k.c., o podstawach roszczenia, związanych z bezskutecznością egzekucji prowadzonych przeciwko spółce (...), świadczył bowiem wpis do jej rejestru, który został dokonany przez sąd rejestrowy na początku lutego 2008 r., ujawniona wówczas bowiem została okoliczność bezskuteczności wcześniejszej egzekucji z wniosku innego wierzyciela, która była więc znana także powodowej spółce. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez strony, Sąd Okręgowy ustalił, że od 7 czerwca 2002 r. pozwani pełnili funkcje członków zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., wskazał również, że wyrokiem z dnia 19 lipca 2006 r., wydanym w sprawie XVI 22/05, Sąd Okręgowy zasądził od tej spółki na rzecz powódki kwotę 94628,10 zł wraz z odsetkami oraz kwotę 96898,41 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy ustalił, że po zaopatrzeniu tego wyroku w klauzulę wykonalności, która została nadana w dniu 15 czerwca 2009 r., nie została skutecznie przeprowadzona egzekucja wskazanych należności na rzecz powódki, postanowieniem komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy z dnia 31 marca 2010 r. postępowanie wywołane wnioskiem powódki zostało prawomocnie umorzone w powodu bezskuteczności egzekucji. Ponadto Sąd Okręgowy ustalił, że już w dniu 1 lutego 2008 r., w rejestrze, który jest prowadzony dla spółki (...), została ujawniona okoliczność umorzenia z powodu bezskuteczności egzekucji przeciwko tej spółce w sprawie Km 68/07, prowadzonej przez komornika przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Północ z wniosku innego wierzyciela wskazanej spółki. Ustalone także zostało, że pisami z dnia 21 marca 2011 r., powódka bezskutecznie wzywała pozwanych do zapłaty należności głównej dochodzonej w tej sprawie. Oceniając znaczenie ustalonych okoliczności, Sąd Okręgowy w obszerny sposób przedstawił przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w stosunku do jej wierzycieli, jak też funkcję regulacji zawartej w art. 299 § 1 ksh, z wykorzystaniem orzecznictwa zostały w szczególności przedstawione sposoby wykazania przez wierzycieli przesłanki bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko niewypłacalnej spółce tego rodzaju, omówione ponadto zostały okoliczności wyłączające odpowiedzialność członków zarządu, przewidziane § 2 tego przepisu, oraz sposób wykazania tych przesłanek przez pozwanych. Przenosząc ogólne rozważania na okoliczności tej sprawy, Sąd Okręgowy uznał, że pozwani nie wykazali żadnej z tych przesłanek egzoneracyjnych, nie dopatrzył się jednak podstaw do uwzględnienia żądania pozwu, uwzględnił bowiem zarzut przedawnienia roszczenia, na który się w tej sprawie powoływali obaj pozwani, przyjął bowiem, że bieg trzyletniego terminu przedawnienia z art. 442 (
) k.c., który ma zastosowanie także do roszczeń z art. 299 § 1 ksh, nie rozpoczął się w dacie doręczenia powódce postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce (...) z dnia 31 marca 2010 r., lecz w dacie ujawnienia w jej rejestrze informacji o bezskuteczności egzekucji, która była prowadzona przez innego wierzyciela tej spółki i została z tej przyczyny umorzona. Odwołując się do art. 16 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, Sąd Okręgowy wskazał, że powódka nie mogła zasłaniać się nieznajomością ujawnienia wskazanej okoliczności w rejestrze spółki (...), od dnia 1 lutego 2008 r. mogła się więc dowiedzieć o tym zdarzeniu, które ujawniało wystąpienie szkody związanej z niemożliwością zaspokojenia swoich roszczeń z majątku spółki oraz o zaistnieniu podstaw do wystąpienia z powództwem przewidzianym art. 299 ksh przeciwko członkom jej zarządu. W sytuacji, gdy pozew został wniesiony w rozpoznawanej sprawie po upływie trzyletniego terminu, liczonego od podanej daty, Sąd Okręgowy uznał, że zarzut przedawnienia zgłoszonego w nim roszczenia był uzasadniony, dawał też podstawę do oddalenia powództwa w całości, nie zostało bowiem wykazane przez powódkę, by zachodziły przesłanki do zastosowania w tej sprawie terminu przedawnienia wskazanego w § 2 art. 442 (
