16 pkt 4 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie nieruchomości zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 2. „Pożyczkobiorca oświadcza, że wartość Lokalu ustalił po zasięgnięciu informacji m.in. w biurach nieruchomości, ogłoszeniach w prasie i określa ją na kwotę … zł (słownie: …) brutto i oświadcza, że jest to wartość nieekwiwalentna w stosunku do kwoty udzielonej Pożyczki” –
7 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie nieruchomości zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 3. „Strony zgodnie postanawiają, że dodatkowym zabezpieczeniem zwrotu przedmiotowej pożyczki (w tym wszelkich odsetek i innych należności należnych Pożyczkodawcy od Pożyczkobiorcy na podstawie niniejszego aktu notarialnego) i kosztów postępowania wynikających z niniejszego aktu notarialnego będzie nieodwołalne pełnomocnictwo do zbycia nieruchomości opisanej w § 2.” –
1 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki”; 4. „Pożyczkodawca będzie uprawniony do sprzedaży Lokalu na następujących warunkach: (…) 2) po upływie okresu, o którym mowa w pkt 1 powyżej w sytuacji braku sprzedaży Lokalu na warunkach wskazanych w pkt. 2, Pożyczkodawca ma prawo obniżyć oferowaną cenę sprzedaży i dokonać sprzedaży Lokalu.” –
3 pkt 2 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 4 ust. 7 pkt 2 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 5. „Pożyczkobiorca [[Pożyczkobiorcy]] oświadcza [[oświadczają]], że: 12) nie jest [[są]] w przymusowym położeniu w rozumieniu art. 388 Kodeksu cywilnego i brak jest podstaw do wytoczenia powództwa na takiej podstawie przeciwko Pożyczkodawcy lub ((Pożyczkodawców))” –
1 pkt 12 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” i § 3 ust. 1 pkt 12 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 6. „Pożyczkobiorca [[Pożyczkobiorcy]] oświadcza [[oświadczają]] ponadto, że: 5) otrzymała [[otrzymał]] [[otrzymali]] Regulamin Pożyczek (...) oraz Tabelę Opłat i Prowizji, zapoznał się z nimi i zaakceptował warunki w nich zawarte” -
2 pkt 5 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 3 ust. 2 pkt 5 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 7. „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na dokonanie przelewu praw wynikających z niniejszego aktu notarialnego, w tym wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na Lokalu/przewłaszczeniem Lokalu na zabezpieczenie wraz z tym zabezpieczeniem oraz na przejęcie obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego przez podmiot trzeci powiązany kapitałowo lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem. W przypadku dokonania takiego przelewu, Pożyczkodawca (cedent) zawiadomi o dokonanym przelewie praw Pożyczkobiorcę. Do momentu zawiadomienia, o którym mowa powyżej, wszelkie świadczenia dokonane przez Pożyczkobiorcę na rzecz dotychczasowego wierzyciela (Pożyczkodawcy) będą miały skutek względem nabywcy wierzytelności, niezależnie od faktycznej wiedzy Pożyczkobiorcy o dokonanym przelewie. Jednocześnie Pożyczkobiorca wyraża również zgodę na przeniesienie na rzecz podmiotu trzeciego powiązanego kapitałowo z Pożyczkodawcą lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem wszelkich obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego na rzecz podmiotu trzeciego – przejmującego wszelkie powyższe obowiązki Pożyczkodawcy o ile podmiot taki zobowiązanie przyjmie.” –
3 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 6 ust. 3 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 8. „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na nieodpłatne moich danych osobowych, nazwy i logo firmy, którą reprezentuję, informacji, tekstów, zdjęć, grafik i wizualizacji zawartych na stronie internetowej powyższego podmiotu, danych i zdjęć inwestycji sfinansowanej z pomocą (...) sp. z o.o. w materiałach promocyjnych, prezentacjach, publikacjach oraz na stronie internetowej (...) sp. z o.o.” –
4 wzorca umowy zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 6 ust. 4 wzorca umowy pożyczki wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 9. „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na nieodpłatne umieszczanie nazwiska w materiałach promocyjnych, prezentacjach, publikacjach oraz na stronie internetowej (...) sp. z o.o. –
Regulaminu udzielania pożyczek przez (...) obowiązującego od 17 maja 2017 r.;
m z 20 sierpnia 2020 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XVIII Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych orzekł o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego (...) i wyznaczył nadzorcę sądowego ( dowód:
, k. 596 akt adm.). Spółka (...), w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, oferowała kontrahentom, do których należeli także konsumenci, pożyczki zabezpieczone na nieruchomościach poprzez ustanowienie hipoteki na rzecz Spółki lub dokonanie przewłaszczenia nieruchomości. W obrocie z udziałem konsumentów, przy zwieraniu tych umów, Spółka posługiwała się następującymi wzorcami umów: - wzór umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” – obowiązujący od 01.04.2016 r., k. 35-40 akt adm. - wzór umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie nieruchomości na zabezpieczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji” – obowiązujący od 01.04.2016 r., k. 41-47 akt adm. - Wniosek o udzielenie pożyczki wraz z deklaracją dochodowo-majątkową i oświadczeniem o stanie zobowiązań – obowiązujący od 23.11.2015 r., k. 48-49 akt adm. - Formularz informacyjny dotyczący pożyczki (kredytu) zabezpieczonego przewłaszczeniem nieruchomości na zabezpieczenie – obowiązujący od 23.11.2015 r., k. 50-53 akt adm. - Oświadczenia pożyczkobiorcy wraz z deklaracją dochodowo-majątkową – obowiązujący od 23.11.2015 r., k. 54-55 akt adm. - Formularz informacyjny dotyczący pożyczki (kredytu) zabezpieczonego hipoteką – obowiązujący od 23.11.2015 r., k. 56-59 akt adm. - Oświadczenia pożyczkobiorcy wraz z deklaracją dochodowo-majątkową – obowiązujący od 23.11.2015 r., k. 60-61 akt adm. - Oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych – obowiązujący od 23.11.2015 r., k. 62 