Sygn. akt V GC 393/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2024 roku Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący sędzia Monika Podgórska Protokolant Izabela Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2024 roku w Radomiu na rozprawie sprawy z powództwa Krajowego Ośrodka (...) Oddział Terenowy w G. przeciwko P. M. o zapłatę I. zasądza od P. M. na rzecz Krajowego Ośrodka (...) - Oddział Terenowy w G. kwotę 17.658,80 zł (siedemnaście tysięcy sześćset pięćdziesiąt osiem złotych osiemdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 września 2016 roku do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od P. M. na rzecz Krajowego Ośrodka (...) - Oddział Terenowy w G. na rzecz kwotę 5.710 zł (pięć tysięcy siedemset dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 4.800 zł (cztery tysiące osiemset złotych) tytułem opłaty za czynności radcy prawnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; IV. nakazuje ściągnąć od P. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu kwotę 624,09 (sześćset dwadzieścia cztery złote dziewięć groszy) zł tytułem wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Radomiu; sprawy z powództwa Krajowego Ośrodka (...) Oddział Terenowy w G. przeciwko P. M. o zapłatę ( sygn. akt V GC 1146/17) I. zasądza od P. M. na rzecz Krajowego Ośrodka (...) - Oddział Terenowy w G. kwoty: - 5.792,23 (pięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt dwa złote dwadzieścia trzy grosze) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 kwietnia 2017 roku do dnia zapłaty, - 1.482,53 zł (tysiąc czterysta osiemdziesiąt dwa złote pięćdziesiąt trzy grosze); II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od Krajowego Ośrodka (...) - Oddział Terenowy w G. na rzecz P. M. kwotę 912,35 (dziewięćset dwanaście złotych trzydzieści pięć groszy) zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Agencja (...) w W. Oddział Terenowy w G., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, w dniu 7 października 2016 roku wniosła o zasądzenie na jej rzecz od P. M. kwoty 17.844,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 września 2016 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje roszczenie powódka wskazała, że pozwany jako jedyny członek zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. ponosi odpowiedzialność za nieuregulowane należności wobec powódki. Egzekucja wszczęta przeciwko spółce okazała się bezskuteczna zaś wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony z uwagi na brak majątku spółki, w tym brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego (pozew, karty: 5-6 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 18 października 2016 roku Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim Wydział V Gospodarczy stwierdził swą niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Radomiu V Wydziału Gospodarczego jako właściwego (postanowienie, k. 27 akt sprawy). Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Radomiu w dniu 17 lutego 2017 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym ( nakaz zapłaty – karta 34 akt sprawy). Pozwany złożył sprzeciw od nakazu zapłaty i wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu na jego rzecz. Uzasadniając żądanie oddalenia całości roszczenia podniósł, iż powódka nie wykazała zasadności powództwa. Wskazał, że niezłożenie wniosku o upadłość spółki oraz brak wszczęcia postępowania układowego, nie nastąpiły z jego winy. Podniósł, że brak postępowania upadłościowego nie wpływa na pogorszenie sytuacji wierzyciela ( sprzeciw od nakazu zapłaty - karty: 38-40 akt sprawy). Pozwem z dnia 10 kwietnia 2017 roku Agencja (...) w W. Oddział Terenowy w G. z siedzibą w P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o zasadzenie od P. M. kwoty 22.479,52 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje roszczenie powódka wskazała, że pozwany pełni funkcję – prezesa zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B.. Podniosła, że z uwagi na fakt, iż spółka ta nie uregulowała należności z tytułu czynszu dzierżawnego wynikającego z umów dzierżawy: nr (...)SK z dnia 10 maja 2006 roku, nr (...) z dnia 15 października 2007 roku, nr (...) z dnia 20 września 2007 roku oraz nr (...) z dnia 20 września 2007 roku, powód wszczął postępowania sądowe o zapłatę należności. Postępowania te zakończyły się wydaniem orzeczeń (wyroków i nakazów zapłaty) korzystnych dla powódki i uzyskaniem tytułów wykonawczych. Powódka wszczęła postępowania egzekucyjne, które następnie zostały umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce (pozew, karty: 98-100 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 4 maja 2017 roku Sąd Rejonowy w Radomiu I Wydział Cywilny stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomiu V Wydziałowi Gospodarczemu (postanowienie, k. 164-164verte akt sprawy). Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Radomiu w dniu 18 sierpnia 2017 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym ( nakaz zapłaty – karta 169 akt sprawy). Pozwany złożył sprzeciw od wydanego nakazu zapłaty wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu na jego rzecz. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia dochodzonego przez powódkę roszczenia, wskazując, że powódka wiedziała o bezskuteczności egzekucji wobec spółki co najmniej od doręczenia postanowienia Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Malborku z dnia 31 października 2013 roku a także postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Grójcu w sprawie KM 2970/13 z dnia 19 marca 2014 roku. Pozwany wskazał, że odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o. jest odpowiedzialnością odszkodowawczą z tytułu czynów niedozwolonych, a roszczenia z tego tytułu przedawniają się z upływem 3 lat. Pozwany podniósł również, że brak wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nie nastąpiły z jego winy zaś wierzyciel nie poniósł szkody z powodu nie złożenia w/w wniosków (sprzeciw, karty: 172-174). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie: W dniu 22 marca 2005 roku zarejestrowano w Krajowym Rejestrze Sądowym (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w B.. Funkcję prezesa zarządu spółki pełnił P. M., z przerwą w okres od 21 lipca 2010 roku do 17 czerwca 2012 roku ( okoliczności bezsporne a nadto potwierdzone w treści KRS dla nr KRS (...)). Postanowieniem z dnia 28 października 2013 roku Sąd Rejonowy w Radomiu oddalił wniosek złożony przez A. A. S., D. (...) spółkę jawną w O. o ogłoszenie upadłości (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. z uwagi na brak środków nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego ( akta sprawy V GU 23/13, postanowienie k. 26-29). Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony Agencji (...) w W. Oddział Terenowy w G. w dniu 27 grudnia 2013 roku ( wniosek – karta 133 i z.p.o. – karta 137 akt sprawy V GU 23/13) Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 17 września 2014 roku zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Agencji (...) w W. Oddział Terenowy w G. kwotę 13.565,89 zł wraz z odsetkami od kwot: 1.200,45 zł od dnia 7 czerwca 2012 roku do dnia zapłaty, 21,81 zł od dnia 4 marca 2013 roku do dnia zapłaty, 12.179,35 zł od dnia 12 czerwca 2012 roku do dnia zapłaty, 164,28 zł od dnia 4 marca 2013 roku do dnia zapłaty, oraz koszty procesu w kwocie 3.079,00 złotych. W następstwie rozpoznanej apelacji, Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Agencji (...) w W. Oddział Terenowy w G. kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu ( wyroki - karty 17 – 18 akt sprawy). Egzekucja komornicza tych należności okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grójcu - A. C. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. Km 885/15 ( postanowienie - karta 19 akt sprawy). Pismem z dnia 24 sierpnia 2016 roku, Agencja (...) Oddział Terenowy w G. wezwała P. M. do zapłaty w terminie do dnia 15 września 2016 roku kwoty 13.565,89 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania sądowego ( wezwanie do zapłaty – karta 21 akt sprawy). W odpowiedzi na powyższe, P. M. poinformował, że w jego ocenie nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności wynikającej z art. 299 k.s.h. Argumentował, że niezgłoszenie upadłości nie nastąpiło z jego winy, zaś pomimo niezgłoszenia takiego wniosku, wierzyciel nie poniósł szkody ( odpowiedź na wezwanie do zapłaty – karta 20 akt sprawy). W dniu 17 marca 2005 roku zarejestrowano w Krajowym Rejestrze Sądowym (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w B.. Funkcję prezesa zarządu tej spółki - do dnia wykreślenia spółki (wskutek połączenia z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w B.) - pełnił P. M. ( okoliczności bezsporne – nadto danej ujawnione w KRS dla nr KRS (...) ). Agencja (...) Oddział Terenowy w G. z/s w P. zawarła z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w B. umowy dzierżawy nieruchomości: - na terenie gminy U. w dniu 10 maja 2006 roku. Umowa obowiązywała do dnia 30 września 2008 roku ( umowa – karty 109 – 115 akt sprawy), - na terenie gminy N. w dniu 20 września 2007 roku. Umowę została zawarta na okres 2,5 roku ( umowa – karty 121 – 124 akt sprawy), - na terenie gminy S. w dniu 20 września 2007 roku. Umowę została zawarta na okres 2,5 roku ( umowa – karty 125 – 128 akt sprawy), - na terenie gminy S. w dniu 15 października 2007 roku. Umowę zawarto na okres 10 lat ( umowa – karty 116 – 120 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grójcu - R. S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. Km 1866/13 w celu wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym, wydanym w sprawie IX Nc 235/11 z powództwa Agencji (...) w W. Oddział Terenowy w G. przeciwko (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. ( postanowienie – karta 88 akt sprawy V GU 23/13). Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku wyrokiem z dnia 30 października 2013 roku zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Agencji (...) w W. Oddział Terenowy w G. kwotę 3.267,64 zł wraz z odsetkami od dnia 29 kwietnia 2010 roku do dnia zapłaty. Wyrok obejmował również kwotę 100 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu oraz 600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika ( wyrok - karty 129 – 130 akt sprawy). Egzekucja komornicza tych należności okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 5 września 2016 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grójcu - R. S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. Km 341/16( postanowienie - karty 131 – 132 akt sprawy). Pismem z dnia 21 września 2016 roku, Agencja (...) Oddział Terenowy w G. wezwała P. M. do zapłaty kwoty 7.170,73 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi ( wezwanie do zapłaty – karty 133 – 134 akt sprawy). W odpowiedzi na powyższe, P. M. poinformował, że w jego ocenie nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności wynikającej z art. 299 k.s.h. Argumentował, że niezgłoszenie upadłości nie nastąpiło z jego winy, zaś pomimo niezgłoszenia takiego wniosku, wierzyciel nie poniósł szkody ( odpowiedź na wezwanie do zapłaty – karta 135 akt sprawy). Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 23 września 2010 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie IX 1 Nc 2048/10 Egzekucja komornicza tych należności okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2013 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grójcu - R. S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. Km 2745/13 ( postanowienie - karta 138 akt sprawy). Pismem z dnia 31 października 2016 roku Agencja (...) Oddział Terenowy w G. wezwała P. M. do zapłaty kwoty 6.595,73 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi ( wezwanie do zapłaty – karty 139 – 141 akt sprawy). W odpowiedzi na powyższe, P. M. poinformował, że w jego ocenie nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności wynikającej z art. 299 k.s.h. Argumentował, że niezgłoszenie upadłości nie nastąpiło z jego winy, zaś pomimo niezgłoszenia takiego wniosku, wierzyciel nie poniósł szkody ( odpowiedź na wezwanie do zapłaty – karta 142 akt sprawy). Sąd Rejonowy w Malborku wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 roku zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Agencji (...) w W. Oddział Terenowy w G. kwotę 1.017,95 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 lutego 2011 roku do dnia zapłaty. Wyrok obejmował również kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych ( wyrok - karta 143 akt sprawy). Egzekucja komornicza tych należności okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 19 marca 2014 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grójcu - R. S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. Km 2970/13 ( postanowienie - karty 144 – 145 akt sprawy). Sąd Rejonowy w Radomiu wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 roku zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Agencji (...) w W. Oddział Terenowy w G. kwotę 4.953,96 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 6 września 2013 roku do dnia zapłaty. Wyrok obejmował również kwotę 848 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych ( wyrok - karta 146 akt sprawy). Egzekucja komornicza tych należności okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Grójcu - R. S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. Km 1521/16 ( postanowienie - karta 149 akt sprawy). Pismem z dnia 21 lutego 2017 roku Agencja (...) Oddział Terenowy w G. wezwała P. M. do zapłaty kwoty 8.525,29 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi ( wezwanie do zapłaty – karta 150 akt sprawy). (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. była wspólnikiem w spółkach cywilnych: (...) s.c., (...) s.c., (...) s.c., (...) s.c., (...) s.c. ( str. 72 opinii sporządzonej przez biegłą sądową G. C. w