Sygn. akt III AUa 651/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia (del.) Iwona Jawor-Piszcz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. w L. sprawy D. S. z udziałem (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziałowi w W. o wysokość podstawy wymiaru składek na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 30 września 2024 r. sygn. akt VI U 1286/22 I. oddala apelację; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. na rzecz D. S., tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach postępowania do dnia zapłaty. Iwona Jawor-Piszcz Sygn. akt III AUa 651/24 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Radomiu wyrokiem z dnia 30 września 2024 roku, po rozpoznaniu odwołania D. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 23 października 2020 roku Nr (...) przy udziale (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o ustalenie podstawy wymiaru składek w pkt I. zmienił zaskarżoną decyzję i ustala, że D. S. od dnia 1 lutego 2020 roku podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. z podstawą wymiaru składek w kwocie 6970 złotych brutto, a od dnia 1 maja 2020 roku z podstawą wymiaru składek w kwocie 8400 złotych brutto; w pkt II. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. na rzecz D. S. kwotę 1800 złotych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu. Swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wpisana została do Krajowego Rejestru Sądowego z dniem 29 listopada 2018 roku. Przedmiotem przeważającej działalności Spółki jest działalność rachunkowo-księgowa, doradztwo podatkowe. Prezesem Zarządu Spółki jest B. W.. (...) Sp. z o.o. została utworzona przez tego samego właściciela, który utworzył (...) Sp. z o.o. w W.. Spółka ta również prowadziła działalność rachunkowo-księgową, a nadto doradztwo w zakresie udzielania kredytów. W lutym 2020 roku w nowo powstałej Spółce (...) zostali zatrudnieni pracownicy z księgowości i kadr uprzednio zatrudnieni w (...) Sp. z o.o. D. S. (z domu (...)) w okresie od 10 lipca 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku zatrudniona była w (...) S.A. w W., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalista ds. księgowości i podatków, a od 1 stycznia 2018 roku do 31 sierpnia 2018 roku jako osobisty ekspert księgowy. W dniu 3 września 2018 roku D. S. (z domu (...)) zawarła z (...) Sp. z o.o. w W. umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na okres od 3 września 2018 roku do 2 grudnia 2018 roku, na stanowisku księgowej, za wynagrodzeniem 5.000 zł brutto miesięcznie. Do zakresu jej obowiązków należało: samodzielna obsługa klientów w zakresie prowadzenia Ksiąg Handlowych, KPiR, Ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych; przygotowywanie odpowiednich deklaracji CIT, PIT, VAT; przygotowanie sprawozdań finansowych; kontakty z US, ZUS, GUS; bieżące wsparcie klientów w kwestiach księgowych i podatkowych; dbałość o najwyższą jakość oraz terminowość świadczonych usług. Z dniem 3 grudnia 2018 roku wnioskodawczyni została zatrudniona na czas nieokreślony na stanowisku księgowej w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 5 650 zł brutto miesięcznie. Zakres obowiązków nie uległ zmianie. W dniu 4 grudnia 2018 roku powierzono jej obowiązki Zastępcy Głównego Księgowego. Od dnia 1 września 2019 roku wynagrodzenie wnioskodawczyni wynosiło 6 080 zł brutto miesięcznie. Pracę świadczyła do dnia 31 stycznia 2020 roku. W dniu 29 października 2018 roku D. S. (z domu (...)) ukończyła kurs pt. Ceny transferowe i dokumentacja podatkowa z uwzględnieniem najnowszych zmian, przeprowadzony przez Stowarzyszenie (...) w Polsce Oddział Okręgowy w W. Centrum (...). W dniu 28 listopada 2018 roku ukończyła kurs pt. (...). W dniu 26 września 2019 roku D. S. zgłosiła chęć uczestnictwa w kursie dla kandydatów na głównych księgowych organizowanym przez Stowarzyszenie (...) w Polsce Oddział Okręgowy w W. Centrum (...) w okresie od 27 listopada 2019 roku do 3 lipca 2020 roku. W dniu 31 stycznia 2020 roku doszło