verte akt adm. - Regulamin pożyczek (...) – obowiązujący od 23.11.2015 r. do 16.05.2017 r., k. 63-65 akt adm. - Regulamin pożyczek (...) – obowiązujący od 17.05.2017 r., k. 66-68 akt adm. - Pouczenie o odstąpieniu od umowy pożyczki wraz ze wzorem oświadczenia o odstąpieniu od umowy pożyczki – obowiązujący od 17.05.2017 r., k. 69-69 verte akt adm. - wzór umowy przelewu (cesji) wierzytelności z polisy ubezpieczeniowej – obowiązujący od 17.05.2017 r., k. 70-72 akt adm. - wzór harmonogramu spłaty pożyczki – obowiązujący od 17.05.2017 r., k. 73-73 verte akt adm. - Tabela opłat i prowizji – obowiązująca od 23.11.2015 r. do 14.02.2017 r., k. 74 akt adm. - Tabela opłat i prowizji – obowiązująca od 15.02.2017 r., k. 75 akt adm. W wymienionych wzorcach zawarto postanowienia o następującej treści: - „W przypadku zaistnienia co najmniej jednej z wymienionych poniżej ważnych przyczyn, Pożyczkodawca ma prawo wypowiedzenia niniejszej umowy lub Pożyczkodawca ma prawo wstrzymać się z wypłatą części lub całości Pożyczki do czasu wyjaśnienia sprawy oraz zażądania od Pożyczkobiorcy zwrotu w terminie 7 dni całej wypłaconej kwoty Pożyczki przelewem na rachunek bankowy nr …, tj. w przypadku: (…) 4) braku dołożenia starań przez Pożyczkobiorcę niezbędnych do skutecznego zabezpieczenia, np. w postaci przewłaszczenia Lokalu na zabezpieczenie do dnia …” –
16 pkt 4 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie nieruchomości zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; - „Pożyczkobiorca oświadcza, że wartość Lokalu ustalił po zasięgnięciu informacji m.in. w biurach nieruchomości, ogłoszeniach w prasie i określa ją na kwotę … zł (słownie: …) brutto i oświadcza, że jest to wartość nieekwiwalentna w stosunku do kwoty udzielonej Pożyczki” –
7 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie nieruchomości zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; - „Strony zgodnie postanawiają, że dodatkowym zabezpieczeniem zwrotu przedmiotowej pożyczki (w tym wszelkich odsetek i innych należności należnych Pożyczkodawcy od Pożyczkobiorcy na podstawie niniejszego aktu notarialnego) i kosztów postępowania wynikających z niniejszego aktu notarialnego będzie nieodwołalne pełnomocnictwo do zbycia nieruchomości opisanej w § 2.” –
1 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki”; - „Pożyczkodawca będzie uprawniony do sprzedaży Lokalu na następujących warunkach: (…) 2) po upływie okresu, o którym mowa w pkt 1 powyżej w sytuacji braku sprzedaży Lokalu na warunkach wskazanych w pkt. 2, Pożyczkodawca ma prawo obniżyć oferowaną cenę sprzedaży i dokonać sprzedaży Lokalu.” –
3 pkt 2 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 4 ust. 7 pkt 2 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; - „Pożyczkobiorca [[Pożyczkobiorcy]] oświadcza [[oświadczają]], że: 12) nie jest [[są]] w przymusowym położeniu w rozumieniu art. 388 Kodeksu cywilnego i brak jest podstaw do wytoczenia powództwa na takiej podstawie przeciwko Pożyczkodawcy lub ((Pożyczkodawców))” –
1 pkt 12 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” i § 3 ust. 1 pkt 12 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; - „Pożyczkobiorca [[Pożyczkobiorcy]] oświadcza [[oświadczają]] ponadto, że: 5) otrzymała [[otrzymał]] [[otrzymali]] Regulamin Pożyczek (...) oraz Tabelę Opłat i Prowizji, zapoznał się z nimi i zaakceptował warunki w nich zawarte” -
2 pkt 5 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 3 ust. 2 pkt 5 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; - „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na dokonanie przelewu praw wynikających z niniejszego aktu notarialnego, w tym wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na Lokalu/przewłaszczeniem Lokalu na zabezpieczenie wraz z tym zabezpieczeniem oraz na przejęcie obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego przez podmiot trzeci powiązany kapitałowo lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem. W przypadku dokonania takiego przelewu, Pożyczkodawca (cedent) zawiadomi o dokonanym przelewie praw Pożyczkobiorcę. Do momentu zawiadomienia, o którym mowa powyżej, wszelkie świadczenia dokonane przez Pożyczkobiorcę na rzecz dotychczasowego wierzyciela (Pożyczkodawcy) będą miały skutek względem nabywcy wierzytelności, niezależnie od faktycznej wiedzy Pożyczkobiorcy o dokonanym przelewie. Jednocześnie Pożyczkobiorca wyraża również zgodę na przeniesienie na rzecz podmiotu trzeciego powiązanego kapitałowo z Pożyczkodawcą lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem wszelkich obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego na rzecz podmiotu trzeciego – przejmującego wszelkie powyższe obowiązki Pożyczkodawcy o ile podmiot taki zobowiązanie przyjmie.” –
3 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 6 ust. 3 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; - „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na nieodpłatne moich danych osobowych, nazwy i logo firmy, którą reprezentuję, informacji, tekstów, zdjęć, grafik i wizualizacji zawartych na stronie internetowej powyższego podmiotu, danych i zdjęć inwestycji sfinansowanej z pomocą (...) sp. z o.o. w materiałach promocyjnych, prezentacjach, publikacjach oraz na stronie internetowej (...) sp. z o.o.” –
4 wzorca umowy zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 6 ust. 4 wzorca umowy pożyczki wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; - „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na nieodpłatne umieszczanie nazwiska w materiałach promocyjnych, prezentacjach, publikacjach oraz na stronie internetowej (...) sp. z o.o. –
