Sygn. akt VIII U 1056/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19.03.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., po rozpoznaniu wniosku z dnia 12.01.2024 r., odmówił A. S. prawa do emerytury pomostowej, ponieważ ubezpieczony: nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat, po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164 ze zm.). Zakład podał, że do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy uwzględnił okres służby od dnia 1.02.1992 r. do dnia 26.09.2002 r. - z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych oraz zwolnień lekarskich, tj. łącznie 10 lat, 7 miesięcy, 26 dni. Zakład wskazał, że wnioskodawca po dniu 31.12.2008 r. nie został zgłoszony do ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Organ rentowy podał, że na podstawie dowodów dołączonych do wniosku – uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład przyjął za udowodnione okresy: nieskładkowe w ilości 1 roku, 6 miesięcy, 11 dni, składkowe w ilości 33 lat, 3 miesięcy, 27 dni, co dało staż sumaryczny w ilości 34 lat, 10 miesięcy, 8 dni, a także staż pracy w warunkach szczególnych w ilości 10 lat, 7 miesięcy, 26 dni. (decyzja z 19.03.2024 r. k. 14 akt ZUS) Decyzją z dnia 30.08.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., po rozpoznaniu wniosku z dnia 12.01.2024 r., odmówił A. S. prawa do emerytury pomostowej, ponieważ ubezpieczony: nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat, po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164 ze zm.). Zakład podał, że do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy uwzględnił okres zatrudnienia od dnia 2.01.1985 r. do dnia 31.03.1986 r. oraz od dnia 1.02.1992 r. do dnia 26.09.2002 r. - z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych oraz zwolnień lekarskich, tj. łącznie 11 lat, 10 miesięcy, 26 dni. ZUS wyjaśnił, że do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy nie uwzględnił okresów: od dnia 15.10.1980 r. do dnia 28.10.1982 r., od dnia 4.12.1984 r. do dnia 1.01.1985 r., od dnia 1.04.1986 r. do dnia 31.07.1989 r., ponieważ nie został w pełni udowodniony, podnosząc, że z przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika charakter wykonywanej pracy, natomiast na kartach wynagrodzeń nie odnotowano dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. Zakład wskazał, że wnioskodawca po dniu 31.12.2008 r. nie został zgłoszony do ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Organ rentowy wyjaśnił, że zmienił decyzję z dnia 19.03.2024 r. w zakresie udowodnionego okresu pracy w warunkach szczególnych. ZUS podał, że na podstawie dowodów dołączonych do wniosku – uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład przyjął za udowodnione okresy: nieskładkowe w ilości 1 roku, 6 miesięcy, 11 dni, składkowe w ilości 33 lat, 3 miesięcy, 27 dni, co dało staż sumaryczny w ilości 34 lat, 10 miesięcy, 8 dni, a także staż pracy w warunkach szczególnych w ilości 11 lat, 10 miesięcy, 26 dni. (decyzja z 30.08.2024 r. k. 20 akt ZUS) Ubezpieczony złożył odwołania od obu ww. decyzji, wnosząc o ich zmianę poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej, podnosząc, że w okresie od 1980 r. do 1985 r. także pracował w warunkach szczególnych i okres ten powinien być przez pozwanego zaliczony do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. (odwołania k. 3, k. 3 akt VIII U 2201/24) W odpowiedziach na odwołania od ww. decyzji pozwany organ rentowy wniósł o ich łączne rozpoznania ponieważ obie sprawy dotyczą prawa ubezpieczonego do emerytury pomostowej, o oddalenie obu odwołań, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko jak w decyzji z dnia 30.08.2024 r. zmieniającej decyzję z dnia 19.03.2024 r. (odpowiedzi na odwołania – K. 4, k. 21 akt VIII U 2201/24) Obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. (postanowienie k. 24 akt VIII 2201/24) W piśmie procesowym