do zawarcia umowy o pracę pomiędzy D. S., a (...) Sp. z o.o. na czas nieokreślony od 1 lutego 2020 roku, na podstawie której ubezpieczona została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku Zastępcy Głównego Księgowego z wynagrodzeniem w wysokości 6.970 zł brutto miesięcznie. Do zakresu jej obowiązków należało: samodzielna obsługa kluczowych klientów Spółki w zakresie prowadzenia Ksiąg Handlowych, KPiR, Ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych; przygotowywanie oraz nadzór nad sprawozdaniami finansowymi klientów; bieżące wsparcie klientów w kwestiach księgowych i podatkowych; bieżące wsparcie Dyrektora Zarządzającego w prowadzeniu pełnej księgowości zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości i ustawami podatkowymi; nadzór nad powierzonymi obszarami działania Działu Księgowości; sporządzanie oraz nadzór nad prawidłowością deklaracji podatkowych oraz sprawozdań do GUS; wsparcie Dyrektora Zarządzającego w rozwiązywaniu bieżących kwestii związanych z pracą działu; przygotowywanie niezbędnej dokumentacji do audytów oraz kontroli skarbowych; dbałość o najwyższą jakość oraz terminowość świadczonych usług. Wnioskodawczyni pracowała w siedzibie pracodawcy przy ul. (...) w W. od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-16.00. W ramach swoich obowiązków wspomagała swoją ogromną wiedzą wszystkich księgowych pracujących w Spółce. Dodatkowo wykonywała prace administracyjne. Weryfikowała poprawność księgowań Młodszych Księgowych oraz wspomagała pracę Samodzielnych Księgowych. Zastępowała Główną Księgową w wykonywaniu powierzonych jej obowiązków, uczęszczała na spotkania z klientami obecnymi oraz przyszłymi. Sporządzała raporty zlecone przez przełożonych. Klientami wnioskodawczyni byli głównie prestiżowi klienci jakich posiadali w ówczesnym biurze. Nadzorowaniem pracy wnioskodawczyni zajmowała się Główna Księgowa M. B.. Wnioskodawczyni służyła swoją wiedzą wobec samodzielnych księgowych na temat poprawności księgowań, zagadnień podatkowych, ale również znajomości programu księgowego na jakim wówczas pracowały. W dniu 10 lutego 2020 roku D. S. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek (...) Sp. z o.o. z datą powstania obowiązku ubezpieczeń od dnia 1 lutego 2020 roku. W dniu 30 kwietnia 2020 roku D. S. i (...) Sp. z o.o. podpisały porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę, w którym ustalono, iż z dniem 1 maja 2020 roku wnioskodawczyni będzie wykonywała pracę w wymiarze 7/8 etatu za wynagrodzeniem w wysokości 8 400 zł brutto. Wnioskodawczyni pracowała w siedzibie pracodawcy przy ul. (...) w W. od poniedziałku do piątku w godzinach 9.00-16.00. Zmiana warunków umowy o pracę nastąpiła w związku ze zmianą obsługiwanych przez wnioskodawczynię klientów oraz uzyskanie w trakcie kursu dla kandydatów na głównych księgowych dodatkowych umiejętności, co pozwoliło jej obsługiwać bardziej wymagających klientów. W związku z wysokimi oczekiwaniami finansowymi wnioskodawczyni Spółka zdecydowała się na podwyższenie wysokości wynagrodzenia powiązanego z obniżeniem czasu pracy. W kwietniu 2020 roku odeszła jedna z pracownic – samodzielna księgowa K. J., która prowadziła rachunkowość kilku spółek. Wnioskodawczyni przejęła dodatkowo jej obowiązki poza tymi, które już wcześniej posiadała. W związku z tym od 1 maja 2020 roku doszło jej minimum 5 spółek do prowadzenia im księgowości. Poza prowadzeniem księgowości dużych spółek wnioskodawczyni była też zastępcą głównej księgowej, wykonywała jej polecenia oraz była główną osobą do kontaktów z pracownikami w zespole, była przełożoną dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach samodzielnego księgowego i młodszego księgowego. Przy ustalaniu jej wynagrodzenia wzięty był pod uwagę zakres jej obowiązków oraz abonament jaki płacili klienci, których obsługiwała. Największy z klientów płacił około 8 000 zł netto miesięcznie za jedną spółkę. Najwyższe wynagrodzenie pobierała główna księgowa i główna kadrowa. Wynagrodzenie wnioskodawczyni było 3 w