) k.c. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na postawie art. 98 k.p.c. oraz § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła powódka. Zaskarżające ten wyrok w całości, powódka zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 442 § 1 k.c. w zw. z art. 299 § 1 ksh przez nieuzasadnione przyjęcie, że termin przedawnienia roszczenia dochodzonego w tej sprawie rozpoczął bieg w dniu 1 lutego 2008 r., jak również pominięcie zmian w sytuacji majątkowej spółki, w stosunku do której bezskuteczność egzekucji z jej majątku została wykazana, ze skutkiem dla skarżącej, dopiero postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które zostało wszczęte na wniosek powódki. Następny zarzut apelacji dotyczył naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 442 § 2 k.c. w zw. z art. 586 ksh przez zaniechanie zastosowania dłuższego terminu przedawnienia przy ocenie zasadności zarzutu podniesionego przez pozwanych, którym można było przypisać odpowiedzialność za przestępstwo zaniechania zgłoszenia w czasie właściwym wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (...), uwzględnienie którego powodowało, że moment dowiedzenia się przez powódkę o szkodzie, jak też o osobie odpowiedzialnej za jej naprawnienie, nie miał znaczenia przy ocenie zasadności zarzutu przedawnienia. Apelacja została ponadto oparta na zarzucie naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 504 § 1 w zw. z art. 502 § 1 i art. 167 k.p.c. przez błędne uznanie, że sprzeciw R. C. został wniesiony w terminie, pominięcie, że pozwany nie występował o jego przywrócenie, jak też że spóźniony sprzeciw wskazanego pozwanego zasługiwał na odrzucenie. W dalszej kolejności skarżąca zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez przeprowadzenie wadliwej oceny dowodów dotyczących sytuacji finansowej spółki (...), w tym pominięcie okoliczności posiadania przez spółkę wierzytelności wobec spółki (...), z której powódka mogła zaspokoić swoje roszczenia, jak też wybiórcze wykorzystanie dokumentacji zawartej w aktach umorzonego postępowania egzekucyjnego, przy wszczęciu którego powódka nie wnioskowała o przeprowadzenie egzekucji ze wskazanej wierzytelności. Ostatni zarzut apelacji dotyczył naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 328 § 2 k.p.c. przez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dowodów, które Sąd Okręgowy wykorzystał przy ustaleniu, że powódka nie mogła uzyskać z majątku spółki (...) zaspokojenia swoich roszczeń, jak też przyczyn uznania wiarygodności dowodów, na podstawie których zostało ustalone, że nie można było przeprowadzić skutecznej egzekucji z jej majątku. Na podstawie podanych zarzutów, skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości oraz obciążenie pozwanych kosztami procesu za obie instancje, ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz obciążenie pozwanych kosztami postępowania apelacyjnego. W odpowiedzi na apelację pozwani wnosili o jej oddalenie i obciążenie powódki poniesionymi kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego były prawidłowe, ich zakres był w pełni adekwatny do istotnych dla sprawy zarzutów oraz oceny ich zasadności, jak też do zakresu dowodów, które należało przeprowadzić, by można było rozstrzygnąć o zasadności żądania pozwu, zwłaszcza że prawidłowe uwzględnienie