z dnia 27.06.2024 r. wnioskodawca poparł odwołanie i wyjaśnił, że wnosi o zaliczenie do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w (...) B. w Z. od dnia 15.10.1980 r. do dnia 28.10.1982 r., okresu służby wojskowej od dnia 29.10.1982 r. do dnia 4.11.1984 r., a także okresu zatrudnienia podjętego po odbyciu służby wojskowej w ciągu 11 dni w Wojewódzkiej Spółdzielni Budownictwa (...) jako tokarz, gdzie pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia od dnia 4.12.1984 r. do dnia 31.03.1986 r. Konkludował, że łącznie z uwzględnieniem służby w Areszcie Śledczym ul. (...) w Ł. od dnia 1.02.1992 r. do dnia 26.09.2002 r. i pracy od 1980 r. do 1985 r. posiada łącznie 16 lat pracy w warunkach szkodliwych, podkreślając, że według ustawy o emeryturach pomostowych do dnia 1.01.2009 r. miał już 16 lat pracy w warunkach szczególnych. (pismo wnioskodawcy k. 18) W piśmie procesowym z dnia 17.09.2024 r. wnioskodawca poparł odwołania i wniósł o zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w (...) w Z. od dnia 15.10.1980 r. do dnia 28.10.1982 r. oraz okresu odbytej zasadniczej służby wojskowej od dnia 29.10.1982 r. do dnia 4.11.1984 r. obok uwzględnionych już przez ZUS w zaskarżonej decyzji z dnia 30.08.2024 r. okresów pracy w warunkach szczególnych. (pismo wnioskodawcy k. 59- 63) Na rozprawie z dnia 15.10.2024 r. wnioskodawca poparł swoje odwołania, oświadczając, że wnosi także o zaliczenie służby wojskowej do stażu pracy w warunkach szczególnych, a także przyznając, że po 2008 r. nie podjął pracy w warunkach szczególnych oraz, że nie ma prawa do emerytury mundurowej, natomiast pełnomocnik ZUS I Oddział w Ł. wniósł o oddalenie odwołań wyjaśniając, że ZUS do pracy w warunkach szczególnych zaliczył ubezpieczonemu 10 lat, 7 miesięcy, 26 dni od 1.02.1992 r. do 26.09.2002 r. kiedy wnioskodawca był zatrudniony w służbie więziennej, natomiast pozostałe okresy są uznane przez organ rentowy za pracę w warunkach szczególnych, ale wg rozporządzenia RM z 7.02.1983 r., a nie ustawy o emeryturach pomostowych. (stanowiska stron - e-prot. z 15.10.2024 r.: 00:00:36, 00:00:42, 00:22:25) Na rozprawie z dnia 21.01.2025 r. - bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w n/n sprawie - wnioskodawca poparł odwołanie, oświadczając, że uważa iż jego praca w (...) B. była praca w warunkach szczególnych w rozumieniu nowych przepisów, ponieważ nowe przepisy przewidują prace w miejscach w małej kubaturze, twierdząc, że także po rozłożeniu czyścił aparaty o małej kubaturze. Pełnomocnik ZUS wniósł natomiast o oddalenie odwołania, podnosząc, że żaden z okresów pracy, zarówno okresy uznane przez organ rentowy, jak i nieuznane, nie są pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy pomostowej, a także podkreślając, że nawet po zaliczeniu zatrudnienia w (...) B. nadal wnioskodawca nie będzie miał wymaganych prawem 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu nowych przepisów. (stanowiska stron – e-prot. z 21.01.2025 r.: 00:00:54, 00:02:04, 00:04:43, 00:05:36, 00:28:18) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan fatyczny: Wnioskodawca A. S. urodził się (...) (niesporne) W dniu 11.01.2024 r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę pomostową. (niesporne, wniosek w aktach ZUS) Pierwszą zaskarżoną decyzją z dnia 19.03.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił A. S. prawa do emerytury pomostowej, ponieważ ubezpieczony: 1) nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat, 2) po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164 ze zm.). Zakład do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy uwzględnił okres służby od 1.02.1992 r. do 26.09.2002 r. - z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych oraz zwolnień lekarskich, tj. łącznie 10 lat, 7 miesięcy, 26 dni. Zakład stwierdził, że wnioskodawca po 31.12.2008 r. nie został zgłoszony do ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Organ rentowy na podstawie dowodów dołączonych do wniosku – uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania przyjął za udowodnione okresy: nieskładkowe w ilości 1 roku, 6 miesięcy, 11 dni, składkowe w ilości 33 lat, 3 miesięcy, 27 dni, co dało staż sumaryczny w ilości 34 lat, 10 miesięcy, 8 dni, a także staż pracy w warunkach szczególnych w ilości 10 lat, 7 miesięcy, 26 dni. (decyzja z 19.03.2024 r. k. 14 akt ZUS) Drugą zaskarżoną decyzją z dnia 30.08.