Sygn. akt I ACa 1161/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jerzy Bess po rozpoznaniu w dniu 4

§ 1pkt 2 k.p.c.

w zw. z art. 292 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z ekshumacji zwłok L. F.; b) art.

§ 1pkt 2 k.p.c.

w zw. z art. 278 §1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z opinii sądowo — lekarskiej — z sekcji zwłok L. F.; c) art.

§ 1pkt 2 k.p.c.

w zw. z art. 286 k.p.c. poprzez niezwrócenie się do biegłych opiniujących niniejszej sprawie o wyjaśnienie wątpliwości co do treści opinii — w szczególności wskazanych zarzutach do opinii złożonych przez pełnomocnika powódki, a przede wszystkim o wyjaśnienie przyczyn, dla których biegli uznali, iż ekshumacja L. F. oraz przeprowadzenie sekcji zwłok są w niniejszej sprawie niezasadne. Wskazując na powyższe zarzuty —powódka wniosła o: 1) dopuszczenie dowodów pominiętych przez Sąd I instancji na rozprawie w dniu 1 czerwca 2022 r., a następnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz stosowną do powyższego zmianę orzeczenia o kosztach procesu, w tym zasądzenie kosztów udzielonej w tej sprawie z urzędu pomocy prawnej w postępowaniu przed Sądem I i II instancji, według norm przepisanych, tj. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800) — jako, iż nie zostały one uiszczone ani całości, ani w części; 2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; 3) zaś w razie nie uwzględnienia powyższych wniosków — o przyznanie na rzecz pełnomocnika powódki kosztów udzielonej w tej sprawie z urzędu pomocy prawnej za postępowanie odwoławcze, według norm przepisanych, tj. na podstawie przepisu § 1 pkt. 1 w zw. z § 2 pkt 7 z S 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800) — jako, iż nie zostały one uiszczone ani całości, ani w części. Pozwana wniosła o:

1. oddalenie w całości apelacji powoda,
2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu w II instancji wg norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać trzeba, że Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji i poczynione na ich podstawie rozważania prawne, uznając je za własne. Tym samym - co do zasady - brak jest podstaw do uwzględnienia apelacji pozwanego, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia prawa procesowego, koncentrującego się w istocie na szeroko rozbudowanej argumentacji naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz łączącego się z tym, zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez naruszenie obowiązku wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego i dokonanie ustaleń faktycznych jedynie na podstawie dowodów korzystnych dla jednej zez stron, z pominięciem korzystnych dla drugiej strony. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, iż „dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe, odnosząc się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący powinien zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając" (zob. postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753; wyrok SN z dnia 6 lipca 2005 r., III CK 3/05, Lex nr 180925). Ponadto Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał, że „jeżeli wnioski wyprowadzone przez sąd orzekający z zebranego materiału dowodowego są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, ocena tego sądu nie narusza przepisu art. 233 § 1 k.p.c. i musi się ostać, choćby z materiału tego dawały się wysnuć również wnioski odmienne. Tylko wówczas, gdy brakuje logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, przeprowadzona przez sąd orzekający ocena dowodów może być skutecznie podważona "(Zob. m.in. wyrok SN z 7.10.2005 r., IV CK 122/05, LEX nr 187124). Należy zatem stwierdzić, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. wymaga nie polemiki, lecz wskazania, że Sąd ten uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd doniosłości (wadze) poszczególnych dowodów, ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu pierwszej instancji. W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzuty apelacji, w tym także zarzut błędu w ustaleniach k.p.c., nie mają żadnego merytorycznego uzasadnienia, a jedynie charakter polemiki z oceną dokonaną przez Sąd I instancji. Brak też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 278 § 1 k.p.c., 286 k.p.c., jak również w tym kontekście art. 292 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. Dowód z opinii biegłego, jak podkreśla się w orzecznictwie, podlega ocenie sądu z zastosowaniem art. 233 § 1 k.p.c. według właściwych dla przedmiotu opinii kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Jednakże zdaniem judykatury sąd orzekający nie może nie podzielać merytorycznych poglądów biegłego ani zamiast nich przedstawiać własnych (por. wyrok SN z dnia 13 października 1987 r., II URN 228/87, PiZS 1988, nr 7, poz. 62; wyrok SN z dnia 19 grudnia 1990 r., I PR 148/90, OSP 1991, z. 11-12, poz. 300). Porównanie brzmienia § 1 oraz 2 art. 278 k.p.c. prowadzi do wniosku, iż władnym co do ustalenia liczby biegłych jest wyłącznie sąd orzekający (por. orzeczenie SN z dnia 12 grudnia 1996 r., I CKN 24/96, niepubl.; uzasadnienie wyroku SN z dnia 6 marca 1997 r., II UKN 23/97, OSNP 1997, nr 23, poz. 476). W szczególności powołanie kilku biegłych może być zasadne, gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne z różnych dziedzin. Natomiast - zdaniem doktryny i judykatury - potrzeby powołania innego biegłego nie uzasadnia taka okoliczność, że opinia powołanego już biegłego jest dla strony (w jej odczuciu) niekorzystna. W realiach niniejszej sprawy Sąd dopuścił dowód z opinii wyspecjalizowanej jednostki badawcza – zakład medycyny sądowej – co dodatkowo uwiarygadnia opinie i dokonał jej oceny przedstawionymi powyżej kryteriami. W związku z faktem, że wnioski apelacji oparte były na zakwestionowaniu ustaleń stanu faktycznego i na tej podstawie konstruowana zarzuty naruszenia prawa materialnego, to konsekwencją bezzasadności tych zarzutów naruszenia prawa procesowego, jest bezzasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego, a tym samym brak podstaw do uwzględnienia apelacji. W tym kontekście trafnie w odpowiedzi na apelację wskazuje się, że Sąd I instancji przeprowadził postępowania zgodnie z zasadami i regułami procesu i dokonał poprawnych ustaleń faktycznych. Sąd uzasadnieniu wyroku w sposób jasny i przekonujący wskazał, którym dowodom dał wiarę , a którym dowodom wiarygodności odmówił. żaden z pracowników (...) słuchanych w charakterze świadków, w tym osoby opiekujące się bezpośrednio matką powódki nie posiadał wiedzy, aby matka powódki była bita lub niewłaściwie zaopiekowana. Wnioskowani przez powódkę grabarze zatrudnieni na cmentarzu słuchani w charakterze świadków, nie potwierdzili, że przekazywali powódce informacje, że widzieli ślady pobicia na ciele matki powódki. Również świadek K. S., który odbierał zwłoki matki powódki z (...), nie potwierdził, że informował kogokolwiek o tym, że widział obrażenia. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powódki oraz świadka A. F. brata powódki uznając je za pozbawione waloru wiarygodności ponieważ nie znalazły on potwierdzenia w zeznaniach innych świadków, w dokumentacji lekarskiej dot. matki powódki i opinii biegłego. Sąd wskazał, że przy ocenie wiarygodności zeznań powódki wziął pod uwagę, że powódka była skazana na pobicie matki, a w toku postępowania karnego ujawniono głębokie zaburzenia osobowości emocji powódki z nastawieniami urojeniowymi Trafnie też pozwana wskazuje, że nie znajduje potwierdzenia zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art