spółce. Dodatkowym czynnikiem zmiany wymiaru czasu pracy był wybuch pandemii koronawirusa. Wnioskodawczyni nie mogła pracować zdalnie, dlatego zaproponowano jej przyjazd do firmy na późniejszą godzinę by nie musiała w tym czasie podróżować zatłoczoną komunikacją miejską. W dacie podpisywania porozumienia wnioskodawczyni nie wiedziała, że jest w ciąży. O ciąży dowiedziała się po wykonaniu testu ciążowego na początku maja, na wizycie lekarskiej potwierdzającej ciążę pierwszy raz była w dniu 22 maja 2020 roku. Od 28 lipca 2020 roku D. S. przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą. Powodem było podejrzenie hipotrofii u dziecka. W dniu (...) urodziła syna, następnie przebywała na urlopie macierzyńskim do 7 grudnia 2021 roku. W okresie od 1 lipca 2020 roku do 31 lipca 2022 roku w (...) Sp. z o.o. była zatrudniona A. M. na stanowisku samodzielnej księgowej. Wnioskodawczyni, zaraz po jej zatrudnieniu, przekazywała jej firmy do księgowania, a po przejściu wnioskodawczyni na zwolnienie lekarskie to A. M. przejęła po niej kilka firm do księgowania. W okresie od 1 lipca 2020 roku do 30 września 2020 roku A. M. otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 8 371 zł brutto, a od 1 października 2020 roku – 9 081 zł brutto miesięcznie. W dniu 18 września 2020 roku organ rentowy wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne D. S. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) Sp. z o.o. W jego następstwie organ rentowy decyzją z dnia 23 października 2020 roku, nr (...) stwierdził, że D. S. od 1 lutego 2020 roku podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z podstawą wymiaru składek 5.331,47 zł równą przeciętnemu wynagrodzeniu w I kwartale 2020 roku. W ocenie organu rentowego analiza dokumentów pozyskanych w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wskazuje, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne została ustalona w celu uniemożliwienia uzyskania wyższych świadczeń przysługujących z tytułu ubezpieczeń społecznych. Za powyższym przemawia przed wszystkim: - krótki czas dzielący zgłoszenie do ubezpieczeń, zwiększenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, powstanie niezdolności do pracy i złożenie wniosku o wypłatę zasiłku chorobowego, - płatnik poinformował, że nie znał wcześniej D. S., natomiast już wcześniej D. S. świadczyła pracę w spółce (...) Sp. z o.o. Prezesem w obu Spółkach jest ta sama osoba, - płatnika nie było stać na zatrudnienie pracownika z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 6.970 zł czy 8.400 zł. Od początku istnienia Spółki tj. od 29 listopada 2018 roku (...) nie opłacił żadnej składki. Zakład nie dał wiary wyjaśnieniom, że brak uregulowania zobowiązań wobec ZUS wynika z chwilowej utraty płynności finansowej Spółki. Ponadto przelewy wynagrodzenia z 08-09/2020 r. pochodzą z konta innego podmiotu, - niewiarygodne jest, że zmiana wynagrodzenia była planowana w związku z podniesieniem kwalifikacji poprzez jedynie uczestnictwo D. S. w kursie dla Kandydatów na Głównego Księgowego. Kurs nie został zakończony, - niewiarygodne jest, że zwiększeniu podstawy wymiaru składek towarzyszyło zmniejszenie wymiaru czasu pracy. Aneks zmieniający warunki zatrudnienia od 1 maja 2020 roku był fikcyjny i miał na celu uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego poprzez korzystniejszy dla ubezpieczonej sposób wyliczenia wysokości zasiłku. Zmiana wymiaru czasu pracy powoduje, że do wyliczenia kwoty zasiłku przyjmowane są podstawy wymiaru składek wykazane od tego momentu. Organ rentowy wskazał, że w ramach posiadanych kompetencji i w dobrej wierze zweryfikował podstawę wymiaru składek, czyniąc to w interesie publicznym, na podstawie obiektywnych przesłanek, wskazanych w decyzji i stwierdził jak w sentencji. Po urlopie macierzyńskim, związanym z urodzeniem syna, D. S. nie wróciła do pracy ze względów zdrowotnych syna, z uwagi na częste wizyty lekarskie i rehabilitację. Płatnik składek wyrejestrował z ubezpieczeń D. S. od 1 lutego 2022 roku. W kwietniu 2022 roku otworzyła własną działalność gospodarczą (...) z zakresu księgowości. Na chwilę obecną jej zyski wynoszą 3 800 zł miesięcznie. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów dokumentów gromadzonych w toku postepowania, które stanowiły wiarygodne dowody w niniejszej sprawie oraz w oparciu o uznane za wiarygodnie dowody z zeznań świadków M. P., M. B. , T. K., A. M. oraz skarżącej co do zakresu jej obowiązków od 1 lutego 2020 roku, jak również co do świadczenia przez nią pracy w większym zakresie, co wpłynęło na wysokość jej wynagrodzenia. Świadkowie są osobami obcymi dla ubezpieczonej. Pracowali z wnioskodawczynią w spornym okresie i widzieli zakres wykonywanych przez nią czynności. Świadek M. B. osobiście nadzorowała pracę D. S., zatem znała zakres jej obowiązków. Wskazała ona, że wnioskodawczyni otrzymała podwyżkę w związku ze zmianą obsługiwanych klientów, którzy byli kluczowymi klientami spółki. W trakcie kursu nabrała dodatkowych umiejętności, co pozwoliło jej obsługiwać bardziej wymagających klientów. W związku z jej wysokimi oczekiwaniami finansowymi Spółka zdecydowała się na podwyższenie wysokości wynagrodzenia powiązanego z obniżeniem czasu pracy. Pakiet, który obsługiwała wnioskodawczyni był bardzo wymagający. Dodatkowym czynnikiem zmiany wymiaru czasu pracy był wybuch pandemii koronawirusa. Wnioskodawczyni nie mogła pracować zdalnie dlatego zaproponowano jej przyjazd do firmy na późniejszą godzinę by nie musiała w tym czasie podróżować zatłoczoną komunikacją miejską. Świadek potwierdziła również, że obowiązki wnioskodawczyni po jej przejściu na zwolnienie lekarskie przejęła zatrudniona na to miejsce A. M.. Świadek A. M. potwierdziła, że zaraz po jej zatrudnieniu wnioskodawczyni przekazywała jej firmy do księgowania. Po przejściu na zwolnienie lekarskie przez wnioskodawczynię to ona przejęła po niej kilka firm do księgowania. Świadek podała, że w okresie od 1 lipca 2020 roku do 30 września 2020 roku otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 8 371 zł brutto, a od 1 października 2020 roku – 9 081 zł brutto. Sąd pierwszej instancji ocenił, iż powołane dowody osobowe, w opisanym zakresie, za wiarygodne, podnosząc, iż wymienieni nie mieli interesu w rozstrzygnięciu niniejszego postępowania na korzyść odwołującej się. Ich zeznania korespondowały ze sobą i wzajemnie się uzupełniały. Dokonując oceny prawnej Sąd Okręgowy przywołał treść regulacji art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2025, poz. 350 tekst jednolity zwanej dalej ustawą systemową) stanowiące o obowiązkowym tytule podlegania ubezpieczeniom społecznym przez pracownika i zakresie podlegania ubezpieczeniom. Wskakując na przepis art. 8 ust. 1 ustawy systemowej podniósł, iż za pracownika uważać osobę pozostającą w stosunku pracy. Definicję stosunku pracy zawiera przepis art. 22 § 1 k.p. W świetle tego artykułu umowa o pracę stanowi dwustronną czynność prawną, w ramach której pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, pracownik zaś do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. Umowa o pracę dochodzi do skutku, gdy strony złożą zgodne oświadczenie co do jej istotnych postanowień. Podkreślił, iż umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Kształtuje bowiem stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Wynagrodzenie zasadnicze ubezpieczonych będących pracownikami stanowi bowiem podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Z punktu widzenia treści stosunku pracy i roszczeń z niego wynikających nie ma przeszkód, aby prywatny pracodawca przyznawał pracownikowi świadczenia w dowolnie wysokich kwotach. Pamiętać jednak należy, że autonomia stron umowy o pracę w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. Organ rentowy zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 41 ust. 12 i 13 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, może zakwestionować ważność umowy o pracę, jak i wysokość wynagrodzenia pracownika stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 maja 2009 roku, III