← Polska

I Ns 110/22

Sygn. akt I Ns 110/22 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy w Sopocie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Anna Olszewska – Kowalska Protokolant: sek.sąd. Magdalena Trąbicka

§ 3

Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem interesy wnioskodawcy i uczestnika są sprzeczne; j) zasądzenie od uczestnika (Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta S.) na rzecz uczestnika (spółki pod firmą: (...) Sp. z o.o.) kosztów zastępstwa procesowego na zasadzie wyjątku przewidzianego w art. 520 §

§ 3

Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem interesy uczestników są sprzeczne; k) zasądzenie od uczestnika (Gminy M. S.) na rzecz uczestnika (spółki pod firmą: (...) Sp. z o.o.) kosztów zastępstwa procesowego na zasadzie wyjątku przewidzianego w art. 520 §

§ 3Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem interesy uczestników są sprzeczne.

W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 523 k.p.c. prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednakże prawomocne postanowienie oddalające wniosek Sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy. Przez „okoliczności sprawy”, które ulegają zmianie należy rozumieć stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku, a nie jego ocenę prawną, w związku z czym w postępowaniu zmierzającym do zmian prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek zainteresowany ubiegający się o tę zmianę powinien wykazać „zmianę okoliczności sprawy, a Sąd ustala, czy zmiana okoliczności nastąpiła, po czym ocenia, czy uzasadnia ona zmianę postanowienia. Nie podlegają natomiast w tym postępowaniu ponownemu badaniu i ocenie te okoliczności, które stanowiły podstawę wydania prawomocnego postanowienia (Gudowski, w: Podreciński, Komentarz KPC, t. 3, 2009, s. 84). Z art. 523 k.p.c. wynika wprost, że prawomocne postanowienie co do istoty sprawy ma moc wiążącą jak wyrok w procesie, a więc wiąże nie tylko Sąd, który je wydał, ale także inne Sądy i organy państwowe oraz zainteresowanych, biorących udział w postępowaniu. Wobec tego ponowne postępowanie w tej samej sprawie nie powinno być wszczynane i prowadzone nie tylko na skutek wniesienia przez tego samego wnioskodawcę ponownego wniosku, ale także przez każdego innego uczestnika postępowania. Sąd jest związany na podstawie art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocnym postanowieniem oddalającym wcześniejszy wniosek o stwierdzenie zasiedzenia. Prawomocność materialna orzeczenia powoduje skutek prekluzyjny polegający na tym, że wyłączone zostaje w przyszłości powoływanie faktów należących do podstawy faktycznej prawomocnie osądzonego roszczenia w celu uzyskania odmiennego lub sprzecznego z nim rozstrzygnięcia, niezależnie do tego czy zostały one powołane w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Prekluzja nie obejmuje faktów zaistniałych po zamknięciu rozprawy poprzedzającej wydanie prawomocnego orzeczenia. Jeżeli wnioskodawca lub uczestnik nie zgłosił twierdzeń co do okoliczności faktycznej, która już istniała i zapadło rozstrzygniecie oddalające wniosek, to takowy podmiot nie może wystąpić z nowym roszczeniem przy identyczności podstawy faktycznej o ten sam przedmiot, chociażby wykazał, że okoliczności tej nie przytoczył bez swojej winy. Postanowieniem z dnia 20 marca 2001 roku (sygn. akt I Ns 20/00) Sąd Rejonowy w Sopocie I Wydział Cywilny oddalił wniosek Spółdzielni z udziałem Zakładu (...) w G. (poprzedni właściciel dz. ew. nr 20), (...) Sp. z o.o. (poprzedni właściciel dz. ew. nr 20), Gminy M. S., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta S. o stwierdzenie, że Spółdzielnia nabyła przez zasiedzenie nieruchomość położoną w S. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...). Potwierdzeniem prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w Sopocie I Wydział Cywilny z dnia 20 marca 2001 roku (sygn. akt I Ns 20/00) jest postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku III Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt III Ca 943/01) z dnia 24 października 2001 roku, którym Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił apelację wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższą argumentację, wnioski o stwierdzenie zasiedzenia działki nr (...) złożone przez Spółdzielnię, Skarb Państwa - Prezydenta Miasta S. oraz Gminę, winny zostać odrzucone na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. (pismo procesowe uczestnika (...) Sp. z o.o. w S. z dnia 08.02.2018 r. – k. 582-593) Postanowieniem z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt I Ns 191/16, Sąd Rejonowy w Sopocie:

  1. odrzucił wniosek (...) Spółdzielni (...) w S. o stwierdzenie zasiedzenia na rzecz wnioskodawcy (...) Spółdzielni (...) w S. działki nr (...), położonej w S., dla której prowadzona jest KW o nr (...);
  2. odrzucił wnioski (...) Spółdzielni (...) w S., Gminy M. S. oraz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta S. o stwierdzenie zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa działki nr (...), położonej w S., dla której prowadzona jest KW o nr (...);
  3. oddalił wniosek Gminy M. S. o stwierdzenie zasiedzenia na rzecz Gminy M. S. działki nr (...), położonej w S., dla której prowadzona jest KW o nr (...);
  4. oddalił wnioski o stwierdzenie zasiedzenia w pozostałym zakresie;
  5. zasądził od (...) Spółdzielni (...) w S. na rzecz (...) spółka z o. o. w S. kwotę 7217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;
