Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 1247/23

Sygn. akt III AUa 1247/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak Protokolant: Katarzyna Grzelska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. w Poznaniu sprawy (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. przy udziale ubezpieczonego R. S. o wysokość podstawy wymiaru składek na skutek apelacji (...) sp. z o. o. z siedzibą w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt VIII U 90/23 uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie sądowe od dnia 13 września 2023 r. i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Wiesława Stachowiak UZASADNIENIE Decyzją z 24 października 2022 roku, nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., stwierdził, że podstawa wymiaru składki i kwota składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne R. S. jako osoby zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. wynosi kwoty szczegółowo opisane w treści decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji, w całości, wywiodła (...) sp. z o.o. z siedzibą w P.. Odwołująca wniosła o uwzględnienie odwołania i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania jako oczywiście bezzasadnego oraz o zasądzenie od odwołującej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem odsetek.

Ubezpieczony nie zajął stanowiska w sprawie.

Wyrokiem z dnia 13 września 2023r. w sprawie VIII U 90/23 Sąd Okręgowy w Poznaniu:

1.oddalił odwołanie, 2. zasądził od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w P. 90 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonych od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym.

Apelację od powyższego wyroku wniosła odwołująca spółka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.. Apelujący wniósł o:

1)zmianę zaskarżonego wyroku w całości, poprzez zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego i ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego jako osoby zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P., w wysokości wynikającej z deklaracji składanych przez płatnika oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

2)zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych,

3)przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem odsetek.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i zniesieniem postępowania sądowego od dnia 13 września 2023 r. i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w sprawie zaistniała nieważność postępowania, gdyż Sąd Okręgowy mimo, że wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, to nie doręczył z urzędu odpisu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym wszystkim stronom, tj. nie doręczył odpisu wyroku ubezpieczonemu R. S..

Należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że zgodnie z 148 1 § 1 k.p.c. sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie albo przepis szczególny przewiduje taki obowiązek, chyba że pozwany uznał powództwo (§ 3).

Istotne jest, że przepis art. 327 § 3 k.p.c. przewiduje obowiązek doręczenia stronom odpisu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, czego Sąd meriti nie dochował, bowiem odpis wyroku został doręczony wyłącznie pełnomocnikowi odwołującej i pełnomocnikowi pozwanego, z pominięciem ubezpieczonego.

Podkreślić należy, iż w judykaturze sądów powszechnych i Sądu Najwyższego przyjmuje się (por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 marca 2023 r. II UZ 69/22), że wydanie wyroku przez sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 148 1 k.p.c. skutkuje pozbawieniem strony możliwości obrony praw, a w konsekwencji powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Problematyka nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.) została dostatecznie wyjaśniona w orzecznictwie (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000 Nr 12, poz. 220; z dnia 10 stycznia 2001 r., I CKN 999/98, LEX nr 52705; z dnia 10 lipca 2002 r., II CKN 822/00, LEX nr 55519; z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975 Nr 3, poz. 66).

Mamy z nią do czynienia, gdy strona zostaje faktycznie pozbawiona możliwości działania, to jest, jeżeli z powodu wadliwości procesowych sądu, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, których nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, strona nie mogła - wbrew swej woli - brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części.

W ocenie Sądu Apelacyjnego niedoręczenie ubezpieczonemu odpisu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, usprawiedliwia ocenę prawną, że w postępowaniu przed Sądem Okręgowym zaszły nieusuwalne wady postępowania, skutkujące pozbawieniem tej strony możliwości obrony swych praw.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wiesława Stachowiak

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.