Sygn. akt III AUa 486/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodnicz

§ 21 k.p.c.

Brak decyzji w postaci niewskazania sposobu i podstaw wyliczenia podstawy wymiaru składek został uzupełniony przez organ rentowy po zwrocie akt organowi rentowemu przez Sąd. Dalej sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.; powoływana dalej jako: ustawa systemowa), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów; osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust.

1. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy systemowej osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 (pracownicy), spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a. Z kolei, stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy systemowej, osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 (zleceniobiorca), jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i
2. Zaś zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy systemowej, płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne jest pracodawca - w stosunku do pracowników, a zgodnie z art. 4 pkt 2a - płatnikiem składek jest podmiot zgłaszający ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych - podmiot niebędący płatnikiem składek, o którym mowa w pkt 2, który dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 8 ust. 2a. W świetle powyższego przepisu składki na ubezpieczenie społeczne za pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej) odprowadza pracodawca, a za zleceniobiorcę/osobę świadczącą usługi (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej) zleceniodawca. Dalej Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 1, 2 i 3 ustawy systemowej, w związku § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. nr 161, poz. 1106 ze zm.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem składników wynagrodzenia wymienionych w § 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Stosownie zaś do treści przepisu art. 18 ust. 1a ustawy systemowej w przypadku osób, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Z kolei, w myśl art. 18 ust. 3 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. W myśl art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Ponadto stosownie do art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm.) do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników i zleceniobiorców stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie stosuje się wyłączeń wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną. Następnie sąd pierwszej instancji zaznaczył, że poza sporem pozostawało, iż spółka (...) w okresach spornych wskazanych w zaskarżonych decyzjach, współpracowała ze spółką (...) na podstawie zawartej w dniu 3 września 2012 r. umowy konsorcjum, uzupełnionej w dniu 7 lutego 2017 r. porozumieniem. Nie było również kwestionowane, że w spornych okresach ubezpieczeni M. F., R. J., A. Ś., T. Ś. i R. D. będący zleceniobiorcami spółki (...) - zawarli ze spółką (...) umowy zlecenia, których przedmiot „ochrona obiektów” był zbieżny z zakresem obowiązków wynikających z zawartych przez nich umów zlecenia i pracy z (...), które dotyczyły również ochrony obiektów. Nie było też sporu co do tego, że praca ubezpieczonych dla obu spółek wykonywana była w tym samym miejscu i w tym samym czasie pod nadzorem tych samych osób, a wynagrodzenie ubezpieczonych od obu spółek - pomimo zapisów w umowie o pracę o wynagrodzeniu minimalnym - stanowiło iloczyn godzin pracy i stawki za 1 godzinę, której wysokość była identyczna w obu spółkach. Poza sporem pozostawało także, że spółka (...) przelewała na konto spółki (...) część wynagrodzenia otrzymanego przez (...) od kontrahentów, a (...) opłacała z tych pieniędzy ubezpieczonych - zleceniobiorców (...) (równocześnie zleceniobiorców i pracowników (...)). Niesporne było też, że od przychodów ubezpieczonych z umów zlecenia zawartych ze spółką (...), spółka ta opłaciła wyłącznie składką zdrowotną - opierając się na wyżej cytowanym przepisie art. 9 ust. 1 ustawy systemowej. W ocenie Sądu Okręgowego w stanie faktycznym ustalonym w niniejszym postępowaniu brak jest podstaw do zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy systemowej, albowiem w istocie mamy do czynienia tylko z jednym stosunkiem prawnym - umową zlecenia - łączącym ubezpieczonych w spornych okresach z (...) T.. Stąd umowy zlecenia zawarte przez ubezpieczonych M. F., R. J., A. Ś., T. Ś., R. D. z (...) zdaniem Sądu są nieważne w świetle art. 58 § 1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mające na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie w ocenie sądu pierwszej instancji, wykazało ponad wszelką wątpliwość, że praca świadczona przez ubezpieczonych na podstawie umów zlecenia zawartych z (...) wykonywana była w rzeczywistości na rzecz (...) tj. podmiotu, z którym ubezpieczonych łączyła umowa o pracę lub umowa zlecenia, a wynagrodzenie, które otrzymywali oni od (...) było faktycznie wynagrodzeniem za pracę świadczoną przez nich na rzecz (...). W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowody Sąd doszedł do wniosku, że odwołująca się spółka, działając w celu zminimalizowania obciążeń publicznoprawnych, zdecydowała się na stworzenie swego rodzaju systemu polegającego na tym, iż część należności pracowników za wykonaną przez nich pracę na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia zawartej z (...), była im wypłacana przez (...) z tytułu umowy zlecenia zawartej z nimi przez tę właśnie spółkę. Z kolei, oceniając legalność umów zlecenia zawartych z (...) przez ubezpieczonych, sąd meriti zwrócił uwagę, że trzech z nich (A. Ś., T. Ś., R. D.) świadczyło pracę w sklepach