II Ca 432/19

(1), zmarłego w dniu 18 marca 2013 roku w S., ostatnio stale zamieszkałego w S. oraz uczestniczki postępowania U. R.

(1)wchodzi: a/ gospodarstwo rolne bez zabudowań, tj. działki nr (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą KW (...) o obszarze 31.400 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 49.950 złotych, b/ gospodarstwo rolne z zabudowaniami, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...), tj. działek: - nr (...) zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi o obszarze 12.500 m 2 o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 156.351 złotych, - nr (...)o obszarze 5.000 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 10 767 złotych, - nr (...) o obszarze 5.000 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 10 767 złotych, - nr (...) o obszarze 8.600 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 18 093 złote, - nr (...)o obszarze 3.000 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 6.540 złotych, - nr (...) o obszarze 1.500 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 3 330 złotych, - nr (...) o obszarze 9.200 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 19 203 złote, - nr (...) o obszarze 10.000 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 31.302 złote, - nr (...) o obszarze 3.600 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 11 655 złotych, - nr (...) o obszarze 10.900 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 33.966 złotych, - nr(...) o obszarze 10.900 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 33.966 złotych, - nr (...) o obszarze 17.700 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 53.058 złotych, c/ gospodarstwo rolne bez zabudowań, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...), tj. działek: - nr: (...) o obszarze 19.400 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 50.838 złotych, - nr (...)o obszarze 2.700 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 5 994 złote, - nr(...)o obszarze 1.800 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 6 216 złotych, - nr (...) o obszarze 6.000 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 18 204 złote, - nr (...) o obszarze 4.500 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 8 991 złotych, - nr(...) o obszarze 51.500 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 125.430 złotych, d/ gospodarstwo rolne bez zabudowań, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...), tj. działek: - nr (...) o obszarze 9.300 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 27.639 złotych, - nr (...) o obszarze 7.700 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 23.088 złotych, - nr (...) o obszarze 10.500 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 19.869 złotych, e/ gospodarstwo rolne bez zabudowań, tj. działki nr (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...) o obszarze 34.200 m 2 - o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 95.460 złotych; f/ samochód marki L. nr rejestr. (...) o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 1.500 złotych; g/ kombajn ziemniaczany (...) model (...) koloru niebieskiego o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 4.950 złotych; h/ kombajn zbożowy (...), nr fabryczny (...), rok produkcji 1976, koloru czerwonego o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 9.360 złotych; i/ przyczepa rolnicza do wożenia siana o ładowności 4,5 tony o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 1.500 złotych; j/ przyczepa rolnicza skrzyniowa - odpowiedni d47 o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 1.080 złotych; k/ przyczepa rolnicza skrzyniowa - odpowiedni D47 do kasacji o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 500 złotych; l/ przyczepa rolnicza skrzyniowa - odpowiedni D47 do kasacji o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 1.080 złotych; ł/ ciągnik marki U. model (...), rok produkcji 1966, bez kabiny o wartości według stanu na dzień 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 6.900 złotych; m/ ciągnik model (...) o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 1.500 złotych; n/ sadzarka ziemniaków marki (...) model (...) o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 970 złotych; ń/ opryskiwacz ciągnikowy marki (...) model (...), nr fabryczny (...) o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 490 złotych, o/ kosiarka rotacyjna (...) zawieszana, dwubębnowa o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 960 złotych, p/ kultywator zawieszany, ciągnikowy, ramowy S-2,0 m o wartości według stanu na dzień 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 610 złotych, r/ zgrabiarka do siana zaczepiana, ciągniona, 5-gwiazdowa o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 610 złotych, s/ siewnik do zboża ciągniony, rzędowy, s-4,5 m, typ (...) o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 810 złotych, o łącznej wartości według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 853.506,00 złotych; II. ustalił, że w skład spadku po K. R.

(1)zmarłym 18 marca 2013 r. w S., ostatnio stale zamieszkałego w S. wchodzi udział do ½ części w majątku wspólnym opisanym w punkcie I postanowienia o wartości 426.753 zł; III. ustalił, że dochód, jaki można było uzyskać, przy prawidłowej gospodarce, z prowadzenia gospodarstwa rolnego opisanego w punkcie I sentencji postanowienia wynosi kwotę 179.608 złotych; IV. ustalił, że dochód z tytułu dopłat bezpośrednich z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego opisanego w pkt. 1/ sentencji postanowienia za lata 2014-2018 wynosi łącznie kwotę 65.000 złotych; dokonał podziału majątku i działu spadku oraz zniósł współwłasność rzeczy i praw majątkowych opisanych w punktach I-IV w ten sposób, że: V. przyznał na wyłączną własność uczestniczki postępowania, U. R.

(1): - prawo własności nieruchomości opisanych w pkt. 1/ litera a/, b/, c/, d/, e/ sentencji postanowienia oraz ruchomości opisanych w pkt. 1/ litera: f/ - s/ - o łącznej wartości 853 506 złotych - bez obowiązku spłat i dopłat na rzecz uczestników postępowania: S. R.

(1), D. R., A. P.

(1), A. S.; VI. zasądził od uczestniczki postępowania, U. R.

(1)na rzecz wnioskodawczym, I. B. kwotę 64.012,95 złotych tytułem spłaty przysługującego jej udziału w spadku po K. R.

(1), płatną w terminie dwóch lat licząc od daty uprawomocnienia się powyższego postanowienia, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej w razie opóźnienia w płatności; VII. zasądził solidarnie od uczestników postępowania, U. R.

(1)oraz S. R.

(1)na rzecz wnioskodawczyni, I. B. kwotę 9.750 tytułem spłaty części dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego opisanego w pkt I sentencji postanowienia, a wskazanych w pkt. IV/ sentencji, płatną w terminie dwóch lat licząc od daty uprawomocnienia się powyższego postanowienia, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej w razie opóźnienia w płatności; VIII. oddalił żądanie wnioskodawczym, I. B. w zakresie rozliczenia dochodu opisanego w pkt. III/ sentencji postanowienia; IX. odstąpił od obciążania nieuiszczonymi kosztami sądowymi wnioskodawczynię, I. B. oraz uczestnika postępowania, S. R.

(1); X. ustalił, iż w pozostałym zakresie każdy z uczestników postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Sąd rejonowy wydał rozstrzygnięcie w oparciu o następujący stan faktyczny: K. R.

(2)i U. R.

(1)w dniu 28 kwietnia 1973 r. zawarli związek małżeński. W czasie jego trwania nie zawierali małżeńskich umów majątkowych. K. R.

(1)i U. R.

(1)byli na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej właścicielami: - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 31.400 m 2 stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...); - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 9,79 ha stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...); - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 85.900 m 2 stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...); - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 53.800 m 2 stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...); - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 34.200 m 2 stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...). K. R.

(2)i U. R.

(1)wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne. Uzyskiwane dochody z gospodarstwa rolnego były przeznaczone na dalsze jego prowadzenie. W dniu 18 kwietnia 1995 r. A. R.

(1)nabył od Z. G. ciągnik rolniczy (...) o nr rej. (...) (rok produkcji 1979) za cenę 4.000 zł. Od daty dokładnie nieustalonej przez sąd rejonowy wobec K. R.

(1)było prowadzone przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Stargardzie J. O. pod sygn. akt Km 138/95 postępowanie egzekucyjne wszczęte z wniosku I. R. na podstawie: - wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 23 marca 2007 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 28 marca 2007 r., - wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 19 kwietnia 2000 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 25 kwietnia 2000 r., - wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 26 lutego 1998 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 3 marca 1998 r., - wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 30 grudnia 1996 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 7 stycznia 1997 r., - wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 18 maja 1995 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 26 maja 1995 r. Postępowanie zostało umorzone 9 maja 2013 r., a zaległość obejmowała kwotę 15.435 zł na rzecz Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego, 9.061,50 zł tytułem zaliczek alimentacyjnych, 5.793,30 zł na rzecz Funduszu Alimentacyjnego w tym odsetki w kwocie 993,30 zł oraz 29.011,06 zł na rzecz wierzyciela powiększone o koszty egzekucyjne. Od daty dokładnie nieustalonej wobec K. R.

(1)było prowadzone przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Stargardzie J. O. pod sygn. akt Km 287/95 postępowanie egzekucyjne wszczęte z wniosku A. R.

(2)na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 28 listopada 1995 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 4 grudnia 1995 r. – w sprawie występowała zaległość na rzecz Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego. Postępowanie zostało umorzone na wniosek wierzyciela w dniu 9 maja 2013 r., a pozostała do wyegzekwowania zaległość stanowiła kwotę 7.070,62 zł powiększoną o koszty egzekucyjne. Od daty dokładnie nieustalonej wobec K. R.

