Sygn. akt VI U 2718/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2025 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 roku w B. na posiedzeniu niejawnym sprawy E. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o rentę rodzinną na skutek odwołania ubezpieczonej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 27 października 2022r. , znak: (...)
- Zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonej E. S. prawo do renty rodzinnej po zmarłej matce S. S. począwszy od dnia (...)
- Zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 360 ( trzysta sześćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
- Stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sędzia Karolina Chudzinska Sygn. akt VI U 2718/22 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 27 października 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił E. S. prawa do renty rodzinnej po zmarłej matce S. S.. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy powołał się na treść przepisu art. 68 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 roku, poz. 504 ze zm.) i wskazał, iż stwierdzono u ubezpieczonej całkowitą niezdolność do pracy, która powstała po 05.06.1075r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył ubezpieczona, domagając się jej zmiany i przyznanie mu prawa do renty rodzinnej, albowiem jej całkowita niezdolność do pracy zaistniała przed 16 rokiem życia, a spowodowana została upośledzeniem umysłowym występującym od urodzenia oraz schizofrenią, która wystąpiła przed 16 rokiem życia. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 68 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 roku, poz. 504 ze zm.) – dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione maja prawo do renty rodzinnej:
- do ukończenia 16 lat,
- do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 rok życia, nie dłużej niż do osiągnięcia 25 roku życia, albo
- bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie o którym mowa w pkt. 1 lub 2 . W niniejszym postępowaniu konieczne było więc badanie przesłanek przewidzianych w zacytowanym powyżej przepisie. Sąd poczynił następujące ustalenia: Ubezpieczona E. S., urodzona dnia (...), w dniu 14 lipca 2022 roku wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do renty rodzinnej po zmarłej matce S. S.. Pozwany organ rentowy poddał ubezpieczoną badaniu przez Lekarza Orzecznika ZUS oraz Komisję Lekarską ZUS. W wydanych orzeczeniach stwierdzono u ubezpieczonej całkowitą niezdolność do pracy, wskazując ostatecznie, że powstała ona po 05.06.1975r. W celu zweryfikowania powyższych orzeczeń Sąd powołał biegłych lekarzy sądowych o następujących specjalizacji: psycholog, psychiatra. Biegli lekarze sądowi w wydanej opinii stwierdzili u badanej niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz przewlekłą chorobę psychiczną pod postacią schizofrenii. Jak wskazali biegli sądowi, ubezpieczona od początku edukacji była objęta kształceniem specjalnym w ramach klasy życia, którą zakończyła z kilkuletnim opóźnieniem. Mimo wieloletniej edukacji nie opanowała w wystarczającym stopniu podstawowej umiejętności samodzielnego czytania prostego tekstu ze zrozumieniem i pisania. Nie potrafi dokonać prostych operacji matematycznych, nie zna tabliczki mnożenia. Nie zna wartości pieniądza, słabo orientuje się w systemie monetarnym, nie potrafi określić godziny na zegarku. Nie korzysta z telefonu komórkowego. Podkreślono też – istotne obniżenie procesów poznawczych – wąski zakres pamięci świeżej, trudności w koncentracji uwagi, a także słabą koordynację wzrokowo – ruchową, spostrzeganie rzeczywistości w sposób uproszczony, niedokładny. Jak podano – ubezpieczoną cechuje myślenie konkretne – charakterystyczne dla wcześniejszych etapów rozwoju. Słabo ukształtowana umiejętność logicznego myślenia sprawia, że ubezpieczona ma trudności w zakresie planowania, organizowania i przewidywania skutków swoich działań. Biegli sądowi jednoznacznie wskazali, że z uwagi na stwierdzoną niepełnosprawność intelektualną oraz chorobę psychiczną – schizofrenię, ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy, przy czym niezdolność ta powstała u ubezpieczonej przed 16 rokiem życia a spowodowana została upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym – rozpoznanym u ubezpieczonej już w dzieciństwie. Podkreślono, że ubezpieczona realizowała kształcenie w ramach klasy życia, które było przeznaczone dla dzieci niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu umiarkowanym. Nie opanowała podstawowej wiedzy i umiejętności niezbędnych do funkcjonowania społecznego. Przyuczyła się do prostych czynności szwalniczych, dzięki czemu przez pewien czas pracowała w spółdzielni inwalidów. Podkreślono też, że ubezpieczona nie była w stanie podporządkować się rygorom wynikającym ze stosunku pracy, jej niekompetencje w tym zakresie powodowały, że nie była zdolna do podjęcia jakiejkolwiek pracy w celu zapewnienia sobie środków utrzymania, a wykonywana przez nią praca miała i może mieć jedynie charakter rehabilitacyjny. Po zapoznaniu się z wydaną przez biegłych opinią, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł zastrzeżenia do opinii, podnosząc, iż u ubezpieczonej przed 16 rokiem życia rozpoznano upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim. Organ rentowy wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej celem odniesienia się przez biegłych sądowych do zgłoszonych zastrzeżeń, wskazując jednocześnie, iż w sytuacji nieuwzględnienia wniosku – podtrzymuje swoje stanowisko i wnosi o oddalenie odwołania. Sąd nie uwzględnił powyższych zastrzeżeń, albowiem z treści opinii biegłych sądowych wynika wprost, iż rozważali oni kwestię uznania ubezpieczonej za osobę niepełnosprawna w stopniu lekkim, wskazując, że nie zgadzają się z rozpoznaniem u ubezpieczonej upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim, przy czym uzasadnili swoje stanowisko w tej kwestii ( k. 9 -10 opinii ). Sąd uwzględnił wydaną przez biegłych sądowych opinię w całości i uznał ją za wyczerpującą, poddającą wszechstronnej analizie stan zdrowia ubezpieczonej w odniesieniu do jego możliwości zawodowych. Opinia biegłych w sposób jasny i stanowczy odnosi się do stanu zdrowia ubezpieczonej i wyjaśnia na czym polegają ograniczenia w wykonywaniu pracy. Została szczegółowo uzasadniona, wnioski w niej zawarte nie nasuwały wątpliwości, co do ich trafności. Należy zauważyć, iż biegli są doświadczonymi specjalistami z tych dziedzin medycyny, które odpowiadały schorzeniom ubezpieczonej. Opinię wydali po zapoznaniu się z wszystkimi dokumentami leczenia ubezpieczonej. Stanowisko swoje fachowo, logicznie i wyczerpująco uzasadnili. Wobec powyższego Sąd uznał wydaną przez biegłych opinię za miarodajną dla oceny stanu zdrowia ubezpieczonej. W tej sytuacji Sąd, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opinię biegłych sądowych, działając na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd, zgodnie z przepisem art. 118 ust. 1a ustawy emerytalno- rentowej FUS z urzędu orzekał w przedmiocie braku odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, uznając, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie wystąpiły podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego, bowiem dowody zaprezentowane w trakcie postępowania sądowego były szersze niż te, którymi dysponował pozwany organ rentowy w trakcie prowadzonego postępowania orzeczniczego. Jak podali biegli sądowi – podstawą wydania opinii o treści opisanej wyżej, była także dokumentacja medyczna przedstawiona po wydaniu przez ZUS zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sprawy na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. SSO Karolina Chudzinska