Sygn. akt XVI C 1165/24 UZASADNIENIE wyroku z dnia 16 września 2024 roku. Pozwem z dnia 2 maja 2024 roku (data prezentaty Sądu) Rzecznik (...) działając na rzecz K. B. wniósł o zasądzenie od pozwanej Bank (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 19.000 zł wraz z odsetki ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że pozwaną łączy z K. B. umowa rachunku bankowego. W dniu 10 sierpnia 2021 roku K. B. zgłosiła drogą telefoniczną do pozwanej reklamację, w której poinformowała o dokonaniu nieautoryzowanej transakcji na kwotę 19.000 zł oraz przedterminowe zakończenie lokaty. Klientka wskazała, że transakcja została dokonana bez jej wiedzy, woli i zgody. Zdaniem powoda, do nieautoryzowanych transakcji doszło na skutek przestępstwa internetowego. Jako podstawę prawną wskazano art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych . (pozew k. 3-13) W odpowiedzi na pozew Bank (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano, że klientka zdecydowała się na przerzucenie negatywnych ekonomicznie konsekwencji swoich działań na Bank, który udaremnił realizacje kolejnych przelewów z rachunku klienta. Jednocześnie podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Banku wskazała, że przekazała podającemu się za brokera dane swojego dowodu osobistego. W ocenie pozwanego klient przy zachowaniu należytej ostrożności mógł w prosty sposób zorientować się, że jego działania narażają go na ryzyko. Skoro klientka potrafiła zainstalować na swoim urządzeniu aplikację jak również korzystała z bankowości internetowej nie sposób automatycznie uznać, że z uwagi na swój wiek nie zdawała sobie sprawy z konsekwencji podejmowanych działań. Klientka kilkukrotnie naruszyła reguły ostrożności m.in.: nie weryfikując danych biura maklerskiego przed podjęciem współpracy, nie zastosowała się do komunikatów dotyczących bezpieczeństwa korzystania z bankowości elektronicznej publikowanych na stronie internetowej, pobrała oprogramowanie do śledzenia, udostępniła skan dowodu osobistego, przekazała dane do logowania. (odpowiedz na pozew k. 58-66) Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Bank (...) spółkę akcyjną z siedzibą w W. łączy z K. B. umowa rachunku bankowego, karty debetowej oraz dostępu do usług przez kanały bankowości elektronicznej z dnia 4 sierpnia 2022 roku. W OWU (k.35) wskazano, że klient ma obowiązek korzystać z instrumentów płatniczych zgodnie z umową i regulaminem, należy niezwłocznie zgłosić do Banku utratę, przywłaszczenie, kradzież albo nieuprawnione użycie instrumentu płatniczego lub nieuprawniony dostęp do niego. Klient miała obowiązek zachować poufność danych identyfikujących , danych do autoryzacji oświadczenia oraz innych danych, które Bank zapewniała w celu uwierzytelnienia i nie przekazywać uch nieuprawnionym osobom. Ponadto należało nie podawać tych danych: podczas przychodzącej rozmowy telefonicznej nawet jeśli rozmówca przedstawia się jako prawnik Banku, na stronach internetowych lub w aplikacji, do których dostęp uzyskujesz przez link przesłany przez nieznaną osobę nawet gdy strona zawiera znaki graficzne banku lub inne powszechnie znane nazwy i symbole, aby otrzymać płatność przy transakcjach. Klient powinien zawsze dokładnie czytać wiadomości i komunikaty, które są przesyłane, jeśli nie ma pewności, że w pełni rozumie komunikat lub nie miał zamiaru składać dyspozycji wskazanej w komunikacie, powinien natychmiast przerwać korzystanie z instrumentu płatniczego i skontaktować się z Bankiem przez telefon. Nie należy udostępniać innym osobom kodów, które Bank przesyła na numer telefonu lub w aplikacji mobilnej, nie korzystać z instrumentu płatniczego jeżeli inna osoba może podejrzeć wpisywane dane. Wskazano również, że jeśli klient zainstaluje aplikację, która pozwala na zdalny dostęp do urządzenia, to naraża się na wykorzystanie poufnych danych przez osoby nieuprawnione w celu kradzieży pieniędzy. (fakty niesporne, a nadto umowa wraz z OWU i regulaminem k. 23v.