(1)było prowadzone przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Stargardzie J. O. pod sygn. akt Km 2936/06 postępowanie egzekucyjne wszczęte z wniosku Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Oddziału Terenowego w S. Jednostki (...) w S. na podstawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 21 lutego 2006 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 19 września 2006 r. Na dzień 2 czerwca 2014 r. egzekwowana zaległość stanowiła kwotę 12.506,20 zł powiększoną o koszty egzekucyjne. Od daty dokładnie nieustalonej wobec K. R.

(1)było prowadzone przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Stargardzie J. O. pod sygn. akt Km 1966/11 postępowanie egzekucyjne wszczęte z wniosku K. Z. na podstawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 26 sierpnia 2010 r. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 14 października 2010 r. Na dzień 2 czerwca 2014 r. egzekwowana zaległość stanowiła kwotę 3.073 zł powiększoną o koszty egzekucyjne. Daty dokładnie nieustalonej K. R.

(1)zbył na rzecz S. K. pojazd (...) nr rej. (...) (rok produkcji 1983) za cenę 6.000 zł. W związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym uzyskiwano dopłaty z Unii Europejskiej w kwocie 13.000 zł w latach 2014-2018. W czasie trwania związku małżeńskiego K. R.

(1)i U. R.

(1)nabyli samochód marki L. nr rejestr. (...), kombajn ziemniaczany (...) model (...) koloru niebieskiego, kombajn zbożowy (...) nr fabryczny (...), przyczepę rolniczą do wożenia siana o ładowności 4,5 tony, trzy przyczepy rolnicze skrzyniowe – odpowiedni (...), ciągnik marki U. model (...), ciągnik model (...), sadzarkę ziemniaków marki (...) model (...), opryskiwacz ciągnikowy marki (...) model (...), kosiarkę rotacyjną (...) zawieszana, kultywator zawieszany, zgrabiarkę do siana zaczepiana i siewnik do zboża ciągniony. Na podstawie umowy z 5 lipca 2012 r. K. R.

(1)i U. R.

(1)oddali I. K. w dzierżawę na okres 10 lat gospodarstwo rolne stanowiące działki numer (...). K. R.

(1)zmarł w dniu 18 marca 2013 r. w S.. W chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim z U. R.

(1)i miał pięcioro dzieci – S. R.

(1), D. R., A. P.

(1), A. S. i I. B., która jednak nie jest córką U. R.

(1). A. P.

(1)zleciła wykonanie usług pogrzebowych związanych z pogrzebem K. R.

(1)Zakładowi (...) w D.. Za usługę uiszczono kwotę 3.850 zł. A. P.

(1)uiściła kwotę 75 złotych tytułem opłaty za kwaterę rodzinną na cmentarzu w S.. Po pogrzebie spadkodawcy zorganizowano stypę, której koszt wyniósł 1.036 zł, która została uiszczona w całości. Kwotę przekazała A. P.

(1). A. P.

(1)w dniu 30 lipca 2013 r. zawarła umowę w przedmiocie wykonania nagrobka dla K. R.

(1)za cenę 4.800 zł, przy czym w chwili podpisania umowy uiściła ona kwotę 3.000 zł. Obecnie gospodarstwo rolne prowadzone przez K. R.

(1)i U. R.

(2)prowadzi w miejsce ojca wraz z matką S. R.

(2). Dochody z niego uzyskiwane są przekazywane na dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego. W Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożono informację, że na dzień 11 marca 2015 r. U. R.

(1)posiada jedno stado składające się z ośmiu sztuk bydła. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r. wydanym w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt I Ns 1265/13 Sąd Rejonowy w Stargardzie stwierdził, że spadek po zmarłym 18 marca 2013 roku w S. K. R.

(1)nabyli na podstawie ustawy żona U. R.

(1)w udziale ¼ części oraz dzieci syn S. R.

(1)3/20 części, syn D. R. w udziale 3/20 części, córka A. P.

(1)w udziale 3/20 części, córka A. S. w udziale 3/20 części i córka I. B. w udziale 3/20 części. Na dzień 18 marca 2013 r. K. R.

(1)pozostawał wobec Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w S. zobowiązany do spłaty zadłużenia z tytułu umowy dzierżawy nieruchomości o nr ewidencyjnym (...) w kwocie 11.920,80 zł. Zadłużenie jest spłacane poprzez dokonywanie co miesięcznych wpłat i z kwoty uzyskanej z licytacji nieruchomości, a na dzień 16 marca 2015 r. zadłużenie wynosiło 3.446,78 zł. Na dzień 18 marca 2013 r. K. R.

(1)pozostawał wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zobowiązany do spłaty zadłużenia z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 5.352,35zł, które to zobowiązanie było spłacane ratalnie. Po śmierci K. R.

(1)zadłużenie w systemie ratalnym jest spłacane przez jego syna, który do dnia 11 marca 2015 r. uiścił kwotę 1.700 zł – zadłużenie stanowi kwotę 3.652,35 zł. Na dzień 18 marca 2013 r. K. R.

(1)posiadał zaległość podatkową na kwotę 5.545,36 zł, odsetki w kwocie 4.407 zł. Zadłużenie jest spłacane przez S. R.

(1), który od 18 marca 2013 r. do 2 czerwca 2015 r. uiścił tytułem spłaty łącznie kwotę 1.899,70 zł. Roczny wymiar podatku od: - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 86,63 zł, - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 596,94 zł od gruntu i kwotę 42 zł od budynku mieszkalnego, - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 550,15 zł, - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) stanowiącej działki numer (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 177,27 zł, - nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 22,69 zł. Łącznie roczny wymiar podatku stanowi kwotę 1.476 zł. Wartość rynkowa samochodu ciężarowego marki L. o nr rej. (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 1.500 zł. Wartość rynkowa kombajnu ziemniaczanego A. model (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 4.950 zł. Wartość rynkowa kombajnu zbożowego (...) model (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 9.360 zł. Wartość rynkowa przyczepy rolniczej do wożenia siana z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 1.500 zł. Wartość rynkowa przyczepy rolniczej skrzyniowej z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 1.380 zł. Wartość rynkowa przyczepy rolniczej skrzyniowej z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 500 zł. Wartość rynkowa przyczepy rolniczej skrzyniowej z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 1.620 zł. Wartość rynkowa ciągnika rolniczego (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 6.885 zł. Wartość rynkowa ciągnika rolniczego (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 1.500 zł. Wartość rynkowa sadzarki do ziemniaków model (...) (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 1.300 zł. Wartość rynkowa opryskiwacza marki A. (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 490 zł. Wartość rynkowa kosiarki rotacyjnej (...) z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 960 zł. Wartość rynkowa kultywatora z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. to kwota 610 zł. Wartość rynkowa zgrabiarki do siana z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 610 zł. Wartość rynkowa siewnika do zboża z uwzględnieniem stanu na dzień 18 marca 2013 r. stanowi kwotę 810 zł. Wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 31.400 m 2 stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 49.950 zł. Wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 9,79 ha stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi w zakresie działki nr: -(...) – 156.351zł, - (...) – 10.767 zł, - (...) – 10.767 zł, - (...) – 18.093 zł, - (...) – 6.540 zł, - (...) – 3.330 zł, - (...) – 19.203zł, - (...) – 31.302 zł, - (...) – 11.655 zł, -(...) – 33.966 zł, - (...) – 33.966 zł, - (...) – 53.058 zł. Wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 85.900 m 2 stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 194.300 zł, stanowi w zakresie działki nr: - (...) – 50.838 zł, - (...) – 5.994 zł, - (...) – 6.216 zł, - (...) – 18.204 zł, - (...) – 8.991 zł, - (...) – 125.430 zł. Wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 53.800 m 2 stanowiącej działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi w zakresie działki nr: - (...) – 27.639 zł, - (...) – 23.088 zł, -(...) – 19.869 zł. Wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 34.200 m 2 stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi 95.460 zł. I. B. nigdy nie mieszkała na terenie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez K. R.

(1); nigdy nie prowadziła gospodarstwa rolnego i nie ma w tym zakresie wykształcenia. Obecnie na terenie gospodarstwa rolnego mieszka U. R.

(1)i S. R.