§ 1k.p.c.

w zw. z art. 292 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. dotyczący pominięcia przez sąd wniosku Powódki o przeprowadzenie dowodu z ekshumacji zwłok L. F. - matki powódki i przeprowadzenie sekcji zwłok. Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, iż świetle zgromadzonego materiału wnioskowana przez Powódkę ekshumacja jest czynnością bezzasadną. Zasadnie też pozwana wskazała, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy obejmujący dokumentację medyczną matki powódki, zeznania świadków, opinię biegłego - zakładu medycyny sądowej nie dawał Sądowi wskazówek, do przyjęcia, iż śmierć powódki mogła nastąpić w wyniku przestępstwa. Przeciwko tezie o przyczynieniu się do śmierci osób trzecich przemawiał również fakt umorzenia stępowania karnego prowadzonego przez Policję pod syg. (...) (...) w sprawie narażenia L. F. na niebezpieczeństwo utraty życia pomimo obowiązku opieki nad nią, w wyniku czego doszło do śmierci, zaistniałego w okresie czasu pobytu w (...) od 4.03.2014 r. do 19.07.2015 r., tj. o przestępstwo z art. 160 § 2 kk , powołany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku . Trudno też zakwestionować stanowisko pozwanej, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art.

§ 1pkt 2 k.p.c.

w zw. z art. 286 k.p.c. polegający na niezwróceniu się przez Sąd do biegłych - zakładu medycyny sądowej opiniujących w nin. sprawie o wyjaśnienie wątpliwości, co do treści opinii - w szczególności wyjaśnienie przyczyn, dla których biegli uznali, iż ekshumacja L. F. oraz przeprowadzenie sekcji zwłok są w niniejszej sprawie niezasadne. Sąd I instancji uznał, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, że opinia sporządzona przez biegłych jest wyczerpująca, fachowa i przekonywująca - a nadto odpowiada standardom, sporządzona została przez wyspecjalizowana jednostkę badawczą — Uniwersytet (...)w P. Zakład medycyny sądowej. Biegli zapoznali się z zebranym materiałem dowodowym , a po jego analizie jednoznacznie wskazali w wnioskach, że nieprawdziwy jest zarzut, że przyczyną śmierci L. F. były nieodpowiednie warunki w jakich przebywała w (...) oraz , że brak jest podstaw do twierdzenia, aby śmierci przyczyniło się wadliwe leczeni i opieka w (...). Wobec jednoznacznego stanowiska opinii biegłych odnośnie przyczyn zgonu L. F. , nie było — wbrew twierdzeniom apelacji — podstaw do dalszego uzasadniania, czy uzupełniani opinii biegłych. Dlatego też Sąd Apelacyjny, uznając apelacje za bezzasadną, orzekł jak pkt 1 sentencji na mocy art. 385 k.p.c. Sąd przyznał jednocześnie na rzecz pełnomocnika powódki ustanowionego z urzędu kwotę 8.100 zł zgodnie z stawkami określonym w § 2 pkt 7 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 05.11.2015 r. poz. 1804; zm. Dz.U. z 12.10.2016 r. poz. 1667). uznając niekonstytucyjność zróżnicowania stawki pełnomocnika wskazanych w cytowanym wyżej rozporządzeniu i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu – Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt I CSK 598/20.