sieci R. odpowiednio w K. W., w P., w W., a dwóch pozostałych - M. F. i R. J. - odpowiednio - w (...) w W. i S. (...) w P.. Odnosząc się do sytuacji ubezpieczonych: M. F. i R. J. wykonujących pracę poza sklepami sieci R., Sąd Okręgowy stwierdził, że nie ustalił - na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym tego zaproponowanego przez płatnika składek - jakichkolwiek innych czynności, które ubezpieczeni wykonywaliby dla (...) nie związanych z ochroną obiektów, na których pracowali. Z zeznań koordynatorów wynikało, że w magazynach i w sklepach innej sieci niż R. nie było wyodrębnionych czynności, które pracownicy ochrony wykonywaliby dla spółki (...). Oceniając zaś ważność umów zlecenia zawartych ze spółką (...) przez pozostałych ubezpieczonych: A. Ś., T. Ś., R. D., którzy świadczyli pracę w ramach umów zlecenia i pracy zawartych ze spółką (...) w sklepach sieci R. Sąd Okręgowy rozważył kwestie związane z ewentualnym wykonywaniem przez nich na rzecz spółki (...) czynności wykładania towaru, które to czynności wykonywane były w nieustalonym okresie przez niektórych pracowników (...) i w nie wszystkich sklepach sieci R.. Przy czym Sąd miał na uwadze, że płatnik składek podnosił tę okoliczność jako istotną dla ustalenia, iż spółka (...) płaciła swoim zleceniobiorcom wynagrodzenie właśnie za te czynności. Odwołujący się nie przedstawił jednak żadnego dowodu na okoliczność, że zarówno ubezpieczeni A. Ś., T. Ś., R. D. pracujący w sieci sklepów (...) w okresach objętych zaskarżonymi decyzjami wykonywali jakiekolwiek czynności na rzecz (...), jak też, że pozostali ubezpieczeni M. F. i R. J. pracujący w innych obiektach niż sieć sklepu (...) wykonywali czynności niezwiązane z ochroną w okresach objętych zaskarżonymi decyzjami. Nadto sąd meriti dodał, że treść umów zlecenia zawartych przez ubezpieczonych z (...) jednoznacznie określała czynności, które mają oni wykonywać na rzecz tej spółki, tj. ochronę obiektu. Nie było w nich wskazanych żadnych innych czynności, w tym również czynności związanych z wykładaniem towaru na półkach, czym - co również istotne - nie zajmowali się wszyscy pracownicy ochrony (...) wykonujący ochronę w sklepach sieci R.. Nawet jednak, gdyby założyć, że wymienieni ubezpieczeni oprócz czynności związanych z ochroną - wykładali w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach towar na półki w sali sprzedażowej, to - jak wynika zarówno z zeznań ubezpieczonych i świadków - w tym samym czasie nie byli zwolnieni od świadczenia usług ochrony, która była priorytetem i gdyby w trakcie wykładania towaru zaistniała sytuacja wymagająca podjęcia interwencji, pracownik miał obowiązek natychmiast reagować, pozostawiając prace związane z wykładaniem towaru. Oznacza to, że czynności wykładania towaru były czynnościami, których w istocie nie można było wyodrębnić spośród czynności ochrony i oddzielnie ich opłacać. Kontynuując sąd pierwszej instancji podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika także, iż wypłata należnego pracownikowi i zleceniobiorcy (...) wynagrodzenia za pracę czy usługę - obliczonego jako iloczyn liczby godzin przepracowanych w danym miesiącu i stawki godzinowej - następowała w ten sposób, że spółka (...) wypłacała tylko część tego wynagrodzenia (w kwocie odpowiadającej aktualnie obowiązującemu minimalnemu wynagrodzeniu i to zarówno dla osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, jak i umowy zlecenia), natomiast spółka (...) (z pieniędzy, które otrzymała od (...)) opłacała pozostałą część należnego pracownikowi (...) wynagrodzenia za pracę (różnicę). Spółka (...) nie opłacała w żadnym razie jakiejś odrębnej pracy ubezpieczonych. Sąd meriti zaznaczył również, że (...) w przypadku zleceniobiorców i pracowników R. - nie miała możliwości, by ustalić należną kwotę za wykładanie towaru (która była pochodną przepracowanych przy wykładaniu towaru godzin), ponieważ ani pracownicy, ani zleceniobiorcy, ani koordynatorzy nie rejestrowali czasu pracy przy tych konkretnych czynnościach i nie informowali o ich liczbie ani księgowości (czy centrali) (...), ani spółki (...). Nie ma zatem żadnych podstaw, by przyjąć, że kwota wypłacana pracownikom ochrony pracującym w sieci R. przez (...) była wynagrodzeniem za wykładanie towaru. Reasumując Sąd Okręgowy uznał, że zawarcie przez (...) z A. Ś., T. Ś., R. D., R. J. i M. F. umów zlecenia w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach miało na celu obejście przepisów ustawy systemowej poprzez stworzenie drugiego tytułu do ubezpieczeń, co z kolei dało możliwość naliczania składek na ubezpieczenia społeczne tylko z pierwszego tytułu (umowy zlecenia lub umowy o pracę zawartych z (...)). Mając na uwadze powyższe, umowy zlecenia zawarte przez wyżej wymienionych ubezpieczonych z (...) uznać należało za nieważne – zgodnie z art. 58 § 1 k.c. Konsekwencją uznania umów zlecenia zawartych przez wyżej wymienionych ubezpieczonych z (...) za nieważne jest m.in. stwierdzenie, że przychody z tych umów w rzeczywistości są częścią wynagrodzenia za pracę przysługującego ubezpieczonym z tytułu umów zlecenia lub umów o pracę łączących ich z (...), a zatem stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, tak jak przyjął to organ rentowy w zaskarżonych decyzjach. Oceniając sposób obliczenia podstawy wymiaru składek w zaskarżonych decyzjach, Sąd Okręgowy uznał, że organ rentowy prawidłowo określił ich wysokość. Sam sposób obliczenia był zgodny z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne oraz zgodny z art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - w przypadku wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji - na podstawie art.