Regulaminu udzielania pożyczek przez (...) obowiązującego od 17 maja 2017 r.; - „Oświadczam, iż w związku z zawieraną umową pożyczki oraz ustanowieniem hipoteki na nieruchomości na zabezpieczenie w/w pożyczki poniżej oświadczam, że rozumiem całą przedstawioną mi do podpisu dokumentację (umowa pożyczki z ustanowieniem hipoteki na nieruchomości, formularz informacyjny oraz dokumentację towarzyszącą) miałem/am czas na swobodne zapoznanie się z nią oraz konsultacje jej treści z prawnikiem” – pkt 10 wzorca umowy pn.: „Oświadczenia pożyczkobiorcy wraz z deklaracją dochodowo-majątkową”; - „Oświadczam, że jestem świadom/a i akceptuję ryzyko związane z przewłaszczeniem na zabezpieczenie nieruchomości w sytuacji braku spłaty zadłużenia z mojej strony z tytułu udzielonej mi pożyczki” – pkt 11 wzorca umowy pn.: „Oświadczenia pożyczkobiorcy wraz z deklaracją dochodowo-majątkową”; - „Oświadczam, że moja sytuacja majątkowa, osobista, rodzinna, nie stawia mnie pod przymusem zaciągnięcia niniejszej pożyczki oraz brak jest jakichkolwiek podstaw o uznanie, że znajduję się w przymusowym położeniu lub w błędzie co do dokonywanych czynności prawnych polegających na zaciągnięciu pożyczki i ustanowieniu zabezpieczenia jej spłaty w szczególności w postaci przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości” – pkt 12 wzorca umowy pn.: „Oświadczenia pożyczkobiorcy wraz z deklaracją dochodowo-majątkową”; - „Oświadczam, że w pełni rozumiem znaczenie dokonywanych czynności prawnych, o których mowa powyżej” – pkt 12 wzorca umowy pn.: „Oświadczenia pożyczkobiorcy wraz z deklaracją dochodowo-majątkową”, Od 1 kwietnia 2016 r. (...) zawarła z konsumentami 196 umów pożyczki w oparciu o wzorzec umowy pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji” oraz 83 umowy pożyczki w oparciu o wzorzec umowy pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” ( dowód: pismo Spółki do Prezesa UOKiK z 25.05.2019 r., k. 520-521 akt adm.) . Spółka oświadczyła, że aktualnie nie stosuje ww. wzorców umowy, a ostatnie umowy z konsumentami z zastosowaniem ww. wzorców, zostały zawarte w 21 lipca 2017 r. ( dowód: pismo Spółki do Prezesa UOKiK z 25.05.2019 r., k. 520-521 akt adm.; pismo Spółki do Prezesa UOKiK z 29.07.2019 r., k. 534 akt adm.). Spółka (...) oświadczyła, że nie wprowadziła nowych wzorców umownych, dotyczących stosowania zabezpieczenia pożyczki w postaci przeniesienia własności lokalu, jak również zabezpieczenia w postaci ustanowienia hipoteki ( dowód: pismo Spółki do Prezesa UOKiK z 25.05.2019 r., k. 520-521 akt adm.) . Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 5 lipca 2017 r. – w związku z otrzymanym zawiadomieniem Prokuratury Rejonowej w P. o nieprawidłowościach, dotyczących działalności (...) w zakresie zawierania z konsumentami umów pożyczki oraz w związku z pismem Rzecznika Finansowego, zawierającego zastrzeżenia tego organu dotyczące umów pożyczki zawieranych przez Spółkę, w których zabezpieczeniem spłaty pożyczki jest przewłaszczenie nieruchomości na zabezpieczenie lub ustanowienie hipoteki na rzecz Spółki - wszczął postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy w związku z działalnością Spółki (...) nastąpiło naruszenie, uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku tego postępowania organ ochrony konsumentów zgromadził i przeanalizował wzorce umowne stosowane przez Spółkę w obrocie z udziałem konsumentów ( dowód: fakty niesporne). W następstwie powyższego,
m z 21 lutego 2019 r. Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone w związku ze stosowaniem przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. we wzorcach umów, postanowień umownych - które mogą zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, co z kolei może stanowić naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji konsumentów - o następującej treści: 1. „W przypadku zaistnienia co najmniej jednej z wymienionych poniżej ważnych przyczyn, Pożyczkodawca ma prawo wypowiedzenia niniejszej umowy lub Pożyczkodawca ma prawo wstrzymać się z wypłatą części lub całości Pożyczki do czasu wyjaśnienia sprawy oraz zażądania od Pożyczkobiorcy zwrotu w terminie 7 dni całej wypłaconej kwoty Pożyczki przelewem na rachunek bankowy nr …, tj. w przypadku: (…) 4) braku dołożenia starań przez Pożyczkobiorcę niezbędnych do skutecznego zabezpieczenia, np. w postaci przewłaszczenia Lokalu na zabezpieczenie do dnia …” –
16 pkt 4 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie nieruchomości zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 2. „Pożyczkobiorca oświadcza, że wartość Lokalu ustalił po zasięgnięciu informacji m.in. w biurach nieruchomości, ogłoszeniach w prasie i określa ją na kwotę … zł (słownie: …) brutto i oświadcza, że jest to wartość nieekwiwalentna w stosunku do kwoty udzielonej Pożyczki” –
7 1 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie nieruchomości zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 3. „Strony zgodnie postanawiają, że dodatkowym zabezpieczeniem zwrotu przedmiotowej pożyczki (w tym wszelkich odsetek i innych należności należnych Pożyczkodawcy od Pożyczkobiorcy na podstawie niniejszego aktu notarialnego) i kosztów postępowania wynikających z niniejszego aktu notarialnego będzie nieodwołalne pełnomocnictwo do zbycia nieruchomości opisanej w § 2.” –
1 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki”; 4. „Pożyczkodawca będzie uprawniony do sprzedaży Lokalu na następujących warunkach: (…) 2) po upływie okresu, o którym mowa w pkt 1 powyżej w sytuacji braku sprzedaży Lokalu na warunkach wskazanych w pkt. 2, Pożyczkodawca ma prawo obniżyć oferowaną cenę sprzedaży i dokonać sprzedaży Lokalu.” –
3 pkt 2 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 4 ust. 7 pkt 2 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 5. „Pożyczkobiorca [[Pożyczkobiorcy]] oświadcza [[oświadczają]], że: 12) nie jest [[są]] w przymusowym położeniu w rozumieniu art. 388 Kodeksu cywilnego i brak jest podstaw do wytoczenia powództwa na takiej podstawie przeciwko Pożyczkodawcy lub ((Pożyczkodawców))” –
1 pkt 12 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” i § 3 ust. 1 pkt 12 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 6. „Pożyczkobiorca [[Pożyczkobiorcy]] oświadcza [[oświadczają]] ponadto, że: 5) otrzymała [[otrzymał]] [[otrzymali]] Regulamin Pożyczek (...) oraz Tabelę Opłat i Prowizji, zapoznał się z nimi i zaakceptował warunki w nich zawarte” -