  6. ustalił, iż każda ze stron ponosi pozostałe koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. (postanowienie z dnia 24.07.2018 r. k. 613, 624-649) Wnioskodawca (...) Spółdzielnia (...) w S. wniósł apelację od powyższego postanowienia Sądu Rejonowego w Sopocie. W wyniku rozpoznania apelacji Sąd Okręgowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 lipca 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie w punktach 2, 5 i 6 i zniósł w tym zakresie postępowanie z udziałem Skarbu Państwa i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Sopocie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy w Gdańsku wskazał, że przepisy art. 23 ust. 1 pkt. 8 , art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 92 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, przesądzają kwestię reprezentacji Skarbu Państwa w niniejszej sprawie na rzecz Prezydenta Miasta S. na prawach Powiatu. Jednakże z uwagi na niezapewnienie Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej udziału w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, jako reprezentantowi instytucjonalnemu Skarbu Państwa, który wykonuje zastępstwo Skarbu Państwa reprezentowanego przez organy i podmioty, w których mowa w art. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowych, było ono częściowo nieważne z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika Skarbu Państwa. Sąd Okręgowy w Gdańsku wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy, dopiero po stwierdzeniu prawidłowej reprezentacji uczestnika Skarbu Państwa i po zapewnieniu właściwego zastępstwa procesowego, przeprowadzi stosowne postępowanie i wyda w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne odnośnie do żądania zasiedzenia prawa własności działki nr (...) na rzecz Skarbu Państwa, uwzględniając jego stanowisko wyrażone przez właściwie umocowanego reprezentanta i poprawną interpretację prawną przedstawionych niżej, miarodajnych dla przedmiotu badania i rozstrzygnięcia, przepisów prawa. (postanowienie wraz z uzasadnieniem – k. 623-623v, 624-650, 134-139, 183, 188-195, apelacja – k. 658-671) Wykonując zalecenia Sądu Okręgowego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lipca 2020 r., w 05 lipca 2022 r., przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zarządzono doręczenie Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej odpisu wniosku oraz wszelkich pisma procesowych złożonych przez strony postępowania w toku sprawy I Ns 191/16 (k. 2-8, 67-71, 73-96, 213-217, 258-273, 311-329, 392-404, 412-420, 441-442, 444-446, 451-464, 471-473, 515-520, 538-545, 577, 582-593), wezwano do złożenia odpowiedzi na wniosek w terminie miesiąca od dnia otrzymania zobowiązania pod rygorem pominięcia stanowiska oraz zobowiązano stronę, by w piśmie podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. (zarządzenie – k. 1112-1113) Pismem z dnia 19 sierpnia 2022 r. Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, realizując obowiązek wynikający z przepisu art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej poinformowała, że na podstawie art. 8 ust. 1 ww. ustawy, przekazała Prezydentowi Miasta S. do prowadzenia sprawę z wniosku P.S.S. (...) w S. przy udziale m.in. Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta S., toczącej się przed Sądem Rejonowym w Sopocie pod sygn. akt I Ns 110/
  7. (zawiadomienie z dnia 19.08.2022 r. – k. 1166-1167, pismo Prokuratorii Generalnej RP z dnia 19.08.2022 r. – k. 1174-1175) Pismem z dnia 09 września 2022 r., pełnomocnik procesowy r.pr. E. F., w imieniu Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta S., Gminy M. S. oraz jako reprezentant Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wniosła o:
  8. oddalenie wniosku o zasiedzenie nieruchomości przez wnioskodawcę (...) Społem,
  9. stwierdzenie, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Sopocie prowadzi księgę wieczystą nr KW (...), zabudowanej w części budynkiem użytkowym o powierzchni 1921,36 m2, położonym w S. przy ul. (...),
  10. zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu żądania zasiedzenia nieruchomości przez wnioskodawcę wskazano, że nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu samoistnym wnioskodawcy od dnia 25 czerwca 1976 r. tj. od odpłatnego przejęcia od Przedsiębiorstwa Gastronomicznego majątku przez (...), którego wnioskodawca nie jest następcą prawnym. Gdyby przyjąć, że posiadanie miało charakter samoistny, a nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była własnością Skarbu Państwa na podstawie postanowienia z dnia 30.12.1960 r., a wnioskodawca przejął ja odpłatnie od przedsiębiorstwa państwowego we władanie według bilansu najwcześniej 21 maja 1976 r, to od tego czasu wnioskodawca posiadał ją w złej wierze. Gdyby posiadanie to miało charakter samoistny w złej wierze, to termin zasiedzenia należałoby liczyć od 25 czerwca 1976 r. Termin ten częściowo przypadał w okresie obowiązywania zakazu zasiadywania nieruchomości Skarbu Państwa i stosownie do art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, należy go liczyć od 1 października 1990 r., przy przyjęciu, że posiadanie uzyskane zostało w złej wierze. Termin ten podlega skróceniu o 15 lat poprzedzających wejście w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r., wobec czego upłynąłby z innym dniem niż wskazany we wniosku. Odnosząc się do zasiedzenia działki nr (...) przez Skarb Państwa wskazano, że Skarb Państwa spełnił warunek nieprzerwanego posiadania służebności. W okresie co najmniej od 1959 r. do 25 czerwca 1976 r. Przedsiębiorstwo (...) jako przedsiębiorstwo państwowe – było wprawdzie władającym w ramach sprawowanego zarządu mieniem państwowym, lecz czyniło to w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Zmiana kodeksu cywilnego dokonana ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r. otworzyła dla państwowych osób prawnych możliwość nabywania dla siebie własności nieruchomości i innych praw rzeczowych. Uzasadniony jest wniosek, że po 1 lutego 1989 r. wnioskodawca korzystał z nieruchomości uczestnika we własnym imieniu i na własną rzecz. Oznacza to, że w okresie od 1 lutego 1989 r. z nieruchomości stanowiącej aktualnie własność uczestnika ad. 3 nie korzystał Skarb Państwa, lecz wykonywał posiadanie samoistne przez ówczesne przedsiębiorstwo państwowe jako sprawujące zarząd mieniem państwowym. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwaliło się stanowisko, że osoba prawna przed dniem 1 lutego 1989 r. mając status państwowej osoby prawnej nie mogła nabyć własności nieruchomości, ale do okresu posiadania samoistnego wykonywanego po dniu 1 lutego 1989 r. mogła doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. Objęcie zatem w posiadanie nieruchomości przez poprzednika prawnego wnioskodawcy oraz jego posiadanie do 1976 r. odbywało się w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa działającego w ramach dominium, a nie imperium. (pismo procesowe z dnia 09.09.2022 r. – k. 1170-1173) Pismem z dnia 29 grudnia 2022 r. uczestnik postępowania (...) Sp. z o.o. w S. wniósł o:
  11. odrzucenie (ewentualnie oddalenie) wniosku o zasiedzenie przez wnioskodawcę nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Sopocie prowadzi księgę wieczystą nr (...);
  12. odrzucenie (ewentualnie oddalenie) wniosku Skarbu Państwa – Prezydenta S. o zasiedzenie ww. nieruchomości;
  13. zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (pismo procesowe uczestnika postępowania z dnia 29.12.2022 r. – k. 1186-1188) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 16 września 1998 r. (...) Spółdzielnia (...) z siedzibą w S. wniosła do Sądu Rejonowego w Sopocie o stwierdzenie, że (...) w S. nabyła przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1960 r. własność nieruchomości położonej w S. przy ul. (...) stanowiącej działkę nr (...) o obszarze 580 m 2 zapisanej w KW nr
  14. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wnioskodawca z dniem 21 maja 1976 r. stał się następcą prawnym Przedsiębiorstwa (...) w S.. W skład przejętego majątku byłego Przedsiębiorstwa Gastronomicznego weszła nieruchomość budowlana – budynek usytuowany w S. przy ul. (...) o nazwie umownej (...). Budynek ten został wybudowany przez Przedsiębiorstwo (...) w latach 1960-1962 na 3 działkach o nr (...), stanowiącej własność Skarbu Państwa i na działce nr (...) o pow. 580 m 2 stanowiącej wówczas własność Zakładu (...) w G.. Zarówno poprzednik Przedsiębiorstwa Gastronomicznego jak i wnioskodawcy użytkowali w dobrej wierze całą nieruchomość o łącznej powierzchni gruntowej 2682 m 2, nie wiedząc o tym, że wchodząca w skład tej nieruchomości działka nr (...) o pow. 580 m 2 stanowi oddzielną własność Zakładu (...). Przez cały okres użytkowania działki nr (...) zarówno Przedsiębiorstwo Gastronomiczne jak i wnioskodawca użytkowali tę nieruchomość w dobrej wierze, bowiem przez okres całego użytkowania nikt nie ujawniał praw własności do tej nieruchomości, nikt nie zabiegał o uregulowanie jej statusu, ani nie żądał opłat dzierżawy lub najmu. Dopiero w miesiącu sierpniu 1998 r. wnioskodawca dowiedział się, że zasiedziana działka zapisana jest w KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Sopocie, a właścicielem ujawnionym w 1960 r. jest Zakład (...). Jako uczestnika postępowania wskazano Zakład (...) w G.. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 1998 r. Sąd Rejonowy w Sopocie wezwał do udziału w sprawie (...) Spółka z o.o. w W.. Na rozprawie w dniu 10 stycznia 1999 r. (...) w S. zmodyfikował żądanie w sprawie i wniósł o stwierdzenie, że wnioskodawca nabył przez zasiedzenie z dniem 25 czerwca 1979 r. względnie 1976 r. własność nieruchomości położonej w S. przy ul. (...) stanowiącą działkę nr (...). Na rozprawie w dniu 11 lutego 1999 r. (...) w S. wskazała, iż zasiedziała ww. nieruchomość w 1996 r. Postanowieniem z dnia 16 marca 1999 r. Sąd Rejonowy w Sopocie oddalił wniosek (...) w S. w całości. Postanowieniem z dnia 12 października 1999 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku uchylił ww. postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Sopocie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, iż Sąd I instancji przedwcześnie przyjął, iż nie zachodzą przesłanki zasiedzenia przedmiotowej działki, bowiem nie wziął pod uwagę tego, że zachodzić może posiadanie samoistne nieruchomości będącej przedmiotem postępowania przez inny podmiot (Gminę M. bądź Prezydenta Miasta S.), który nie był uczestnikiem postępowania. Sąd II instancji wskazał, iż orzekając w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, sąd zobligowany jest ustalić krąg uczestników postępowania, zarówno osób przeciwko, którym zasiedzenie biegnie, ale również tych na rzecz, których zasiedzenie nastąpiło. Tym samym sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę ustali właściwy krąg uczestników postępowania i czy wobec któregoś z nich nie nastąpiło zasiedzenie przedmiotowej działki wobec spełnienia się ustawowych przesłanek do nabycia własności w tej drodze. Dopiero takie czynności i ustalenia Sądu I instancji stanowić mogą podstawę rozstrzygnięcia o zasadności bądź niezasadności wniosku o stwierdzenie czy zasiedzenia nastąpiło, a jeśli tak to na czyją rzecz i z jaką chwilą. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2000 r. Sąd Rejonowy w Sopocie wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika Gminę M. S.. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2001 r. Sąd Rejonowy w Sopocie wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Skarb Państwa - Prezydenta Miasta S.. Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2001 r. pełnomocnik uczestnika Gminy M. S. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta S. wskazał, iż nie wnosi o zasiedzenie działki nr (...) na rzecz uczestników. Postanowieniem z dnia 20 marca 2001 r. Sąd Rejonowy w Sopocie oddalił wniosek (...) w S. o stwierdzenie, że Spółdzielnia nabyła przez zasiedzenie nieruchomość położoną w S. przy ul. (...), stanowiącą działkę nr (...). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż mając na uwadze ustalenia poczynione w postępowaniu nie zostało również wykazane samoistne posiadanie spornej nieruchomości przez Skarb Państwa przez okres wymagany do jej zasiedzenia. Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż okres samoistnego posiadania przedmiotowej działki w złej wierze przez Skarb Państwa był zbyt krótki, zgodnie z przepisami wprowadzającymi kodeks cywilny – do zasiedzenia przez Skarb Państwa. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że Skarb Państwa również bezpośrednio nie wykonywał uprawnień właścicielskich po przejęciu nieruchomości przez wnioskodawcę. Skarb Państwa, a później Gmina M. S. nawet nie czuli się właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 24 października 2001 r. oddalono apelację od postanowienia z dnia 20 marca 2001 r. W uzasadnieniu wskazano m.in. iż Sąd I instancji prawidłowo ocenił dowody i doszedł do słusznego wniosku, że zasiedzenie spornej nieruchomości (działki nr (...)) na rzecz wszystkich uczestników postępowania nie nastąpiło. (dowód: wniosek – k. 2-3 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, postanowienie z dnia 07.12.1998 r. – k. 28 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, protokół rozprawy z dnia 11.01.1999 r. – k. 34-36 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, protokół rozprawy z dnia 11.02.1999 r. – k. 57-59 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, postanowienie z dnia 16.03.1999 r. w sprawie I Ns 367/98 wraz z uzasadnieniem – k. 92, 96-105 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 12.10.1999 r. wraz z uzasadnieniem – k. 126-135v akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, postanowienie z dnia 27.06.2000 r. – k. 149 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, postanowienie z dnia 23.01.2001 r. – k. 184 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, postanowienie z dnia 20.03.2001 r. wraz z uzasadnieniem – k. 198, 205-217 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, postanowienie z dnia 24.10.2001 r. wraz z uzasadnieniem – k. 259-269 akt sprawy Sądu Rejonowego w Sopocie I Ns 20/00, zeznania przedstawiciela wnioskodawcy K. G. – k. 557-559) Sąd zważył, co następuje: Ustalając stan faktyczny Sąd dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w postaci dokumentów znajdujących się w aktach sprawy na okoliczność istnienia przesłanek do stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości, dokumentów z akt sprawy XV C 1082/14 Sąd Okręgowego w Gdańsku na okoliczność prowadzonego postępowania oraz treści wyroku wydanego w sprawie, dokumentów z Ksiąg Wieczystych nr (...) (KW (...)), (...) (KW (...)), KW (...), KW (...), KW (...) Sądu Rejonowego w Sopocie na okoliczność praw do przedmiotowej nieruchomości oraz istnienia przesłanek do stwierdzenia jej zasiedzenia, dokumentów z akt sprawy I Ns 30/60 Sądu Powiatowego w S. na okoliczność prowadzonego postępowania o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości, dokumentów Urzędu Miejskiego w S. dotyczących budynku przy ulicy (...) w S. na okoliczność istnienia przesłanek do stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości, dokumentów z akt sprawy I Ns 20/00 Sądu Rejonowego w Sopocie na okoliczność prowadzonego w sprawie postępowania, wydanych w sprawie orzeczeń, ich prawomocności oraz podstaw wydania tych orzeczeń, jak i protokołu rozprawy z dnia 16 listopada 2017 roku w zakresie zeznań w charakterze strony prezesa wnioskodawcy K. G. na okoliczność istnienia przesłanek do stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości jak również charakteru posiadania przez wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości. Sąd uznał za autentyczne wszystkie dokumenty zgromadzone w toku niniejszego postępowania, nie znajdując podstaw do zakwestionowania ich wartości dowodowej. Dokumenty te nie były przez strony kwestionowane, a i Sąd również nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności z urzędu. Dowody w postaci dokumentów urzędowych Sąd ocenił na podstawie art. 244 § 1 k.p.c. ustalając, że skoro w toku procesu nie zostały skutecznie podważone, stanowią świadectwo tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Powyższe dowody układają się zdaniem Sądu w spójną całość, wzajemnie się potwierdzając lub uzupełniając. Nie były też kwestionowane przez strony i Sąd dał im wiarę w całej rozciągłości, nie znajdując tym samym podstaw do ich podważenia. Na wstępie należy wskazać, iż w niniejszym postępowaniu, mając na względzie treść rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2020 r., tut. Sąd zobligowany był do oceny zasadności wniosku (...) Spółdzielni (...) z siedzibą w S., Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta S. oraz Gminy M. S. o zasiedzenie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Sopocie prowadzi księgę wieczystą KW nr (...), zabudowanej budynkiem użytkowym o powierzchni 1921,36 m 2, położonym w S. przy ul. (...). Odnosząc się do kwestii zasadności wniosków zarówno (...) Spółdzielni (...) z siedzibą w S. jak i pozostałych uczestników postępowania – Gminy M. S. i oraz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta S. w zakresie stwierdzenia zasiedzenia własności opisanej wyżej nieruchomości wskazać należy, iż zgodnie z art. 523 k.p.c., prawomocne postanowienie co do istoty sprawy ma moc wiążącą jak wyrok w procesie, a więc wiąże nie tylko sąd, który je wydał, ale także inne sądy i organy państwowe oraz zainteresowanych, biorących udział w postępowaniu. Wobec tego ponowne postępowanie w tej samej sprawie nie powinno być wszczęte i prowadzone nie tylko na skutek wniesienia przez tego samego wnioskodawcę ponownego wniosku, ale także przez każdego innego uczestnika postępowania, ani z urzędu. Nie uchyla powagi rzeczy osądzonej postanowień oddalających wniosek zdanie drugie art. 523 k.p.c., albowiem otwiera ono możliwość dokonania jego zmiany, ale tylko dopiero w razie zmiany okoliczności sprawy, zaszłych po uprawomocnieniu się takiego postanowienia. Przez „okoliczności sprawy", jak to zostało wyjaśnione w judykaturze i zaaprobowane w piśmiennictwie, należy rozumieć stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku, a nie jego ocenę prawną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1973 r., III CRN 429/72 i uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1999 r., II CKN 172/98, nie publ.). W związku z powyższym stwierdzeniem, w postępowaniu zmierzającym do zmiany prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek zainteresowany ubiegający się o tę zmianę winien wykazać zmianę okoliczności sprawy, a Sąd ustala, czy ta owa zmiana nastąpiła, przy czym ocenia, czy uzasadnia ona zmianę postanowienia. Nie podlegają natomiast w tym postępowaniu ponownemu badaniu i ocenie te okoliczności, które stanowiły podstawę wydania prawomocnego postanowienia (J. Gudowski, w: Ereciński, Komentarz KPC, t.3). Prawomocne postanowienia orzekające co do istoty sprawy, oddalające wniosek, wiążą Sąd jeżeli po uprawomocnieniu się postanowienia nie doszło do zmiany okoliczności sprawy. Chodzi przy tym o zmianę podstaw faktycznych, wyłącznie zaistniałą po uprawomocnieniu się orzeczenia. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie III CZP 97/02 wskazał, że pod pojęciem „okoliczności sprawy” należy rozumieć stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku. Wyraźnie jednak należy zastrzec, że z tego punktu widzenia bardzo istotne jest właściwe oddzielenie w postępowaniu cywilnym faktu od prawa. Na ustalenia faktyczne dotyczące posiadania składają się fakty mogące wskazywać na istnienie posiadania i jego rodzaj, ocena natomiast, czy jest to posiadanie samoistne czy zależne, w dobrej czy w złej wierze oraz ocena skutków w zakresie możliwości zasiedzenia stanowi zagadnienia prawne. Znaczenie podstawy faktycznej dla określenia granic powagi rzeczy osądzonej zostaje przesądzone w chwili orzekania, co łączy się z zagadnieniem prekluzji materiału procesowego. Tym samym gdy wnioskodawca (uczestnik) nie zgłosił twierdzeń co do okoliczności faktycznej, która już istniała i dlatego uzyskał negatywne rozstrzygnięcie, nie może występować z nowym roszczeniem przy identyczności podstawy faktycznej o ten sam przedmiot, chociażby wykazał, iż przytoczył pominięte okoliczności bez swojej winy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68). Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż postanowieniem z dnia 20 marca 2001 r. w sprawie I Ns 20/00 Sąd Rejonowy w Sopocie oddalił w sprawie z wniosku (...) Spółdzielni (...) w S. z udziałem Gminy M. S. oraz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta S. o stwierdzenie nabycie przez zasiedzenie nieruchomości położonej w S. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...). W toczącym się wówczas postępowaniu pierwotnie Spółdzielnia wniosła do Sądu Rejonowego w Sopocie o stwierdzenie, że nabyła przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1960 r. własność nieruchomości położonej w S. przy ul. (...) stanowiącej działkę nr (...) o obszarze 580 m2 zapisanej w KW nr
  15. Podczas trwającego postępowania, wnioskodawca dokonywał parokrotnej modyfikacji żądania. W przedmiotowej sprawie do udziału zostali wezwani zarówno Gmina M. S. jak i Skarb Państwa - Prezydent Miasta S., którzy oświadczyli, iż nie wnoszą o zasiedzenie działki nr (...) na rzecz uczestników. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 marca 2001 r. wskazał jednoznacznie, iż bezspornym w sprawie jest, że zarówno wnioskodawca, jak i jego poprzednik – Przedsiębiorstwo (...) w S. użytkowało i użytkuje grunt pod budynkiem – w tym działkę nr (...), jednakże ani wnioskodawca ani jego poprzednik prawny nie byli posiadaczami samoistnymi przedmiotowego gruntu. Państwowe Przedsiębiorstwo (...) w S. użytkowało sporną działkę w imieniu Skarbu Państwa. Nadto w omawianym uzasadnieniu Sąd Rejonowy w Sopocie zdecydowanie podkreślił, iż mając na uwadze ustalenia poczynione w postępowaniu nie zostało również wykazane samoistne posiadanie spornej nieruchomości przez Skarb Państwa przez okres wymagany do jej zasiedzenia. Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż okres samoistnego posiadania przedmiotowej działki w złej wierze przez Skarb Państwa był zbyt krótki, zgodnie z przepisami wprowadzającymi kodeks cywilny – do zasiedzenia przez Skarb Państwa. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że Skarb Państwa również bezpośrednio nie wykonywał uprawnień właścicielskich po przejęciu nieruchomości przez wnioskodawcę. Skarb Państwa, a później Gmina M. S. nawet nie czuli się właścicielami przedmiotowej nieruchomości. W tym miejscu należy podkreślić, iż powyższe było podyktowane wytycznymi Sądu Okręgowego w Gdańsku zaprezentowanymi w postanowieniu z dnia 12 października 1999 r. (postanowienie uchylające pierwotne postanowienie Sądu Rejonowego w Sopocie zapadłe w dniu 16 marca 1999 r. w sprawie I Ns 367/98), którymi to wskazaniami Sąd I instancji był związany. W uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 12 października 1999 r. wskazano bowiem, iż Sąd I instancji przedwcześnie przyjął, iż nie zachodzą przesłanki zasiedzenia przedmiotowej działki, bowiem nie wziął pod uwagę tego, że zachodzić może posiadanie samoistne nieruchomości będącej przedmiotem postępowania przez inny podmiot (Gminę M. bądź Skarb Państwa - Prezydenta Miasta S.), który nie był uczestnikiem postępowania. Sąd II instancji wskazał, iż orzekając w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, sąd zobligowany jest ustalić krąg uczestników postępowania, zarówno osób przeciwko, którym zasiedzenie biegnie, ale również tych na rzecz, których zasiedzenie nastąpiło. Tym samym Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę winien był ustalić właściwy krąg uczestników postępowania i czy wobec któregoś z nich nie nastąpiło zasiedzenie przedmiotowej działki wobec spełnienia się ustawowych przesłanek do nabycia własności w tej drodze. Dopiero takie czynności i ustalenia Sądu I instancji stanowić mogły podstawę rozstrzygnięcia o zasadności bądź niezasadności wniosku o stwierdzenie czy zasiedzenia nastąpiło, a jeśli tak to na czyją rzecz i z jaką chwilą. Powyższa argumentacja znajdowała wówczas uzasadnienie i była zgodna z praktyką orzeczniczą prezentowaną przez Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniach z dnia 16 stycznia 1997 r. w sprawie I CKU 55/96 czy też z dnia 18 września 1998 r. sprawie III CSK 608/97 (nie publ.), zgodnie z którą, odpowiednie stosowanie w sprawach o zasiedzenie przepisów o stwierdzeniu nabycia spadku, o którym mowa w art. 610 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., polega na stosowaniu art. 677 § 1 k.p.c. bez jakichkolwiek modyfikacji, w związku z czym sąd powinien stwierdzić zasiedzenie, stosownie do wyników postępowania dowodowego, na rzecz osoby, która w ten sposób nabyła prawo, choćby była to inna osoba niż wskazana przez uczestników postępowania. Potwierdzeniem prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 20 marca 2001 r. w sprawie I Ns 20/00 jest również postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 24 października 2001 r., w którym Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił apelację wnioskodawcy w całości. Uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku wskazuje, iż zadaniem Sądu Rejonowego było ustalenie właściwego kręgu uczestników postępowania i rozważenie czy wobec któregoś z nich nie nastąpiło zasiedzenie przedmiotowej działki wobec spełnienia się ustawowych przesłanek do nabycia nieruchomości w tej drodze. Sąd Rejonowy wzywając do udziału