(1). Uczestnicy postępowania, jeśli osiągają dochody, to ich wysokość jest zbliżona do minimalnej krajowej płacy; nie mają zdolności kredytowej. W tych okolicznościach faktycznych sąd rejonowy zważył, że jakkolwiek wnioskodawczyni wprost wniosła o dokonanie działu, to jednak z uwagi na fakt, że przedmiotowe nieruchomości oraz ruchomości wchodziły w skład majątku wspólnego uczestniczki, U. R.

(1)i jej zmarłego męża, K. R.

(1), a tym samym także w skład spadku po w/w, wniosek ten należało traktować jako wniosek o częściowy podział majątku wspólnego i dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności nieruchomości; o co zresztą wnosili uczestnicy, w tym wdowa po spadkodawcy, U. R.

(1). Sąd rejonowy wskazał, że podstawą prawną wniosku o zniesienie współwłasności stanowi art. 210 k.c. Na podstawie art. 1035 k.c. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do działu spadku. Sąd pierwszej instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że spadek po K. R.

(1)nabyli na podstawie ustawy: jego żona U. R.

(1)w udziale 1/4 części oraz dzieci spadkodawcy – pozostali uczestnicy postępowania, w tym wnioskodawczyni – każde w udziałach po 3/20 części każde. Tym samym sąd rejonowy uznał, że wnioskodawczyni jako spadkobierczyni K. R.

(1)jest legitymowana do złożenia wniosku o dział spadku po wyżej wymienionej osobie. Sąd rejonowy zważył, że spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim z U. R.

(1), z którą łączył ją ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Z tego względu – zważając na to, że nie posiadał on majątku odrębnego – uzasadniony jest wniosek, że w skład spadku po K. R.

(1)wchodził udział w majątku wspólnym jego i wskazanej uczestniczki. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury (np. uchwała Sądu Najwyższego z 2 marca 1972 roku, sygn. akt III CZP 100/71, OSNC 1972/7-8/129), który to pogląd podzielił sąd rejonowy – w wypadku, gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową, do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z działem spadku, połączone w tym samym postępowaniu, przeprowadzenie podziału majątku wspólnego, chyba że zapadł już prawomocny wyrok rozstrzygający o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o żądaniach zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek odrębny lub odwrotnie, albo że częściowy dział spadku nie dotyczy udziału spadkodawcy w majątku wspólnym. Sąd rejonowy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie do oceny małżeńskich stosunków majątkowych łączących uczestników postępowania zastosowanie mają przepisy ustawy z 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Kwestia podziału majątku wspólnego została w sposób częściowy uregulowana w art. 43 k.r.o. i art. 567 § 1 i § 2 k.p.c. W pozostałym zakresie ustawodawca posłużył się szeregiem odesłań nakazujących Sądowi odpowiednie stosowanie przepisów o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku (art. 46 k.r.o.), zniesienia współwłasności (art. 688 k.p.c.) oraz przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 1035 k.c.). Następnie sąd rejonowy wskazał, ze podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie miało określenie składu i wartości majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską, albowiem on determinował skład spadku po obu spadkodawcach. Zgodnie z przyjętym poglądem doktryny oraz judykatury ( vide M. Sychowicz (w:) „Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem” [pod redakcją K. Piaseckiego], Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2001. s. 245) – podział majątku wspólnego obejmuje te przedmioty majątkowe, które były składnikami majątku wspólnego w chwili ustania wspólności ustawowej i które istnieją w chwili dokonywania podziału. W rozpoznawanej sprawie za bezsporne sądu rejonowy uznał, że spadek po zmarłym dnia 18 marca 2013 r. w S. ostatnio stale zamieszkałym w S. K. R.

(1)na podstawie ustawy na podstawie ustawy nabyła jego żona U. R.

(1)w udziale 1/4 części oraz dzieci S. R.

(1), D. R., A. P.

(2), A. S. oraz I. B., każdy w udziale po 3/20 części. Niesporne także było, że wszystkie przedmioty objęte postępowaniem zostały nabyte przez spadkodawcę i jego żonę w trakcie ich małżeństwa i są objęte także wspólnością majątkową małżeńską. Tym samym wnioskodawczyni jest legitymowana do złożenia wniosku o dział spadku po K. R.

(1), a U. R.

(1)– do złożenia wniosku o podział majątku jej oraz spadkodawcy. Posiłkując się stanowiskami wnioskodawczyni i uczestników postępowania, które zostały potwierdzone ich zeznaniami, sąd rejonowy ustalił, że w skład spadku po K. R.

(1)wchodzi ½ części w majątku wspólnym spadkodawcy i U. R.

(1). Natomiast w skład majątku wspólnego spadkobiercy oraz uczestniczki postępowania U. R.

(1)wchodzą składniki ujęte w punkcie I. postanowienia o wartościach wskazanych w tymże postanowieniu. Sąd rejonowy stwierdził, że majątek wspólny spadkobiercy oraz U. R.

(1)przedstawiał łączną wartość według stanu na 18 marca 2013 r. i cen aktualnych 853.506 zł. Następnie sąd rejonowy zważył, że w przypadku ustalenia wartości nieruchomości wchodzących do spadku, wobec braku zgodnych ustaleń stron postępowania w tym zakresie, sąd oparł się na ustaleniach zawartych w opinii biegłego sądowego S. S., która została uznana przez sąd za w pełni wiarygodną. Co istotne, do ustaleń zawartych w uzupełniającej opinii biegłego żadna ze stron postępowania nie zgłosiła zarzutów i na to na jej podstawie oparto wartość wskazywanych nieruchomości. Sąd rejonowy dodał, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że należy – przy określaniu wartości nieruchomości – uwzględnić jej wartość rynkową (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 1998 r., sygn. akt I CKN 489/97). W związku z powyższym sąd rejonowy uznał, iż wartość rynkowa nieruchomości stanowiących:

1. a)gospodarstwo rolne bez zabudowań, tj. działki nr (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...) o obszarze 31.400,00 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 49.950 złotych,
2. b)gospodarstwo rolne z zabudowaniami, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...), tj. składające się z działek: - nr (...) zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi o obszarze 12.500 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 156.351,00 złotych, - nr (...) o obszarze 5.000 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 10.767,00 złotych, - nr (...) o obszarze 5.000 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 10.767, złotych, - nr (...) o obszarze 8.600 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 18.093,00 złote, - nr (...) o obszarze 3.000 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 6.540,00 złotych, - nr (...) o obszarze 1.500 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 3.330,00 złotych, - nr (...) o obszarze 9.200 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 19.203,00 złote, - nr (...) o obszarze 10.000 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 31.302,00 złote, - nr (...) o obszarze 3.600 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 11.655,00 złotych, - nr (...)o obszarze 10.900 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 33.966,00 złotych, - nr (...) o obszarze 10.900 m2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 33.966,00 złotych, - nr (...) o obszarze 17.700 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 53.058,00 złotych,
3. c)gospodarstwo rolne bez zabudowań, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...), tj. działki: - nr (...) o obszarze 19.400 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 50.838,00 złotych, - nr (...) o obszarze 2.700 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 5.994,00 złote, - nr (...) o obszarze 1.800 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 6.216,00 złotych, - nr (...) o obszarze 6.000 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 18.204,00 złote, - nr (...) o obszarze 4.500 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 8.991,00 złotych, - nr (...) o obszarze 51.500 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 125.430,00 złotych,
4. d)gospodarstwo rolne bez zabudowań, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...), tj. działki: - nr (...) o obszarze 9.300 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 27.639,00 złotych, - nr (...) o obszarze 7.700 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 23.088,00 złotych, - nr(...) o obszarze 10.500 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 19.869,00 złotych,
5. e)gospodarstwo rolne bez zabudowań, tj. działki nr (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Stargardzie prowadzi księgę wieczystą KW (...) o obszarze 34.200,00 m 2 – o wartości według stanu na 18 marca 2013 r. wynosi 95.460 złotych. W związku z tym, iż ustalono skład majątku wspólnego K. R.

(1)oraz uczestniczki postępowania U. R.

(1), którzy nie zawierali w trakcie trwania małżeństwa żadnych umów dotyczących ich majątku. Przedmiotem spadku po K. R.

