(1)jako osoba wykonująca prace na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek A. S. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentownemu i wypadkowemu od 1 marca 2009 r.;

1. zasądzenie od organu na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych;
2. ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania. W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym według norm prawem przepisanych. Sąd Apelacyjny rozważył sprawę i uznał, że apelacja ubezpieczonego oraz płatnika składek jest oczywiście niezasadna. W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego, dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Prawidłowo także zastosował prawo materialne. Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego. Wobec niewątpliwego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie widział też konieczności uzupełniania postępowania dowodowego. Na wstępie Sąd Apelacyjny wskazuje, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zarzut naruszenia art.

(1)miał kompetencje zawodowe, pozwalające na prowadzenie działalności w takiej branży i o takim profilu. W tym zakresie zeznania powołanych w sprawie świadków, wprost potwierdziły rodzaj czynności i obowiązków wykonywanych przez każdego z małżonków. W ocenie Sądu odwoławczego, podział obowiązków pomiędzy małżonkami właśnie potwierdzał ich współpracę w ramach prowadzonej działalności. To, że małżonkowie ustalili między sobą zakres obowiązków, jednoznacznie wskazywało na stałą i pełnowymiarową współpracę na równorzędnych zasadach. Wbrew twierdzeniom apelujących, dokument w postaci ewidencji czasu pracy nie stanowił potwierdzenia dla wykonywania czynności w ramach już tylko umów zlecenia. Z załączonego do akt sprawy dokumentu wynika, że ubezpieczony codziennie pracował po 8 godzin. Wyjątkiem był okres pandemii covid-19, w którym czas jego pracy był nieco krótszy. Jednak fakt, że ubezpieczony pracował codziennie nie wyklucza uznania stałej współpracował z małżonką przy prowadzeniu działalności gospodarczej, a wręcz współpracę potwierdza. To raczej w przypadku zlecenia, jako doraźnej usługi, czas przeznaczony na zlecenie, powinien być nieregularny i sporadyczny. W kwestii stosowania prawa materialnego, należy podkreślić, że art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, zważywszy na utrwalone orzecznictwo. Współpraca przy działalności gospodarczej, w rozumieniu ww. przepisu prawa, charakteryzuje się: istotnym ciężarem gatunkowym działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego, bezpośrednim związkiem z przedmiotem działalności gospodarczej, stabilnością i zorganizowaniem oraz znaczącym zaangażowaniem współpracownika (por. utrwalone orzecznictwo: wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 24 maja 2016 r., III AUa 8/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 15 kwietnia 2016 r., III AUa 1730/15, wyrok Sądu Najwyższego z 20 maja 2008 r., II UK 286/07). Współpraca przy prowadzeniu działalności jest najszerzej rozumianą podstawą "zatrudnienia", obejmującą swym zakresem wykonywanie pracy na podstawie umowy o pracę, na podstawie umów cywilnoprawnych, a także wszelką pomoc członkowi rodziny w prowadzeniu działalności gospodarczej lub świadczeniu usług bez podstawy prawnej (por. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz pod red. B. Gudowskiej, J. Strusińskiej-Żukowskiej, wyd. C.H. Beck, W-wa 2011, s. 230). Dla wyczerpania przesłanek definicji osoby współpracującej, wymagane jest zaangażowanie w prowadzenie działalności gospodarczej w stopniu porównywalnym z zatrudnieniem pracowniczym. Praca w ramach współpracy musi być stała i systematyczna, połączona z poświęceniem znaczącego wymiaru godzin, musi stanowić istotną sferę aktywności życiowej i powinna prowadzić do wymiernych korzyści materialnych. W rozpoznawanym przypadku powyższe wymogi zostały spełnione, a działalność zawodowa małżonka płatniczki, realizowana