-36, 73-129v.) K. B. kliknęła w reklamę na portalu F.. Reklama dotyczyła zakupu akcji spółki (...). K. B. na stronie udającej stronę (...) S.A. podała swoje dane osobowe i kontaktowe, jak również skan dowodu osobistego, a następnie w dniu 25 lipca 2022 roku skontaktował się nią mężczyzna, który podał się za brokera i namówił ją do dokonania dwóch przelewów w celu inwestowania na kwotę 1000 zł i 14.000 zł. Osoba te nakłoniła ją również jakiś czas później do zainstalowania na telefonie aplikacji (...) Q. (...) służącej do zdalnej obsługi urządzenia, co miało być niezbędnym krokiem do przeprowadzenia transakcji zakupu akcji. K. B. nie korzystała wcześniej z tego typu aplikacji i nie zdawała sobie sprawy jakie posiadają one funkcje. Po zainstalowaniu aplikacji osoby trzecie uzyskały dostęp do telefonu klientki, a także bankowości elektronicznej co pozwoliło im w dniu 10 sierpnia 2022 roku na zlikwidowanie lokaty oraz o godzinie 15:14 na dodanie w bankowości internetowej zaufanego odbiorcy oraz na zlecenie o godzinie 15:15 przelewu na kwotę 19.000 zł. Przelew nie wymagał dodatkowej autoryzacji, albowiem został zlecony do odbiorcy zaufanego. Przestępcy próbowali dokonać kolejnego przelewu z konta klientki, jednakże pracownik Banku skontaktował się telefonicznie z K. B. celem potwierdzenia transakcji. Wobec braku autoryzacji kolejnego przelewu przez klientkę został on zablokowany. Pracownik Banku poinformował K. B., że padła ofiara oszustwa. K. B. w momencie dokonywania ww. transakcji miała 81 lat. . W dniu 10 sierpnia 2022 roku K. B. podczas rozmowy z pracownikiem Banku zgłosiła reklamację, w której poinformowała o dokonaniu w dniu 10 sierpnia 2022 roku nieautoryzowanej transakcji na kwotę 19.000 zł oraz o zerwaniu lokaty na kwotę 45.000 zł bez jej wiedzy, woli i zgody. K. B. po uświadomieniu sobie, że padła ofiarą przestępstwa złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Policja prowadziła pod nadzorem Prokuratury dochodzenie w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa oszustwa. W dniu 27 września 2022 roku wydano postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie oprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 32.000 zł K. B. w okresie od 19 lipca 2022 roku do dnia 10 sierpnia 2022 roku poprzez podawanie się za brokera i wprowadzanie w błąd co do możliwości inwestowania, a następnie wykonanie nieautoryzowanych transakcji na koncie pokrzywdzonej. Prokuratura Rejonowa w Koszalinie prowadziła postępowanie przygotowawcze o sygn.. 4290-5.Ds. (...).2022 w sprawie o czyn z art. 286 § 1 k.k., popełnione na szkodę kilku pokrzywdzonych, w tym K. B.. Postępowanie zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy. (dowód: zestawienie transakcji k. 36v., postanowienie o umorzeniu k. 37-37v., postanowienie o połączeniu postępowań przygotowawczych k. 38-38v., wyciąg łączny k. 130-130v., informacje o dostępie do millenetu k. 142-143v., rozmowa telefoniczna na płycie CD k. 145, kserokopia akt sprawy 4290-5Ds. (...).2022 k. 155-823, zeznania K. B. k. 845v.-846) Pismem z dnia 31 sierpnia 2022 roku Bank poinformował K. B., że nie stwierdził podstaw do uznania zgłoszenia klientki za zasadne, albowiem transakcja była autoryzowana. (fakt niesporny, a nadto odpowiedz Banku k. 39-39v. i k. 138-138v.) Pismem z dnia 25 października 2022 roku K. B. złożyła wniosek o podjęcie interwencji z podmiotem rynku finansowego do Rzecznika (...) w związku z nieuwzględnieniem reklamacji. W dniu 12 lipca 2023 roku Rzecznik (...) zwrócił się do Banku o złożenie wyjaśnień. W odpowiedzi Bank wskazał, że nie zachodzą podstawy do zwrotu kwoty, albowiem transakcja była autoryzowana. (fakt niesporny, a nadto wniosek k. 40-41 i 134-135, pismo Rzecznika k. 41v.