(1)mógł być jedynie jego udział, wynoszący ½ części w majątku wspólnym ustalonym postanowieniem wydanym w niniejszej sprawie. Kolejno sąd rejonowy wskazał, że należało dokonać podziału majątku wspólnego małżonków R. i działu spadku z uwzględnieniem przebiegu postępowania oraz powołanych do dziedziczenia spadkobierców. Sąd rejonowy przy wyborze sposobu działu spadku wziął pod uwagę przede wszystkim status prawny nieruchomości (gospodarstwo rolne) i jej przeznaczenie gospodarcze, które zostało wyraźnie określone w opinii biegłego, stanowiska stron wyrażane wielokrotnie w pismach procesowych i na rozprawach oraz to, jaki podział będzie najlepiej odpowiadał usprawiedliwionym interesom współwłaścicieli, co wymagało także rozważenia sytuacji osobistych, majątkowych i rodzinnych uczestników postępowania w chwili dokonywania podziału. Dodatkowo sąd analizował stanowiska uczestników postępowania wyrażone na rozprawie 10 stycznia 2019 r., w którym uczestnicy wskazali, aby działki nr (...) zostały przekazane na wyłączną własność I. B. w ramach rozliczenia spłat/dopłat, a wszystkie pozostałe nieruchomości oraz ruchomości zostały przekazane na wyłączną własność uczestniczki U. R.

(1)bez obowiązku spłat czy dopłat na rzecz pozostałych uczestników. Wnioskodawczyni wskazała zaś, że nie jest zainteresowana przejęciem jakichkolwiek składników majątkowych będących przedmiotem postępowania. Wniosła o to, aby zwrot udziału w korzyściach związanych z korzystaniem z tego gospodarstwa a jej należny nastąpił poprzez solidarne zasądzenie tych należności od uczestników postępowania. Sąd rejonowy wskazał w dalszej części, że przy ocenie, w jaki sposób podzielić przedmiotowe nieruchomości, a de facto – gospodarstwo rolne, wziął pod uwagę przede wszystkim treść opinii biegłego, ponieważ w opinii biegłego S. S. (k. 317) jest wyraźnie napisane, że przedmiotowe gospodarstwo rolne nie może być podzielone, że taki podział jest niedopuszczalny. Sąd rejonowy dodał, że aktualnie integralność takich nieruchomości jest ustawowo chroniona, zaś ustawodawca zwraca na to szczególną uwagę. Jakkolwiek w niniejszej sprawie akurat te regulacje nie miałyby większego znaczenia, ponieważ ewentualny podział nieruchomości miałby miejsce pomiędzy już jego właścicielami (więc nie doszłoby do „nabycia” przez którąkolwiek ze stron gospodarstwa rolnego czy jego części), to należy pamiętać o treści przepisu art. 213 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele. Biorąc pod uwagę stanowisko wnioskodawczyni w tej kwestii, a także stanowisko (choć częściowo) uczestników postępowania oraz fakt – co wynika z ich zeznań – iż wnioskodawczyni nie zamieszkuje w przedmiotowym gospodarstwie rolnym, nigdy na nim nie pracowała i nie ma wykształcenia w tym kierunku, sąd rejonowy uznał za zasadne znieść współwłasność rzeczy i praw majątkowych należących do majątku wspólnego spadkodawcy i U. R.

(1)oraz spadku stron w ten sposób, iż przyznał na wyłączną jej własność nieruchomości oraz ruchomości wchodzące w skład spadku bez obowiązku spłat i dopłat na rzecz pozostałych uczestników postępowania (za wyjątkiem oczywiście wnioskodawczyni). Uzasadnia to także fakt, że to uczestnicy postępowania spłacają długi spadkodawcy, które pozostały po jego śmierci z tytułu podatku oraz należności na rzecz KRUS, które są w pewnym stopniu pokrywane z dochodów z gospodarstwa rolnego. W razie gdyby przyznano gospodarstwo rolne i ruchomości należące do majątku spadkowego K. R.

(1), to – jak wskazywała sama wnioskodawczyni – sprzedałaby wszystko, z uwagi na fakt jej braku zainteresowania prowadzeniem gospodarstwa. W konsekwencji U. R.

(1)i S. R.

(1)pozostaliby bez prawa do żadnego lokalu mieszkalnego. W związku z przyznaniem na rzecz U. R.

(1)prawa własności nieruchomości oraz ruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego sąd rejonowy rozliczył kwestię spłaty na rzecz wnioskodawczyni I. B. – przy założeniu, że pozostali uczestnicy nie żądali żadnych spłat / dopłat na swoją rzecz w związku z przejęciem całości majątku spadkowego przez wdowę po spadkodawcy. Mając na uwadze to, że jej udział spadkowy wynosił 3/20, sąd rejonowy wartość jej udziału, ustaloną przez biegłego, wchodzącego w skład spadku pomnożył przez jej udział spadkowy. Kwota otrzymania po wykonaniu tych działań wyniosła 64.012,95 zł i sąd rejonowy ją zasądzić na rzecz wnioskodawczyni tytułem spłaty przysługującego jej udziału spadkowego. Kolejno, w związku z tym, iż bezspornym w sprawie było to, że dochody, które S. R.

(1)oraz U. R.

(1)uzyskują z dopłat bezpośrednich z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem postępowania wyniosły za lata 2014-2018 kwotę 65.000 złotych, sąd rejonowy zasądził na rzecz wnioskodawczyni kwotę 9.750 złotych tytułem spłaty części tych dochodów, a odpowiadających wartości udziału spadkowego I. B.. Wysokość dochodu uzyskiwanego z dopłat została wskazana przez samych uczestników postępowania. Jednocześnie zasadnym było, zdaniem sądu pierwszej instancji, ustalenie wyżej określonej spłaty przysługującego I. B. udziału spadkowego na rzecz wnioskodawczyni, która - będąc powołaną do dziedziczenia na podstawie ustawy, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Stargardzie z 29 listopada 2013 roku (I Ns 12365/13) - nie otrzymała żadnych składników majątku spadkowego, a w których posiadaniu cały czas pozostawali uczestnicy postępowania. Określając wysokość należnej spłaty sąd rejonowy wziął pod uwagę wartość udziału wchodzącego w skład spadku po K. R.

(1)oraz wysokość tego udziału przypadającą na rzecz wnioskodawczyni I. B.. Jak ustalił biegły z zakresu szacowania nieruchomości, wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 31.400 m

(2)stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 49.950 zł. Kolejno, ustalona wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 9,79 ha stanowiącej działki numer (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi łącznie kwotę 388.998 zł. W dalszej części biegły ustalił wartość rynkową nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 85.900 m

(2)stanowiącej działki numer (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 215.673 zł. Wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 53.800 m

(2)stanowiącej działki numer (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 63.600 zł. Ustalona przez biegłego wartość rynkowa nieruchomości gruntowej położonej w S. (gmina M.) o powierzchni 34.200 m

(2)stanowiącej działkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Stargardzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) stanowi kwotę 95.460 zł. Sąd rejonowy wydając orzeczenie, po analizie materiału zgromadzonego w sprawie oraz po uwzględnieniu w odpowiednim zakresie interesów stron, uznał – w ślad za opiniami biegłych – że wartość majątku spadkowego po K. R.

(1)wynosiła 426.753 zł, co stanowi ½ wartości majątku wspólnego, stanowiącego nieruchomości i ruchomości, należącego do U. R.

(1)i spadkodawcy – 853.506 zł. Na podstawie opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, rolnictwa i ogrodnictwa sąd rejonowy ustalił, że dochód, który hipotetycznie przy prawidłowej gospodarce można było uzyskać z prowadzenia gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania, wynosił 179.608 zł (dochód z dopłat bezpośrednich z tytułu prowadzenia tego gospodarstwa za lata 2014-2018 wynosił 65.000 zł, co było ustaleniem niespornym w nin. sprawie – np. k. 550). Biorąc pod uwagę interesy uczestników postępowania sąd rejonowy przyznał na wyłączną własność uczestniczki U. R.

(1)prawo własności nieruchomości oraz ruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego spadkodawcy K. R.

(1)i U. R.

(1)bez obowiązku spłat co do pozostałych uczestników postępowania oraz z obowiązkiem spłaty równowartości udziału spadkowego wobec I. B.. Orzekł również solidarny obowiązek spłaty od U. R.

(1)oraz S. R.

