Sygn. akt: II C 734/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy Katowice - Zachód w Katowicach II Wydział Cywilny, w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Michał Surdyk Protokolant: Natalia Jankowska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 roku w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa A. B. przeciwko (...) Bankowi (...) spółce akcyjnej z siedzibą w K. o zapłatę 1. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 13 233,28 zł (trzynaście tysięcy dwieście trzydzieści trzy złote i dwadzieścia osiem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 maja 2021 roku do dnia zapłaty; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 4367 zł (cztery tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów postępowania, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego; 3. nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach kwotę 2073,97 zł (dwa tysiące siedemdziesiąt trzy złote i dziewięćdziesiąt siedem groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa. asesor sądowy Michał Surdyk Sygn. akt II C 734/22 K., 13 maja 2025 roku UZASADNIENIE wyroku z dnia 3 kwietnia 2025 roku Żądania stron Powódka A. B. domagała się zasądzenia od pozwanego (...) Banku (...) spółki akcyjnej z siedzibą w K. kwoty 13 233,28 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 4 maja 2021 roku do dnia zapłaty, a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych powiększonych o kwotę 17 zł stanowiącą równowartość opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. W uzasadnieniu wskazała, że podstawą dochodzonej kwoty jest żądanie zwrotu środków pieniężnych przelanych z jej rachunku bez jej autoryzacji. Pozwany w odpowiedzi na pozew zażądał oddalenia powództwa wskazując, że przy dokonywaniu transakcji nie zostały przełamane żadne zabezpieczenia banku, co wskazuje na to, że sporne transakcje zostały wykonane przez powódkę, lub też że osoba trzecia mogła wejść w posiadanie niezbędnych danych oraz urządzenia zaufanego powódki. Stan faktyczny sprawy A. B. w dniu 9 marca 2012 roku zawarła z (...) S.A. umowę o korzystanie ze złotej karty kredytowej (...) Bank (...) S.A. Podczas zawierania umowy zostały jej przekazane ogólne warunki wydania i używania kart kredytowych (...) Banku (...) S.A., a następnie wydano jej instrument płatniczy w postaci złotej karty kredytowej VISA, którego rozliczenie następowało za pośrednictwem rachunku karty o numerze (...) do limitu kredytu sięgającego kwoty 30.000,00 zł. Jednocześnie w dniu 15 czerwca 2015 roku A. B. zawarła z ww. podmiotem umowę ramową o korzystanie z systemu bankowości internetowej, natomiast sam regulamin świadczenia usług (...) bankowości internetowej (...) Bank (...) S.A. obowiązuje dopiero od 14 marca 2021 roku. (dowód: umowa o korzystanie z złotej karty kredytowej – k. 14-20, ogólne warunki wydania i użytkowania kart kredytowych (...) Bank (...) S.A. – k. 21-34, umowa ramowa o korzystanie z systemu bankowości internetowej – k. 88-90, regulamin świadczenia usług systemu bankowości internetowej (...) Banku (...) S.A. – k. 91-123) Aktywacja przedmiotowej karty nastąpiła w dniu 27 kwietnia 2021 roku. A. B. dokonała wówczas pierwszej transakcji przy wykorzystaniu przedmiotowej karty kredytowej. W dniu 1 maja 2021 roku niezidentyfikowany podmiot dokonał bez wiedzy i zgody A. B. pięciu nieautoryzowanych transakcji, obciążających rachunek ww. karty kredytowej na łączną kwotę 13.233,28 zł. Wskazane środki trafiły na rzecz podmiotu (...) Sol A. M. (...). Transakcje te zostały wykonane w sposób zbliżeniowy przy wykorzystaniu usługi (...), do którego została podłączona karta należąca do A. B.. Dodanie ww. karty do usług (...) miało nastąpić przy wykorzystaniu kodu aktywacyjnego przesłanego wiadomością przez (...) Bank (...) S.A., którego A. B. nie otrzymała. A. B. sama nigdy nie dokonywała podłączenia karty płatniczej do konta na G. P., jak również nigdy nie autoryzowała żadnych transakcji za pośrednictwem wysłanych kodów aktywacyjnych. Krótko przed ww. transakcjami, A. B. wykorzystała jedynie dane karty kredytowej przy wykonywaniu