Skarb Państwa i Gminę M. S. i przeprowadzając w odpowiednim zakresie postępowanie dowodowe uzupełnił braki postępowania przed sądem I instancji. Ocenił dowody w sposób prawidłowy i doszedł do słusznego wniosku, że zasiedzenie spornej nieruchomości na rzecz tych uczestników nie nastąpiło. Na zasadność powyższego stanowiska zwrócił uwagę także Sąd Okręgowy w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lipca 2020 r. (znoszącego w części postępowanie w sprawie I Ns 191/16) wskazując, że w toku postępowania I Ns 191/16 Sąd Rejonowy odrzucając wniosek Społem oraz uczestników Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta S. i Gminy M. S., w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przyjął, posiłkując się utrwalonymi w czasie wypowiedziami Sądu Najwyższego, istnienie tzw. bezwzględnej przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej (art. 379 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) i braku w związku z tym pozytywnej przesłanki procesowej do wniesienia w niniejszej sprawie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia działek nr (...) na rzecz Społem oraz Skarbu Państwa (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.). Dla tego rozstrzygnięcia ustalił, że istniało już prawomocne postanowienie rozstrzygające to samo żądanie (na rzecz tych samych podmiotów, dotyczyło tej samej nieruchomości, tych samych okresów posiadania oraz identycznej podstawy faktycznej i prawnej żądania). Przeszkodą uniemożliwiającą wniesienie wniosku po raz drugi jest prawomocność materialna i stworzenie przez wcześniej wydane, prawomocne postanowienie powagi rzeczy osądzonej, stosownie do art. 366 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., która wiąże sąd w drugiej sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w Sopocie, przy jednoczesnym braku podstaw do uznania, że po wydaniu postanowienia oddalającego wniosek o stwierdzenia zasiedzenia uległy zmianie okoliczności faktyczne, które istniały w chwili jego wydania i stały na przeszkodzie uwzględnieniu w całości lub w części tego pierwotnego wniosku (art. 523 k.p.c.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednakże prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy znaczenia nabiera druga część wypowiedzi normatywnej określającej warunki w jakich może dojść do wzruszenia prawomocnego postanowienia. Należy też zwrócić uwagę, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 lipca 2020 r. wskazał, iż Sąd Rejonowy kierując się wypowiedziami Sądu Najwyższego, nieodbiegającymi w tej materii od zapatrywania nauki, odczytując treść normatywną przepisu, miał rację gdy odmawiając merytorycznej ochrony prawnej podkreślił, że ubiegający się o zmianę postanowienia oddalającego wniosek obowiązani byli wykazać "zmianę okoliczności sprawy". Sąd w tym postępowaniu weryfikuje tak rozumianą podstawę faktyczną wniosku, będąc zmuszonym do ustalenia, czy nastąpiła po prawomocnym oddaleniu wcześniejszego wniosku, zmiana stanu faktycznego decydująca o takim właśnie oddaleniu wniosku. Dopiero zmiana ta uzasadnia zmianę postanowienia odmownego. Nie podlegają natomiast w tym postępowaniu ponownemu badaniu i ocenie te same okoliczności, które stanowiły podstawę wydania pierwszego prawomocnego postanowienia. Jeżeli nie nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek, to sąd oddala wniosek. Wtenczas, tzn. pod warunkiem, że nie doszło do zmiany okoliczności sprawy, postanowienia takie korzystają z powagi rzeczy osądzonej. Chodzi przy tym o zmianę podstawy faktycznej, wyłącznie zaistniałą po uprawomocnieniu się orzeczenia. W prawnie doniosłej zmianie podstawy faktycznej żądania, a w konsekwencji i orzeczenia, mogą też mieścić się fakty dotyczące upływu terminu zasiedzenia, które z tego powodu nie ulegają prekluzji procesowej, wypełniając w znaczeniu nowości hipotezę normy art. 172 k.c., której sąd w poprzednim postępowaniu nie mógł wziąć skutecznie pod uwagę. Upływ zatem terminu zasiedzenia po wydaniu postanowienia oddalającego przedwczesny wniosek stanowi nową okoliczność faktyczną uzasadniającą, rozpoznanie ponownego wniosku na nowo. Wobec tego prawidłowe rozumienie treści cytowanego przepisu oznacza, że nie dopuszczalne byłoby ponowne badanie i ocena prawna tych okoliczności, które stanowiły podstawę wydania prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia. Skutki prawne nie wykazania zmiany okoliczności faktycznych dotyczących posiadania, po myśli art. 6 k.c., obciążają podmiot inicjujący na podstawie art. 523 k.p.c. postępowanie sądowe (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 1980r., IV CR 85/80; uchwałę SN z dnia 12 marca 2003r., III CZP 97/02 oraz postanowienia SN: z dnia 21 marca 1973r., III CRN 429/72; z dnia 4 lutego 1999 r., II CKN 172/98). Dopóki w postępowaniu przed Sądem I instancji, nie udało się wykazać, że po wydaniu prawomocnego postanowienia zaszły nowe lub uległy zmianie dotychczasowe okoliczności faktyczne całkowicie lub częściowo warunkujące powodzenie prawne wniosku (aspekt okoliczności nowych) lub niweczące uprzednio złożony wniosek (aspekt okoliczności zmienionych), dopóty nie mogło wchodzić w rachubę zastosowanie dyspozycji art. 523 zdanie drugie k.p.c. o zmianie prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia. Jednocześnie, argumentem dla innej oceny zaistniałego stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w szczególności niemożności stwierdzenia zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa w poprzednio toczącym się postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia co do działki nr (...) z uwagi na brak wniosku ze strony Skarbu Państwa czy też Gminy M. S., nie może być także przywoływana przez wnioskodawcę treść uchwały Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2015r. (III CZP 112/14), w której przyjęto, że stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania, uznając uprzednio, że w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia, z uwagi na wąskie odesłanie, w zakresie nieuregulowanym, na mocy art. 610 § 1 k.p.c. do przepisów o stwierdzenie nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego odnośnie do ogłoszenia i orzeczenia, przepis art. 677 k.p.c. nie jest miarodajną podstawą prawną, by w drodze wyjątku od zasady unormowanej w art. 321 k.p.c., móc orzekać ponad żądanie. Powyższe zapatrywanie nie zmienia postaci rzeczy, że przyczyną prawomocnego oddalenia wniosku o stwierdzenie prawa własności działki nr (...), nie była ocena przesłanki formalnej w postaci braku żądania pochodzącego od legitymowanego podmiotu prawa (wnioskodawcy lub uczestnika), lecz jego ocena merytoryczna skupiająca się na ustaleniach faktycznych dotyczących posiadania składających się z faktów mogących wskazywać na istnienie posiadania i jego rodzaj. Sąd Rejonowy w postępowaniu I Ns 20/00 „częściowo z urzędu mimo braku stosownego wniosku, rozpoznał kwestie zasiedzenia działki nr (...) na rzecz (...) Spółdzielni (...) z siedzibą w S., Gminy M. S. czy też Skarbu Państwa i orzekł o braku możliwości zasiedzenia przez jakiegokolwiek uczestnika ówczesnego postępowania działki nr (...)”