2 pkt 5 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 3 ust. 2 pkt 5 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 7. „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na dokonanie przelewu praw wynikających z niniejszego aktu notarialnego, w tym wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na Lokalu/przewłaszczeniem Lokalu na zabezpieczenie wraz z tym zabezpieczeniem oraz na przejęcie obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego przez podmiot trzeci powiązany kapitałowo lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem. W przypadku dokonania takiego przelewu, Pożyczkodawca (cedent) zawiadomi o dokonanym przelewie praw Pożyczkobiorcę. Do momentu zawiadomienia, o którym mowa powyżej, wszelkie świadczenia dokonane przez Pożyczkobiorcę na rzecz dotychczasowego wierzyciela (Pożyczkodawcy) będą miały skutek względem nabywcy wierzytelności, niezależnie od faktycznej wiedzy Pożyczkobiorcy o dokonanym przelewie. Jednocześnie Pożyczkobiorca wyraża również zgodę na przeniesienie na rzecz podmiotu trzeciego powiązanego kapitałowo z Pożyczkodawcą lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem wszelkich obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego na rzecz podmiotu trzeciego – przejmującego wszelkie powyższe obowiązki Pożyczkodawcy o ile podmiot taki zobowiązanie przyjmie.” –
3 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 6 ust. 3 wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 8. „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na nieodpłatne moich danych osobowych, nazwy i logo firmy, którą reprezentuję, informacji, tekstów, zdjęć, grafik i wizualizacji zawartych na stronie internetowej powyższego podmiotu, danych i zdjęć inwestycji sfinansowanej z pomocą (...) sp. z o.o. w materiałach promocyjnych, prezentacjach, publikacjach oraz na stronie internetowej (...) sp. z o.o.” –
4 wzorca umowy zabezpieczonej hipoteką zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki, oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz ustanowienie hipoteki” oraz § 6 ust. 4 wzorca umowy pożyczki wzorca umowy pożyczki zabezpieczonej przez przewłaszczenie zawieranej w formie aktu notarialnego pn.: „Umowa pożyczki i umowa przeniesienia własności lokalu w celu zabezpieczenia jej spłaty oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji”; 9. „Pożyczkobiorca wyraża zgodę na nieodpłatne umieszczanie nazwiska w materiałach promocyjnych, prezentacjach, publikacjach oraz na stronie internetowej (...) sp. z o.o. –
Regulaminu udzielania pożyczek przez (...) obowiązującego od 17 maja 2017 r.;
, k. 4-20 akt adm.):
m z 21 lutego 2019 r. Prezes UOKiK zaliczył w poczet dowodów we wszczętym wobec Spółki postępowaniu w sprawie o uznanie postanowień wzorców umowy za niedozwolone, kopie pism i dokumentów uzyskanych w toku ww. postępowania wyjaśniającego ( dowód:
, k. 25-26 akt adm.). W roku 2019 r. Spółka (...) osiągnęła obrót w wysokości (...) zł, która to kwota obejmuje:
dotyczy głównych świadczeń stron, sformułowanych w jednoznaczny sposób. Odnośnie do pierwszej z przesłanek, należy stwierdzić, że kwestia indywidualnego uzgodnienia nie może w tej sprawie mieć znaczenia wobec abstrakcyjnego charakteru kontroli postanowienia wzorca umownego. Prezes Urzędu, a następnie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie bada przy tego rodzaju kontroli konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy przedsiębiorcą a potencjalnym konsumentem. Nie ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa była między stronami negocjowana, ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ante i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że przedsiębiorca wprowadził oceniany wzorzec do obrotu poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia umowy z wykorzystaniem go. W niniejszej sprawie spełniona została natomiast ostatnia z wymienionych przesłanek, gdyż zakwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia nie regulują głównych świadczeń stron. Przechodząc do pozostałych dwóch przesłanek, w oparciu o które oceniana jest treść postanowienia wzorca umownego w ramach kontroli abstrakcyjnej należy stwierdzić, że jeśli chodzi o klauzulę generalną dobrych obyczajów, stanowiącą zwrot niedookreślony, to w danym przypadku chodzi o dobre obyczaje handlowe, które są lub powinny być respektowane w działalności gospodarczej. Obyczaje, które określają pewien standard zachowań przedsiębiorców, zdeterminowany koniecznością zapewnienia ochrony pozostałym uczestnikom obrotu – w tym wypadku konsumentom. Zgodnie z poglądami judykatury, dobrym obyczajem jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, oparty na regule postępowania zgodnego z zasadami etyki, moralności i aprobowanymi społecznie obyczajami. Do dobrych obyczajów zaliczyć należy, w szczególności, następujące wartości: uczciwość, szczerość, lojalność, rzetelność i fachowość. Natomiast jako sprzeczne z dobrymi obyczajami należy rozumieć działania, które uniemożliwiają realizację tych wartości, w tym także działania prowadzące do dezinformacji lub wywołania u konsumenta błędnego mniemania, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron, czyli działania powszechnie uznawane za nieuczciwe, nierzetelne lub sprzeczne z akceptowanymi standardami postępowania. Z rażącym naruszeniem interesów konsumenta można natomiast mówić wówczas, gdy w sposób znaczący naruszono równowagę interesów stron poprzez wykorzystanie przez jedną z nich (przedsiębiorcę) swej przewagi przy opracowywaniu treści wzorca umowy, przy czym chodzi w tym wypadku nie tylko o naruszenie interesów ekonomicznych konsumenta, ale również o sytuację, gdy zostanie spowodowany u niego dyskomfort, mitręga, wynikające z naruszenia prywatności, wygody, poczucia godności osobistej, czy satysfakcji z zawarcia umowy o określonej treści. Określenie „rażące” oznacza znaczne odchylenie przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków stron. Przechodząc do oceny poszczególnych, zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień wzorca umowy, Sąd podziela stanowisko organu o abuzywnym charakterze postanowienia wskazanego w punkcie I.3 sentencji zaskarżonej decyzji, uznając jednocześnie za bezzasadne zarzuty sformułowane w punktach A iv) i B ii) odwołania.