(1)na rzecz I. B. z tytułu części dochodów, które można było uzyskać przy prawidłowej gospodarce z prowadzenia gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd rejonowy przy tym orzekł o relatywnie długim, bo dwuletnim okresie spłaty ww. kwot na rzecz wnioskodawczyni, ponieważ – po pierwsze, nikogo z uczestników nie stać na jednorazową spłatę, nikt też nie ma zdolności kredytowej, jak to zostało ustalone w toku przesłuchania stron. Uczestnicy wskazywali, że ich dochody oscylują przy minimalnej płacy krajowej. Przy posiadaniu rodziny praktycznie uniemożliwia to czynienie oszczędności. Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują też, że strony te nie mają zdolności kredytowej. Fakt, że osoby te w niewielkich kwotach spłacają (ale jednak spłacają) zadłużenia pozostawione przez spadkodawcę, jedynie potwierdza fakt ich słabej kondycji finansowej. Z powyższego zaś należy wyprowadzić wniosek, że zapewne konieczna będzie sprzedaż niektórych działki, aby uzyskać środki na spłatę wnioskodawczyni. Jednakże tu pojawiają się kolejne problemy w związku z ustawowymi ograniczeniami w tym zakresie. Zbycie niektórych działek stanowiących gospodarstwo rolne może trwać długo, ponieważ może być realny problem ze znalezieniem kupca – rolnika. To wszystko spowodowało wydłużenie terminu do spłaty. Wg sądu poszukiwanie zainteresowanych kupnem określonych działek spełniających ustawowe warunki może trwać długo, ponieważ działki też nie jawią się jako szczególnie atrakcyjne. Z opinii biegłego wynika, że klasa gleb na działkach wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa jest słaba (k. 241-267) – to niemal w całości klasa od IV do VI; jedynie trzy czy cztery działki mają klasę III, czyli dobre i średnio dobre. Ponadto często są to łąki, pastwiska, nieużytki. Te wszystkie cechy, omówione okoliczności, stanowią o tym, że o sprzedaż niektórych działek uczestnicy będą się musieli starać dłużej niż przeciętnie, a przynajmniej istnieje tego wysokie prawdopodobieństwo, które sąd uwzględnił przy określaniu terminu spłaty. Na podstawie opinii biegłego sąd rejonowy ustalił, że hipotetyczne dochody, jakie można było uzyskać z gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład majątku wspólnego K. R.

(1)oraz U. R.

(1)wynoszą sumę 179.608 zł. Z zeznań uczestników wynika jednak, że faktyczne dochody są niskie i są przeznaczane na dalsze prowadzenie ww. gospodarstwa. Ich zeznania są o tyle wiarygodne, że z opinii wynika także, iż działki często stanowią łąki, pastwiska i nieużytki. Trudno w tym miejscu mówić więc o wysokich dochodach z gospodarstwa, przy czym niska klasa ww. gleb nie pozwala też na szczególnie efektywną gospodarkę. Niezależnie od powyższego, w ocenie sądu rejonowego, należało się w tej sytuacji powołać także na klauzule generalne, zasady współżycia społecznego wskazane w art. 5 k.c. Sąd rejonowy podkreślił, że wnioskodawczyni nigdy nie pracowała na tym gospodarstwie, nawet na nim nie mieszkała, nigdy nie przyczyniała się do jego rozwoju, utrzymania, po prostu – nie miała z nim nic wspólnego, co szczególnie akcentowała w toku całego postępowania żądając wyłącznie spłaty w pieniądzu wskazując, że nie jest w ogóle zainteresowana jakimkolwiek podziałem w naturze. Aktualnie zaś chce otrzymać część potencjalnych pożytków, które zostały dodatkowo policzone przez biegłego sądowego wyłącznie hipotetycznie. W związku z tym żądanie wnioskodawczyni I. B. w zakresie rozliczenia tego dochodu było, zdaniem sądu rejonowego, zbyt daleko idące, a tym samym – bezzasadne. Znalazło to swoje odzwierciedlenie w oddaleniu ww. żądania wnioskodawczyni w pkt. VIII postanowienia. Sąd rejonowy dodał następnie, że w orzeczeniu brak jest rozstrzygnięcia (pozytywnego, negatywnego) o długach spadkowych pozostałych po spadkodawcy, ponieważ nie zgłoszono w ogóle wyraźnie żądania rozliczeń w tym zakresie – nie było więc przedmiotu postępowania w tym zakresie. Podnoszone były jedynie okoliczności dotyczące tychże, lecz żaden z uczestników nie sformułował żądania ich rozliczenia, zasądzenia określonych kwot z tego tytułu. Orzekając o nieuiszczonych kosztach postępowania sąd rejonowy uznał, że zachodzą podstawy, na gruncie art. 102 k.p.c., do nieobciążania uczestników postępowania – dotychczas jeszcze niezwolnionych od kosztów sądowych (co dot. jedynie wnioskodawczyni i uczestnika S. R.

(1)) nieuiszczonymi kosztami sądowymi. Zastosowanie art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (zob. post. SN z 14.01.1974 r., sygn. II CZ 223/73). Sąd rejonowy uznał, że relatywnie nieduży udział ww. uczestników w majątku spadkowym, obciążenie uczestnika relatywnie dla niego wysoką spłatą na rzecz wnioskodawczyni, jak również to, że ta ostatnia miałaby otrzymać spłatę ze znacznym odroczeniem, jak i z uwagi na fakt, iż zostały zrównoważone interesy uczestników postępowania, zostały spełnione przesłanki nieobciążania ich nieuiszczonymi kosztami postępowania. O kosztach postępowania sąd rejonowy orzekł na podstawie art. 520 k.p.c. nie znajdując podstaw do przełamania ogólnej reguły w tym zakresie panującej w postępowaniu nieprocesowym. Apelację od postanowienia sądu rejonowego złożyła wnioskodawczyni i zaskarżając postanowienie w zakresie punktów III, VI w części określającej termin spłaty, VII w części określającej termin spłaty oraz w pkt VIII wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez: a) ustalenie w punkcie III, że w okresie od 18 marca 2013 r. do dnia 15 marca 2018 r. dochód, jaki można było uzyskać przy prawidłowej gospodarce z prowadzenia gospodarstwa rolnego opisanego w piet I sentencji postanowienia, wynosi kwotę 179 608 zł; b) ustalenie na podstawie opinii biegłego wysokości dochodu, jaki można było uzyskać przy prawidłowej gospodarce z prowadzenia gospodarstwa rolnego opisanego w pkt I sentencji postanowienia od dnia 16 marca 2018 r. do dnia wydania orzeczenia przez Sąd I Instancji i do dnia wydania orzeczenia przez Sąd; c) zasądzenie od uczestniczki postępowania U. R.

(1)na rzecz wnioskodawczym kwoty 13 470 zł tytułem rozliczenia ustalonego dochodu jaki / można było uzyskać przy prawidłowej gospodarce z prowadzenia gospodarstwa / rolnego opisanego w pkt I sentencji postanowienia od dnia 18 marca 2013 r. do dnia 15 marca 2018 r. w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie w zapłacie; d) zasądzenie od uczestniczki postępowania U. R.

(1)na rzecz wnioskodawczyni 3/ 40 kwoty ustalonego dochodu, jaki można było uzyskać przy prawidłowej gospodarce z prowadzenia gospodarstwa rolnego opisanego w pkt I sentencji postanowienia od dnia 16 marca 2018 r. do dnia wydania orzeczenia przez Sąd II Instancji tytułem rozliczenia tego dochodu w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia, się orzeczenia wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie nie w zapłacie; e) zasądzenie od uczestniczki postępowania U. R.

(1)na rzecz wnioskodawczyni opisanej w pkt VI postanowienia kwoty w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie w zapłacie; f) zasądzenie od uczestniczki postępowania U. R.

(1)na rzecz wnioskodawczyni opisanej w pkt VII postanowienia kwoty w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie w zapłacie; oraz zasądzenie od uczestniczki postępowania U. R.

(1)na rzecz wnioskodawczyni poniesionych przez nią kosztów postępowania za obie instancje, tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Orzeczeniu zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego a mianowicie art. 5 k.c. wobec jego błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania, co zostało wyrażone w ustaleniu, że nie należy uwzględnić roszczeń wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz jej udziału 3/40 w dochodach z gospodarstwa rolnego, z uwagi na to, że nigdy nie korzystała z tego gospodarstwa, a w toku procesu domagała się jedynie spłaty jej udziału w tym gospodarstwie, co w sposób nieprawidłowy ocenił Sąd jako roszczenie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego;
2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 207 k.c. wobec jego niezastosowania, co zostało wyrażone w oddaleniu roszczeń wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz, jako współwłaściciela, kwoty stanowiącej jej udział w dochodach z gospodarstwa rolnego;
3. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 212 § 3 k.c. wobec jego niewłaściwej wykładni i nieprawidłowego zastosowania wobec odroczenia terminu spłaty udziału wnioskodawczyni na dwa lata bez uwzględnienia interesów wierzyciela, przy jego jak największym pokrzywdzeniu i bez uwzględnienia okoliczności, że dłużnik od pięciu lat wie o roszczeniach wierzyciela i dysponuje majątkiem o wartości przeszło 850 000 zł, który przynosi dochód, a nadto ma możliwość zbycia części majątku, bądź uzyskania kredytu;
4. naruszenia prawa procesowego, a mianowicie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, wyrażającej się w tym, że: - Sąd błędnie ocenił, iż uczestniczka U. R.