UK 7/09, LEX nr 509047). Kwestia tego, że może tak czynić zarówno w odniesieniu do pracodawców publicznych, jak i prywatnych, w orzecznictwie została przesądzona. W tej mierze Sąd pierwszej instancji przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2006 roku, III UK 156/05 (LEX nr 272549), oraz uchwałę z dnia 27 kwietnia 2005 roku, II UZP 2/05, (OSNP 2005/21/338), wskazujące, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga zaś uwzględnienia każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 grudnia 1999 roku, I PKN 465/99, OSNP 2001/10/345). Sąd pierwszej instancji argumentował za stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 kwietnia 2005 roku, II UZP 2/05 , (OSNP 2005/21/338), że autonomia woli stron w kształtowaniu postanowień umowy o pracę podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także - jak to już zaznaczono - wzgląd na interes publiczny. Najdobitniej wyraża to art. 353 1 k.c., który ma odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy, zarówno wobec braku uregulowania normowanej nim instytucji w prawie pracy, jak też niesprzeczności z zasadami prawa pracy (art. 300 k.p.), zawartego w nim wymagania, by treść stosunku pracy lub jego cel nie sprzeciwiał się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z kolei odpowiednie zastosowanie art. 58 k.c. pozwala na uściślenie, że postanowienia umowy o pracę sprzeczne z ustawą albo mające na celu jej obejście są nieważne, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, a sprzeczne z zasadami współżycia społecznego - nieważne bezwzględnie. Sąd Najwyższy, w wyroku tym dalej wskazał, że należy również pamiętać, iż umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Kształtuje ona stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Są to skutki bardzo doniosłe, zarówno z punku widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), jak i interesu publicznego. Należy zatem uznać, że ocena postanowień umownych może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych. Taka konstatacja prowadzi do wniosku, iż godziwość wynagrodzenia - jedna z zasad prawa pracy (art. 13 k.p.) - zyskuje dodatkowy walor aksjologiczny. W prawie ubezpieczeń społecznych istnieje bowiem znacznie mocniejsza niż w prawie pracy bariera działania w ramach prawa, oparta na wymagającym ochrony interesie publicznym i zasadzie solidarności ubezpieczonych. Względność zasady godziwości wynagrodzenia, wyrażająca się koniecznością odniesienia się nie tylko do potrzeb pracownika, ale także świadomości społecznej oraz ogólnej sytuacji ekonomicznej i społecznej, nie powinna zresztą budzić wątpliwości. W związku z tym nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramach art. 353 1 k.c., w prawie ubezpieczeń społecznych, w którym pierwiastek publiczny zaznacza się bardzo wyraźnie, można przypisać - w okolicznościach każdego konkretnego wypadku - zamiar nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia. Odnosząc powyższej przedstawione i zaakceptowane poglądy przez Sąd Okręgowy Sąd ten podniósł, iż w sprawie bezspornym było, że w dniu 31 stycznia 2020 roku doszło do zawarcia umowy o pracę pomiędzy D. S. a (...) Sp. z o.o. na czas nieokreślony od 1 lutego 2020 roku, na podstawie której ubezpieczona została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku Zastępcy Głównego Księgowego oraz że w dniu 30 kwietnia 2020 roku strony podpisały porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę, w którym ustalono, iż z dniem 1 maja 2020 roku wnioskodawczyni będzie wykonywała pracę w wymiarze 7/8 etatu. Organ rentowy nie kwestionował faktu zawarcia umowy o pracę pomiędzy skarżącą a Spółką, natomiast kwestionował wysokość ustalonego wynagrodzenia, zmienionego następnie mocą w/w porozumienia. Spór sprowadzał się do wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe od 1 lutego 2020 roku z tytułu pracy świadczonej przez D. S.. Sąd pierwszej instancji przypomniał jako istotne fakty, iż: - D. S. już od 10 lipca 2017 roku wykonywała prace związane z księgowością