to przewiduje dodatkowe zabezpieczenie zwrotu pożyczki i kosztów postępowania wynikających z aktu notarialnego, poprzez zobowiązanie pożyczkobiorcy do udzielenia nieodwołanego pełnomocnictwa do zbycia nieruchomości, będącej przedmiotem zabezpieczenia w postaci hipoteki. W ocenie Sądu, niedozwolony charakter tego postanowienia wiąże się, przede wszystkim, ze zobowiązaniem konsumenta do udzielenia nieodwołanego pełnomocnictwa. Zgodnie z treścią przepisu art. 101 § 1 k.c., pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Zasadą jest zatem odwołalność pełnomocnictwa w każdym czasie, co uzasadnione jest elementem zaufania, stanowiącego jeden z głównych powodów wyboru osoby, którą mocodawca ustanawia pełnomocnikiem. Zrzeczenie się uprawnienia do odwołania pełnomocnictwa ma natomiast wyjątkowy charakter i będzie ono skuteczne tylko wówczas, gdy wynika to „z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa”. Brak jest podstaw do przyjęcia, by w analizowanym przypadku wystąpiły tego rodzaju przyczyny. Nadto, z reguły mocodawca ma wpływ na ukształtowanie treści danego stosunku i to od jego woli zależeć będzie, czy zachowa on uprawnienie do odwołania pełnomocnictwa, czy też udzieli pełnomocnictwa nieodwołalnego. Natomiast w zakwestionowanej klauzuli mocodawca, którym jest konsument, pozbawiony został de facto możliwości podjęcia swobodnej decyzji w powyższym zakresie, skoro zobowiązanie do udzielenia pełnomocnictwa nieodwołanego zawarto we wzorcu umowy, na którego treść konsument nie ma wpływu. Dodatkowo, tego rodzaju zobowiązanie wiąże się z dużym zagrożeniem interesu konsumenta (pożyczkobiorcy) biorąc pod uwagę, że chodzi tu o udzielenie nieodwołanego pełnomocnictwa do zbycia nieruchomości, stanowiącej jego własność, zaś pełnomocnikiem ma być ustanowiona Spółka (...) (pożyczkodawca), mająca przecież interes w wykonaniu udzielonego jej upoważnienia. Na tym tle może zatem dojść do konfliktu interesów na linii mocodawca – pełnomocnik i w konsekwencji także utraty zaufania, które jest kluczowe dla stosunku pełnomocnictwa. Zatem, z uwagi na potencjalną możliwość wystąpienia tego rodzaju konfliktu, mocodawca powinien mieć możliwość odwołania pełnomocnictwa. Nadto, dodatkowe zabezpieczenie zwrotu pożyczki, w postaci zobowiązania pożyczkobiorcy do udzielenia nieodwołanego pełnomocnictwa do zbycia nieruchomości wydaje się nadmierne, skoro zwrot pożyczki został zabezpieczony ustanowieniem hipoteki. Za niezasadny Sąd uznał zarzut odwołania, dotyczący błędnego uznania za niedozwolone postanowienia wskazanego w punkcie I.7 zaskarżonej decyzji, przewidującego zgodę pożyczkobiorcy na dokonanie przelewu praw wynikających z aktu notarialnego, w tym wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na lokalu/przewłaszczeniem lokalu na zabezpieczenie wraz z tym zabezpieczeniem oraz na przejęcie obowiązków pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego przez podmiot trzeci powiązany kapitałowo lub osobowo z pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem . Przede wszystkim, za chybione należało uznać twierdzenie powoda, iż zakwestionowany zapis wzorca umowy nie dotyczy przelewu obowiązków, a jedynie praw, co zdaniem strony wpisuje się w przepisy ustawowe dotyczące instytucji przelewu wierzytelności, która mogłaby być realizowana bez względu na zawarcie zgody przez pożyczkobiorcę. Twierdzenie to stoi bowiem w oczywistej sprzeczności z treścią analizowanego postanowienia, w którym w sposób jednoznaczny mowa jest o przeniesieniu zarówno praw, jak i obowiązków, przy czym o przejęciu obowiązków mowa jest nawet dwukrotnie: „ Pożyczkobiorca wyraża zgodę na dokonanie przelewu praw wynikających z niniejszego aktu notarialnego, w tym wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na Lokalu/przewłaszczeniem Lokalu na zabezpieczenie wraz z tym zabezpieczeniem oraz na przejęcie obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego przez podmiot trzeci powiązany kapitałowo lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem (…) Jednocześnie Pożyczkobiorca wyraża również zgodę na przeniesienie na rzecz podmiotu trzeciego powiązanego kapitałowo z Pożyczkodawcą lub osobowo z Pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem wszelkich obowiązków Pożyczkodawcy wynikających z niniejszego aktu notarialnego na rzecz podmiotu trzeciego – przejmującego wszelkie powyższe obowiązki Pożyczkodawcy o ile podmiot taki zobowiązanie przyjmie” [podkr. Sądu]. Zgodnie z treścią art. 509 § 1 k.c., wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Co do zasady, dopuszczalne jest zatem przeniesienie przez wierzyciela przysługującej mu wierzytelności na osobę trzecią, a zawarcie umowy cesji nie wymaga zgody dłużnika. Przepis ten nie reguluje natomiast sytuacji, z którą mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku, mianowicie, przeniesienia ogółu praw i obowiązków przez jedną ze stron umowy (tu: pożyczkodawcę) na podmiot trzeci, co prowadzi do zmiany jednej ze stron umowy. Zawarte w stosowanych przez powoda wzorcach umowy ww.