toku postępowania PO VII Ds. 61.15 – karta 343 akt sprawy) oraz udziałowcem (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. ( str. 72 i str. 80 opinii sporządzonej przez biegłą sądową G. C. w toku postępowania PO VII Ds. 61.15 – karty: 343 i 351 akt sprawy). (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. – były wspólnikami w spółkach cywilnych: (...) s.c., (...) s.c., (...) s.c., (...) s.c. oraz udziałowcem (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. ( str. 72 i str. 80 opinii sporządzonej przez biegłą sądową G. C. w toku postępowania PO VII Ds. 61.15 – karty: 343 i 351 akt sprawy). Zgodnie z uchwałą zgromadzenia wspólników z dnia 22 czerwca 2018 roku rep. A nr (...) nastąpiło połączenie spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością siedzibą w B. ze spółkami: (...) spółka ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością siedzibą w (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. ( dane ujawnione w KRS). Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały ustalone na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd uwzględnił załączone do akt sprawy dokumenty, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego nie nasuwa żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Rozstrzygnięcie sporu wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, celem ustalenia daty powstania niewypłacalności spółki w rozumieniu przepisów postępowania upadłościowego. Opinia sporządzona przez biegłą M. R. okazała się nieprzydatna dla ustalenia okoliczności istotnych sprawie z uwagi na zakres materiału dowodowego, jakim wówczas dysponowała biegła. Dopiero po sporządzeniu opinii przez w/w – pozwany ujawnił istnienie innych dokumentów rachunkowych, które zostały uwzględnione w opinii sporządzonej prze biegłą sądową G. C.. Dopiero ocena dokumentów finansowych przez w/w biegłą, a pozyskanych na dalszym etapie postępowania – umożliwiła ustalenie daty powstania niewypłacalności: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.. Opinia biegłego wprawdzie podlega, tak jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., jednakże – co odróżnia ją pod tym względem – to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Z tego względu ten środek dowodowy podlega szczególnej ocenie, bowiem sąd nie mając wiadomości specjalnych jedynie może ocenić logiczność wypowiedzi biegłego. Z powyższego wynika, że ocena dowodu z opinii biegłego nie jest dokonywana według kryterium wiarygodności w tym znaczeniu, że nie można „nie dać wiary biegłemu”, odwołując się do wewnętrznego przekonania sędziego, czy też zasad doświadczenia życiowego, to jednak podlega ona ocenie sądu w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał, a zatem na tle tego materiału koniecznym jest stwierdzenie, czy ustosunkowała się ona do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny przedstawia tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., V CSK 659/04). Biegła G. C. dokonała rzetelnej i kompleksowej analizy dokumentów rachunkowych obu spółek. Opracowała na jej podstawie wnioski, które uzasadniła w sposób logiczny. Zarówno opinia główna, jak i uzupełniająca były przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Rejonowy rozważył, co następuje: Państwowych osób prawnych, zarówno (...) (do 1 września 2017 roku), a obecnie (...) nie można utożsamiać ze Skarbem Państwa. (...) nie jest państwową jednostką organizacyjną Skarbu Państwa w rozumieniu art. 67 § 2 k.p.c. Występuje on w obrocie prawnym samodzielnie, jako odrębny od Skarbu Państwa podmiot, któremu ustawa przyznała osobowość prawną (art. 33 k.c. w zw. art. 2 ust. 1 u.k.o.w.r.). (...) wykonuje prawo własności i inne prawa rzeczowe na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do mienia nieruchomego wchodzącego w skład (...) Skarbu Państwa, który nadal jest właścicielem nieruchomości tworzących ten Zasób (art. 5 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 396, dalej: "u.g.n.r.s.p."). (...) dysponuje tym Zasobem na zasadach określonych w ustawie (art. 12 ust. 3 u.g.n.r.s.p.) oraz nimi gospodaruje (art. 24 u.g.n.r.s.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 10 lutego 2017 roku o Krajowym Ośrodku (...) organem Krajowego Ośrodka jest Dyrektor Generalny, który kieruje Krajowym Ośrodkiem i reprezentuje go na zewnątrz. Jest to jedyny organ (...), w szczególności organem (...) nie jest dyrektor oddziału terenowego, do którego zadań należy wyłącznie kierowanie oddziałem. W połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawach powodem był zatem (...) reprezentowany przez Generalnego Dyrektora, jednakże z uwagi na fakt, iż roszczenia związane były z działalnością dwóch oddziałów terenowych, oznaczenie oddziału terenowego zostało ujęte protokołach rozpraw i postanowieniach ( stąd sprostowanie niedokładności – postanowienia z dnia 19 października 2022 roku – karty: 525-526 akt sprawy). Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, odpowiedzialność odszkodowawcza członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uzależniona jest od wykazania przez wierzyciela jedynie istnienia zobowiązania spółki oraz bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Zarówno powstanie szkody, rozumianej, jako obniżenie potencjału finansowego spółki (a nie bezpośredni uszczerbek w majątku wierzyciela), jak i inne przesłanki odpowiedzialności (wina i związek przyczynowy pomiędzy tak rozumianą szkodą a zachowaniem członków zarządu spółki) funkcjonują na zasadzie domniemania ustawowego. W związku z powyższym względu ciężar wykazania okoliczności wskazanych w art. 299 § 2 k.s.h. spoczywa na pozwanych członkach zarządu. W postępowaniu prowadzonym przeciwko członkowi zarządu na podstawie art. 299 § 1 k. s. h. sąd nie bada zasadności roszczenia przysługującego stronie powodowej wobec spółki. Jeżeli wierzyciel dochodzący roszczenia przewidzianego w art. 299 k. s. h. przedstawia prawomocny wyrok stwierdzający zobowiązanie spółki, sąd nie może badać, czy stwierdzone w nim zobowiązanie istnieje i w jakim rozmiarze. Okoliczności te mogą być przedmiotem badania jedynie w postępowaniu wszczętym przed wniesieniem powództwa przeciwegzekucyjnego ( wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2007 r., sygn. akt III CSK 227/06). Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie powstania niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 lub zaistnienia przesłanki z art. 11 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego – dłużnik był obowiązany zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Dla potrzeb postępowania upadłościowego przyjęto, iż stan niewypłacalności oznacza nie wykonywanie przez dłużnika wymagalnych zobowiązań pieniężnych, niezależnie od tego, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich, niezależnie od rozmiaru niewykonywanych zobowiązań i przyczyny niewykonywania zobowiązań. Przepis art. 11 ust. 2 reguluje drugą podstawę niewypłacalności. Dotyczy on m.in. dłużników będących osobami prawnymi - te podmioty są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania. Taka regulacja jest uzasadniona konsekwencjami prawnymi ogłoszenia upadłości oraz przeprowadzenia postępowania upadłościowego wobec osób prawnych. Dlatego też dla ochrony praw wierzycieli osób prawnych niezbędne jest, by zadłużenie tych podmiotów nie przekraczało wartości ich aktywów. W przeciwnym wypadku wierzyciele nie mogliby zostać zaspokojeni z ich majątku w postępowaniu upadłościowym. Biegła z zakresu rachunkowości weryfikując dokumenty finansowe (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B., począwszy od bilansu za lata 2011 i 2010 wskazała, iż: - spółka nie posiadała żadnych aktywów trwałych, a jedynie inwestycje długoterminowe w postaci udziałów w jednostkach powiązanych w kwocie 50.000 zł, jednakże na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy – nie sposób ocenić, czy aktywa te faktycznie przedstawiały wartość prezentowaną w bilansie ( str. 5 opinii uzupełniające – karta 500 akt sprawy), - zarówno na dzień 31 grudnia 2010 roku, jak i na dzień 31 grudnia 2011 roku – spółka, pomimo posiadania aktywów obrotowych (głównie zaliczki na poczet dostawy lub usług), nie miała majątku, który byłby przynajmniej równy wartości zobowiązań ( str. 6 opinii uzupełniające – karta 501 akt sprawy), - spółka ponosiła straty, a jej sytuacja nie ulegała poprawie w kolejnych latach, a wręcz przeciwnie – zwiększała się ujemna wartość kapitału własnego, co oznacza, iż zobowiązania przekroczyły wartość majątku ( str. 6 i 8 opinii – karty: 457 i 459 oraz str. 6 i 7 opinii uzupełniającej – karty: 501-502 akt sprawy). Stan niewypłacalności zaistniał w 2013 roku, jednakże zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na wskazanie konkretnej daty ( str. 8 opinii – karta 459 akt sprawy), natomiast przesłanka z art. 11 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego została spełniona już 31 grudnia 2010 roku ( str. 6 i 7 opinii uzupełniającej – karty: 501-502 i str. 6 opinii – karta 457 akt sprawy). Biegła dokonując oceny sytuacji finansowej (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. dysponowała dokumentami pochodzącymi z 2010 roku i z lat następnych. Spółka ta posiadała aktywa trwałe oraz aktywa obrotowe (głównie z tytułu zaliczek na