rzekomo w ramach umowy zlecenia, posiadała wszystkie ww. cechy współpracy w rozumieniu ustawowym. Tym samym umowy zlecenia nie realizowały celu społeczno-gospodarczego umów zlecenia, sprowadzającego się do świadczenia usługi przez zleceniobiorcę. Na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych, umowa zlecenia jako tytuł ubezpieczenia, zawarta z małżonkiem prowadzącym działalność pozarolniczą, realizowana stale, w pełnym zakresie obowiązków i z pełnym zaangażowaniem zawodowym, może mieć wyłącznie formę współpracy przy prowadzeniu działalności w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Apelacyjny w przedmiotowej sprawie nie miał najmniejszych wątpliwości, że ubezpieczony wykonywał czynności serwisowe związane z profilem działalności firmy prowadzonej przez jego żonę. Ubezpieczony współpracował z żoną w zakresie obejmującym istotną działalność firmy, gdyż bez jego pracy nie mógłby funkcjonować serwis sprzedażowy, ponieważ tylko ubezpieczony miał ku temu wymagane kwalifikacje i wiedzę. Płatniczka bez pomocy męża nie byłaby w stanie prowadzić tego rodzaju działalności i nawet nie miała takiego zamiaru, ponieważ decyzję o podjęciu działalności małżonkowie podjęli wspólnie i w porozumieniu. Sąd drugiej instancji nie miał wątpliwości, że umowy zlecenia były pozorowaniem wykonania usług sprzedaży oraz serwisowania na rzecz płatniczki, co miało na celu optymalizację w zakresie obowiązków publicznoprawnych. Wymaga przy tym zaznaczenia, że w sprawie nie miał zastosowania art. 8 ust. 2 ustawy systemowej, i to nie dlatego, że strony nie zawarły umowy o pracę, lecz dlatego, że działalność zawodowa męża płatniczki wprost spełniała kryteria osoby współpracującej, wymienione w art. 8 ust. 11 ustawy. Nawet jeżeli jeden małżonek ma status pracownika w ramach działalności drugiego, to i tak dla celów ubezpieczenia jest traktowany jako osoba współpracująca. Należy przy tym mieć na uwadze, że wprawdzie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawierają zakazu zatrudniania osób bliskich w ramach stosunku pracy, czy umów cywilnoprawnych, to jednak umowy takie nie mogą przybierać formy realnej, stałej i pełnowymiarowej współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez jednego ze współmałżonków. Bowiem dla celów ubezpieczeń społecznych, osoby wymienione w art. 8 ust. 11 ustawy systemowej traktowane są wyłącznie jako osoby współpracujące. Status osoby współpracującej nie jest kwestią wyboru, lecz wynika wprost z ustawy, która przy tym precyzuje dodatkowe warunki: ustawowo określony stopień pokrewieństwa, powinowactwa bądź stosunek przysposobienia oraz pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym (por. M. Klimas, Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2013, SIP LEX). Stąd też dopuszczalne jest zawarcie umowy zlecenia przez małżonka przedsiębiorcy z tym przedsiębiorcą, jednak wyłącznie przy zastrzeżeniu, że przedmiotem działalności usługowej małżonka nie jest stała, realna i pełnowymiarowa współpraca przy działalności gospodarczej drugiego małżonka. Tylko z takim zastrzeżeniem umowa zlecenia zawarta miedzy małżonkami, z których jeden prowadzi działalność gospodarczą, może stanowić skuteczny prawnie tytuł do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu zlecenia. Sąd drugiej instancji podkreśla, że w zakresie analizowanego zagadnienia Sąd Apelacyjny w Szczecinie prezentuje stanowisko utrwalone, wyrazem czego są sprawy III AUa 132/19, IIIAUa 562/22, III AUa 182/23, III AUa 9/23. Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił obie apelacje. Sąd Apelacyjny nie miał w sprawie żadnych wątpliwości, a co do analizowanej kwestii prezentuje utrwaloną linię orzeczniczą, zatem strona, wnosząc apelację, musiała liczyć się z przegraną. W rezultacie orzekł obowiązku poniesienia kosztów postępowania apelacyjnego, zgodnie z art. 98 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). SSA Jolanta Hawryszko