spełnia przesłanki niedozwolonego postanowienia, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. i w art. 385 3 pkt 5 k.c. Zgodnie z tym ostatnim unormowaniem, w razie wątpliwości za niedozwolone postanowienia umowne uważa się te, które zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta [podkr. Sądu]. Klauzula ta - podobnie jak i pozostałe klauzule szare, wymienione w art. 385 3 k.c. – jest nakierowana na ochronę konsumenta nie znającego prawa, który z reguły nie zdaje sobie sprawy z rzeczywistych skutków proponowanych mu postanowień, i który działa w zaufaniu, że nie będą one dla niego niekorzystne (K. Zagrobelny, [w:] red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2013, s. 646 i n.). Przeniesienie przez przedsiębiorcę jego praw i obowiązków, wynikających z umowy zawartej konsumentem, powoduje dla konsumenta zmianę podmiotu, z którym zdecydował się zawrzeć tę umowę, a zamiana ta może być dla konsumenta niekorzystna. Dlatego istotne jest, by zgoda konsumenta na przeniesienie wspomnianych praw i obowiązków była w pełni świadoma i zgodna z jego rzeczywistą intencją. Odnosząc powyższe do klauzuli zakwestionowanej w zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że - po pierwsze - do przeniesienia praw i przekazania obowiązków wynikających z umowy przez Spółkę (...), wymagana jest zgoda pożyczkodawcy. Po drugie, w rozpatrywanym przypadku istotne wątpliwości budzi to, że pożyczkobiorca, będący konsumentem, ma wyrazić przedmiotową zgodę odgórnie, w ramach postanowienia zawartego we wzorcu umownym, na którego treść konsument nie miał przecież wpływu. Wreszcie, jak trafnie zauważył pozwany, zgoda ta ma dotyczyć przeniesienia praw i obowiązków pożyczkobiorcy wynikających z zawartej umowy, na nieokreślony bliżej podmiot trzeci, o którym wiadomo jedynie tyle, że ma on być „ powiązany kapitałowo lub osobowo z pożyczkodawcą lub z jego wspólnikiem”, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z wymogiem precyzyjnego i niebudzącego wątpliwości formułowania postanowień umowy zawieranej z konsumentem. Powyższe spostrzeżenia prowadzą do wniosku, że zgoda konsumenta, o której mowa w zakwestionowanym postanowieniu, jest de facto iluzoryczna, nie musi być zgodna z jego rzeczywistą wolą, co przesądza o niedozwolonym charakterze tego postanowienia. Sąd podziela ocenę organu ochrony konsumentów, co do abuzywnego charakteru postanowień wskazanych w punktach I.8 i I.9 zaskarżonej decyzji i przytoczoną w tym zakresie przez organ argumentację. Oświadczenie konsumenta o wyrażeniu zgody na nieodpłatne wykorzystanie przez Spółkę (...) jego danych osobowych zostało zawarte we wzorcach umowy, a więc zostało z góry narzucone konsumentowi, który został pozbawiony możliwości zawarcia umowy pożyczki, jeśli nie złożył oświadczenia w danym zakresie. Jak słusznie zauważył pozwany, przedmiotowe zgody nie mają jednak jakiegokolwiek związku ze zdolnością kredytową pożyczkobiorcy, nie dotyczą też żadnych kwestii związanych z wykonywaniem umowy pożyczki. W swej istocie stanowią one natomiast dodatkową materialną korzyść dla pożyczkodawcy. Chybiony jest zarzut naruszenia przez pozwanego art. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych; tzw. RODO; Dz. U. UE L Nr 119, str. 1), które nie obowiązywało w chwili zawierania umów z wykorzystaniem zakwestionowanych wzorców. Pozwany odwoływał się w treści uzasadnienia decyzji do przepisów RODO, ale jedynie dla wsparcia swej argumentacji, natomiast wskazane postanowienia zostały uznane za niedozwolone nie z uwagi na sprzeczność z przepisami RODO, lecz jako spełniające przesłanki z art. 385
, o którym mowa w art. 385 1 § 1 k.c., klauzuli wskazanej w punkcie I.4 zakwestionowanej decyzji, na mocy której powodowa Spółka zapewniła sobie uprawnienie do sprzedaży nieruchomości - stanowiącej przedmiot zabezpieczenia umowy pożyczki - po obniżonej cenie, bez wskazania konkretnych zasad wyliczenia tej niższej ceny, w tym dopuszczalnej maksymalnej wysokości obniżki. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez powoda, w żadnej mierze zasad tych nie doprecyzowują, ani nie wykluczają dowolności Spółki (...) w kształtowaniu wysokości ceny nieruchomości, zapisy Regulaminu, czy Instrukcji Sprzedaży Przewłaszczonej Nieruchomości. Wskazane dokumenty odwołują się bowiem jedynie do generalnych zasad wykonywania umów z zachowaniem zawodowej staranności, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, w tym z uwzględnieniem uzasadnionych interesów stron, czy podejmowania przez Spółkę „w miarę możliwości” (a więc nie obligatoryjnie) kroków, zmierzających do sprzedaży nieruchomości w uzgodnieniu z pożyczkobiorcą. Dzięki zakwestionowanemu postanowieniu powód jest upoważniony do sprzedaży nieruchomości po cenie niższej, niż wynosi jej cena rynkowa, przy czym należy pamiętać, że wartość nieruchomości, będącej przedmiotem zabezpieczenia, jest znacząco wyższa od wysokości pożyczki. Jednocześnie, jak trafnie zauważył pozwany, powodowa Spółka nie ma interesu w uzyskaniu jak najwyższej ceny z tytułu sprzedaży nieruchomości lecz w tym, by jak najszybciej uzyskać środki na zaspokojenie swojej wierzytelności. Wobec tego, nie można wykluczyć sytuacji, że chcąc szybko uzyskać zaspokojenie, Spółka celowo obniży cenę sprzedaży nieruchomości do wysokości przysługującej jej wierzytelności, a więc z jednoczesnym pokrzywdzeniem pożyczkobiorcy – konsumenta. Analizowana klauzula stwarza realne ryzyko, że zostanie wykorzystana w sposób ewidentnie godzący w interesy ekonomiczne konsumenta, prowadząc w skrajnych przypadkach nawet do utraty przez konsumenta całego majątku, obejmującego własne mieszkanie. Konkludując, analiza powyżej przywołanych