zarzutu przedawnienia dawało podstawę do dokonania węższych ustaleń w zakresie sytuacji finansowej spółki (...) w stosunku do oczekiwań pozwanych, przez powódkę nie został natomiast zgłoszony taki materiał dowodowy, który pozwoliłby na ustalenie momentu, w którym po stronie pozwanych pojawił się obowiązek wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości wskazanej spółki, nie było więc podstaw do przyjęcia, że pozwani podnoszą odpowiedzialność przewidzianą art. 586 ksh w sposób, który by uzasadnia zastosowanie w tej sprawie terminu przedawnienia roszczenia z § 2 art. 442
k.c., odnosi się również do zbliżonych konstrukcyjnie roszczeń wierzycieli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w stosunku do członków jej zarządu. Prawidłowo Sąd Okręgowy przyjął ponadto, że początek biegu terminu przedawnienia tego roszczenia należy łączyć o uzyskaniem przez stronę powodową informacji o bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Nie może również budzić wątpliwości, że przesłanka bezskuteczności tej egzekucji, a tym samym okoliczność uzyskania stosownej wiedzy przez jej wierzyciela, może zostać wykazana wszelkimi środkami dowodowymi, nie jest natomiast niezbędne do wykazania tych faktów wszczynanie przez kolejnego wierzyciela niewypłacalnej spółki własnego postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy prowadzone wcześniej postępowania egzekucyjne zostały umorzone z podanej przyczyny. Za wskazanym stanowiskiem wypowiedział się w szczególności Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 czerwca 2003 r., I CKN 416/01, na potrzeby tej sprawy Sąd Apelacyjny w pełni przychylił się do tego poglądu i uznał, że strona powodowa nie musiałaby występować z własnym wnioskiem egzekucyjnym w stosunku do spółki (...), by mogła na potrzeby tej sprawy prawidłowo wykazać bezskuteczności egzekucji z majątku tej spółki w sytuacji, gdy z wniosku innego wierzyciela taka okoliczność została ujawniona w dziale IV rejestru sądowego tej spółki. Nawet bez uprzedniego wszczęcia, a następnie umorzenia z podanej przyczyny postępowania egzekucyjnego, które na wniosek powódki prowadził komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy w sprawie Km 5431/09, skarżąca mogła więc wykazać podstawową przesłankę roszczenia opartego na art. 299 § 1 ksh już po ujawnieniu w rejestrze dłużnika wskazanej okoliczności, czyli już na początku lutego 2008 r., od początku drugiej połowy 2006 r. dysponowała bowiem tytułem egzekucyjnym przeciwko tej spółce. Jak każdy inny uczestnik obrotu, nie mogła zasłaniać się nieznajomością danych, które od początku lutego 2008 r. były ujawnione w rejestrze dłużnika. Nie miało więc znaczenia, czy powodowej spółce faktycznie znane były zapisy, które w podanym okresie zostały wprowadzone do rejestru dłużnika, domniemanie ich znajomości, ustanowione w art. 16 powołanej ustawy, samodzielnie uzasadniało bowiem konieczność przyjęcia, że wskazane okoliczności były powódce znane, zwłaszcza że nie podzielając stanowiska zaprezentowanego przez pozwanych, powódka nie podejmowała nawet wysiłku dowodowego w kierunku wykazania, że z uzasadnionych przyczyn nie była skarżącej znana okoliczność ujawnienia w rejestrze bezskuteczności egzekucji, która był prowadzona na wniosek innego wierzyciela tego samego dłużnika i została z tej przyczyny umorzona. Dodać należy, że przeprowadzenie takiego dowodu byłoby bardzo trudne, zwłaszcza w wypadku podmiotu prowadzącego rozległą działalność gospodarczą, w zakresie staranności działania którego mieści się z pewnością możliwość zapoznania się z zapisami rejestru dłużnika, zaś niezaspokojona dobrowolnie wierzytelność została stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Strona powodowa nie mogłaby ponadto zasłaniać się nieznajomością regulacji pozwalającej na ujawnienie w rejestrze takich zdarzeń, jak umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności. Zasadnie więc Sąd Okręgowy przyjął, że trzyletni termin przedawnienia roszczenia dochodzonego w rozpoznawanej sprawie rozpoczął bieg na początku lutego 2008 r., prawidłowo tym samym wykluczył możliwość jego liczenia od daty doręczenia powódce postanowienia komornika sądowego z dnia 31 marca 2010 r., którym umorzone zostało postępowanie wywołane wnioskiem powódki o przeprowadzenie egzekucji należności zasądzonej od spółki (...) wyrokiem z dnia 19 lipca 2006 r., wydanym w sprawie XVIGC 22/05 Sądu Okręgowego w Warszawie. Przeciwnego stanowiska nie mogło uzasadniać odwołanie się przez stronę powodowa do zmiennego charakteru sytuacji majątkowej dłużnika, która mogła występować po ujawnieniu w rejestrze okoliczności umorzenia wcześniejszego postępowania egzekucyjnego z wniosku innego wierzyciela przeciwko spółce zarządzanej przez pozwanych. Nie podważając zasadności takiego twierdzenia, jest ono bowiem oczywiste, wskazać należy, że zmienność sytuacji finansowej dłużnika oraz jej potencjalny wpływ na możliwość przeprowadzenia skutecznej egzekucji z jego majątku na zaspokojenie wierzycieli, nie mogła w żaden sposób rzutować na ocenę zasadności apelacji, w szczególności nie wykazywała zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art.
k.c., nie miała bowiem wpływu na rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia roszczenia z art. 299 § 1 ksh, lecz na obronę pozwanych, która została oparta na dokładnie takim samym twierdzeniu, w pierwszej bowiem kolejności w sprzeciwach pozwanych zostało podniesione, że mimo umorzenia postępowania, którego wynik został ujawniony w rejestrze, następnie ponadto postępowania z wniosku powódki, do wykorzystania przez wierzycieli spółki (...) pozostawała jej wierzytelność w stosunku do spółki (...), pozwani podnosili w kadym razie, że z realizacji tej wierzytelności, skarżąca mogła zaspokoić całość swoich roszczeń w stosunku do dłużnika, nie wystąpiła jednak o zajęcie wskazanej wierzytelności, przyczyniła się więc do umorzenia postępowania w sprawie Km 5431/09 komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie. W podany sposób to pozwani usiłowali wykazać, że powódka mogła zaspokoić swoje roszczenia, mimo prawomocnego umorzenia pierwszego z tych postępowań z powodu bezskuteczności egzekucji, nie zdołali jednak wywiązać się ze spoczywającego z nich ciężaru dowodu, została natomiast dokumentami urzędowymi wykazana okoliczność bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko spółce (...), z której mogła skorzystać także powodowa spółka, gdyby tylko wniosła pozew w tej sprawie przed upływem terminu przedawnienia roszczenia opartego na art. 299 § 1 k.p.c. Jeżeli stan bezskuteczności egzekucji wystąpił i został wykazany dokumentem urzędowym, czyli odpisem z rejestru sądowego prowadzonego dla wskazanej spółki, termin przedawnienia roszczenia powódki w stosunku do członków zarządu tej spółki rozpoczął bieg i nie mógł zostać przerwany, nawet gdyby w późniejszym czasie poprawiła się sytuacja majątkowa tego dłużnika, która mogła mieć wpływ na zaspokojenie powódki z jego majątku, nie mogła natomiast podważyć albo przerwać biegu terminu przedawnienia roszczenia w stosunku do członków zarządu wskazanej spółki. Odmienny pogląd skarżącej był przejawem niewłaściwej wykładni art.
w zw. z art. 299 § 1 ksh, nie zasługiwał więc na uwzględnienie. Za pozbawiony podstaw Sąd Apelacyjny uznał także zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art.
