I C 705/23

Sygn. akt: I C 705/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 25 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Elżbieta Korzydło - Widocka Protokolant: starszy protokolant sądowy Łukasz Janowski po rozpoznaniu 25 czerwca 2025 r. na rozprawie sprawy z powództwa R. C. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda R. C. 1 845,62 zł (tysiąc osiemset czterdzieści pięć złotych i sześćdziesiąt dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwot: - 500 zł (pięćset złotych) za okres od 9 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty, - 1345,62 zł (tysiąc trzysta czterdzieści pięć złotych i sześćdziesiąt dwa grosze) za okres od 13 grudnia 2024 r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. nakazuje pobrać od powoda R. C. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Nysie 160,34 zł (sto sześćdziesiąt złotych i trzydzieści cztery grosze) tytułem zwrotu wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów opinii biegłego sądowego; IV. nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Nysie 939 zł (dziewięćset trzydzieści dziewięć złotych) tytułem zwrotu wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów opinii biegłego sądowego. UZASADNIENIE W pozwie nadanym do Sądu Rejonowego w Nysie 22 sierpnia 2023 roku powód R. C. reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od strony pozwanej Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. 1090 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od 9 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty, tytułem częściowego odszkodowania za szkodę na pojeździe marki O. o nr rej. (...) z 30 kwietnia 2023 roku oraz kosztów sporządzenia kalkulacji naprawy. Nadto, wniósł o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł wraz z ustawowymi odsetkami za czas opóźnienia. W uzasadnieniu pozwu podano, że poszkodowanego K. K., który jest właścicielem pojazdu marki O. (...) łączyła z Towarzystwem (...) S.A. z siedzibą w W. umowa ubezpieczenia autocasco w wariancie serwisowym, w ramach której ubezpieczyciel przyznał mu odszkodowanie w wysokości 7220,24 zł. Powód, który nabył wierzytelność w drodze przelewu, zlecił sporządzenie wyceny i kalkulacji naprawy niezależnemu rzeczoznawcy, który ustalił koszt naprawy w wariancie serwisowym na poziomie 19 558,55 zł. Dalej, powołując się na art. 65 § 2 k.c. i 805 § 1 k.c. powód wskazał, że interpretacja postanowień wzorca umowy stworzonego przez ubezpieczyciela nie może prowadzić do zaostrzenia wymagań stawianych ubezpieczającemu i ograniczenia obowiązków ubezpieczyciela. W ocenie powoda postanowienia OWU zawarte w art. 164 – 166 stanowią klauzule abuzywne, gdyż uzależniają wypłatę odszkodowania w wariancie serwisowym metodą fakturową wyłącznie na podstawie przedłożonych faktur VAT, a to powoduje, że w przypadku braku naprawy następuje przejście na mniej korzystny wariant odszkodowania, pomimo, że ubezpieczony uiścił wyższą składkę od wariantu korzystniejszego. Powód stanął na stanowisku, że wymusza to na kliencie naprawę pojazdu niezależnie od tego, czy dysponuje odpowiednimi środkami, a obowiązek naprawy szkody powstaje z chwilą jej wyrządzenia i nie jest uzależniony od jej dokonania. W tej kwestii zarzucił także stronie pozwanej, że OWU nie były negocjowane z poszkodowanym, a z racji ich niedoręczenia przed zawarciem umowy, konsekwencją jest niezwiązanie nimi stron. Poza częściowym odszkodowaniem z tego tytułu w wysokości 500 zł, powód domagał się także zwrotu 590 zł z tytułu kosztów sporządzenia wyceny przez niezależnego rzeczoznawcę, który to koszt pozostaje w związku przyczynowym z wyrządzoną szkodą, o której mowa w art. 361 k.c. Roszczenie odsetkowe oparto na art. 481 § 1 k.c. z uwzględnieniem 30-dniowego terminu od dnia zgłoszenia szkody 9 maja 2023 roku. W odpowiedzi na pozew nadanej 5 października 2023 roku, Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W., reprezentowana przez adwokata, wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu według norm