dostawy i usługi) w latach 2010-2012 ( str. 10-12 opinii – karty: 461-463 akt sprawy). Jednakże z uwagi na wysokość pasywów posiadane wówczas środki pieniężne nie były wystarczające na ich pokrycie, nawet z uwzględnieniem należności z tytułu dostaw i usług. Stan finansowy spółki w kolejnych latach nie uległ poprawie, a wręcz przeciwnie – zwiększała się ujemna wartość kapitału własnego, co oznacza, iż zobowiązania przekroczyły wartość majątku ( str. 12, 13 i 15 opinii – karty: 463, 464 i 466 akt sprawy). Wg stanu zobowiązań spółki na dzień 30 lipca 2009 roku – wymagalne były wówczas wierzytelności wobec 4 podmiotów (przy czym w odniesieniu do Agencji (...) – związane w działalności 3 jej oddziałów terenowych) – tabela na str. 16-17 opinii oraz wnioski – na str. 18 opinii, karty: 467-469 akt sprawy. Reasumując - przesłanka niewypłacalności określona w art. 11 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego wystąpiła najpóźniej w dniu 30 lipca 2009 roku, natomiast przesłanka z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy – 31 grudnia 2012 roku. Z opinii biegłej wynika zatem, iż w okresie prezesem zarządu obu spółek był pozwany - zobowiązania spółek przekraczały wartość ich majątku, jak również zaistniał stan niewypłacalności w rozumieniu przepisów ustawy prawo upadłościowe i naprawcze. Tym samym powstał po stronie pozwanego obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W konsekwencji zatem co o zasady istniały podstawy do przypisania pozwanemu winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości obu spółek na podstawie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze: - co do (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. najwcześniej do 13 sierpnia 2009 roku, a najpóźniej do 15 stycznia 2013 roku - co do (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. najwcześniej do 15 stycznia 2013 roku, a najpóźniej do 15 stycznia 2014 roku (przyjmując odpowiednio – jako stan zaistnienia niewypłacalności: 31 grudnia 2012 roku i 31 grudnia 2013 roku). Pozwany podniósł, iż powód nie poniósł szkody wobec niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Przewidziana w art. 299 § 1 k.s.h. przesłanka odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki w postaci bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce oznacza bezskuteczność egzekucji z całego majątku spółki ( wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 czerwca 2003 r. V CKN 416/01 i z dnia 7 lipca 2007 r. V CK 19/05). W świetle art. 299 k.s.h. domniemany jest związek przyczynowy między szkodą wierzyciela, a niezłożeniem we właściwym czasie przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz zawinienie przez członka zarządu niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości ( wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2002 r. IV CKN 793/00, z dnia 14 lutego 2003 r., IV CKN 1779/00 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2008 r., III CZP 143/07). Na pozwanego został nałożony ciężar udowodnienia braku podstaw do ogłoszenia upadłości zarządzanej spółki, w tym nieistnienia zobowiązań przenoszących jej aktywa lub też niewymagalności istotnej części jej zobowiązań. Wykazanie tych okoliczności nie dotyczy więc jednostkowych długów niewypłacalnej spółki, ich istnienia oraz powinności ich zaspokojenia na rzecz wierzycieli, lecz ogólnej sytuacji tej spółki w odniesieniu do zachodzenia ustawowych podstaw ogłoszenia upadłości ( np. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lutego 2010 r., I CSK 269/09). Wierzytelność w kwotach: 21,81 zł i 164,28 zł ( wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie I C 489/13 – karta 17 akt sprawy) stały się wymagalna w okresie, w którym (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. nie miała już żadnego majątku i nie prowadziła już faktycznie działalności gospodarczej (4 marca 2013 roku), to nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że wcześniejsze złożenie wniosku o upadłość pozwalałoby na zaspokojenie w/w wierzytelności w jakimkolwiek stopniu. Niewypłacalność spółki powstała wcześniej, ale ponieważ sporna wierzytelność pochodzi z roku 2013, to nie ma podstaw do przyjęcia, że przez niezgłoszenie wniosku powód poniosła jakąkolwiek szkodę w zakresie powyżej wskazanym. Powód mógłby ponieść szkodę w rozumieniu przesłanki egzoneracyjnej jedynie wówczas, gdyby został uwzględniony na liście wierzytelności i zaspokojony w jakimś stopniu. Tymczasem nie ma żadnej podstawy ku temu, by przyjąć, że jej wierzytelność zostałaby zaspokojona, skoro spółka nie posiadała majątku już w roku
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.