w zw. z art. 586 ksh. W pierwszym z tych przepisów został przewidziany dużo dłuższy termin przedawnienia roszczenia o naprawnienie szkody, która została wyrządzona przestępstwem, w drugim z tych przepisów spenalizowane zostało zaniechanie złożenia we właściwym terminie przez osoby do tego zobowiązane wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu znajdującego się w sytuacji uzasadniającej jego złożenie, termin przedawnienia takiego roszczenia nie jest jednak tak długi, jak twierdziła skarżąca w zarzutach apelacji, przede wszystkim jednak zebrany w tej sprawie materiał dowody nie pozwalał na poczynienie ustaleń dotyczących popełnienia wskazanego występku przez pozwanych, w stosunku do których nie zostało wszczęte postępowanie karne, powódka nie złożyła natomiast ani przed Sądem Okręgowym, nawet w apelacji, jakiegokolwiek wyjaśnienia co do przyczyn zaniechania wystąpienia do organów ścigania o pociągniecie pozwanych do odpowiedzialności karnej przewidzianej powołanym przepisem, w rozpoznawanej sprawie nie wykazała ponadto jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej, która pozwalałaby na ustalenie, że w określonym czasie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyjęcie, że spółka (...) powinna zostać postawiona w stan upadłości. Przypisanie pozwanym w sprawie cywilnej, choćby na potrzeby ustalenia jednak z przesłanek określonych w art. 299 § 1 ksh, sprawstwa w zakresie popełnienia przestępstwa z art. 586 ksh stanowiłoby wkroczenie sądów cywilnych w kompetencje organów ścigania i sądów karnych, nie może więc zostać dopuszczone w sytuacji, w której nie było nawet podnoszone, aby zachodziły określone przyczyny wyłączające wdrożenie właściwego w tym zakresie postępowania karnego, wymagałoby także silnych dowodów, które potwierdzałyby wystąpienie okoliczności stanowiących podane w tym przepisie znamiona wskazanego w nim przestępstwa. Poczynienie ustaleń w podanym zakresie wymagałoby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów, ewentualnie biegłego rewidenta, któremu należałoby zlecić poczynienie konkretnych i dokładnych ustaleń w zakresie dotyczącym sytuacji finansowej spółki (...) oraz okresu pojawienia się podstaw do ogłoszenia jej upadłości. Zainteresowana przeprowadzeniem takiego dowodu była powodowa spółka, jednakże nie przejawiła w tej sprawie wymaganej inicjatywy dowodowej ani przed Sądem Okręgowym, ani też w apelacji, która także w omawianym zakresie nie zasługiwała na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem, aby dochodzone w tej sprawie roszczenie przedawniało się z upływem dłuższego terminu uregulowanego w art.
Nie było więc podstaw do przyjęcia, że oddalając powództwo z powodu skutecznego podniesienia przez pozwanych zarzutu przedawnienia, Sąd Okręgowy naruszył wskazany przepis. Apelacja powódki nie zasługiwała tym samym na uwzględnienie. Oddalenie apelacji w całości uzasadniało obciążenie powódki kosztami postępowania apelacyjnego, które pozwani ponieśli w tej sprawie, stosownie do art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz przy zastosowaniu § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Została uwzględniona stawka minimalna należna za udział zawodowego pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym i wartość przedmiotu zaskarżenia podana w apelacji, pozwani korzystali bowiem z pomocy jednego pełnomocnika, stopień skomplikowania sprawy nie był zaś wysoki, nakład pracy wspólnego pełnomocnika nie uzasadnił więc przyznania pozwanym zwielokrotnionej stawki z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego, z usług którego pozwani korzystali przed Sądem Apelacyjnym. Wynagrodzenie za udział zawodowego pełnomocnika zostało podzielone w częściach równych po 1350 zł na rzecz każdego z pozwanych, art. 105 k.p.c. nie zastanowi bowiem podstawy solidarnego zasądzenia kosztów procesu na rzecz strony pozwanej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów i art. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.