płatności na stronie (...), gdzie aby uregulować płatność za subskrypcję musiała podać danej nowej karty kredytowej. (dowód: zestawienie dokonanych transakcji – k. 123, zestawienie logowań użytkownika – k. 124, zestawienie transakcji – k. 186-188, dokumentacja zdjęciowa – k. 215, zestawienie połączeń telefonicznych – k. 236-237, zeznania świadka S. B. – k. 251-252, zestawienie wysłanych kodów autoryzacyjnych – k. 257, zeznania świadka A. B. – k. 258v-259, opinia biegłego – k. 294-306) W dniu 2 maja 2021 roku A. B. dostrzegła dokonane za pośrednictwem wydanego jej instrumentu płatniczego nieautoryzowane transakcje, wobec czego niezwłocznie skontaktowała się telefonicznie z (...) Bank (...) S.A., gdzie dokonano zastrzeżenia przedmiotowej karty, a jej zgłoszenie zostało zarejestrowane pod numerem (...). Następnie, w dniu 11 maja 2021 roku A. B. złożyła w Komendzie Powiatowej Policji w W. zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa dokonanego z jej pokrzywdzeniem, na podstawie którego wszczęto dochodzenie prowadzone pod sygnaturą RSD PG (...)/21, a nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową w Wodzisławiu Śląskim pod sygn. akt PR 1 Ds. (...)/2021. Pierwotnie prowadzone dochodzenie doprowadziło do umorzenia postępowania, jednak na skutek wniesionego zażalenia, sprawę przekazano organom ścigania do dalszego prowadzenia. (dowód: postanowienie o umorzeniu dochodzenia – k. 48-49, zażalenie na postanowienie o umorzeniu dochodzenia – k. 50-54, stenogram rozmowy telefonicznej z (...) Bank (...) S.A. -k. 125-141) W dniu 4 maja 2021 roku A. B. zareklamowała telefonicznie nieautoryzowane przez nią transakcje, a reklamacja została przez (...) Bank (...) S.A. zarejestrowana pod numerem (...). (...) Bank (...) S.A. nie uwzględnił reklamacji wskazując, że za tego rodzaju transakcje odpowiada użytkownik karty. (dowód: pismo z (...) k. 35-28, 41-42, 189-192, 196-197, zeznania świadka K. F. – k. 252v-253) A. B. w dniu 6 maja 2022 roku skierowała do (...) Bank (...) S.A. wezwanie do zapłaty kwoty 13.233,28 złotych tytułem nieautoryzowanych transakcji płatniczych dokonanych na jej szkodę. (dowód: wezwanie do zapłaty – k. 39-40) Działania podjęte wobec A. B. miały charakter ataku phisingowego, które zostały dokonane w następstwie wyłudzenia od niej danych, co w konsekwencji pozwoliło wykorzystać te dane przez atakujących i użyć ich do wykonania czynności będących przedmiotem niniejszej sprawy. (dowód: opinia biegłego – k. 294-306) Wiarygodność dowodów, które służyły ustaleniu stanu faktycznego co do zasady nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd uznał przy tym, że ograniczoną przydatność miały w tej sprawie zeznania świadka K. F.. Po pierwsze, świadek zeznawał o tym jak przebiega procedura autoryzacji transakcji przy założeniu, że procedura ta przebiega prawidłowo i jest przestrzegana przez bank. To, czy procedura ta przebiegła prawidłowo było jednak właśnie osią sporu w sprawie. Świadek zeznał zatem przede wszystkim o tym jak powinna przebiegać ta procedura, a nie jak faktycznie przebiegła w tej konkretnej sprawie. Po drugie, świadek K. F. zeznał, że o tym co wydarzyło się w tej konkretnej sprawie wie z dokumentacji, z którą się zapoznał. Jednak jedyna dokumentacja transakcji przedstawiona przez pozwaną to dokumentacja sporządzona i podpisana właśnie przez K. F.. To oznacza, że albo świadek ma wiedze o sprawie z dokumentów, które sam sporządził, albo też istnieją jakieś inne dokumenty, których pozwana z sobie tylko znanych powodów nie przedstawia Sądowi. To z kolei uniemożliwia weryfikację źródeł wiedzy świadka, który nie brał przecież bezpośredniego udziału w zdarzeniu będącym przedmiotem postępowania. Ocena prawna Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Podstawa prawna odpowiedzialności pozwanego Podstawą prawną roszczenia powódki był art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (dalej: u.u.p.). Zgodnie z tym przepisem: „W przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej dostawca płatnika niezwłocznie, nie później jednak niż do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia nieautoryzowanej transakcji, którą został obciążony rachunek płatnika, lub po dniu otrzymania stosownego zgłoszenia, zwraca płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji płatniczej (…) W przypadku gdy płatnik korzysta z rachunku płatniczego, dostawca płatnika przywraca obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcja płatnicza.”