(1)będzie potrzebowała dwóch lat na zgromadzenie kwoty rzędu 75 000 zł na spłatę wnioskodawczyni, pomimo tego że uczestniczka U. R.

(1)w wyniku działu spadku jest wyłącznym właścicielem gospodarstwa rolnego o wartości 853 506 zł, majątek taki daje zabezpieczenia na uzyskanie kredytu na spłatę wnioskodawczyni, a nadto wedle zeznań uczestnika S. R.

(1)istnieje możliwość sprzedaży działek, które pozwolą spłacić wnioskodawczynię; - Sąd pominął, iż postępowanie w sprawie toczy się od 2014 r., uczestnicy wiedzieli o roszczeniach wnioskodawczyni i ich wysokości, a przez ten czas z tytułu samych dopłat bezpośrednich do prowadzonego gospodarstwa uzyskali kwotę przewyższającą wysokość spłaty udziału wnioskodawczyni w gospodarstwie; - Sąd pominął, iż wnioskodawczyni jest nieślubnym dzieckiem spadkodawcy, nigdy nie miała możliwości korzystania z gospodarstwa rolnego, będącego majątkiem jej ojca - spadkodawcy, nie otrzymała od ojca żadnej znaczącej darowizny, sama nie posiada żadnego majątku i jest w trudnej sytuacji ekonomicznej; - Sąd bezpodstawnie ocenił, że dochód z gospodarstwa rolnego wyliczony przez biegłego jest tylko hipotetyczny; - Sąd bezpodstawnie uznał za wiarygodne gołosłowne zeznania uczestników, że gospodarstwo jest niedochodowe, nie mają zdolności kredytowej i nie maja środków na spłatę wnioskodawczyni. W odpowiedzi na apelację uczestnicy U. R.

(1)oraz S. R.

(1)wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Sąd okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Stosownie do dyspozycji art. 378 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Cytowany przepis, który z mocy art. 13 § 2 k.p.c. znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym, jasno stanowi, że sąd odwoławczy przy rozpoznawaniu danego środka zaskarżenia jest związany granicami apelacji zakreślonymi przez skarżącego, przy czym w polskiej procedurze cywilnej realizowana jest zasada pełnej apelacji ( vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2014 roku, sygn. II CZ 8/14). Przyjmuje się zatem, że rzeczą sądu odwoławczego jest nie tylko rozpoznanie podniesionych przez stronę w apelacji zarzutów, lecz szerzej rozpoznanie sprawy, jednak co należy podkreślić – wyłącznie w granicach zaskarżenia. Analiza zarzutów apelacyjnych prowadzi do wniosku, że przedmiotem zaskarżenia wnioskodawczyni uczyniła w zasadzie tylko dwie kwestie –rozliczenie pożytków z gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem postępowania oraz termin spłaty zasądzonych na jej rzecz należności. Przedmiotem niniejszego postępowania było żądanie dokonania podziału majątku wspólnego oraz działu spadku po zmarłym K. R.

(1), którego spadkobiercami są wnioskodawczyni oraz uczestnicy. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, rozstrzygając w tym przedmiocie sąd pierwszej instancji ustalił, co wchodziło w skład majątku wspólnego spadkodawcy i jego żony U. R.

(1)o wartości 853 506 złotych oraz że spadek stanowił udział do ½ w majątku wspólnym, zaś jego wartość opiewa na kwotę 426 753 złotych. Wywodząc środek zaskarżenia wnioskodawczyni ustalonego składu i wartości majątku spadkowego, jak również sposobu przeprowadzenia działu spadku nie zaskarżyła. Kwestie te pozostawały zatem poza zakresem analizy sądu okręgowego, który swe rozważania skoncentrował na tych aspektach zaskarżonego postanowienia, w stosunku do których skonkretyzowane zarzuty podniosła skarżąca. W odniesieniu do zarzutu apelacji dotyczącego kwestii rozliczenia w niniejszym postępowaniu pożytków uzyskanych z gospodarstwa rolnego, w którym udział stanowi składnik majątku spadkowego, sąd odwoławczy miał na uwadze, że stosownie do dyspozycji art. 207 k.c., pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Cytowany przepis statuuje obowiązek współwłaścicieli nieruchomość do ponoszenia wydatków oraz ciężarów związanych z rzeczą wspólną. Przez wydatki w myśl rozumieniu tego przepisu należy rozumieć nakłady poczynione na nieruchomość, które są konieczne, związane z normalną eksploatacją rzeczy, a także inne nakłady, w tym użyteczne, a nawet zbytkowne, jeżeli przy zachowaniu reguł zarządu rzeczą wspólną uzgodniono takie wydatki. Współwłaściciel, który poniósł wydatki na rzecz wspólną, może w związku z tym żądać od pozostałych współwłaścicieli ich zwrotu w częściach odpowiadających ich udziałom ( vide A. Kidyba (red.) „Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe”, wyd. II, LEX 2012; E. Gniewek „Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz”, Zakamycze 2001). Jednocześnie obowiązkiem współwłaściciela, który korzysta z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli z nieruchomości wspólnej, wynikającym z treści art. 207 k.c., jest rozliczenie się z uzyskanych pożytków i innych przychodów z rzeczy, które winny przypadać na rzecz każdego z właścicieli w stosunku do przysyłających im udziałów w prawie ( vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 roku, sygn. III CZP 9/06). Okoliczność, że współwłaściciel rzeczy nie posiada rzeczy wspólnej ani nie realizuje swego uprawnienia do współposiadania rzeczy lub posiadania wyodrębnionej części rzeczy, nie stanowi przeszkody do domagania się przezeń partycypowania w pożytkach i przychodach z rzeczy, jeżeli rzecz przynosi dochody. Za podstawę rozliczenia pożytków należy przyjąć pożytki rzeczywiste (realnie uzyskane), nie zaś potencjalne, możliwe do uzyskania ( vide postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2009 roku, sygn. II CSK 390/08 oraz z dnia 23 sierpnia 2012 roku, sygn. II CSK 5/12). Żądanie rozliczenia pożytków z rzeczy jest żądaniem charakterze procesowym, co oznacza, że do rozpatrzenia takiego żądania mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego o procesie. Takie żądanie winno zatem zostać zgłoszone i sformułowane zgodnie z tymi przepisami. Zatem domagający się zwrotu pożytków zobowiązany jest dokładnie określić swoje roszczenia z tego tytułu oraz podmiot, przeciwko któremu są one skierowane – zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. Dokładne sprecyzowanie żądania procesowego uzasadnione jest tym, że wyznacza ono granice rozstrzygnięcia sądu. Stosownie bowiem do treści art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. żądaniem takim sąd jest związany (uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., sygn. II CKN 395/97 i z dnia 2 października 2003 r., sygn. V CK 239/02). Analiza wniosków procesowych składanych przez skarżącą przed sądem rejonowym wskazuje, że inicjując sprawę o dokonanie działu spadku nie podnosiła roszczeń związanych z pożytkami pobranymi przez uczestników postępowania władających gospodarstwem, w którym udział wchodził do spadku. Dopiero w piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2015 roku wskazała, że domaga się zasądzenia na swoją rzecz kwoty stanowiącej równowartość jej udziału spadkowego w uzyskiwanych korzyściach oraz pożytkach z gospodarstwa rolnego, ale nie wskazała, od kogo konkretnie domaga się zapłaty oraz w jakiej wysokości. Po wezwaniu pełnomocnika wnioskodawczyni do sprecyzowania owego żądania w piśmie z dnia 23 grudnia 2015 roku wskazano, że wnosi ona o zasądzenie od uczestnika S. R.