przepisanych oraz dodatkowo 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jednocześnie pozwana zaprzeczyła aby była zobowiązana do pokrycia kosztów naprawy w nieuznanym zakresie, aby koszt naprawy wynosił 19 558,25 zł, aby poszkodowanemu nie zostały doręczone ogólne warunki umowy, aby art. 164-166 OWU stanowiły niedozwolone klauzule umowne oraz aby koszty sporządzenia opinii prywatnej pozostawały w zakresie objętym ochroną ubezpieczeniową. W uzasadnieniu pozwana spółka podniosła, że do pozwu dołączono niepełną część polisy, bez oświadczeń ubezpieczonego, zgodnie z którymi przed zawarciem umowy otrzymał OWU, stanowiące integralną cześć umowy ubezpieczenia, będące pełnoprawnym jej elementem, który na równi z umową kształtuje uprawnienia i obowiązki stron. Podano także, że postanowienia umowy ubezpieczenia lub postanowienia OWU mogą przewidywać konkretne wyłączenia odpowiedzialności gwarancyjnej zakładu ubezpieczeń, jeśli tylko nie pozostają w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Pozwana w całości podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w toku likwidacji szkody i przyjętą weryfikację wysokości szkody. Po wydaniu opinii przez biegłego sądowego mgr. inż. K. G., pismem nadanym 3 września 2024 roku powód wniósł o rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym oraz zmienił powództwo w ten sposób, że zamiast 1090 zł, domagał się zasądzenia 4005,20 zł, wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od: 1090 zł od 9 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty, a od 2915,20 zł od dnia doręczenia pozwanemu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty. W uzasadnieniu modyfikacji żądania powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w zakresie oceny postanowień OWU uzależniających wypłatę odszkodowania w wariancie serwisowym metodą fakturową wyłącznie na podstawie przedłożonych faktur VAT jako abuzywnych. Zdaniem powoda wysokość odszkodowania powinna zostać ustalona według wariantu serwisowego – metodą fakturową, tj. bez pomniejszania wartości części zamiennych o 60%. Powód podał, że w jego ocenie postanowienia wzorca umownego naruszają jego prawa, gdyż wymuszają na nim aby dokonał naprawy uszkodzonego pojazdu i to jeszcze w uzgodnieniu z pozwanym i nie ma przy tym znaczenia, że umowa autocasco ma dobrowolny charakter. Wysokość zmodyfikowanego roszczenia powód uzależnił od różnicy pomiędzy kosztorysem biegłego sądowego, zgodnie z którym koszt naprawy uszkodzonego pojazdu według wariantu kosztorysowego wynosi 10 635,44 zł a odszkodowaniem dotychczas wypłaconym (7220,24 zł). W związku z doręczeniem 13 grudnia 2024 roku rozszerzenia powództwa, w piśmie nadanym 23 grudnia 2024 roku strona pozwana podtrzymała dotychczasowe stanowisko procesowe, a także wszelkie dotychczasowe twierdzenia. Na rozprawie 23 kwietnia 2025 roku, powód wskazał, że klauzula dookreślająca stawkę za roboczogodziny także stanowi klauzulę niedozwoloną, a zatem powinna zostać uwzględniona stawka wolnorynkowa zgodnie z opinią biegłego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Dnia 30 kwietnia 2023 roku w N. przy ul. (...), doszło do uszkodzenia przez kunę pojazdu osobowego marki O. (...) o nr rej. (...), będącego własnością K. K.. Zwierzę dokonało uszkodzeń pod maską, a także zderzaka i przedniego nadkola drzwi od pasażera i kierowcy. Szkoda została zgłoszona 4 maja 2023 roku i zarejestrowana w Towarzystwie (...) S.A. z siedzibą w W. pod nr 112- (...). dowód: kserokopia dowodu rejestracyjnego k. 12-13, akta szkody na elektronicznym nośniku danych k. 107 K. K. ubezpieczył pojazd O. (...) w Towarzystwie (...) S.A. z siedzibą w W.. Polisa ubezpieczeniowa nr (...) obejmowała ubezpieczenie w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, (...), ochronę prawną, assistance, ubezpieczenie szyb, a także autocasco, w okresie od 23 lipca 2022 roku do 22 lipca 2023 roku. Ubezpieczenie autocasco obejmowało wariant serwisowy, a roczna składka z tego tylko tytułu wynosiła 1482 zł. W polisie określono, że