-43v. i 131-133, odpowiedz Banku k. 44-45 i k. 139-140) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a w ocenie Sądu nie było podstaw, by podawać w wątpliwość okoliczności faktyczne wynikające z ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dowody z tych dokumentów tworzą spójny, nie budzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to w pełni zasługujący na wiarę materiał dowodowy. Czyniąc ustalenia faktyczne, Sąd uwzględnił także zgodne twierdzenia stron w trybie art. 229 k.p.c. oraz twierdzenia strony, którym przeciwnik nie przeczył w trybie art. 230 k.p.c. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania K. B. w zakresie w jakim opisała zdarzenie polegające na uzyskaniu przez oszustów dostępu do jej bankowości elektronicznej. Za niewiarygodne Sąd uznał zeznania w części, w której K. B. wskazała, że nie udostępniła danych z dowodu osobistego, albowiem z nagrania rozmowy z prawnikiem Banku wynika, że przekazała skan dowodu osobistego. Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu informatyki, albowiem dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu. Po pierwsze spór koncentrował się na ustaleniu czy zainstalowanie aplikacji do śledzenia oraz podanie danych klienta ma charakter rażącego niedbalstwa. W tym zakresie oceny dokonuje Sąd, nie sposób zatem dokonywać ustaleń faktycznych na podstawie opinii biegłego. Ponadto okoliczności związane z zainstalowaniem aplikacji śledzącej nie były sporne między stronami. Z okoliczności sprawy nie wynikało, aby doszło do zainfekowania telefonu złośliwym oprogramowaniem, albowiem to powódka na skutek swojego działania udzieliła dostępu do swojego rachunku bankowego. Dlatego też kwestia oprogramowania antywirusowego czy też innych zabezpieczeń chroniących telefon przed dostępem osób trzecich nie odniosłaby oczekiwanego skutku. Ponadto postępowanie było rozpoznawane na podstawie przepisów o postępowaniu uproszczonym, a w związku z tym Sąd dokonał samodzielnej oceny okoliczności sprawy bez zasięgania wiadomości specjalnych. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Zgodnie z treścią art. 725 k.c. przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych. Wskazać należy, iż w sprawie zastosowanie znajdowała ustawa o usługach płatniczych z dnia 19 sierpnia 2011 r. Tym samym wskazać należy, że zgodnie z art. 40 ust 1 u.u.p. transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną, jeżeli płatnik wyraził zgodę na wykonanie transakcji płatniczej w sposób przewidziany w umowie między płatnikiem a jego dostawcą. W myśl art. 42 ust. 1 u.u.p. użytkownik uprawniony do korzystania z instrumentu płatniczego jest obowiązany: korzystać z instrumentu płatniczego zgodnie z umową ramową oraz zgłaszać niezwłocznie dostawcy lub podmiotowi wskazanemu przez dostawcę stwierdzenie utraty, kradzieży, przywłaszczenia albo nieuprawnionego użycia instrumentu płatniczego lub nieuprawnionego dostępu do tego instrumentu. W celu spełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, użytkownik, z chwilą otrzymania instrumentu płatniczego, podejmuje niezbędne środki służące zapobieżeniu naruszeniu indywidualnych zabezpieczeń tego instrumentu, w szczególności jest obowiązany do przechowywania instrumentu płatniczego z zachowaniem należytej staranności oraz nieudostępniania go osobom nieuprawnionym (ust. 2). Następnie, zgodnie z art. 45 ust. 1 u.u.p. ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza była autoryzowana przez użytkownika lub że została wykonana prawidłowo, spoczywa na dostawcy tego użytkownika. Wykazanie przez dostawcę zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego nie jest wystarczające do udowodnienia, że transakcja płatnicza została przez użytkownika autoryzowana. Dostawca jest obowiązany udowodnić inne okoliczności wskazujące na autoryzację transakcji płatniczej przez płatnika albo okoliczności wskazujące na fakt, że płatnik umyślnie doprowadził do nieautoryzowanej transakcji płatniczej, albo umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa dopuścił się naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.