XIII Ca 46/14

Sygn. akt XIII Ca 46/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu – Wydział XIII Cywilny Rodzinny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Grażyna Rataj Sędziowie: SSO Alicja Spustek-Kląskała SSO Teresa Znaińska Protokolant: Agnieszka Fryśna po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa małoletniej K. P. reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową B. S.-P. oraz B. S.-P. przeciwko M. P. o podwyższenie alimentów i regres na skutek apelacji wniesionych przez obie strony od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Krzyków we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt III RC 849/12; I. oddala obie apelacje; II. koszty procesu poniesione przez strony w postępowaniu odwoławczym wzajemnie znosi. Sygn. akt XIII Ca 46/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków w sprawie o sygn. akt III RC 849/12 w pkt 1) podwyższył od pozwanego M. P. alimenty na rzecz małoletniej powódki K. P. z kwoty po 300 zł miesięcznie, zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2007r. w sprawie o sygn. akt XIIIRC 3515/06 do kwoty po 2500 zł miesięcznie, poczynając od dnia 28 sierpnia 2012r., płatne z góry do dnia 10-go każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, do rąk matki B. S.- P. - jako ustawowej przedstawicielki małoletniej powódki; w pkt 2) w pozostałej części powództwo o podwyższenie alimentów oddalił; w pkt 3) oddalił w całości powództwo w przedmiocie regresu; w pkt 4) nakazał pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1320 zł tytułem opłaty sądowej od uiszczenia której małoletnia powódka była zwolniona; w pkt 5) zasądził od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia Krzyków kwotę 3362 zł tytułem opłaty należnej od roszczenia regresowego; w pkt 6) zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1477zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; w pkt 7) wyrokowi w pkt. I nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie powyższe Sąd Rejonowy wydał na podstawie m.in. następujących ustaleń faktycznych: K. P. ur. (...) pochodzi ze związku małżeńskiego B. S.-P. i M. P.. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt XIII RC 3515/06 rozwiązał przez rozwód małżeństwo B. S. – P. i M. P. i jednocześnie zasądził od pozwanego na rzecz małoletniej K. P. alimenty w wysokości po 300 zł miesięcznie. Wówczas usprawiedliwione potrzeby małoletniej wynosiły 2.000 zł. Strony zgodnie zgodziły się na symboliczną wysokość alimentów na kwotę 300 zł mając świadomość, iż kwota ta nie zaspokoi ówczesnych usprawiedliwionych potrzeb córki. Strony ustaliły jednak między sobą, iż pozwany będzie dobrowolnie współfinansował wydatki na małoletnią adekwatnie do przedstawianych mu przez jej matę okresowych rozliczeń. W dacie w/w wyroku pozwany prowadził własną działalność gospodarczą w (...) spółki (...), z której osiągał dochód w wysokości ok. 3000 zł. Matka małoletniej prowadziła kancelarię notarialną i uzyskiwała wynagrodzenie w wysokości ok. 20.000 zł brutto. Obecnie powódka uczęszcza do Gimnazjum. Małoletnia mieszka wraz z matką w domu o powierzchni 180 m 2 , którego miesięczny koszt utrzymania wynosi ok. 1.700 zł(wywóz śmieci – 55,88 zł miesięcznie, , woda – ok. 50 zł miesięcznie, energia elektryczna – ok. 550 zł miesięcznie, gaz - ok. 800 zł miesięcznie, telewizja i internet- 200 zł miesięcznie). Wysokość miesięcznych, usprawiedliwionych potrzeb małoletniej wynosi obecnie ok. 4500 zł i obejmuje wydatki na: częściowe utrzymania domu (850 zł), wyżywienie (700 zł), kosmetyki i środki czystości (150 zł), zajęcia dodatkowe - j. angielski i rysunek (400 zł), kulturę i rozrywkę (200 zł), miesięcznie, kieszonkowe - 300 zł miesięcznie, wyprawka szkolna – 80 zł miesięcznie, wycieczki, składki ubezpieczeniowe, klasowe, mundurek (40 zł), rehabilitację (700 zł), gorset rehabilitacyjny (400 zł), gimnastykę korekcyjną (300 zł), wizyty u ortopedy (150 zł/6 msc.), opiekę stomatologiczną i ortodontyczną oraz zakup lekarstw (150 zł), odzież i obuwie (400 zł), zakup mebli (120 zł), utrzymanie zwierząt domowych (300 zł). Pozwany pełni funkcję prezesa zarządu w spółce (...) Sp. z o.o., z którego to tytułu w 2012 r. osiągnął dochód w wysokości 95.758,93 zł brutto (ok. 71.000 zł netto), tj. ok. 5900 zł netto miesięcznie. Pozwany posiada 25 % udziałów w spółce (...) (150.000-200.000 zł) i 99 % udziałów w spółce (...) (49.500 zł). W obu spółkach pozwany pełni funkcję prezesa zarządu, jednak nie pobiera z tego tytułu wynagrodzenia. Pozwany jest właścicielem pięciu mieszkań we W., w tym w jednym z nich zamieszkuje, a dwa wynajmuje. W 2012 r. pozwany z tytułu najmu osiągnął dochód w wysokości 24.259 zł netto. Obecnie poza alimentami pozwany partycypuje w kosztach utrzymania córki, takich jak niektóre opłaty szkolne i opłaty za zajęcia rysunku, zakup odzieży i