. Zakres rozpoznania sprawy na rzecz Skarbu Państwa i Gminy M. S., po uprzednim uchyleniu postanowienia Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 16 marca 1999r., był wynikiem wiążących zaleceń Sądu II instancji, który uchylając to orzeczenie postanowieniem z dnia 12 października 1999r. i przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, wzorując się określoną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, nakazał ustalić z urzędu krąg uczestników postępowania, zarówno osób przeciwko, którym zasiedzenie biegnie, ale również tych na rzecz, których zasiedzenie nastąpiło. Tym samym, będąc związanym wytycznymi Sądu wyższej instancji, Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę miał ustalić właściwy krąg uczestników postępowania i ustalić czy wobec któregoś z nich nie nastąpiło zasiedzenie przedmiotowej działki wobec spełnienia się ustawowych przesłanek do nabycia własności w tej drodze. Ówczesnym zdaniem Sądu odwoławczego dopiero takie czynności i ustalenia Sądu I instancji stanowić mogą podstawę rozstrzygnięcia o zasadności bądź niezasadności wniosku o stwierdzenie czy zasiedzenia nastąpiło, a jeśli tak to na czyją rzecz i z jaką chwilą. W zaistniałych prawnie do orzekania warunkach Sąd Rejonowy, ponownie rozpoznający sprawę o zasiedzenie prawa własności nieruchomości obejmującej działkę nr (...), wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników Skarb Państwa i Gminę M. S. jako ewentualnych właścicieli tej działki, co do których mogły zajść przesłanki zasiedzenia. Praktyka tamtego postępowania nie była odosobniona. Zauważyć należy, że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2015r. była efektem konieczności rozstrzygnięcia sporu orzeczniczego, który kształtował rozbieżną linię orzeczniczą rodząc praktyczny dylemat prawny, czy norma art. 610 k.p.c. stwarza wyjątek od przepisu art. 321 k.p.c. w zw. z art. 677 k.p.c. W tamtym postępowaniu Sąd Okręgowy uznał, że tak właśnie jest, każąc Sądowi Rejonowemu zbadać pod względem podmiotowym szerzej sprawę. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia znaczenie ma li tylko to, czy powagą rzeczy osądzonej objęty był przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądu, gdyż orzeczenie korzysta z powagi rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, z chwili wydania orzeczenia (art. 366 k.p.c.). Chodzi o to by w tym postępowaniu nie podlegały ponownemu badaniu i ocenie te same okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydania pierwszego prawomocnego postanowienia. Sądy obu instancji odmówiły stwierdzenia zasiedzenia działki nr (...) nie dlatego, że poza żądaniem stwierdzenia zasiedzenia znajdowały się podmioty, lecz dlatego że zbadane pod względem merytorycznym przesłanki faktyczne odnoszące się do posiadania działki nr (...) na to nie pozwalały. Ocena dotyczy tych rozważań Sądu Rejonowego i Okręgowego w sprawie I Ns 20/00, w których zawarto, wiążący - według zasady, że sąd jest związany ustaleniami wynikającymi z uzasadnienia postanowienia oddalającego wniosek, w takim zakresie, w jakim miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia (por. uchwała SN z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 97/02) - w niniejszej sprawie pogląd, że nie zostało wykazane samoistne posiadanie spornej nieruchomości, bo Skarb Państwa, a później Gmina M. S. nawet nie czuli się właścicielami przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 24 października 2001 r. oddalono apelację od postanowienia z dnia 20 marca 2001 r., wskazując w uzasadnieniu, iż Sąd I instancji prawidłowo ocenił dowody i doszedł do słusznego wniosku, że zasiedzenie spornej nieruchomości (działki nr (...)) na rzecz żadnego z uczestników postępowania nie nastąpiło. O wniosku tym przekonuje poniekąd okoliczność, że pozostali uczestnicy w drodze apelacji, której nie wniesiono, nie zamanifestowali swojego sprzeciwu co do kwestionowanego przez wnioskodawcę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie I Ns 110/22 wiążący jest wynikający ze sprekludowanych na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 20 marca 2001 r. i Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 24 października 2001 r. okoliczności faktycznych wniosek, wykluczający samoistne posiadanie Skarbu Państwa. Skarb Państwa, a później Gmina, w ocenianym w tamtym postępowaniu przez Sądy okresie do 2001 r., nie czuli się właścicielami, stąd badane zasiedzenie na ich rzecz nie poddawało się pozytywnej weryfikacji. Mimo tego, że czas niezbędny do zasiedzenia zgodnie z art. 172 k.c. nie upłynął w analizowanym okresie, Gmina M. S., a za nią wnioskodawca nie wykazali, aby w obszarze posiadania działki nr (...) coś uległo zmianie na rzecz posiadania samoistnego, zważywszy, że od zawarcia między nimi umowy użytkowania wieczystego w dniu 10 listopada 1993r., Gmina faktycznie wyzbyła się możliwości wykonywania władztwa faktycznego nad nieruchomością objętą działką nr (...). Do tego czasu zaś, o ile ją posiadała, to wyłącznie w wymiarze wskazującym na posiadanie służebności budynku w związku z przekroczeniem granic działki przy wznoszeniu budowli, a nie całej nieruchomości gruntowej, z przyczyny wyżej wskazanych, tożsamych dla przekreślenia takiego samego posiadania prawa użytkowania wieczystego działki nr (...) przez Społem. Uwagi te dotyczą również