(3)na swoją rzecz kwoty 16 915,50 złotych, mającej stanowić jej udział w przychodach i pożytkach uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, w którym udział stanowił majątek spadkowy. W piśmie z dnia 22 czerwca 2018 roku określiła swoje roszczenia skierowane wobec wskazanego wyżej uczestnika na kwotę 13 470,60 złotych za okres od dnia 18 marca 2013 roku do dnia 15 marca 2018 roku i zażądała zasądzenia z tego tytułu dalszej kwoty za okres od 16 marca 2018 roku do dnia orzekania w wysokości 3/40 ustalonej z tego tytułu kwoty, która jej zdaniem wynosiła 102,09 złotych dziennie, co na dzień 22 czerwca 2018 roku miało odpowiadać sumie 1 516,12 zł. Na rozprawie przed sądem rejonowym w dniu 10 stycznia 2019 roku wnioskodawczyni wskazała, że zwrotu udziału w korzyściach związanych z korzystaniem z gospodarstwa rolnego domaga się solidarnie od wszystkich uczestników tegoż postępowania. Mając na uwadze powyższe sąd okręgowy wskazuje, że jedyną osobą, od której wnioskodawczyni skutecznie procesowo zażądała zasądzenia określonej kwoty był uczestnik S. R.

(1). Wyłącznie w odniesieniu do tego uczestnika apelująca swoje żądanie zgłosiła w przewidziany przepisami sposób, czyli w formie pisma procesowego, wskazując z jakiego tytułu, jakiej kwoty i za jaki okres się domaga. Natomiast zmiana tego żądania na rozprawie przed sądem rejonowym okazała się nieskuteczna, gdyż wnioskodawczyni nie uczyniła tego w piśmie procesowym, czego dla skutecznej zmiany żądania wymaga art. 193 § 2 1 k.p.c. W efekcie uznać należało, że wnioskodawczyni domagała się zasądzenia na jej rzecz udziału w dochodach z gospodarstwa rolnego od jednego tylko uczestnika tegoż postępowania i to uczestnika, na rzecz którego sąd rejonowy nie przyznał żadnego składnika majątku spadkowego i nie zasądził na jego rzecz żadnej spłaty. Całość majątku spadkowego przypadła bowiem uczestniczce U. R.

(1), od której wnioskodawczyni w sposób prawnie skuteczny nie domagała się zapłaty. Co więcej ta uczestniczka nie korzystała z majątku spadkowego ponad wartość swego udziału, jako że współkorzystała z gospodarstwa z synem, a jej udział we wspólnym prawie wynosił łącznie 5/8. Oznacza to, że nie można było wobec niej w sposób uzasadniony kierować roszczeń związanych z rozliczeniem udziału wnioskodawczyni w pożytkach z majątku spadkowego, jako że udział U. R.

(1)w tych pożytkach przenosił połowę, a co najwyżej pobraniem połowy z nich można obciążyć tę uczestniczkę postępowania. Pomimo tego sąd rejonowy zasądził od niej z tego tytułu na rzecz wnioskodawczyni solidarnie z S. R.

(1)kwotę ujętą w punkcie VII zaskarżonego postanowienia. Tymczasem wskazany wyżej uczestnik korzystał z majątku spadkowego ponad wartość swojego udziału w nim, a zatem jako jedyny może być zobowiązany do zapłaty równowartości udziału wnioskodawczyni w uzyskanych pożytkach. Należy jednak mieć na względzie, że na jego rzecz nie przypadł żaden składnik majątku spadkowego i nie zasądzono na jego rzecz również żadnej spłaty. Jednocześnie to on jest osobą spłacającą długi spadkowe po zmarłym ojcu. Co prawda nie zgłosił on poniesionych na ten cel wydatków do rozliczenia w niniejszym postępowaniu, ale domaganie się przez wnioskodawczynię zapłaty od osoby, która spłaca długi spadkowe ciążące również na niej, należy uznać za godzące w zasady słuszności, co uzasadniało zastosowanie art. 5 k.c., jak to częściowo uczynił sąd rejonowy. Niezależnie od tego przy ustaleniu wysokości należności przypadającej na rzecz wnioskodawczyni z tytułu jej udziału w pożytkach należało mieć na uwadze dochód, jaki owo gospodarstwo rolne realnie przynosiło w okresie objętym żądaniem. Jasnym jest przy tym, że aby ustalić jaki dochód osiągnięto z nieruchomości należy poza wartością dotacji uwzględnić również koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego, wartość pracy uczestnika czy wydatków na inwestycje. Sąd rejonowy dochody te ustalił w oparciu o dowód z opinii biegłego sądowego i finalnie uwzględnił je w punktach III i IV postanowienia. Analiza metodologii wyliczeń biegłego sądowego prowadzi do wniosku, że w tym zakresie sąd meriti dokonał nieuzasadnionego rozdzielenia tychże dochodów, które ujął w punkcie III od dochodów z tytułu dopłat bezpośrednich (punkt IV postanowienia). Przyjęty przez biegłego sposób liczenia dochodów, który stał się podstawą dla ich ustalenia przez sąd rejonowy w punkcie III na kwotę 179 608 złotych, obejmował bowiem także dopłaty obszarowe w związku z posiadaniem gruntów rolnych. Innymi słowy kwota wskazana w punkcie III orzeczenia zawiera już w sobie 65 000 złotych z tytułu dopłat bezpośrednich, które sąd rejonowy ujął osobno w punkcie IV postanowienia. Tymczasem brak było podstaw do rozbijania tych należności na dwa osobne punkty, gdyż kwota wskazana w punkcie III zawierała już w sobie tę ujętą w kolejnym punkcie postanowienia. W efekcie dochody zostały tym samym powiększone w sposób nieuzasadniony o ustaloną przez sąd rejonowy w osobnym punkcie wartość dopłat bezpośrednich. Prawidłowo ustalone dochody, przy zastosowaniu metody obranej przez sąd rejonowy, powinny zamykać się wobec powyższego wyłącznie kwotą ujętą w punkcie III zaskarżonego postanowienia. W tej sytuacji sąd okręgowy stanął na stanowisku, że nie było podstaw do zmiany punktu III zaskarżonego postanowienia w sposób żądany przez wnioskodawczynię, bo nawet przyjmując za zasadny wskazany przez nią w piśmie z dnia 22 czerwca 2018 roku sposób obrachowania dochodów na datę orzekania przez sąd okręgowy (102,09 złote dziennie), uzyskana w efekcie tego kwota za okres od dnia 16 marca 2018 roku do dnia orzekania przez sąd odwoławczy (czyli 562 dni) opiewałaby na 57 374,58 złotych, byłaby więc niższa od kwoty 65 000 złotych, o jaką sąd rejonowy niezasadnie zawyżył dochody z gospodarstwa ujmując ją jako osobny dochód w punkcie IV postanowienia. Tym samym żądanie zmiany rozstrzygnięcia sądu rejonowego zarówno co do punktu III, jak i co do punktu VIII, w sposób postulowany w apelacji okazało się nieuzasadnione, co prowadziło do konieczności jego oddalenia. Na marginesie jedynie można dodać, że na etapie postępowania przed sądem rejonowym apelująca nie zgłosiła żadnych dowodów, które pozwoliłyby ustalić dochody z majątku spadkowego przypadające po dacie 15 marca 2018 roku. Poprzestała jedynie na zaproponowanym we wskazanym wyżej piśmie przygotowawczym z dnia 22 czerwca 2018 roku sposobie ich obliczenia. Natomiast wnioski dowodowe dotyczące tego roszczenia zgłoszone w tym względzie w apelacji są spóźnione w świetle art. 381 k.p.c. Sąd okręgowy stanął jednocześnie na stanowisku, że w sprawie brak było podstaw do zwiększenia wysokości należności zasądzonej na rzecz wnioskodawczyni z tytułu dochodów, jakie przyniosło gospodarstwo rolne. Kwota, której domagała się skarżąca – w wysokości 13 470 złotych, jest niewiele wyższa od zasądzonej z tego tytułu przez sąd rejonowy w punkcie VII postanowienia. Należy przy tym mieć na uwadze, że to roszczenie zostało skutecznie zgłoszone w postępowaniu wyłącznie wobec S. R.