. W przedmiotowej sprawie płatnikiem jest powódka, a dostawcą pozwany. Art. 46 ust. 1 u.u.p. kształtuje odpowiedzialność dostawcy w stosunku do płatnika na, zmodyfikowanej w stosunku do klasycznej, zasadzie ryzyka. Jedyną przesłanką pozytywną, której zaistnienie jest konieczne aby przypisać dostawcy odpowiedzialność na wskazanym wyżej przepisie jest „wystąpienie nieautoryzowanej płatności”. Innymi słowy, sam fakt wystąpienia nieautoryzowanej płatności jest wystarczający, aby po stronie dostawcy powstał obowiązek zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej. Art. 40 ust. 1 u.u.p. przewiduje, że transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną, jeżeli płatnik wyraził zgodę na wykonanie transakcji płatniczej w sposób przewidziany w umowie między płatnikiem a jego dostawcą. Każda transakcja, na której przeprowadzenie nie wyraził zgody płatnik jest transakcją nieautoryzowaną. W przedmiotowej sprawie płatnik, a więc A. B., nigdy nie dokonała autoryzowania transakcji tj. nie złożyła oświadczenia, że jej wolą jest wykonanie tych transakcji. Oświadczenie woli złożyła inna osoba, podająca się za powódkę, ale nią niebędąca, w celu popełnienia przestępstwa na szkodę powódki. Osoba ta co prawda posługiwała się danymi do logowania do bankowości elektronicznej powoda, ale dane te uzyskała w przestępny sposób. Powódka nigdy nie udzielała tej osobie pełnomocnictwa do zawarcia w jej imieniu tej umowy. Nie ma żadnego znaczenia w sprawie, że osoba która podawała się za powódkę dokonując transakcji korzystała z jego prawdziwych danych do logowania. Dane te zostały powódce skradzione i wykorzystane bez jej zgody i wiedzy. Analogiczna byłaby sytuacja, gdyby osoba trzecia posługiwała się skradzioną z biurka powoda kartką papieru zawierającą jego autentyczny podpis, a następnie na tej kartce nadrukował polecenie przelewu. W wyniku takiej operacji także powstałoby polecenie przelewu noszące autentyczny podpis powoda. Jednakże transakcja nie zostałaby autoryzowana, ponieważ polecenia przelewu nie autoryzował płatnik. Powyższe rozumienie art. 40 ust. 1 u.u.p. potwierdza treść dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającej dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylającej dyrektywę 2007/64/WE (dalej: dyrektywa). U.u.p. stanowi implementację tejże dyrektywy i musi być interpretowana w zgodnie z nią. Art. 64 ust. 1 in principio dyrektywy stanowi, że „państwa członkowskie zapewniają, aby transakcję płatniczą uznawano za autoryzowaną tylko pod warunkiem udzielenia przez płatnika zgody na wykonanie transakcji płatniczej.” Na marginesie warto zauważyć, że zgodnie z art. 45 ust. 1 in principio u.u.p., to na dostawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza została autoryzowana. Jeśli nawet pozwany zaprzeczałby okolicznościom wskazanym przez powoda, to nie na powodzie a nie na pozwanym ciążył w tej sprawie obowiązek udowodnienia tego, że transakcja została autoryzowana. Skoro transakcja nie została autoryzowana przez powódkę, po stronie pozwanego powstał obowiązek zwrotu kwoty transakcji. Jak wskazano wyżej, odpowiedzialność pozwanego przypomina w tym przypadku zasadę ryzyka. Nie ma jakiegokolwiek znaczenia, czy pozwany ponosi winę za to, że dokonano nieautoryzowanej transakcji. Pozwany jest dostawcą usług bankowości elektronicznej i podobnie jak samoistny posiadacz pojazdu mechanicznego czy osoba prowadząca przedsiębiorstwo napędzane w ruch siłami przyrody, w pewnych sytuacjach ponosi odpowiedzialność cywilnoprawną nawet jeśli nie można przypisać mu żadnych zaniedbań. Okoliczności egzoneracyjne U.u.p. przewiduje, że dostawca nie ponosi odpowiedzialności wskazanej w art. 46 ust. 1 u.u.p., jeżeli:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.