posiadania działki nr (...) przez Skarb Państwa. Na marginesie należy także zwrócić uwagę, że posiadanie samoistne polega na tym, że posiadacz zachowuje się w stosunku do rzeczy jak właściciel. Posiadanie samoistne zmierzające do zasiedzenia prawa własności nieruchomości należy oceniać inaczej niż samoistne posiadanie zmierzające do zasiedzenia służebności gruntowej. Posiadanie w tym wypadku oznacza korzystanie z gruntu tak, jak korzystałby z niego uprawniony do służebności. W przypadku nieruchomości budynkowej zasiedzenie prawa własności budynku jest możliwe tylko w połączeniu z zasiedzeniem własności gruntu. Wynika to z zasady, że budynek wybudowany na nieruchomości stanowi część składową nieruchomości a nie odrębny przedmiot własności. W niniejszej sprawie budynek jest posadowiony na dwóch działkach gruntu, co uniemożliwia zasiedzenie prawa własności budynku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd Rejonowy w sprawie I Ns 110/22 doszedł do przekonania, iż zarówno Sąd Rejonowy w Sopocie w postępowaniu I Ns 20/00 jak i Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznając apelację wnioskodawcy, częściowo z urzędu, mimo braku stosownego wniosku, rozpoznał kwestie dotyczące zasiedzenia działki nr (...) nie tylko na rzecz (...) Spółdzielni (...) z siedzibą w S., ale także na rzecz Gminy M. S. i Skarbu Państwa i orzekł o braku możliwości zasiedzenia przez jakiegokolwiek uczestnika ówczesnego postępowania działki nr (...). Fakt powagi osądzonej dotyczy zarówno zasiedzenia wskazanej działki przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta S. jak i Gminę M. S. (do roku 2001), jak i posiadania spornej działki przez strony od 1976 r. Podkreślić należy, że ani wnioskodawcy ani żadnemu z uczestników postępowania w sprawie I Ns 110/22 nie udało się wykazać, że po wydaniu w/w prawomocnego postanowienia w postępowaniu I Ns 20/00 zaszły nowe lub uległy zmianie dotychczasowe okoliczności faktyczne całkowicie lub częściowo warunkujące powodzenie prawne wniosku (aspekt okoliczności nowych) lub niweczące uprzednio złożony wniosek (aspekt okoliczności zmienionych). Zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt. 2 Sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie zakończona. Sąd zważył, iż obie sprawy, tj. niniejsza (I Ns 110/22) oraz prawomocnie zakończona (I Ns 20/00) dotyczą tej samej nieruchomości (działka nr (...) położona w S. przy ul. (...)), tych samych podmiotów (Gmina M. S., Skarbu Państwa - Prezydent Miasta S. oraz (...) Spółdzielnia (...) z siedzibą w S.), tych samych okresów zasiedzenia działki nr (...), identycznej podstawy faktycznej jak i podstawy prawnej wniosków. Biorąc pod uwagę powyższe – na podstawie wyżej wskazanych przepisów, stosowanych na podstawie art. 13 §2 kpc - Sąd:
  16. odrzucił wniosek wnioskodawcy (...) Spółdzielni (...) w S. o stwierdzenie, że uczestnik Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Sopocie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...),
  17. odrzucił wniosek Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta S. o stwierdzenie że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Sopocie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...),
  18. odrzucił wniosek Gminy M. S. o stwierdzenie że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Sopocie prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 postanowienia, według zasady określonej w art 520 § 2 k.p.c., zgodnie z którą jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników. O sprzeczności interesów można mówić wówczas, gdy prowadzone postępowanie zbliżone jest do procesu w tym sensie, że uwzględnienie stanowiska jednego z uczestników powoduje pozbawienie określonych praw innych uczestników. Sprawą taką jest sprawa o zasiedzenie (postanowienie SN z 29 maja 2011 r., III CZ 27/2011, LexisNexis nr (...)). W takim postępowaniu uczestnik, którego stanowisko procesowe nie zostało uwzględnione, w praktyce przegrywa sprawę. Z powyższych względów Sąd zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika (...) Spółka z o.o. w S. kwotę łączną 12.634 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, uznając sprzeczność interesów wnioskodawcy oraz uczestnika postępowania (...) Spółka z o.o. w S.. To między tymi dwoma stronami toczył się tak naprawdę spór w tym postępowaniu. O wysokości należnego wynagrodzenia orzeczono na podstawie § 5 pkt. 1 i § 2 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (w brzmieniu obowiązującym na datę złożenia wniosku), przyznając uczestnikowi postępowania kwotę 7200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i zwrot 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. O wysokości należnego wynagrodzenia za instancję odwoławczą orzeczono na podstawie § 5 pkt. 1 w zw. z § 2 pkt. 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 1 ww. rozporządzenia, przyznając uczestnikowi postępowania kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (7200 zł x 75 % z uwagi na zastępstwo uczestnika postępowania w toku postępowania apelacyjnego przez innego pełnomocnika) i zwrot 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. O kosztach w pkt. 5 Sąd orzekł na zasadzie art. 520 § 1 k.p.c. ustalając, iż każda ze stron ponosi pozostałe koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zdaniem Sądu zastosowanie podstawowej zasady postępowania nieprocesowego co do tych pozostałych kosztów jest jak najbardziej adekwatne. Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia od uczestników postępowania – Gminy M. S. oraz Prezydenta Miasta S. na rzecz uczestnika (...) Sp. z o.o. w S. kosztów zastępstwa procesowego, bowiem w ocenie Sądu interesy uczestników w niniejszej sprawie nie były jednoznacznie sprzeczne. Stanowiska i wnioski prezentowane przez uczestników – Gminę M. S. oraz Prezydenta Miasta S. były odpowiedzią na wniosek (...) Spółdzielni (...) w S. wszczynający niniejsze postępowanie i zgodne ze stanowiskiem uczestnika postępowania (...) Sp. z o.o. w S., który wnosił o oddalenie wniosku wnioskodawcy. Gdyby nie inicjacja postępowania ze strony wnioskodawcy, nie zachodziłaby konieczność obrony swych praw przez pozostałych uczestników postępowania.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.