zasadą jest, że Sąd Odwoławczy rozpoznaje sprawę w składzie jednego sędziego. Rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów może nastąpić wyłącznie w przypadku trzech kategorii spraw, enumeratywnie wymienionych w art.
oraz w przypadku wskazanym w art.
ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. Nie budzi wątpliwości, że niniejsza sprawa nie zaliczała się do żadnej z kategorii wskazanych w art.
pkt 1-3 k.p.c.; nie była też ona szczególnie zawiła pod względem faktycznym czy prawnym, ani nie miała charakteru, który należałoby uznać za precedensowy. Istota sprawy sprowadzała się do interpretacji pojęcia „podmiotu polskiego”, którym posługuje się przepis art. 107 u.u.o. i w ocenie Sądu Okręgowego - na gruncie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy - interpretacja ta nie nastręczała szczególnych trudności. Z tego względu Sąd Okręgowy nie stwierdził także konieczności wystąpienia z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 390 § 1 k.p.c. - kwestia interpretacyjna, będąca podstawą apelacji, nie stanowiła bowiem zagadnienia prawnego, które budziłoby poważne wątpliwości. W konsekwencji wniosek powoda o skierowanie pytania prawnego do Sądu Najwyższego został oddalony postanowieniem, wydanym przez Sąd Okręgowy na rozprawie w dniu 6 lutego 2025r. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania apelacji wskazać należy, że stosownie do treści art. 98 ust. 1 pkt 3a u.u.o., do zadań Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego należy zaspokajanie roszczeń m.in. z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, za powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej szkody na osobie, w mieniu, w mieniu i na osobie, gdy posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Odstępstwo od wyżej przedstawionej zasady przewiduje art. 107 u.u.o., który stanowi, że wypłaty z Funduszu, o których mowa w art. 98 ust. 1, 1a i ust. 2 pkt 1, na rzecz poszkodowanych niebędących podmiotami polskimi i podmiotami państw, których biura narodowe są sygnatariuszami Porozumienia Wielostronnego, są dokonywane na zasadzie wzajemności. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że określenie „podmiot polski”, użyte w wyżej powołanym przepisie, jest określeniem zbiorczym, które w odniesieniu do osób fizycznych dotyczy osób, posiadających obywatelstwo RP, a w odniesieniu do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej - siedzibę na terytorium RP. Wobec powyższego, w ocenie Sądu Okręgowego, za uznaniem poszkodowanego - cudzoziemca, obywatela Ukrainy - za „podmiot polski”, o którym mowa w art. 107 u.u.o. nie przemawiałoby nawet przyjęcie, że jego pobyt w Polsce miałby charakter stały, za czym jednak - wbrew twierdzeniom apelacji - przedstawione w niej okoliczności faktyczne nie przemawiały. Jak wskazano wyżej, poszkodowany w niniejszej sprawie M. B. jest obywatelem Ukrainy, a nadto przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyłącznie na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy (powód nie wykazał, aby pobyt poszkodowanego miał formalnie charakter inny, niż pobyt czasowy). Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu Okręgowego nie ma też podstaw, by poszkodowany mógł zostać uznany za „podmiot polski” wyłącznie z tego względu, że w okolicznościach faktycznych jego pobyt w Polsce mógłby być uznany za pobyt stały - z uwagi na fakt, że pobyt ten jest wieloletni, długotrwały, poszkodowany zawarł związek małżeński i posiada dziecko z obywatelką Rzeczypospolitej i z tego względu to w Polsce aktualnie koncentrują się jego najważniejsze sprawy życiowe. Zgodnie z art. 98 ust. 2 i ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemcowi udziela się (…), jeżeli spełnia on wymogi określone ze względu na deklarowany cel pobytu, a okoliczności, które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadniają jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Zezwolenia na pobyt czasowy udziela się na okres niezbędny do realizacji celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie dłuższy jednak niż 3 lata. Na gruncie przytoczonego przepisu przede wszystkim zauważenia wymaga, że zezwolenia na pobyt czasowy udziela się cudzoziemcowi. Osobą dysponującą przedmiotowym zezwoleniem może być zatem wyłącznie osoba spoza granic Rzeczypospolitej - co już niejako z samej definicji wyłącza możliwość uznania takiej osoby (jednocześnie) za „podmiot polski”. Zauważyć też należy, że ilekroć upłynie termin zezwolenia, nie ma możliwości jego automatycznego przedłużenia, ale każdorazowo cudzoziemiec musi ubiegać się o wydanie kolejnego zezwolenia, na kolejny okres - zawsze zatem istnieje ryzyko uzyskania decyzji odmownej. Zezwolenie na pobyt czasowy może również zostać w każdym czasie cofnięte w razie zaistnienia przewidzianych w ustawie przypadków (art. 101 ustawy). W świetle powyższego uznać należy, że nawet długotrwały, wieloletni pobyt cudzoziemca w Polsce (choćby i z zamiarem pobytu stałego) nie może być uznany za pobyt stały, jeśli jego podstawę stanowią jedynie (kolejno uzyskiwane) zezwolenia na pobyt czasowy. W takim przypadku, o uznaniu pobytu za pobyt stały nie decydują zatem wyłącznie okoliczności faktyczne (takie jak stałość zamieszkiwania rozumiana jako jego trwałość czy długotrwałość, istnienie więzów ekonomicznych i rodzinnych, koncentracja spraw życiowych w Polsce), ale w pierwszej kolejności względy formalne (brak zezwolenia na pobyt stały; posiadanie wyłącznie zezwolenia na pobyt czasowy, które może zostać cofnięte lub nie zostać powtórnie przyznane po upływie terminu, na jaki zostało udzielone). Jeszcze raz w tym miejscu podkreślenia wymaga, że pomimo wieloletniego zamieszkiwania w Polsce i skoncentrowania tutaj własnych spraw życiowych, poszkodowany M. B. nie posiada obywatelstwa polskiego (jest obywatelem Ukrainy), a jego formalny pobyt w Polsce ma charakter wyłącznie czasowy. W przedstawionym kontekście nie budzi wątpliwości, że cudzoziemiec, nieposiadający obywatelstwa polskiego i przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyłącznie na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, nie może być uznany na „podmiot polski”, o którym mowa w art. 107 u.u.o. Interpretacji art. 107 u.u.o. nie zmienia okoliczność, iż ustawodawca nie posłużył się pojęciem” obywatel polski”. Wynika to bowiem z użycia zbiorczego pojęcia” podmiot” jako określenia obejmującego zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej - siedzibę na terytorium RP. Wobec powyższego należało podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do uznania odpowiedzialności odszkodowawczej - a tym samym legitymacji biernej po stronie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Poszkodowany nie jest podmiotem polskim, a Ukraina nie jest sygnatariuszem Porozumienia Wielostronnego - co oznacza, że (...) mógłby wypłacić odszkodowanie jedynie w przypadku, gdyby kraj obywatelstwa poszkodowanego posiadał zawarte z Polską porozumienie o wzajemnym uznawaniu roszczeń. Pomiędzy Ukrainą a Polską przedmiotowe porozumienie nie zostało zawarte. Wobec powyższego, apelacja powoda jako bezzasadna, podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w pkt I., na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego zasądzonych w pkt II., orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Wskazane koszty obejmują wynagrodzenia pełnomocnika procesowego reprezentującego stronę pozwaną, ustalonego na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804), w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia apelacji. O odsetkach należnych od zasądzonej kwoty kosztów postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. Sędzia SO B. S.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.