(1), który jednakże nie otrzymał żadnego składnika majątkowego z majątku spadkowego, o czym była już mowa powyżej. Dodatkowo należy także uwzględnić okoliczność, że tenże uczestnik jako jedyny pracuje w gospodarstwie, którego dotyczą roszczenia wnioskodawczyni. Faktyczne dochody z gospodarstwa zostały zatem osiągnięte wyłącznie na skutek jego osobistych wysiłków. Jednocześnie roszczenia wnioskodawczyni opierają się na hipotetycznych wyliczeniach przyjętych w opinii biegłego na podstawie teoretycznego modelu przeciętnych dochodów z przeciętnego gospodarstwa, które winny zostać jednak zweryfikowane poprzez ich odniesienie do rzeczywistego stanu gospodarstwa rolnego. W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że stan ten jest kiepski, bowiem gospodarstwo oparte jest o grunty słabej klasy, zaś prowadzący je uczestnicy postępowania nie dysponują nowoczesnym sprzętem agrotechnicznym. Wszystko to powoduje, że nakłady pracy są niewspółmiernie do faktycznie osiąganych dochodów, których wysokość zapewne nie przystaje do modelowego ujęcia, na którym bazował sąd rejonowy. Jednocześnie sąd okręgowy miał na uwadze, że to uczestnik, wobec którego jako jedynego wnioskodawczyni skutecznie zgłosiła swoje roszczenia, spłaca długi spadkowe, w czym wnioskodawczyni nie partycypuje. W efekcie został on obciążony obowiązkiem zapłaty na jej rzecz kwoty 9 750 złotych z tytułu rozliczenia dochodów, które wygenerowane zostały w znacznej mierze dzięki jego osobistym wysiłkom, a jednocześnie ponosi ciężar spłaty długów spadkowych, w czym wnioskodawczyni nie partycypuje. Domaga się ona zatem udziału w uzyskiwanych dochodach, jednocześnie uchylając się do ponoszenia ciężarów związanych z długami obciążającymi nabyty spadek. Zasądzenie od niego na jej rzecz dalszej kwoty godziłoby zdaniem sądu okręgowego w zasady słuszności i prowadziło do jego pokrzywdzenia. Przemawiało to zatem jako dodatkowy argument za oddaleniem wywiedzionej przez wnioskodawczynię apelacji. Odnosząc się do zarzutów i wniosków apelacji dotyczących terminu spłaty sąd okręgowy miał na względzie, że stosownie do treści art. 212 § 3 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. sąd w postępowaniu działowym powinien oznaczyć termin płatności zasądzonych dopłat i spłat pieniężnych oraz wysokość i termin uiszczenia odsetek. Rozstrzygnięć tych powinien dokonać sąd z urzędu, niezależnie od wniosków zainteresowanych, choć powinien odebrać od nich i rozważyć opinie co do tej kwestii, mającej istotne znaczenie dla ich interesów procesowych. Na kanwie art. 212 § 3 k.c. ustawodawca przewidział zatem, że w sprawie w której następuje dział spadku i ustalone zostają dopłaty lub spłaty, sąd oznaczając termin i sposób ich uiszczenia, może rozłożyć płatność świadczenia na raty lub oznaczyć termin płatności dopłaty (spłaty), przy czym termin ten nie może łącznie przekraczać dziesięciu lat. Orzekając w tym przedmiocie sąd winien uwzględnić zarówno usprawiedliwione interesy zobowiązanego, jak i uprawnionego do tych świadczeń ( vide A. Kidyba (red.) „Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe”, wyd. II, LEX 2012). Sąd powinien zbadać oraz rozważyć sytuację uczestnika obciążonego spłatami i uprawnionego do spłat, zaś ciężar spłat rozłożyć tak, aby z jednej strony umożliwić zobowiązanemu realną ich spłatę, a z drugiej strony – uwzględnić interes uprawnionego w jak najszybszym terminie należnego mu świadczenia. Interesy obu stron muszą w takim przypadku zostać wyważone przez sąd, jako że żaden z nich nie ma prymatu przed drugim. Przepisom powyższym sąd rejonowy nie uchybił. Nie podzielając argumentacji przytoczonej przez skarżącą w apelacji stwierdzić trzeba, że ustalone przez sąd rejonowy terminy zapłaty zarówno zasądzonej od uczestniczki U. R.

(1)i uczestnika S. R.

(3)kwoty ujętej w punkcie VII postanowienia, jak i spłaty przewidzianej w punkcie VI, zostały określone prawidłowo i jako taka winny się ostać. Podejmując taką tezę wskazać po pierwsze należy, że postępowanie apelacyjne, jakkolwiek jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym, to jednakże zachowuje charakter postępowania rozpoznawczego. Oznacza to, że sąd odwoławczy ma pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia. Sąd ten nie może poprzestać jedynie na ustosunkowaniu się do zarzutów apelacyjnych. Merytoryczny bowiem charakter orzekania sądu II instancji polega na tym, że ma on obowiązek poczynić własne ustalenia i ocenić je samodzielnie z punktu widzenia prawa materialnego, a więc dokonać subsumcji. Z tego też względu sąd ten może, a jeżeli je dostrzeże – powinien, naprawić wszystkie stwierdzone w postępowaniu apelacyjnym naruszenia prawa materialnego popełnione przez sąd I instancji i to niezależnie od tego, czy zostały one podniesione w apelacji, jeśli tylko mieszczą się w granicach zaskarżenia ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 roku, sygn. III CKN 812/98). Sąd okręgowy będąc sądem merytorycznym musiał zatem na nowo rozpoznać sprawę dokonując jednakże kontroli orzeczenia sądu I instancji i ustalając stan faktyczny sprawy na datę zamknięcia rozprawy apelacyjnej (art. 316 k.p.c.). Wychodząc na przeciw zasadzie aktualności orzeczenia sądowego w postępowaniu apelacyjnym, sąd okręgowy zważył, że ustalając termin spłaty udziału wnioskodawczyni należało mieć na uwadze charakter majątku spadkowego – to czy znajdują się w nim aktywa, które pozwalają na szybką spłatę (np. gotówka), bądź ich charakter umożliwia łatwe spieniężenie dla pozyskania środków koniecznych na spłatę czy też upłynnienie majątku będzie wymagało dłuższego czasu ze względu na to, co miałoby podlegać sprzedaży. Przy takim ujęciu niewątpliwym jest, że uczestniczka postępowania U. R.

(1)musi dysponować określonym czasem, aby spłacić wnioskodawczynię. Znajduje się bowiem w takiej sytuacji finansowej, że nie dysponując własnym majątkiem umożliwiającym podźwignięcie ciężaru spłaty ani odpowiednimi dochodami, będzie musiała poszukiwać zewnętrznych źródeł finansowania. Celem urzeczywistnienia spłaty udziału wnioskodawczyni w majątku spadkowym uczestniczka postępowania stanie przed koniecznością wyboru pomiędzy sprzedażą części gruntów a zaciągnięciem kredytu lub pożyczki. Żadne z tych rozwiązań nie będzie ani łatwe ani szybkie. Ewentualne zbycie części gruntu wymaga znalezienia odpowiedniego kontrahenta, a to wymaga z kolei czasu i cierpliwości ze względu na obowiązujące obecnie regulacje dotyczące obrotu nieruchomościami rolnymi. Jeśli nie uda się znaleźć nabywcy uczestniczka będzie zmuszona poczynić stosowne działania i posiłkować się np. kapitałem pochodzącym z kredytowania, co w jej wieku oraz sytuacji majątkowej również nie będzie szczególnie proste. W tej sytuacji sąd okręgowy uznał, że termin określony przez sąd rejonowy zabezpiecza interesy obu stron postępowania. Daje bowiem realny czas na podjęcie działań koniecznych dla uzyskania środków niezbędnych dla dokonania spłaty, a jednocześnie nie jest on na tyle odległy, aby wnioskodawczyni była zmuszona do szczególnie długiego oczekiwania na należne jej pieniądze. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku uczestnika postępowania. On również nie ma możliwości zebrać koniecznych środków przy swoich dochodach. Nie uzyskał niczego na skutek działu spadku, zatem nie ma czego spieniężyć, co prowadzi do konieczności zaoszczędzenia albo pożyczenia zasądzonej na rzecz wnioskodawczyni kwoty. Tym samym terminy określone przez sąd rejonowy w zaskarżonym postanowieniu uwzględniają z jednej strony sytuację uczestników i nie naruszają też usprawiedliwionych interesów wnioskodawczyni, a tym samym o nie różnicują praw majątkowych stron tego postępowania w jakimkolwiek stopniu. Jednocześnie termin ten uległ faktycznemu wydłużeniu na skutek wywiedzenia przez wnioskodawczynię apelacji, która okazała się nieuzasadniona, czym nie sposób obciążać uczestników tego postępowania. Sąd okręgowy dostrzega przy tym, że dodatkowym zabezpieczeniem dla skarżącej jest to, że w razie zwłoki ze spłatą należności możliwość zaspokojenia otwiera apelującej droga postępowania egzekucyjnego. Tak argumentując sąd okręgowy apelację wnioskodawczyni oddalił, o czym na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzeczono w sentencji postanowienia. Małgorzata Grzesik Mariola Wojtkiewicz Ziemowit Parzychowski ZARZĄDZENIE (...) (...) (...) (...) (...)