Sygn. akt VIII Ua 75/24 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 listopada 2024 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt X U 595/23 z odwołania A. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. z dnia 5 września 2023 roku znak (...) - (...) zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał A. K. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego począwszy od dnia 29 sierpnia 2023 roku na okres 8 (ośmiu) miesięcy. Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne: Wnioskodawca A. K. zatrudniony był w spornym okresie u płatnika składek P.P.H. (...) na stanowisku blacharz/ślusarz. A. K. z wykształcenia jest operatorem obrabiarek skrawających. W związku z dolegliwościami będącymi pozostałościami po przebytej polineuropatii toksycznej w postaci ograniczenia ruchomości kończyn dolnych i górnych wnioskodawca był pod opieką poradni neurologicznej. Wnioskodawca od stycznia 1996 roku zatrudniony był w zakładzie kaletniczym w narażeniu na opary rozpuszczalników organicznych, w skład których wchodził n-heksan. W dniu 24 kwietnia 1997 roku powód został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z podejrzeniem polineuropatii w wyniku narażenia na rozpuszczalniki organiczne użyte do produkcji i rozpuszczania kleju kauczukowego. W dniu 7 maja 1997 roku u powoda rozpoznano przewlekłe zatrucie rozpuszczalnikami organicznymi pod postacią polineuropatii toksycznej. Następnie 28 maja 1997 roku orzeczono chorobę zawodową w postaci przewlekłego zatrucia rozpuszczalnikami organicznymi pod postacią polineuropatii toksycznej. Badanie kontrolne powoda w Przychodni (...) w dniu 4 listopada 1997 roku wykazało czterokończynowy wiotki niedowład z przewagą zajęcia kończyn dolnych. Kontrolne badanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego wykazało wówczas cechy zaawansowanej dystalnej aksonopatii ruchowo-czuciowej. Wnioskodawca był wielokrotnie hospitalizowany i leczony w warunkach sanatoryjnych. Analiza historii choroby z poradni neurologicznej od 25 kwietnia 1997 roku do 11 maja 2011 roku wskazuje, że poza osłabieniem siły mięśniowej kończyn, trudnością w chodzeniu wnioskodawca uskarżał się na zaburzenia czucia w stopach, bóle i drętwienie kończyn dolnych, bolesne kurcze mięśni, nietrzymanie moczu, osłabienie pamięci, zaburzenia pamięci świeżej, nadpobudliwość nerwową, zaburzenia koncentracji, niepokój, drżenie rąk, bóle głowy, podwyższone ciśnienie tętnicze, zawroty głowy oraz mroczki przy zmianie pozycji ciała. Od 1997 roku do 2015 roku wnioskodawca pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej dolegliwościami związanymi z polineuropatią. W dniu 24 maja 2012 roku w (...) Centrum Medyczne (...) rozpoznano u wnioskodawcy entezopatie w okolicy przyczepu ścięgna A. do guza piętowego oraz rozcięgna podeszwowego stopy, a ponadto narośl kostną w postaci ostrogi lewej stopy. W okresie od lipca 2022 roku do sierpnia 2023 roku wnioskodawca znajdował się pod opieką poradni proktologicznej z powodu dolegliwości bólowych odbytu. Rozpoznanie schorzenia zaklasyfikowano jako hemoroidy. Po leczeniu operacyjnym wprowadzono doraźne leczenie farmakologiczne. W badaniu z dnia 13 grudnia 2022 roku stwierdzono u wnioskodawcy, że występuje obrzęk szpiku kostnego głowy i dalszej części trzonu (...) kości śródstopia, ślad obrzęku kostnego w podstawie paliczka proksymalnego palca (...) – opisany obrzęk może wynikać zarówno ze zmian zwyrodnieniowych jak i obrazowych. Zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe w stawie (...) pod postacią zwężenia szpary stawowej brzeżnych zmian wytwórczych chandropatii IV stopnia, zmiany reaktywne w warstwie podchrzęstnej szpiku kostnego, zmiany zwyrodnieniowe w stawach trzeszczkowo-śródstopnych. Ponadto nieznanie zwiększoną ilość płynu w stawie (...). W podstawie (...) kości śródstopia znajduje się torbiel degneracyjna 6mm.W II przestrzeni międzyśródstopnej znajduje się niewielki obszar zwłóknień o wymiarach 3x5mm który może odpowiadać niewielkiemu nerwiakowi M.. R. podeszwowe w przyczepie piętowym pogrubiałe do 7mm, obrzęknięte, z cechami zaawansowanej entezopatii, częściowym uszkodzeniem części włókien w obrębie przyczepu – w części przyśrodkowej przyczepu na szer. 15mm i głębokości do 2mm. R. podeszwowe o falistym przebiegu, podejrzenie uszkodzenia części włókien z jego dystalnej części. Ponadto zdiagnozowano ostrogę piętową dolną. W okresie od 3 stycznia 2023 roku do 16 lutego 2023 roku wnioskodawca z uwagi na dolegliwości związane z polineuropatią w ramach prewencji rentowej ZUS podlegał rehabilitacji w zakresie poprawy ruchomości kończyn dolnych i górnych. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. przyznał wnioskodawcy prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 maja 2023 roku do 29 lipca 2023 roku w wysokości 90% wymiaru, a od 30 lipca 2023 roku do 28 sierpnia 2023 roku w wysokości 75% podstawy wymiaru. U wnioskodawcy rozpoznano wówczas zespół bólowy kręgosłupa i kończyn dolnych oraz polineuropatię toksyczną oraz ostrogę piętową lewą. Odwołujący posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym od dnia 1 czerwca 2023 roku, co predysponuje wnioskodawcę tylko do pracy w warunkach pracy chronionej lub wymagającej częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych W dniu 19 lipca 2023 roku wnioskodawca złożył wniosek o świadczenie rehabilitacyjne w związku z ogólnym stanem zdrowia. W orzeczeniu z dnia 22 sierpnia 2023 roku lekarz orzecznik ZUS ustalił, że wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy. U wnioskodawcy rozpoznano ostrogi piętowe dolne, otyłość oraz polineuropatię toksyczną. Dnia 23 sierpnia 2023 roku wnioskodawca w związku z ostrogą piętową połączoną z zapaleniem rozcięgna podeszwowego został skierowany na leczenie operacyjne, z uwagi na to, że wcześniej prowadzone leczenie farmakologiczne nie przyniosło dostatecznej poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy. Wnioskodawca znajdował się w tym czasie pod opieką poradni ortopedycznej. Zabieg operacyjny został zaplanowany na grudzień 2024 roku. W orzeczeniu z dnia 4 września 2023 roku komisja lekarska ZUS ponownie ustaliła, że wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy. U wnioskodawcy rozpoznano zapalenie przyczepów rozcięgien podeszwowych, polineuropatię toksyczną. Z punktu widzenia lekarza neurologa u wnioskodawcy rozpoznaje się zespół bólowy kręgosłupa odcinka LS w przebiegu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa bez objawów korzeniowych i ubytkowych, polineuropatię toksyczną w wywiadzie. Po wykorzystaniu 182 dni zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego od 1 maja 2023 roku do 28 sierpnia 2023 roku, od dnia 29 sierpnia 2023 roku wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy. Wnioskodawca miał rozpoznaną w 1997 roku polineuropatię spowodowaną zatruciem klejami. Z tego powodu przebywał na rencie chorobowej od 1997 roku do 2015 roku. W 2016 roku przeszedł rekonstrukcję ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia prawego. Aktualnie skarży się na bóle kręgosłupa LS i kończy dolnych, drętwienie rąk, bóle stóp, drętwienie pięty lewej. Był rehabilitowany z nieznaczną poprawą. Leczony lekiem G. 100 mg 3x1 tab. U wnioskodawcy występują główne dolegliwości dotyczące układu ruchu, badany oczekuje na operację ostrogi piętowej lewej (grudzień 2024 roku). W badaniu neurologicznym nie wystąpiły objawy uszkodzenia układu nerwowego, które powodowałyby dalszą niezdolność do wykonywania pracy zarobowej po 28 sierpnia 2023 roku. Z ortopedycznego punktu widzenia u wnioskodawcy rozpoznaje się zmiany zwyrodnioniowo- dyskopatyczne kręgosłupa, ostrogę pięty lewej, polineuropatię toksyczną. Wnioskodawca po dniu 29 sierpnia 2023 roku był nadal niezdolny do pracy. U wnioskodawcy nie doszło do poprawy funkcji narządu ruchu umożliwiającej powrót do pracy. Leczenie zachowawcze nie przyniosło dostatecznej poprawy zdrowia wnioskodawcy, z uwagi na to został on zakwalifikowany do zabiegu. Ze względu na fakt, że czas oczekiwania na leczenie operacyjne przekracza 12 miesięcy, czyli maksymalny okres świadczenia rehabilitacyjnego, odpowiedzialności za ten fakt nie może ponosić sam wnioskodawca. Dlatego z medycznego punktu widzenia zasadne jest przedłużenie świadczenie rehabilitacyjnego do pełnych 12 miesięcy. Po tym okresie wnioskodawca będzie wymagać ponownej oceny stanu zdrowia przed stosowną komisją lekarską, ponieważ ze względu na wiek rokuje na możliwość przekwalifikowania do pracy na innym stanowisku w przypadku braku możliwości powrotu na ostatnio zajmowane stanowisko ze względu na stan zdrowia. W trakcie badania stwierdzono, że