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. także odmówił A. S. prawa do emerytury pomostowej, ponieważ ubezpieczony: 1) nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat, 2) po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164 ze zm.). Zakład do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy uwzględnił okres zatrudnienia od 2.01.1985 r. do 31.03.1986 r. oraz od 1.02.1992 r. do 26.09.2002 r. - z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych oraz zwolnień lekarskich, tj. łącznie 11 lat, 10 miesięcy, 26 dni. ZUS do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy nie uwzględnił okresów: od 15.10.1980 r. do 28.10.1982 r., od 4.12.1984 r. do 1.01.1985 r., od 1.04.1986 r. do 31.07.1989 r. ponieważ nie został w pełni udowodniony, gdyż z przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika charakter wykonywanej pracy, natomiast na kartach wynagrodzeń nie odnotowano dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. Zakład stwierdził, że wnioskodawca po 31.12.2008 r. nie został zgłoszony do ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. ZUS I Oddział w Ł. przedmiotową decyzją z dnia 30.08.2024 r. zmienił pierwszą zaskarżoną decyzję z dnia 19.03.2024 r. w zakresie udowodnionego okresu pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy na podstawie dowodów dołączonych do wniosku – uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania, przyjął za udowodnione okresy: nieskładkowe w ilości 1 roku, 6 miesięcy, 11 dni, składkowe w ilości 33 lat, 3 miesięcy, 27 dni, co dało staż sumaryczny ubezpieczeniowy w ilości 34 lat, 10 miesięcy, 8 dni, a także uwzględnił staż pracy w warunkach szczególnych w ilości 11 lat, 10 miesięcy, 26 dni. (decyzja z 30.08.2024 r. k. 20 akt ZUS, karta przebiegu zatrudnienia k. 56) Wnioskodawca był zatrudniony w Zakładach (...) w Z. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ślusarza od 15.10.1980 r. do 28.10.1982 r. W okresie zatrudnienia w zakładzie (...) ubezpieczony wykonywał pracę jako ślusarz brygady remontowej w Wydziale Remontowym. W badanym okresie w ww. wydziale były trzy brygady remontowe. Praca była jednozmianowa. Praca wnioskodawcy jako ślusarza w brygadzie remontowej polegała na wykonywaniu remontów, a w tym demontażu, a następnie montażu aparatów chemicznych mieszających różne chemikalia, naprawach kadzi, pojemników chemicznych, wymianie zużytych rur doprowadzających do aparatów chemicznych mieszających: tlen, azot, dwutlenek węgla, wodę, kwasy, ługi i inne używanie w procesie technologicznym produkcji barwników. Aparaty chemiczne były to urządzenia, które mieszały pewne struktury kwasów. Wnioskodawca wykonywał pracę ślusarza brygady remontowej w wielu halach. Na jednej hali było od 6 do 8 aparatów chemicznych. Pokrywy tych aparatów ważyły 700 kg, a wkładka 700 kg, zaś płaszcz, w który wchodziła wkładka ważył ok. 500 kg. Gdy wnioskodawca jako ślusarz wykonywał prace remontowe przy jednym z aparatów chemicznych w hali - to wtedy pozostałe aparaty nadal normalnie pracowały. Mistrz zmiany przekazywał brygadziście z ekipy remontowej ubezpieczonego, który konkretnie aparat chemiczny wymaga wykonania przy nim prac remontowych. W hali panowały wysokie temperatury do ok. 60 stopni C., a nadto z aparatów chemicznych wydobywały się przez cały czas szkodliwe opary chemiczne. Pracownicy zatrudnieni jako aparatowi wykonywali