§ 1k.p.c.

- oddalił odwołania. Ponadto Sąd na podstawie art. 108 § 1 zdanie 2 k.p.c. ustalił, że Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. należy się w niniejszej sprawie w całości zwrot kosztów procesu, przy czym szczegółowe wyliczenie tych kosztów pozostawił referendarzowi sądowemu. Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie w całości nie zgodziła się (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w S., która w wywiezionej apelacji wniosła o: - zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z treścią żądania wniesionych odwołań od zaskarżonych decyzji tj. o uchylenie zaskarżonych decyzji organu rentowego, ewentualnie o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Szczecinie, - zasądzenie zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje wg norm przepisanych; zarzucając mu: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art.

§ 21 k.p.c.

poprzez jego pominięcie w rozstrzygnięciu zawartym w zaskarżonym wyroku i nie wzięcie pod uwagę rażącego naruszenia przepisów postępowania przed organem orzekającym wskazanych w odwołaniu jako podstawy uchylenia decyzji w zw. z art. 2, art. 7 i art. 78 w zw. z art. 8 Konstytucji RP; 2) art.

§ 1k.p.c.

poprzez taką interpretację tego przepisu, która nie pozwala Sądowi na rozpoznanie zarzutów dotyczących wadliwości postępowania administracyjnego i uznanie jedynie materialnoprawnych przesłanek jako podstaw uwzględnienia odwołania od decyzji organu rentowego; 3) art. 233 § 1 w zw. z art. 227 w zw. z art. 235 2 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd granicy swobodnej oceny dowodów, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, niewydanie postanowienia o pominięciu dowodu i pominięcie dowodu z aneksu do załącznika nr 1 do umowy konsorcjum, - co doprowadziło do pominięcia istotnego dla rozstrzygnięcia faktu, że zgodnie z umówionym pomiędzy (...) sp. z o.o. sp.k. i (...) sp. z o.o. w ramach zawartej umowy konsorcjum doszło do podziału zadań oraz odpowiedzialności za czynności stricte ochroniarskie oraz inne czynności związane z ochroną w tym usługi związane z lokacją produktów i inne usługi niż ochrona osób i mienia; 4) art. 233 § 1 w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd granicy swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że ubezpieczeni nie wykonywali innych czynności niż ochrona lub wykonywali to w ograniczonym zakresie, co zostało ustalone na podstawie dowodów wymienionych na str. 10-11 uzasadnienia wyroku podczas, gdy żaden z tych dowodów nie odnosi się w ogóle do pracy wykonywanej przez tych ubezpieczonych; 5) art. 233 § 1 w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd granicy swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że wynagrodzenie otrzymywane przez ubezpieczonych ze (...) T. odpowiadało aktualnie obowiązującemu wynagrodzeniu minimalnemu, a wynagrodzenie otrzymywane z (...) było jedynie uzupełnieniem należnego wynagrodzenia z wypracowanych przez nich w danym miesiącu godzin zostało ustalone na podstawie dowodów wymienionych na str. 12-13 uzasadnienia wyroku podczas, gdy żaden z tych dowodów tego nie potwierdza; 6) art. 233 § 1 w zw. z art. 227 w zw. z art. 235 2 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd granicy swobodnej oceny dowodów, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, niewydanie postanowienia o pominięciu dowodów i pominięcie przez Sąd dowodów z: - aneksu do załącznika nr 1 do umowy konsorcjum - wyjaśnień ubezpieczonego P. K. [7 grudnia 2021 r., godz.: 00:44:32- 00:44:54, 00:49:14-00:49:38, 00:53:30-00:54:34,01:01:28-01:01:35] - zeznań P. E. [11 października 2022 r., 02:54:40-02:55:40] - zeznań K. C. [11 października 2022 r., 01:19:31-3:20:00, 01:20:55 -01:21:52,01:35:46-01:36:13,01:40:40-01:41:11] - zeznań A. K.