w umowie ubezpieczenia zastosowanie ma m. in. Przewodnik po ubezpieczeniu Mój Samochód zatwierdzony uchwałą (...) S.A. nr (...), zawierający w sobie ogólne warunki ubezpieczenia oraz oświadczenie, że przed zawarciem umów otrzymał ubezpieczający OWU. Polisa jest tak zredagowana, że miejsce na podpisy stron znajduje się pod wszystkimi postanowieniami umowy i oświadczeniami stron związanymi z realizacją umowy. Zgodnie z art. 163 P. po ubezpieczeniu Mój Samochód (OWU), ubezpieczający w ramach ubezpieczenia autocasco, w przypadku szkody częściowej, miał do wyboru przy zawarciu umowy wariant serwisowy albo warsztatu partnerskiego, a zgodnie z pkt 164, w ramach każdego wariantu można wybrać metodę kosztorysową – na podstawie kosztorysu albo fakturową – na podstawie rachunków i faktur, które przedstawi ubezpieczony. W pkt 165 OWU rozpisano m. in., że przy szkodzie częściowej, w wariancie serwisowym, ubezpieczony pojazd może zostać naprawiony w warsztacie, który wybierze ubezpieczony (również w (...)), przy metodzie fakturowej z zastosowaniem części oryginalnych serwisowych, a przy metodzie kosztorysowej – alternatywnych części albo oryginalnych serwisowych, kiedy alternatywne są niedostępne, pomniejszone o wartość amortyzacji. Amortyzacja dla samochodów eksploatowanych powyżej 10 lat, wynosiła 60%. W pkt 166 OWU opisano metodę kosztorysową. Wskazano, że ubezpieczyciel stosuje normy czasowe dla napraw, ustalone przez producenta pojazdu, dostępne w systemach eksperckich, a stawka za roboczogodzinę to 68 zł brutto dla prac blacharskich i lakierniczych. Podano, że kosztorys przygotowywany jest na podstawie ceny materiałów i części alternatywnych, a jeśli części alternatywne nie są dostępne, przygotowywany jest w oparciu o ceny części oryginalnych serwisowych. Ceny materiałów, części alternatywnych i części oryginalnych serwisowych ustalane są na podstawie danych z systemów eksperckich, a ceny części oryginalnych serwisowych nie mogą przekraczać średniej ceny rekomendowanej przez producenta lub importera danej marki pojazdu. Jeżeli w trakcie użytkowania ubezpieczonego pojazdu wymieniono niektóre części, (co potwierdza rachunek lub faktura), odszkodowanie za uszkodzenie ustalane jest indywidualnie z uwzględnieniem czasu, przez jaki były użytkowane. Ceny materiałów i części oryginalnych serwisowych pomniejszane są o wartość amortyzacji (stopień zużycia, który wynika z eksploatacji) (pkt 166.1-166.6). dowód: polisa nr (...) k. 14, 376-377, P. po ubezpieczeniu Mój samochód (OWU) k. 39-92v. Decyzją z 16 maja 2023 roku Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. przyznała K. K. odszkodowanie w wysokości 7220,24 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazano Ogólne Warunki Ubezpieczenia Autocasco Mój samochód, zatwierdzone uchwałą Zarządu (...) S.A. nr (...). Zgodnie z kalkulacją naprawy nr 112- (...), sporządzoną 9 maja 2023 roku na zlecenie ubezpieczyciela, koszt naprawy pojazdu marki O. (...) wyniósł 5870,11 zł netto (7220,24 zł brutto). dowód: decyzja z 16 maja 2023 roku k. 15 kalkulacja naprawy A. k. 17-24 Zgodnie z wyceną nr 2306/06/23 z 5 czerwca 2023 roku, sporządzoną przez inż. K. B. z (...) Centrum Doradztwa (...) w K., wartość rynkowa brutto pojazdu O. (...) C., w stanie jak przed szkodą z 30 kwietnia 2023 roku wynosiła 26 500 zł, z kolei różnica pomiędzy opisaną wyżej wartością a wartością brutto tego pojazdu w stanie uszkodzonym wynosiła 10 100 zł. Koszt naprawy pojazdu określono na 19 558,55 zł brutto (w tym VAT 23% - 3657,29 zł). Za powyższą wycenę w dniu 26 czerwca 2023 r. (...) Centrum Doradztwa (...) w K. wystawiło na rzecz R. C. fakturę VAT (...), opiewającą na 590 zł brutto (479,67 zł netto). dowód: wycena nr 2306/06/23 (...) Centrum Doradztwa (...) w K. k. 25-37, faktura VAT (...) k. 38 Pomiędzy K. K. jako klientem a R. C. jako cesjonariuszem 12 czerwca 2023 roku doszło do zawarcia umowy przelewu wierzytelności, zgodnie z którą, klient przelał na rzecz cesjonariusza prawa do odszkodowania jakie przysługuje mu od Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. z tytułu ubezpieczenia autocasco, z związku ze szkodą z 30 kwietnia 2023 roku na pojeździe marki O. o nr rej. (...), ponad już wypłaconą kwotę ustaloną w procesie likwidacji szkody przez towarzystwo ubezpieczeń w wysokości 7220,24 zł. dowód: umowa przelewu wierzytelności – pokwitowanie k. 10-11 Koszt naprawy pojazdu O. (...) o nr rej. (...), oszacowany w programie A., przy uwzględnieniu stawki roboczogodziny na poziomie 120 zł, jako stawki zbliżonej na terenie N. i okolic w nieautoryzowanych warsztatach stosujących technologię naprawy producenta, według OWU AC Serwis bez faktur wynosi 10 635,44 zł brutto. Koszt naprawy pojazdu w wariancie serwisowym metodą fakturową tj. bez potrącania 60% wartości części zamiennych wynosi 12 056,13 zł brutto. Natomiast koszt naprawy pojazdu z uwzględnieniem OWU polisy AC i zawartej w nich stawki 68 zł brutto – 55,29 zł netto za roboczogodzinę, wynosi 9065,86 zł brutto. dowód: opinia biegłego sądowego mgr inż. K. G. z 5 sierpnia 2024 roku k. 122-134v., opinia uzupełniająca mgr inż. K. G. z 12 lutego 2025 roku k. 165-176v. Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na zasadzie wynikającej z art. 6 k.c., zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (ciężar dowodu). Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla ustalenia okoliczności faktycznych, które wpłynęły na rozstrzygnięcie. Rekonstruując stan faktyczny, Sąd oparł się na dokumentach przedłożonych przez obie strony, a także na aktach postępowania likwidacyjnego. Ponadto, Sąd zasięgnął wiadomości specjalnych i w sprawie zgodnie z wnioskami stron przeprowadzono dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej mgr inż. K. G., którego opinia była rzetelna i korespondowała z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Postępowanie toczyło się z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, jak z resztą wniesiono już w samym pozwie. W niniejszym postępowaniu bezsporne okazało się zaistnienie zdarzenia szkodowego z 30 kwietnia 2023 roku, zakres szkód w pojeździe marki O. (...) K. K. i odpowiedzialność strony pozwanej wynikająca z umowy autocasco w wariancie serwisowym. Sporna okazała się wysokość należnego odszkodowania, a to wobec uznania przez stronę powodową, że postanowienia zawarte w pkt 164 – 166 w OWU stanowią klauzule abuzywne, gdyż uzależniają wypłatę odszkodowania w wariancie serwisowym metodą fakturową wyłącznie na podstawie przedłożonych faktur VAT – wyszczególniając: abuzywność stawki za roboczogodzinę 68 zł brutto i stosowanie amortyzacji dla samochodów w wieku powyżej 10 lat na poziomie 60%, a nadto, że OWU nie zostały indywidualnie negocjowane z klientem, ani nawet mu ich nie doręczono, a ponadto zasadność domagania się 590 zł z tytułu kosztów sporządzenia wyceny przez niezależnego rzeczoznawcę, Podstawą dochodzonego w sprawie roszczenia, jak już wyżej wspomniano, była dobrowolnie zawarta przez stronę pozwaną z poszkodowanym umowa ubezpieczenia autocasco. Zgodnie z art. 805 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Dookreślająca przepisy dotyczące autocasco ustawa z 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w art. 15 pkt 1-5 stanowi, że: zakład ubezpieczeń udziela ochrony ubezpieczeniowej na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej z ubezpieczającym; umowa ubezpieczenia ma charakter dobrowolny (z zastrzeżeniem przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych); umowa ubezpieczenia, ogólne warunki ubezpieczenia oraz inne wzorce umowy są formułowane jednoznacznie i w sposób zrozumiały – w tym dwa ostatnie zakład ubezpieczeń zamieszcza na swojej stronie internetowej; postanowienia umowy ubezpieczenia, ogólnych warunków ubezpieczenia oraz innych wzorców umowy sformułowane niejednoznacznie interpretuje się na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. Zgodnie z art. 16 przywołanej ustawy, ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności m.in.: rodzaj ubezpieczenia i jego