postanowień wzorców umowy, wykorzystywanych przez Spółkę (...) w obrocie z udziałem konsumentów, skłania do wniosku, że postanowienia te spełniają przesłanki niedozwolonego postanowienia umowy, gdyż – po pierwsze - w rażącym stopniu godzą w szeroko rozumiane interesy konsumenta – tj. zarówno w aspekcie jego sytuacji prawnej, jak też ekonomicznej i pozaekonomicznej. Jednocześnie wymaga zaznaczenia, że wbrew zarzutowi sformułowanemu w odwołaniu, pozwany w odniesieniu do każdego z zakwestionowanych postanowień prawidłowo ocenił przesłankę naruszenia interesów konsumentów w stopniu rażącym, każdorazowo prezentując w tym zakresie szczegółowe uzasadnienie swej oceny. Po drugie, wskazane postanowienia naruszają dobre obyczaje, w szczególności zaś godzą w zasadę lojalnego zachowania kontrahenta względem konsumenta, nie spełniają wymogu jasności i precyzji w formułowaniu postanowień umownych, naruszają zasady zaufania wzajemnego kontrahenta i konsumenta, niewykorzystywania przez profesjonalistę przy opracowywaniu treści wzorca umowy przewagi kontraktowej wobec słabszej strony umowy, którą jest konsument, co mogłoby powodować naruszenie równowagi interesów stron, godzą też w zasadę dobrej wiary i uczciwości w zawieraniu umowy. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy uznał za trafną, dokonaną przez Prezesa UOKiK, kwalifikację wyżej ocenionych postanowień, jako niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. oraz podzielił w pełnej rozciągłości argumentację, przedstawioną w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uznanie za niedozwolone postanowień wzorców umowy wykorzystywanych przez powoda w obrocie z udziałem konsumentów oznacza, że powód dopuścił się deliktu administracyjnego, określonego w art. 23a uokik. W tej sytuacji istniały podstawy do nałożenia na Spółkę (...) – na podstawie art. 23b ust. 2 pkt 2 uokik – środków, mających na celu usunięcie trwających skutków naruszenia zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami abuzywnych postanowień. W ocenie Sądu Okręgowego, środki określone przez Prezesa UOKiK w punkcie II sentencji zaskarżonej decyzji (tj.
zakwestionowane przez Prezesa. Nie dotyczy ona natomiast innych przedsiębiorców, także wtedy, gdyby stosowali oni w obrocie z udziałem konsumentów
tożsame z uznanym za abuzywne. Wymaga przy tym podkreślenia, że walor skuteczności, o której mowa w art. 23d uokik, przysługuje jedynie decyzji prawomocnej. Zgodnie z art. 385 1 § 1 i § 2 k.p.c., niedozwolone
wzorca umowy, w oparciu o który zawarto umowę, nie wiąże konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie. Owo niezwiązanie konsumenta oznacza bezskuteczność danego postanowienia i następuje ex lege. Przy czym wymaga podkreślenia, że przepis art. 23d uokik dotyczy kontroli abstrakcyjnej, zatem nie ma przeszkód, by konsument, który zawarł umowę na podstawie wzorca umowy wskazanego w decyzji Prezesa UOKiK, skorzystał z możliwości kontroli incydentalnej postanowień danej umowy w ramach postępowania sądowego. Za niezasadny Sąd uznał zarzut, w ramach którego powód wskazywał, iż koszt oraz efekt nałożonego na powoda - na podstawie art. 23b ust. 3 uokik - obowiązku publikacji wersji jawnej zaskarżonej decyzji w dwóch dziennikach o zasięgu ogólnopolskim i średnim nakładzie jednorazowym nie mniejszym niż 50.000 egzemplarzy (punkt III sentencji decyzji), jest nieproporcjonalny względem sytuacji powoda oraz skutków zarzuconych naruszeń. Powyższy obowiązek publikacyjny ma na celu dotarcie z informacją o treści decyzji do maksymalnie szerokiego kręgu konsumentów, zarówno tych, którzy są lub byli kontrahentami powoda, jak i tych, którzy nimi nie byli, a także do podmiotów profesjonalnych, zawierających umowy z konsumentami. Nałożenie tego obowiązku jest też uzasadnione z uwagi na terytorialny zakres stosowania przez powoda zakwestionowanych postanowień wzorców, obejmujący cały kraj. Wobec stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia zakazu, określonego w art. 23a uokik, istniały podstawy do nałożenia na Spółkę (...) także sankcji pieniężnej, na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 3a uokik. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 23a. Wskazany przepis wskazuje wprawdzie na fakultatywność wymierzania kar, niemniej jednak odstąpienie od nałożenia kary powinno mieć miejsce w wyjątkowym przypadku, który zdaniem Sądu, nie wystąpił w rozpatrywanej sprawie. Sąd Okręgowy w pełni podziela ocenę pozwanego, zarówno co do zasadności orzeczenia kar za poszczególne stwierdzone naruszenia, jaki i co do oceny kryteriów, uwzględnianych przy miarkowaniu wysokości tych kar. Uzasadniony był przy tym zarzut odwołania, w którym zakwestionowano wysokość obrotu osiągniętego przez powodową Spółkę w 2019 roku, a przyjętego przez Prezesa UOKiK za podstawę wymiaru kary. Zresztą pozwany przyznał, że doszło w tym zakresie do „omyłki pisarskiej i rachunkowej, skutkującej wliczeniem zamiast kwoty (...) zł z pkt. G kwoty (...)zł (…) co skutkowało przyjęciem obrotu na poziomie (...) zł, zamiast (...) zł”. W toku postępowania sądowego, w oparciu o „Rachunek zysków i strat” za okres 1.01.2019 – 31.12.2019, ustalono natomiast, że roku 2019 r. Spółka (...) osiągnęła obrót w wysokości (...) zł, która to kwota obejmuje:
. (art. 111 ust. 3 pkt 2 uokik). Natomiast za okoliczność obciążającą, skutkującą podwyższeniem kwoty bazowej kary o 20%, słusznie uznano znaczny zasięg terytorialny naruszenia, który obejmował obszar całego kraju (art. 111 ust. 4 pkt 2 uokik). Uwzględnienie okoliczności łagodzących i obciążających, jak i przyznanych im wag, uzasadnia zatem obniżenie kwoty bazowej kary o 10%. Wbrew stanowisku powoda, jakoby na skutek stosowania zakwestionowanych wzorców umowy nie doszło do wyrządzenia jakiejkolwiek szkody konsumentom, w uzasadnieniu decyzji wykazano negatywny wpływ poszczególnych postanowień na sytuację ekonomiczną konsumentów. Nadto, w ocenie Sądu, udzielanie przez Spółkę wyjaśnień oraz składnie dokumentów w toku postępowania administracyjnego nie stanowiło okoliczności łagodzącej, która spowodowała przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania, gdyż działania te nie wykraczały poza obowiązek strony współdziałania z organem, zgodnie z wystosowanymi przez Prezesa wezwaniami. Wobec powyższego, mają na uwadze, że w 2019 r. powód osiągnął obrót w wysokości (...) zł, Sąd przyjął, że wysokość kar nałożonych na powoda za stosowanie zakwestionowanych postanowień wzorca umowy powinna się kształtować na następującym poziomie: 1) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.1 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie (...) obrotu Spółki (...), co daje w zaokrągleniu kwotę 107.755 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 96.999,50 zł; 2) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.2 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie (...)obrotu Spółki (...), co daje kwotę 143.673,42 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 129.306,08 zł; 3) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.3 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie(...) obrotu Spółki (...), co daje w zaokrągleniu kwotę 107.755 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 96.999,50 zł; 4) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.4 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie(...) obrotu Spółki (...), co daje w zaokrągleniu kwotę 161.632,60 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 145.469,34 zł; 5) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.5 i I.12 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie(...) obrotu Spółki (...), co daje kwotę 143.673,42 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 129.306,08 zł; 6) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.6 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie (...) obrotu Spółki (...), co daje w zaokrągleniu kwotę 107.755 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 96.999,50 zł; 7) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.7 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie (...) obrotu Spółki (...), co daje w zaokrągleniu kwotę 107.755 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 96.999,50 zł; 8) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.8 i I.9 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie (...) obrotu Spółki (...), co daje w przybliżeniu kwotę 89.795,88 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 80.816,30 zł; 9) z tytułu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego we wzorcu umowy, wymienionego w punkcie I.10, I.11 i I.13 sentencji decyzji: kwota bazowa kary na poziomie (...) obrotu Spółki (...), co daje kwotę 143.673,42 zł, obniżona następnie na skutek miarkowania o 10%, co daję karę w wysokości 129.306,08 zł. Kary pieniężne we wskazanej powyżej wysokości nie przekraczają limitu wyznaczonego przepisami prawa, są adekwatne do wagi stwierdzonego naruszenia zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, jak i do możliwości finansowych powoda, które zostały dokładnie przeanalizowane przez Sąd w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Dokumenty te były wystarczające do dokonania przedmiotowych ustaleń, dlatego na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c., Sąd oddalił sformułowany w tym zakresie wniosek powoda o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem do strony powodowej. Odnośnie sytuacji finansowej powoda, należy zgodzić się z Prezesem, że otwarcie postępowania układowego wobec powodowej Spółki nie może stanowić okoliczności uzasadniającej uchylanie się od odpowiedzialności za naruszenie zakazu przewidzianego w art. 23a uokik. Zdaniem Sądu, za utrzymaniem ustaleń Prezesa UOKiK, co do procentowych kwot bazowych, stanowiących podstawę wyliczenia wysokości poszczególnych kar, jak i modyfikacji tych kwot ze względu na występujące w danym przypadku okoliczności łagodzące i obciążające, przemawia nie tylko okoliczności, że kara pieniężna ma spełniać funkcję wychowawczą i prewencyjną, co oznacza, że ma ona zapobiegać naruszaniu zakazu z art. 23a uokik w przyszłości przez tego samego (prewencja szczególna), ale także innych przedsiębiorców (prewencja ogólna), ale ma ona także pełnić funkcję represyjną, tj. ma stanowić realnie odczuwalną dolegliwość dla ukaranego podmiotu. Jednocześnie, wysokość kar wymierzonych za poszczególne naruszenia, jak i ich suma, mieszczą się w granicach wyznaczonych w ustawie, nie przekraczają bowiem 10% obrotu osiągniętego przez powoda w roku poprzedzającym nałożenie kary, tj. w roku 2019. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 479 31a § 1 i § 3 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, w sposób określony w punkcie 1 sentencji wyroku, oraz oddalił odwołanie w pozostałym zakresie, wobec braku podstaw do jego uwzględnienia. O kosztach postępowania orzeczono, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że pozwany Prezes UOKiK uległ przeciwnikowi tylko w nieznacznym zakresie i wobec tego należy go uznać za wygrywającego sprawę. Na koszty należne pozwanemu od powoda, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c., złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 720 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. SSO Ewa Malinowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.