pracę przez 6 godzin dziennie, natomiast pracownicy brygady remontowej, w której pracował powód - wykonywali swoją pracę przez 8 godzin dziennie na hali. W trakcie wykonywania przez wnioskodawcę wymiany rur doprowadzających azot, tlen itp. do maszyn – także nadal odbywała się produkcja i pozostałe maszyny były w ruchu. Wymiana rur była niebezpieczna, ponieważ przy spawaniu iskra mogła doprowadzić do wybuchu. Wymiana rur wyglądała w ten sposób, że wnioskodawca trzymał rurę a spawacz wykonywał spawanie. Wymiana rur zdarzała się raz na tydzień. Najczęściej wnioskodawca jako ślusarz w brygadzie remontowej wykonywał prace remontowe przy aparatach chemicznych, co w tygodniu zajmowało 3-4 dni. Remont aparatów chemicznych był ciężką pracą fizyczną. Wnioskodawca i pozostali pracownicy brygady remontowej wciągali ręcznie na łańcuchach pod sufit dany aparat, następnie w podwieszonym w ten sposób aparacie odczyszczali młotkami z kwasów wewnętrzną wkładkę, potem przychodził inżynier, który sprawdzał czy kwasy nie zmniejszyły za bardzo grubości wkładki i decydował, czy jest do wymiany, czy jeszcze nie. Do wykonania prac remontowych przy aparatach chemicznych wnioskodawca i inni pracownicy z jego brygady musieli używać podestu. Góra aparatu miał ponad metr wysokości nad podłogą na pierwszym piętrze, a dół aparatu był niżej o 1,5 czy 2 metry na parterze. Żeby rozkręcić mieszadło trzeba było wejść do środka do aparatu. Tam jeden z pracowników brygady remontowej wchodził, aby odkręcić 3 czy 4 śruby, a później wychodził. Do środka aparatu wchodziła jedna osoba, a w tym czasie drugi pracownik z brygady remontowej musiał go pilnować, gdyż w środku były opary chemiczne i zdarzało się, że pracownik, który wszedł do wnętrza aparatu zasłabł. Ani wnioskodawca, ani żaden inny pracownik brygady remontowej, nie mógł samodzielnie wykonywać tych czynności. Przeważnie było tak, że chemicy przed rozpoczęciem prac brygady remontowej wszystko wymyli i dopiero potem ślusarze z brygady remontowej wchodzili do aparatu. W środku aparatu ślusarze z brygady remontowej nie wykonywali żadnych prac, a jedynie odkręcali śruby. Resztę czynności ślusarze remontowi wykonywali na zewnątrz aparatu. Wnioskodawca dobijał także przy każdej maszynie ok. 30 sztuk śrub ręcznie młotem, który ważył 3-5kg, kręcąc kluczem. Pracownicy brygady remontowej mieli dodatkowe 9 dni urlopu zdrowotnego. (pismo z archiwum k. 19, 26, świadectwo pracy k. 27, 67 karty zarobkowe k. 28-30, 64-66, opinia k. 68, angaż k. 69, zaświadczenie k. 70, zeznania wnioskodawcy – e-prot. z 15.10.2024 r.: 00:06: 28- 00:18:07 w zw. z e-prot. z 21.01.2025 r.: 00:20:12, zeznania świadka J. P. e-prot. z 21.01.2025 r.: 00:07:55) W okresie od dnia 29.10.1982 r. do dnia 4.11.1984 r. ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową. (niesporne, a nadto kserokopia książeczki wojskowej k. 21, 31, zeznania wnioskodawcy – e-prot. z 15.10.2024 r.: 00:06: 28- 00:18:07 w zw. z e-prot. z 21.01.2025 r.: 00:20:12) Po zakończeniu służby wojskowej wnioskodawca nie powrócił do pracy w (...), lecz podjął od dnia 4.12.1984 r. zatrudnienie w Wojewódzkiej Spółdzielni Budownictwa (...) z/s w Z., gdzie pracował do dnia 31.03.1986 r. jako tokarz w warsztacie naprawczym bazy sprzętu budowlanego i transportu w pełnym wymiarze czasu pracy, a następnie od dnia 1.04.1986 r. do dnia 31.07.1989 r. jako kierownik wypożyczalni urządzeń i sprzętu budowlanego w Zakładach (...). W okresie zatrudnienia w ww. zakładzie pracy ubezpieczony wykonując pracę na stanowisku tokarza w warsztacie naprawczym bazy sprzętu budowlanego i transportu otrzymywał od dnia 2.01.1985 r. dodatek za pracę w warunkach szkodliwych przy obróbce metali nieżelaznych oraz odlewów z żeliwa. Wnioskodawca jako tokarz pracował w dużym parku maszynowym. Jego praca polegała na tym, że toczył bębny samochodowe o strukturze żeliwnej. Przy toczeniu był pył. Ubezpieczony