na stanowisku specjalista ds. księgowości i podatków, a od 1 stycznia 2018 roku jako osobisty ekspert księgowy; - w dniu 3 września 2018 roku zawarła z (...) Sp. z o.o. w W. umowę o pracę na stanowisku księgowej, za wynagrodzeniem 5 000 zł brutto miesięcznie. Wówczas do zakresu jej obowiązków należało: samodzielna obsługa klientów w zakresie prowadzenia Ksiąg Handlowych, KPiR, Ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych; przygotowywanie odpowiednich deklaracji CIT, PIT, VAT; przygotowanie sprawozdań finansowych; kontakty z US, ZUS, GUS; bieżące wsparcie klientów w kwestiach księgowych i podatkowych; dbałość o najwyższą jakość oraz terminowość świadczonych usług; - wnioskodawczyni ukończyła szkolenia: w dniu 29 października 2018 roku pt. (...), przeprowadzony przez Stowarzyszenie (...) w Polsce Oddział Okręgowy w (...) Centrum (...), zaś w dniu 28 listopada 2018 roku pt. (...) przeprowadzony przez w/w Stowarzyszenie; - w dniu 4 grudnia 2018 roku powierzono jej obowiązki Zastępcy Głównego Księgowego z wynagrodzeniem od dnia 1 września 2019 roku w wysokości 6 080 zł brutto miesięcznie, co wynikało z poszerzenie jej kompetencji w dziedzinie księgowości ; - w dniu 26 września 2019 roku D. S. zgłosiła chęć uczestnictwa w kursie dla kandydatów na głównych księgowych organizowanym przez Stowarzyszenie (...) w Polsce Oddział Okręgowy w (...) Centrum (...) w okresie od 27 listopada 2019 roku do 3 lipca 2020 roku; - z uwagi na reorganizację Spółki (...) Sp. z o.o. i utworzenie nowej Spółki(...) w lutym 2020 roku, w nowo powstałej Spółce zostali zatrudnieni pracownicy z księgowości i kadr, uprzednio zatrudnieni w (...) Sp. z o.o., w tym wnioskodawczyni; - w dniu 31 stycznia 2020 roku doszło do zawarcia umowy o pracę pomiędzy D. S. a (...) Sp. z o.o. na czas nieokreślony od 1 lutego 2020 roku, na podstawie której ubezpieczona została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku Zastępcy Głównego Księgowego z wynagrodzeniem w wysokości 6 970 zł brutto miesięcznie, które było wyższe o około 900 zł. brutto od ustalonego u poprzedniego pracodawcy. Mimo, że – jak w poprzedniej spółce – wnioskodawczyni miała stanowisko zastępcy głównego księgowego, to jej zakres obowiązków uległ zwiększeniu. Sąd Okręgowy wskazał także, iż wnioskodawczyni otrzymała do obsługi kluczowych klientów Spółki, do jej obowiązków należało bieżące wsparcie Dyrektora Zarządzającego w prowadzeniu pełnej księgowości zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości i ustawami podatkowymi, nadzór nad powierzonymi obszarami działania Działu Księgowości, sporządzanie oraz nadzór nad prawidłowością deklaracji podatkowych oraz sprawozdań do GUS, wsparcie Dyrektora Zarządzającego w rozwiązywaniu bieżących kwestii związanych z pracą działu, przygotowywanie niezbędnej dokumentacji do audytów oraz kontroli skarbowych. Jak wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków: M. P. (zatrudnionej w (...) Sp. z o.o. od 1 lutego 2020 roku na stanowisku młodszej księgowej, a od 1 marca 2021 roku na stanowisku samodzielnej księgowej), M. B. (zatrudnionej w (...) w okresie od maja 2019 roku do marca 2022 roku na stanowisku głównej księgowej) i T. K. (zatrudnionej w (...) do 31 grudnia 2020 roku na stanowisku Dyrektora Zarządzającego (...)), wnioskodawczyni w ramach swoich obowiązków wspomagała swoją ogromną wiedzą wszystkich księgowych pracujących w Spółce. Dodatkowo wykonywała prace administracyjne. Weryfikowała poprawność księgowań Młodszych Księgowych oraz wspomagała pracę Samodzielnych Księgowych. Zastępowała Główną Księgową w wykonywaniu powierzonych jej obowiązków, uczęszczała na spotkania z klientami obecnymi oraz przyszłymi. Sporządzała raporty zlecone przez przełożonych. Klientami wnioskodawczyni byli głównie prestiżowi klienci jakich posiadali w ówczesnym biurze. Nadzorowaniem pracy wnioskodawczyni zajmowała się Główna Księgowa M. B.. Wnioskodawczyni służyła swoją wiedzą samodzielnym księgowym na temat poprawności księgowań, zagadnień podatkowych, ale również - znajomości programu księgowego, na jakim wówczas pracowały. W ocenie Sądu pierwszej instancji wnioskodawczyni faktycznie realizowała zatem przedmiot umowy o pracę, wykonywała zwiększony zakres obowiązków z należytą starannością, zgodnie z posiadanymi kompetencjami w dziedzinie księgowości, poszerzanymi w oparciu o przebyte kursy oraz zdobyte z czasem doświadczenie. Powyższe potwierdzają zeznania świadków oraz dołączona do akt sprawy korespondencja mailowa. Odbyte w trakcie zatrudnienia przez wnioskodawczynię kursy z zakresu księgowości podniosły umiejętności wnioskodawczyni i tym samym dały szanse awansu na wyższe stanowisko. W ocenie Sądu Okręgowego w momencie zawarcia porozumienia zmieniającego warunki umowy o pracę pracodawca nie wiedział o tym, że wnioskodawczyni jest w ciąży. Jak wynika z książeczki ciąży ostatnią miesiączkę wnioskodawczyni miała w dniu 25 marca 2020 roku. Zatem wiarygodne są zeznania wnioskodawczyni, iż o ciąży dowiedziała się po wykonaniu testu ciążowego na początku maja, tym bardziej iż na wizycie lekarskiej potwierdzającej ciążę pierwszy raz była w dniu 22 maja 2020 roku. Sąd pierwszej instancji dał wiarę zeznaniom wnioskodawczyni i przesłuchanych świadków M. P. i M. B., że zmiana warunków umowy o pracę nastąpiła w związku ze zmianą obsługiwanych przez wnioskodawczynię klientów oraz uzyskaniem w trakcie kursu dla kandydatów na głównych księgowych dodatkowych umiejętności, co pozwoliło jej obsługiwać bardziej wymagających klientów. Jak wynika z zeznań M. B. – bezpośredniej przełożonej wnioskodawczyni – w związku z wysokimi oczekiwaniami finansowymi wnioskodawczyni, Spółka zdecydowała się na podwyższenie wysokości wynagrodzenia powiązanego z obniżeniem czasu pracy. Podnieść przy tym należy, że w kwietniu 2020 roku odeszła jedna z pracownic – samodzielna księgowa K. J., która prowadziła rachunkowość kilku spółek. Wnioskodawczyni przejęła dodatkowo jej obowiązki, poza tymi które już wcześniej posiadała. W związku z tym od 1 maja 2020 roku doszło jej minimum 5 spółek do prowadzenia im księgowości. Poza prowadzeniem księgowości dużych spółek wnioskodawczyni była też zastępcą głównej księgowej, wykonywała jej polecenia oraz była główną osobą do kontaktów z pracownikami w zespole, była przełożoną dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach samodzielnego księgowego i młodszego księgowego. Przy ustalaniu jej wynagrodzenia wzięty był pod uwagę zakres jej obowiązków oraz abonament jaki płacili klienci, których obsługiwała. Największy z klientów płacił około 8.000 zł netto miesięcznie za jedną spółkę. Świadek T. K. również potwierdziła, że wnioskodawczyni była odpowiedzialna za jednego z największych w tamtym czasie klienta spółki. Jak wynika z zeznań wnioskodawczyni, najwyższe wynagrodzenie pobierała główna księgowa i główna kadrowa. Wynagrodzenie wnioskodawczyni było 3 w spółce. Jak wynika zaś z zeznań M. B. dodatkowym czynnikiem zmiany wymiaru czasu pracy był wybuch pandemii koronawirusa. Wnioskodawczyni nie mogła pracować zdalnie, dlatego zaproponowano jej przyjazd do firmy na późniejszą godzinę by nie musiała w tym czasie podróżować zatłoczoną komunikacją miejską. Zmiana warunków zatrudnienia wnioskodawczyni wiązała się zatem z jej doświadczeniem, ciągłym rozwojem i zdobywaniem wysokich kompetencji, a także z zaistniałą sytuacją pandemiczną. Należy podkreślić, że wynagrodzenie wnioskodawczyni nie było wygórowane, bowiem zatrudniona na miejsce wnioskodawczyni świadek A. M., mimo niższego stanowiska samodzielnej księgowej – już na początku zatrudnienia w okresie od 1 lipca 2020 roku do 30 września 2020 roku otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 8 371 zł brutto, a od 1 października 2020 roku – 9 081 zł brutto miesięcznie, tj. wyższe niż wnioskodawczyni. Mając na uwadze, że wynagrodzenia na rynku pracy uzyskiwane w dużych miastach na stanowisku zastępcy głównego księgowego kształtują się na poziomie 8 500 - 13 000 zł (dane ze stron pracuj.pl, infor.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.