przedmiot; prawa i obowiązki stron umowy ubezpieczenia; zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń; sposób ustalania rozmiaru szkody - przy ubezpieczeniach majątkowych; sposób określania sumy odszkodowania lub innego świadczenia, jeżeli ogólne warunki ubezpieczenia przewidują odstępstwa od zasad przewidzianych w przepisach prawa. Zawarta w powyższym przepisie regulacja OWU, nie nadaje odrębnych od przepisów kodeksu cywilnego uprawnień dla zakładu ubezpieczeń w przedmiocie treści stosunku ubezpieczenia. Skuteczne wprowadzanie odpowiednich postanowień do ogólnych warunków ubezpieczenia wymaga ich zgodności z przepisami kodeksu. Art. 17 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej statuuje, że zakład ubezpieczeń zawiera w stosowanych przez siebie wzorcach umów, w szczególności w ogólnych warunkach ubezpieczenia informacje, które postanowienia określają m. in.: przesłanki wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub wartości wykupu ubezpieczenia (pkt 1); ograniczenia oraz wyłączenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń uprawniające do odmowy wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub ich obniżenia (pkt 2). Z chwilą doręczenia poszkodowanemu OWU, stają się one integralną częścią umowy. Odnosząc się do jednego z zarzutów strony powodowej wskazać należy, że tak jak podniosła strona pozwana, do pozwu dołączono jedynie część umowy – polisy. Strona pozwana przedłożyła natomiast pełny wydruk polisy. Faktem jest natomiast, że żadna ze stron nie przedłożyła egzemplarza podpisanej przez strony umowy. Sąd stanął jednak na stanowisku, że strony zawarły umowę o treści tożsamej z wydrukiem polisy przedłożonej przez stronę pozwaną, której integralną częścią były oświadczenia ubezpieczającego, w tym oświadczenie o otrzymaniu OWU. Strony zgodnie potwierdzały, że K. K. i stronę pozwana łączyła umowa ubezpieczenia autocasco. Z kolei pisemna umowa jest tak zredagowana, że wszystkie jej warunki i oświadczenia są podpisywane łącznie przez strony. Jednym z takich oświadczeń jest oświadczenie ubezpieczającego o doręczeniu przez zawarciem umowy OWU. Nie jest zatem możliwe zawarcie umowy jedynie w takich sposób, aby zaakceptować jedynie część warunków i potwierdzić część oświadczeń. Strona powodowa znalazła się w posiadaniu polisy (co najmniej jej pierwszej strony) i zapewne uzyskała ją od ubezpieczającego w ramach umowy cesji. Skoro częścią umowy było również oświadczenie ubezpieczającego o otrzymaniu OWU, a sama okoliczność zawarcia umowy nie była kwestionowana, to zdaniem Sądu twierdzenia powoda, iż OWU nie były doręczone ubezpieczającemu są gołosłowne i niepoparte żadnym dowodem, w szczególności oświadczeniem czy zeznaniami ubezpieczającego. Przesłanki uznania konkretnego postanowienia za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. są następujące: 1) umowa została zawarta z konsumentem; 2) postanowienie umowy nie zostało uzgodnione indywidualnie; 3) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy; 4) jednoznacznie sformułowane postanowienie nie dotyczy głównych świadczeń stron. W ocenie Sądu, w omawianej sprawie nie zaistniała wskazana powyżej w punkcie trzecim przesłanka. Przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta muszą być spełnione, co jednoznacznie wynika z treści przepisu, łącznie. Przy tym ujęciu przyjąć trzeba, że rażące naruszenie interesów konsumenta samo w sobie nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdyż w przeciwnym razie ta ostatnia przesłanka byłaby zbędna. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać wprowadzenie do umowy klauzul godzących w równowagę kontraktową, a rażące naruszenie interesów konsumenta polega na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na jego niekorzyść. Treść uznawanych przez powoda za abuzywne warunków OWU kształtowała się następująco: W ramach każdego wariantu możesz wybrać metodę: kosztorysową – na podstawie kosztorysu, lub fakturową – na podstawie rachunków i faktur, które przedstawi Ubezpieczony