła sądowa z zakresu chorób wewnętrznych, diabetologii i angiologii E. R. w opinii z 20 lutego 2024r., wydanej po przeprowadzeniu badania oraz dokonaniu analizy akt sprawy wraz ze zgromadzoną dokumentacją medyczną, rozpoznała u A. W. cukrzycę typu 1 leczoną metodą intensywnej insulinoterapii przy użyciu osobistej pompy insulinowej, neuropatię układu autonomicznego, cechy rozpoczynającej się polineuropatii cukrzycowej, padaczkę pourazową od 1999r., zaburzenia depresyjno–lękowe na podłożu organicznym, zaburzenia osobowości, hiponatremię w wywiadzie oraz niedobór witaminy D. Wskazała, że ubezpieczona wymaga systematycznego leczenia, edukacji diabetologicznej i przestrzegania diety cukrzycowej. Przebieg schorzenia jest u niej niewyrównany, o czym świadczą poziomy hemoglobiny (...), ale niedocukrzenia mają charakter lekki i średni. Aktualnie brak jest ostrych metabolicznych powikłań cukrzycy. W trakcie trwania tego schorzenia obserwowano u ubezpieczonej nieświadomość hipoglikemii oraz rozpoczynającą się polineuropatię cukrzycową obwodową. Ubezpieczona z powodów diabetologicznych – według biegłej sądowej - nie jest całkowicie niezdolna do pracy (opinia biegłej sądowej specjalistki diabetologii E. R. z dnia 20 lutego 2024r., k. 28-30 a.s.). Biegły sądowy neurolog W. G. w opinii z dnia 10 sierpnia 2024 roku, po przeprowadzeniu badania neurologicznego oraz dokonaniu analizy akt sprawy wraz ze zgromadzoną dokumentacją medyczną, nie stwierdził upośledzenia w zakresie obwodowego czy też ośrodkowego układu nerwowego, powodującego niepełnosprawność ubezpieczonej w stopniu uniemożliwiającym jej wykonywanie pracy. Wskazał, że w obrazie klinicznym dominują objawy zaburzeń afektywnych. Opisywane w ocenie neuropsychologicznej zaburzenia na poziomie łagodnych zaburzeń funkcji poznawczych nie wpływają znacząco na sprawność w zakresie zarobkowania. W ocenie biegłego samo istnienie nieprawidłowości w badaniach dodatkowych, bez ich manifestacji klinicznej powodującej niesprawność ruchową w stopniu upośledzającym zdolność do wykonywania pracy zawodowej, nie stanowi podstawy do uznania A. W. za niezdolną do pracy z powodów neurologicznych. Biegły nie stwierdził u ubezpieczonej podstaw neurologicznych do oceny, że jest ona niezdolna do pracy zgodnej z jej kwalifikacjami i umiejętnościami, przy uwzględnieniu przeciwwskazań typowych dla osób, u których mogą występować zaburzenia świadomości związane np. z napadami padaczkowymi czy stanami niedocukrzenia (prowadzenie pojazdów mechanicznych, praca na wysokości, przy otwartych zbiornikach wodnych, obsługa maszyn w ruchu, praca zmianowa w godzinach nocnych, ciężka praca fizyczna) (opinia biegłego sądowego neurologa W. G. z dnia 10 sierpnia 2024r., k. 52-58 a.s.). Biegły sądowy psychiatra J. U. w opinii z dnia 2 sierpnia 2024 roku, po przeprowadzeniu badania psychiatrycznego oraz dokonaniu analizy akt sprawy wraz ze zgromadzoną dokumentacją medyczną, stwierdził że A. W. nie jest upośledzona umysłowo, chora psychicznie (w sensie psychozy endogennej), ani uzależniona od substancji psychoaktywnych (w tym alkoholu), nie ujawnia również symptomów otępienia, zaburzających funkcjonowanie we wszystkich sferach życia. Następnie biegły wskazał, że po aktualnym badaniu psychiatrycznym rozpoznaje u ubezpieczonej: funkcjonowanie intelektualne w granicach normy, zaburzenia depresyjno-lękowe na podłożu organicznym, zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia osobowości mieszane oraz padaczkę. Z przeprowadzonego badania wynika, że ubezpieczona jest sprawna fizycznie i zdolna do zadbania o siebie i swoje otoczenie, nie ujawnia nasilonych zaburzeń ze sfery zachowania i emocji, kontroluje potrzeby fizjologiczne, wychodzi z domu na samotne spacery i po zakupy, korzysta z komputera i telefonu komórkowego. W ocenie biegłego opisany stan zdrowia psychicznego nie narusza sprawności organizmu w stopniu sprowadzającym całkowitą niezdolność do pracy (opinia biegłego sądowego psychiatry J. U. z dnia 2 sierpnia 2024r., k. 61-63 a.s.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów oraz opinii biegłych sądowych diabetologa, psychiatry i neurologa. Dokumenty, których wiarygodność nie budziła wątpliwości, obejmowały decyzje ZUS i orzeczenia organów orzeczniczych ZUS, a także dokumentację medyczną, która stanowiła podstawę do formułowania wniosków przez powołanych w sprawie biegłych sądowych. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na opiniach sporządzonych przez biegłych sądowych specjalistów z zakresu diabetologii - E. R., psychiatrii – J. U. oraz neurologii – W. G.. Zostały one ocenione jako fachowe i rzetelne, ponieważ każda opinia została wydana przy uwzględnieniu dokumentacji medycznej oraz dodatkowo po zbadaniu ubezpieczonej. Nadto opiniujący ubezpieczoną biegli posiadają specjalizacje odpowiadające rozpoznanym u niej schorzeniom. Treść ich opinii jest jasna i logiczna, a także wyczerpująco i przekonująco uzasadniona. Prezentowane przez biegłych wnioski, dotyczące nieistnienia u ubezpieczonej niezdolności do pracy, mają charakter stanowczy i jednoznaczny oraz są spójne. Opinie biegłych, jako w pełni zgodne w zakresie oceny stanu zdrowia ubezpieczonej, zostały więc ocenione jako rzetelne. Zarówno organ rentowy, jak i ubezpieczona nie zgłosili do nich zastrzeżeń. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie A. W. podlegało oddaleniu. Warunki przyznania prawa do renty socjalnej zostały określone w ustawie z dnia 27 czerwca 2003r. o rencie socjalnej (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 2194). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.