wnioskodawca porusza się samodzielnie z utykaniem na lewą kończynę dolną. W pozycji stojącej ma znacznie wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych. Ograniczenie ruchomości kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego wynosi 10 stopni w poszczególnych płaszczyznach ruchu. Ograniczenie ruchomości barków wynosi 20 stopni w poszczególnych płaszczyznach ruchu. Ponadto u wnioskodawcy występował brak u odwołującego rotacji wewnętrznej obu bioder, rotacja zewnętrzna w zakresie 10 stopni. Zgięcie kolan do 120 stopni, co umożliwia pełen wyprost. Ponadto występują bóle pięt przy ucisku, co predysponuje do stosowania wkładek do butów. U wnioskodawcy zastosowano wszystkie metody leczenia zachowawczego i one nie przyniosły rezultatów. Stan występujący u wnioskodawcy związany z dolegliwościami bólowymi stopy wiąże się z zaburzeniami chodu i może powodować zaburzenia ze strony innych stawów, zarówno kręgosłupa, jak i stawu biodrowego, co powoduje dalszą niezdolność do pracy wnioskodawcy po dniu 28 sierpnia 2023 roku. U wnioskodawcy występuje rokowanie, co do odzyskania zdolności do pracy. Sąd Rejonowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dowodów, w tym przede wszystkim opinii biegłych. Spór w niniejszym postępowaniu sprowadzał się do ustalenia, czy po wykorzystaniu przez wnioskodawcę świadczenia rehabilitacyjnego przyznanego na okres 4 miesięcy A. K. był nadal niezdolny do pracy i czy kwalifikował się do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego. Oceniając dowód z opinii biegłego lekarza z zakresu ortopedii, Sąd (...) instancji miał na uwadze, że została ona wydana po zapoznaniu się przez biegłego z całością akt sprawy, przedstawioną dokumentacją lekarską, a także po bezpośrednim badaniu wnioskodawcy. Opinia jest kompletna, wnikliwa, wyczerpująca, odpowiadająca tezie zakreślonej postanowieniami sądu, cechuje ją spójność i logiczność wywiedzionych wniosków. Opinia biegłego jest przy tym jednoznaczna w swojej wymowie i nie budzi żadnych wątpliwości, co do jej fachowości, dlatego też – w ocenie Sądu – opinię należało przyjąć za podstawę czynionych ustaleń faktycznych. Organ rentowy złożył zastrzeżenia do powyższej opinii biegłego ortopedy. Opinia biegłego została uzupełniona w toku postępowania. Biegły z zakresu ortopedii ustosunkował się do zarzutów i zastrzeżeń organu rentowego w sposób szczegółowy i wyczerpujący. Biegły wskazywał, iż ogólny stan zdrowia wnioskodawcy czyni go niezdolnym do pracy. Organ rentowy nie zgodził się z opinią uzupełniającą wnosząc o nieuwzględnienie stanowiska z opinii biegłego ortopedy oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycy pracy. Sąd doszedł do przekonania, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Na marginesie Sąd podniósł, iż biegły ma prawo do własnych wniosków w aspekcie oceny zdolności do pracy wnioskodawcy zaś fakt, że nie pokrywają się one z opinią Komisji Lekarskiej ZUS, nie świadczy o wadliwości opinii. Tak samo o wadliwości opinii nie świadczyłby fakt hipotetycznego podzielenia przez biegłego z zakresu medycyny pracy wniosków lekarza orzecznika ZUS. Biegły z zakresu ortopedii uzasadnił swoje opinie w sposób wnikliwy i w ocenie Sądu (...) instancji trudno odmówić mu prawa do wyrażenia własnego stanowiska w zakresie przedmiotowej sprawy. Biegły odniósł się także do przedstawionej dokumentacji medycznej wnioskodawcy i wbrew zarzutom organu rentowego dokonał oceny występującego u wnioskodawcy upośledzenia sprawności organizmu, co wykluczało możliwości kontynuowania zatrudnienia. Sąd Rejonowy na podstawie art. 235 2§ 1 pkt 5 k.p.c. pominął wniosek organu rentowego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny pracy i innego biegłego ortopedy, uznając przeprowadzenie dowodu z opinii kolejnych biegłych za zmierzające do zwłoki postępowania. Organ rentowy nie uzasadnił przy tym zasadności i celowości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny pracy. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny, Sąd Rejonowy uznał, iż wniesione odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Sąd (...) instancji wskazał, że stosownie do treści art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1732 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą zasiłkową" świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy (ust. 1). Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (ust. 2). O okolicznościach, o których mowa w ust. 1 i 2, orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). Od orzeczenia lekarza orzecznika ubezpieczonemu przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 4). Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co, do którego nie wniesiono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowi podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego (ust. 6). Sąd Rejonowy podkreślił też, że celem świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy kontynuowania leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności do pracy – a lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzi, że dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskaniem zdolności do pracy. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, świadczenie rehabilitacyjne jest świadczeniem „na dokończenie leczenia” (por. (...). Jędrasik-Jankowska, Ubezpieczenia społeczne, t. 3, Ubezpieczenia chorobowe..., s. 45). Jeśli stan zdrowia ubezpieczonego nie uzasadnia przyznania mu renty z tytułu niezdolności do pracy, ani nie nabył prawa do emerytury, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego – ubezpieczony w okresie od zakończenia pobierania zasiłku chorobowego do odzyskania zdolności do pracy pozostawałby bez środków do utrzymania. Stąd świadczenie rehabilitacyjne, jako rodzaj pieniężnego świadczenia ubezpieczeniowego, ma zapobiegać takim sytuacjom, umożliwiając udzielanie ubezpieczonym dalszej pomocy ubezpieczeniowej. (por. Z. Salwa, Prawo pracy…, s. 353) Sąd Rejonowy wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy przyznano świadczenie rehabilitacyjne w od 1 maja 2023 roku do 28 sierpnia 2023 roku. Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w oparciu o orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS niestwierdzającej u wnioskodawcy niezdolności do pracy, odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe pozwoliło jednoznacznie ustalić, iż wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia rehabilitacyjnego. Na okoliczność oceny stanu zdrowia wnioskodawcy, Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy: lekarza ortopedy i lekarza neurologa. Ostatecznie w oparciu o wnioski biegłego ortopedy, Sąd (...) instancji ustalił, iż stan zdrowia uprawniał wnioskodawcę do przyznania mu świadczenia rehabilitacyjnego z przyczyn ortopedycznych do okresu pełnych 12 miesięcy. Wnioskodawca po dniu 28 sierpnia 2023 roku był nadal niezdolny do pracy z powodu występującej u niego ostrogi piety lewej, uniemożlwiającej wnioskodawcy sprawne poruszanie i świadczenie pracy na zajmowanym stanowisku pracy. Występowało przy tym rokowanie do odzyskania zdolności do pracy. Przedłożona do analizy dokumentacja medyczna oraz wynik badania przedmiotowego przemawiały za tym, że w spornym okresie wnioskodawca nie odzyskał zdolności do pracy na stanowisku, na którym był wcześniej zatrudniony. W ocenie Sądu Rejonowego biegli w sposób zupełny i wystarczający odnieśli się w sporządzonych opiniach do wszystkich okoliczności zakreślonych przez Sąd w tezie dowodowej. W ocenie Sądu (...) instancji całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego przemawia za uznaniem opinii biegłego ortopedy (opinii podstawowej i uzupełniających), jako spójnych i wyprowadzających logiczne wnioski końcowe. Sąd Rejonowy nie dopatrzył się jakichkolwiek przyczyn, dla których opinie te miałyby utracić walor wiarygodnego dowodu w sprawie. Ponadto opinia biegłego zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału wtedy, gdy potrzebne są wiadomości specjalne. Podlega jak inne dowody ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., lecz odróżniają ją szczególne kryteria oceny, które stanowią zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Przedmiotem opinii nie jest więc przedstawienie faktów, lecz ich ocena na podstawie wiadomości specjalnych. Mając powyższe na uwadze Sąd (...) instancji, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję przyznał wnioskodawczyni prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 29 sierpnia 2023 roku na okres 8 miesięcy. Apelację od powyższego orzeczenia w całości wniósł organ rentowy. Zaskarżonemu wyrobowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.