§ 21 k.p.c.

Dlatego też nie wymaga pogłębionej analizy prawnej. Zaś z drugiej strony, płatnik miał zabezpieczone wszelkie gwarancje procesowe wynikające z procedury cywilnej, w tym możliwość dowodzenia swoich racji wszelkimi dostępnymi środkami procesowymi. Zarzuty sprowadzające się do naruszenia zasad konstytucyjnych są całkowicie nieadekwatne do gwarancji formalnoprawnych realizowanych w trybie administracyjnym, a następnie weryfikowanych w trybie cywilnym (por. obok uchwał Sądu Najwyższego powołanych przez Sąd Okręgowy, także postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 105/98, OSNP 1999/16/529 i z dnia 29 maja 2006 r., I UK 314/05, OSNP 2007/11-12/173; nadto wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 października 2009 r., I UK 132/09, LEX nr 570121; z dnia 2 grudnia 2009 r., I UK 189/09, OSNP 2011/13-14/187 i z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824). Zamykając rozważania w tym zakresie należy przywołać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2020 r., I UK 124/19 (LEX nr 3080381), w którym Sąd ten podkreślił, że rolą sądu ubezpieczeń społecznych nie jest tropienie i ujawnianie uchybień, i niedociągnięć organu rentowego, lecz merytoryczne rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej ukształtowanej wcześniej w decyzji administracyjnej. Odnośnie zarzutów procesowych, dotyczących oceny materiału dowodowego, Sąd Apelacyjny w pierwszej kolejności wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 227 k.p.c., przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Jak wskazano powyżej, analiza procedury administracyjnej w toku kontroli poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji nie jest przedmiotem postępowania sądowego w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie oznacza to, że wnioski dowodowe zawarte w odwołaniach w tym zakresie i powtórzone w apelacji, zmierzały do wykazania faktów nieistotnych dla sprawy. Z tego powodu, zasadnie takie dowody zostały pominięte przez sąd pierwszej instancji. Samo niewskazanie przez Sąd właśnie na tę podstawę w protokole, czy też zaniechanie wydania w tym zakresie odrębnych postanowień, nie dyskwalifikowało wyniku postępowania dowodowego i nie wpływało na treść rozstrzygnięcia, a strona nie była pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Było to uchybienie proceduralne, jednak na gruncie formalnym - wbrew stanowisku apelującego - nie stanowiło przesłanki nieważności postępowania. Uchylenie z tego powodu wyroku było niedopuszczalne, już chociażby przez wzgląd na instancyjną kontrolę postanowienia uchylającego, a nadto stanowiłoby przejaw nadmiernego formalizmu, naruszający ekonomię procesową. Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 235 2 k.p.c., bowiem oczywiste jest, że pominięcie dowodu jest fakultatywne – ustawodawca posłużył się sformułowaniem sąd może, a ustawowa systematyzacja przypadków, w których sąd może pominąć dowód, nie jest wyczerpująca, czym ustawodawca nie ogranicza sądu orzekającego (A. Turczyn [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany, O. M. Piaskowska, LEX/el. 2022, art. 235