toczył też inne rzeczy ze stali, z brązu, z miedzi, z kwasoodpornej stali – zgodnie z tym co zostało mu zlecone. Toczenie odbywało w hali, w której były remontowane pojazdy. W hali były 3 kanały. Tokarka wnioskodawcy była ustawiona z lewej strony hali. Wnioskodawca jako tokarz w warsztacie naprawczym bazy sprzętu budowlanego i transportu pracował od dnia 4.12.1984 r. do dnia 31.03.1986 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a później poprosił o przeniesienie go na budowę z uwagi na wyższe zarobki. Wnioskodawca nie został wysłany na budowę, ale powierzono mu nowo utworzone stanowisko Kierownika Wypożyczalni (...) i (...) od dnia 1.04.1986 r. Od tego dnia do końca zatrudnienia w ww. zakładzie pracy odwołujący pracując na stanowisku Kierownika Wypożyczalni (...) i (...) nie wykonywał już pracy w warunkach szczególnych. (angaż z 26.01.1985 r. k. 20, 34, świadectwo pracy k. 32, umowa o pracę k. 33, karty zarobkowe k. 35-36, zbiorowy układ pracy k. 40-41, zeznania wnioskodawcy – e-prot. z 15.10.2024 r.: 00:06: 28- 00:18:07 w zw. z e-prot. z 21.01.2025 r.: 00:20:12) Po dniu 31.12.2008 r. wnioskodawca nie pracował w warunkach szczególnych. (niesporne, a nadto okoliczność przyznana przez wnioskodawcę – e-prot. z 15.10.2024 r.: 00:22:25) Do pracy w warunkach szczególnych zgodnie z załącznikami do ustawy pomostowej organ rentowy uznał wnioskodawcy jako bezspornie wykazany staż 10 lat, 7 miesięcy, 26 dni tj. okres zatrudnienia od 1.02.1992 r. do 26.09.2002 r. w służbie więziennej. Pozostałe okresy uznane przez ZUS jako praca w warunkach szczególnych w zaskarżonej decyzji z dnia 30.08.2024 r. są według ZUS taką pracą jedynie w rozumieniu rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. i ustawy z 17.12.1998 r o emeryturach i rentach z FUS, natomiast nie są pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. (okoliczność przyznana przez pozwanego –e-prot. z 15.10.2024 r.: 00:00:42) Powyższy stan faktyczny Sąd odtworzył na podstawie powołanych dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a także na podstawie zeznań świadka i częściowo wnioskodawcy, tj. w takim zakresie w jakim jego depozycje znalazły potwierdzenie w ww. dowodach. Zdaniem Sądu świadek J. P. zeznał szczerze o charakterze pracy odwołującego w badanym okresie zatrudnienia w (...), logicznie wyjaśniając na czym konkretnie polegała praca wnioskodawcy, jako ślusarza w brygadzie remontowej. Sąd nie miał powodu by zeznaniom świadka odmówić wiarygodności, skoro świadek był także pracownikiem (...), pracującym również w brygadzie remontowej jako ślusarz- spawacz w spornym okresie, choć nie w tej samej brygadzie co wnioskodawca. Bez wątpienia miał on jednak bezpośrednią wiedzę odnośnie do sposobu wykonywania przez członków brygad remontowych w badanym czasie powierzonych obowiązków w czasie remontów aparatów chemicznych. Sąd Okręgowy postanowił, na podstawie art. 235 [2] §1 pkt 5 k.p.c., pominąć wniosek wnioskodawcy o przesłuchanie w charakterze świadka S. C. pracownicy ZUS na okoliczność, że ww. świadek nie rozpatrywała zatrudnienia powoda w latach 1980-1986, albowiem wszelkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności dotyczące spornego charakteru zatrudnienia odwołującego we wskazanych latach, wynikają ze złożonych do akt sprawy dokumentów, a także zeznań świadka i samego wnioskodawcy, zaś prowadzenie w postulowanym kierunku postępowania dowodowego jedynie zbędnie by je przedłużało, i tak nie mając znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu, natomiast grożąc przewlekłością procesu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołania są bezzasadne. Przedmiotem sporu było prawo ubezpieczonego do emerytury pomostowej. Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U.2023 r., poz. 164 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku. W myśl art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.