Sygn. akt II Ca 3/19 UZASADNIENIE Wyrokiem zaocznym z dnia 21 września 2018 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu, po rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I C 1014/18 oddalił powództwo (...) Spółki Akcyjnej (...)

§ 7ust.

3, placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją „awizowano powtórnie dnia” i podpisem, i przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia. Stosownie do § 10 przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją „nie podjęto w terminie” oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki. W § 11 uregulowano, że jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3 k.p.c., doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis. Dalsze przepisy - § 13a i następne regulują kwestię elektronicznego potwierdzenia odbioru. Zgodnie z § 13a ust. 1 Rozporządzenia, jeżeli warunki techniczne sądu wysyłającego oraz operatora na to pozwalają, formularz potwierdzenia odbioru,

§ 2ust.

2, ma postać elektroniczną i jest przekazywany za pomocą systemu teleinformatycznego służącego do obsługi elektronicznego formularza potwierdzenia odbioru sądu wysyłającego (ust. 1). W przypadku,

ust. 1, na stronie adresowej przesyłki umieszcza się napis: „Polecona-e”. Do przesyłki nie dołącza się formularza potwierdzenia odbioru,

§ 2ust.

1. Sąd wysyłający uzyskuje informacje o doręczeniu wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (ust. 2). W elektronicznym formularzu potwierdzenia odbioru umieszcza się wszelkie wpisy, adnotacje i zaznaczenia, które zgodnie z rozporządzeniem podlegają umieszczeniu na formularzu potwierdzenia odbioru oraz na stronie adresowej przesyłki. Odcisku datownika nie umieszcza się. Doręczający składa podpis w sposób określony w § 13c ust. 2 (ust. 3). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że brak koperty zawierającej zawiadomienie o terminie, jak również brak elektronicznego potwierdzenia odbioru, powinien wzbudzić wątpliwości sądu rejonowego co do prawidłowości doręczenia tego zawiadomienia. Tymczasem sąd rejonowy na rozprawie w dniu 21 września 2018 roku postanowił rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, dopuścił i przeprowadził dowód z dokumentów: wezwania do zapłaty z dnia 22 czerwca 2018 roku, pisma powoda do pozwanej z dnia 20 października 2017 roku oraz potwierdzenia zawarcia umowy, a następnie zamknął rozprawę i ogłosił wyrok zaoczny. Według art. 214 k.p.c. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo gdy nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Sformułowanie tego przepisu, a zwłaszcza użycie formy rozprawa ulega odroczeniu, czyni oczywistym wniosek, że odroczenie rozprawy następuje z urzędu, jeżeli nieobecność wezwanej strony (lub jej pełnomocnika, a także interwenienta ubocznego i prokuratora oraz innych uczestników postępowania) została spowodowana jedną z przyczyn określonych w przepisie, w tym między innymi nieprawidłowością w doręczeniu stronie wezwania. Nieodroczenie przez sąd rozprawy z przyczyn wymienionych w art. 214 k.p.c. stanowi uchybienie procesowe skutkujące nieważnością postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony swoich praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Z prawa do rzetelnego procesu wynika bowiem uprawnienie do bycia wysłuchanym, czyli sąd ma umożliwić stronom wypowiedzenie się w sprawie. W tym miejscu sąd okręgowy dostrzega, że powód zawarł w pozwie wniosek o rozpoznanie sprawy również pod jego nieobecność, niemniej jednak podkreślić trzeba, że zasady doręczeń mają charakter obligatoryjny. Nie może więc być ocenione jako prawidłowe doręczenie dokonane w sposób odbiegający od reguł przewidzianych w art. 131-147 k.p.c. (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 545/13, Lex nr 1483413). W niniejszej sprawie pełnomocnik powoda nie został w prawidłowy sposób zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 21 września 2018 roku. Nieprawidłowym było również przesłanie takiego zawiadomienia na adres e-mail. Abstrahując już od tego, że nastąpiło to na jeden dzień przed terminem rozprawy oraz na adres pocztowy, co do którego nie ma pewności, że należy do pełnomocnika powoda, to podkreślić trzeba, że procedura cywilna nie przewiduje doręczenia pełnomocnikom stron zawiadomień o terminie rozprawy, czy też innych pism procesowych za pośrednictwem wiadomości e-mail. Dlatego tym bardziej dziwi postępowanie sądu, który stwierdzając na rozprawie brak informacji z poczty czy przesyłka wysłana w dniu 26 lipca 2018 roku zawiadamiająca o terminie rozprawy doszła do pełnomocnika, zaniechał odroczenia rozprawy i wydał wyrok. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż wobec nieprawidłowego zawiadomienia pełnomocnika powoda przez sąd pierwszej instancji o terminie rozprawy i nieodroczenia terminu rozprawy, powód został niewątpliwie pozbawiony możliwości obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., co skutkować musiało uznaniem, iż w przedmiotowej sprawie miała miejsce nieważność postępowania w zakresie rozprawy z dnia21 września 2018 roku. Na marginesie wskazać należy, że naruszenie art. 149 § 2 k.p.c. nie jest jednoznaczne automatycznie z pozbawieniem strony możliwości działania (pozbawieniem strony możności obrony swych praw) i tylko w pewnych sytuacjach może stanowić uchybienie wpływające na wynik sprawy lub okoliczność uzasadniającą odroczenie rozprawy (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2015 r., I ACa 1677/14, LEX nr 1771316). Mimo zatem powyższych uchybień należałoby uznać, iż w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, gdyby pełnomocnik powoda pomimo wadliwego zawiadomienia stawił się na rozprawie, albo mógł składać kolejne wnioski lub wyjaśnienia oraz wniosek o powtórne przeprowadzenie czynności dokonanych na rozprawie, o której nie został prawidłowo zawiadomiony. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie pełnomocnik powoda nie był obecny na rozprawie w dniu 21 września 2018 roku, na której doszło do jej zamknięcia i wydania wyroku zaocznego. Tymczasem nawet w sytuacji, w której udział strony w rozprawie nie jest obowiązkowy termin rozprawy powinien być wyznaczony z uwzględnieniem wymogów z art. 149 § 2 k.p.c. W powyższych okolicznościach koniecznym jest uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § 2 k.p.c., zniesienie postępowania w zakresie przeprowadzenia rozprawy w dniu 21 września 2018 roku oraz przekazanie sprawy sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania. Mając na uwadze powyższe sąd okręgowy, na zasadzie powołanych przepisów, orzekł jak w sentencji. Już tylko na marginesie sąd okręgowy wskazuje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd rejonowy powinien wziąć pod uwagę okoliczność, że postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 roku względem pozwanej została ogłoszona upadłość. Zgodnie bowiem z art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (Dz.U.2019.498 j.t.), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Według W. Broniewicza procesy dotyczące „mienia wchodzącego w skład masy upadłości" to procesy o prawa lub obowiązki odnoszące się do tego mienia, nie wyłączając praw i obowiązków wynikających z zarządu tym mieniem (W. Broniewicz, Stanowisko syndyka upadłości w procesach z jego udziałem, PiP 1993/2). Sąd Najwyższy, podzielając stanowiska wyrażone w doktrynie, wielokrotnie stwierdził, że postępowanie dotyczy masy upadłości lub przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego, bez różnicy, czy chodzi w nich o pozycje czynne lub bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie, jeżeli tylko wynik postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego (wyrok SN z 14.02.2003 r., IV CKN 1750/00, PB 2003/7–8, s. 25; uchwała SN z 24.05.2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7–8, poz. 94; uchwała SN z 10.02.2006 r., III CZP 2/06, OSP 2008/6, poz. 71). Nadto sąd rejonowy winien mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 23 ustawy z dnia z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.2018.473 j.t.), posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Podmiot obciążony obowiązkiem ubezpieczenia nie musi samodzielnie zawierać umowy ubezpieczenia, a jedynie jego odpowiedzialność cywilna powinna być objęta ochroną ubezpieczeniową w określonym przez ustawę zakresie. Należy uznać dopuszczalność umowy ubezpieczenia obowiązkowego zawieranej na cudzy rachunek. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 cyt. ustawy, jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy, z zastrzeżeniem ust.
2. Zawarcie następnej umowy nie następuje, pomimo braku powiadomienia,

ust. 1, jeżeli: 1) nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy lub w przypadku cofnięcia zakładowi ubezpieczeń zezwolenia na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych albo 2) w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, ogłoszenia lub zarządzenia likwidacji zakładu ubezpieczeń albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego, w przypadku,

art. 98 ust. 2 (art. 28 ust. 2). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu dotyczy posiadacza tego pojazdu (art. 23 ust. 1 cyt. ustawy). Również przedłużenie takiej umowy na podstawie art. 28 ust. 1 cyt. ustawy dotyczy posiadacza pojazdu. Tymczasem, jak wynika z polisy (...) (k. 63) właścicielem pojazdu marki V. (...)l kat, nr rej. (...) pozwana H. J. jest właścicielem tego pojazdu. Jego posiadaczem natomiast jest A. J., co wynika z zapytań do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (k. 65 i nast.).