w związku z art. 481 § 1 k.c. i art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sąd w tym zakresie przywoła fragment uzasadnienia ze sprawy Sądu Rejonowego w Toruniu IVP 423/24, którego motywy podzielił: „Przepis art. 481 § 1 k.c. nie przewiduje okoliczności egzoneracyjnych pozwalających dłużnikowi uwolnić się od obowiązku zapłaty odsetek za opóźnienie, co oznacza, że kształtuje jego odpowiedzialność jako odpowiedzialność absolutną. Przesłanką powstania po stronie wierzyciela roszczenia o odsetki za opóźnienie jest sam fakt opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Ukształtowanie odpowiedzialności dłużnika w art. 481 § 1 w sposób bardziej surowy, niż to wynika z ogólnej reguły przyjętej w art. 471, jest powiązane z funkcjami, jakie odsetki za opóźnienie mają pełnić w obrocie cywilnoprawnym. W nauce wskazuje się różnorodne funkcje tych odsetek, w szczególności: 1) stymulującą (motywacyjną), tj. perspektywa zapłaty odsetek stanowi dla dłużnika bodziec do spełnienia świadczenia pieniężnego we właściwym czasie; 2) kompensacyjną, tj. odszkodowawczą za szkodę wynikłą z opóźnienia; chodzi o ryczałtowe pokrycie szkody poniesionej przez wierzyciela z tego powodu, że nie mógł on w określonym czasie korzystać z należnej mu sumy pieniężnej; 3) waloryzacyjną, tj. rekompensującą wierzycielowi skutki spadku siły nabywczej pieniądza; 4) represyjną, tj. odsetki za opóźnienie stanowią dotykającą dłużnika „karę cywilną”. W kontekście funkcji odsetek mówi się także o nich jako o wynagrodzeniu za korzystanie przez dłużnika z cudzych pieniędzy (zob. A. Lutkiewicz-Rucińska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2023, art. 481, teza 1). Przyjąć zatem należy, że opóźnienie w wykonaniu świadczenia pieniężnego zawsze rodzi szkodę, bez względu na to, jakie zamiary w odniesieniu do oczekiwanego świadczenia miał wierzyciel (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2011 r., II CSK 635/10, LEX nr 1001288 i z dnia 16 grudnia 2011 r., V CSK 38/11, LEX nr 1129170). W przedmiotowej sprawie wystąpił stan rzeczy, w którym powód nie miał możliwości korzystania ze swego kapitału z uwagi na bezprawie legislacyjne polegające na sprzecznej z ustawą zasadniczą metodologią obliczania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Powód poniósł więc realną szkodę, która wyrażała się w odsetkach ustawowych za opóźnienie. Podstawą prawną wyrównania tego typu szkody jest art. 417 § 1 k.c. w zw. z art.
Przepisy te stanowią, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Z cytowanych regulacji prawnych wynika, że odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek wydania aktu normatywnego jest uzależniona od spełnienia ogólnej przesłanki niezgodności z prawem tego aktu ( art. 417 § 1 ), przy czym zgłaszającego roszczenie obciąża dowód wykazania bezprawności aktu normatywnego. Do aktualizacji odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa konieczne jest uzyskanie prejudykatu w postaci stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Organem uprawnionym do dokonywania kontroli aktów normatywnych z wyżej wymienionymi źródłami prawa jest Trybunał Konstytucyjny ( art. 188 Konstytucji RP) (zob. L. Jantowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2023, art.
, teza II.2.). „ Można ocenić, że powyższe warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Powodowi wskutek wadliwej legislacji wypłacono tylko część ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Do dnia 13 maja 2024 r., kiedy doszło do wypłaty brakującej części, nie mógł korzystać ze swego kapitału. Zdaniem Sądu przy przyjęciu, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą związaną z obowiązywaniem danego przepisu, to organy Skarbu Państwa nie powinny go stosować, gdyż narażałby w ten sposób Skarb Państwa, czyli siebie samego, na konieczność poniesienia odpowiedzialności odszkodowawczej. W przedmiotowej sprawie ocena niezgodności aktu prawnego z Konstytucją miała moc wsteczną, zatem można ocenić, że odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa będzie obowiązywać w takim samym okresie. Powód w pozwie wskazywał na art. 481 k.c. jako podstawę żądania. Zdaniem sądu przyjęcie przez sąd innej podstawy prawnej orzeczenia o odsetkach nie stanowi wyjścia ponad żądanie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2015 r., I CZ 44/15, LEX nr 1747843). Kolejny okresem wymagającym omówienia jest okres od dnia 6 listopada 2018 r. Funkcjonariuszowi Policji przysługuje prawo do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w odniesieniu do sytuacji, w której funkcjonariusz odszedł ze służby po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/15, Od daty opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 nie występowały przeszkody, które umożliwiałyby wypłatę ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w prawidłowej wysokości. Komenda Wojewódzka Policji w B. i reprezentujący ją Komendant mieli możliwość wypłaty ekwiwalentu za urlop w prawidłowej wysokości przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/
w związku z art. 481 § 1 k.c., a w okresie od 6 listopada 2018 r. do 13 maja 2024 r. wyłącznie art. 481 § 1 k.c. Sąd dodatkowo wyjaśnia , że z przepisów art. 99 i art. 100 ustawy o Policji (dotyczy to również art. 114 ust. 1 pkt 2) wynika, że uposażenie policjanta ma jednolity charakter . Nie wyodrębnia się w nim podlegającej bezpośrednio wypłacie na rzecz funkcjonariusza kwoty netto oraz kwoty należności publicznoprawnych w postaci zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wartości te łącznie tworzą uposażenie policjanta. Takie same stanowisko prezentowane jest w przypadku wynagrodzenia za pracę. W uchwale z 7 sierpnia 2001 r., III ZP 13/01, OSNP 2002/2, poz. 35 Sąd Najwyższy wskazał, że sąd pracy, zasądzając wynagrodzenie za pracę, nie odlicza od tego wynagrodzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne (zob. także np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lipca 2014 r., I PK 250/13, OSNP 2015/12, poz. 161). W ocenie sądu analogiczne stanowisko należy przyjąć na gruncie ustawy o Policji. W konsekwencji podstawą obliczenie odsetek ustawowych za opóźnienie winna być, tak jak to uczynił powód, kwota brutto ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I. i II. wyroku. W punkcie III wyroku Sąd na podstawie art. 477 2 § 1 k.p.c. nadał wyrokowi w punkcie I. rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 6728,60 zł, odpowiadającej kwocie jednomiesięcznego uposażenia powoda (k. 47 akt). Nie było podstaw do orzekania o kosztach procesu stron, powód nie wskazał poniesionych kosztów a pozwany w przeważającym zakresie przegrał postępowanie. Rozpoznano sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 148 1 § 1 k.p.c. W dotychczasowym stanie prawnym sąd nie mógł skierować sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, jeżeli którakolwiek ze stron w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o „przeprowadzenie rozprawy”. Obecnie konieczny jest do tego wniosek „o wysłuchanie jej na rozprawie”. W taki sposób należy zatem formułować wnioski przewidziane w art. 148 1 § 3 k.p.c. Taki wniosek o wysłuchanie na rozprawie nie został w sprawie zgłoszony. Sędzia Alina Kordus-Krajewska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.