obuwia dla małoletniej, zakup sprzętu (laptop, aparat fotograficzny, odtwarzacz mp3).W 2013 r. zakupił małoletniej 4 pary butów. Pozwany w całości sfinansował także operację plastyczną uszu małoletniej, której koszt wyniósł 3.000 zł. Pozwany kupił małoletniej świnkę morska i uczestniczył w kosztach jej utrzymania. Podarował tez córce kartę dodatkową do jego rachunku z limitem 200 zł miesięcznie. Po zdiagnozowaniu u małoletniej skoliozy, pozwany opłacał jej rehabilitacje i kupił odpowiednie obuwie sportowe. W wakacje 2012 r. pozwany sfinansował obóz konny małoletniej i zakupił jej strój do jazdy konnej. Wcześniej zabierał ją na wyjazdy do W., Francji( styczeń 2012 r.),Chorwacji(sierpień 2011 r., wrzesień 2012 r.), czy na M.. Pozwany opłacił córce wyjazd Sylwestrowy w 2013 r. Pozwany pozostaje w bardzo dobrych relacjach córką. Utrzymuje z nią częsty kontakt, jeśli nie osobisty to przez komunikatory internetowe. B. P. nadal prowadzi kancelarię notarialną. W 2012 r. z tytułu powyższej działalności uzyskała dochód w wysokości 534.462, 24 zł brutto. Powódka ponadto wynajmuje lokal usługowy o powierzchni 60 m 2 przy pl. (...) we W., z którego to tytułu w 2012 r. uzyskała dochód w wysokości 462.600 zł brutto ( 423.300 zł netto). Powódka posiada 499 z 500 udziałów w (...) Sp. z o.o. Spółka jest właścicielem lokalu usługowego przy ul. (...) o powierzchni 230 m 2 , który jest wynajmowany na siedzibę oddziału (...). W 2012 r. spółka przyniosła zysk w wysokości 162.774,19 zł i został on w całości przeznaczony na kapitał zapasowy. Powódka korzysta z usług profesjonalnej firmy w celu pomocy w opiece nad córką i prowadzeniu domu. Wysokość wynagrodzenia w/w to 7.000 zł brutto/ 3 miesiące. Przy tak ustalonym stanie faktycznym, po dokonaniu wykładni przepisu art. 138 kro i art. 140 kro Sąd Rejonowy uznał, że powództwo o podwyższenia alimentów zasługiwało na częściowe uwzględnienie, natomiast powództwo B. P. – S. o zwrot poniesionych przez nią kosztów utrzymania małoletniej ponad jej ustawowy obowiązek w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 25 sierpnia 2012 r. należało oddalić. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, iż nastąpiła taka zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 k.r.o., która uzasadniała podwyższenie alimentów, jednakże w zakresie niższym aniżeli wynikający z żądania pozwu. Sąd Rejonowy wziął pod uwagę fakt, iż ustalona w wyroku rozwodowym kwota alimentów, była wynikiem porozumienia i rozliczeń stron i jako taka była nieadekwatna do potrzeb małoletniej, które już wtedy, jak zgodnie wskazały strony wynosiły 2.000 zł. Zdaniem Sądu Rejonowego aktualne usprawiedliwione potrzeby małoletniej wynoszą miesięczne ok. 4.500 zł i obejmują wydatki przedstawione w poczynionych przez Sąd ustaleniach faktycznych. Dokonując powyższych ustaleń, Sąd uznał, iż status materialny i stopa życiowa rodziców małoletniej nie pozwalają oceniać jej potrzeb przez pryzmat przeciętnego rówieśnika powódki albowiem wskazane wyżej okoliczności dotyczące jej utrzymania, w znaczny sposób odbiegają od potrzeb przeciętnych rówieśników małoletniej. Jednocześnie zdaniem Sądu finansowa możliwość zakupu towarów i usług dobrej jakości, wręcz luksusowych powinna zostać odróżniona od zachcianek czy fanaberii, które odstają od rzeczywistych potrzeb dziecka, a wręcz mogą pozostawać w sprzeczności z jego dobrem. Do tego typu wydatków należy zdaniem Sądu zaliczyć: koszt zatrudniania opiekunki, koszt zakupu tableta w sytuacji, kiedy małoletnia dysponowała już nowym laptopem, kilkutysięczne koszty zakupu prezentów i organizacji świąt, koszty zakupu odzieży i obuwia w wysokości 12.000 zł rocznie czy zakup sprzętu i małego AGD (413 zł miesięcznie). Sąd Rejonowy po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego doszedł do przekonania, iż kwota 4.500 zł zaspokoi potrzeby małoletniej adekwatnie do ich wzrostu od 2007 roku. Sąd dokonując wyliczeń w zakresie poszczególnych potrzeb dziewczynki, rozliczył potrzeby na zakup mebli, adekwatnie do przedłożonych faktur, w okresie 5 – letnim, oceniając na taki czas ich przydatność. Jednocześnie, do usprawiedliwionych potrzeb małoletniej Sąd nie wliczył kosztu wyjazdów wakacyjnych i zimowych albowiem, jak wynika z materiału dowodowego, są one organizowane na równi przez każde z rodziców i nie ma potrzeb ich uwzględniania w alimentach. Podobnie, Sąd nie uwzględnił wydatków na prezenty okazjonalne dla małoletniej albowiem ich wybór winien pozostawać w indywidualnej kwestii każdego z rodziców. Odnosząc się do zdaniem możliwości zarobkowych obowiązanego, Sąd Rejonowy przyjął, że uległy one znacznemu wzrostowi w stosunku do 2007 r. Rzeczywiste dochody pozwanego obecnie kształtują się na poziomie około 9.000 zł miesięcznie netto. Możliwości zarobkowe pozwanego są jednakże większe od dochodów, a to za sprawą m.in. dwóch nieruchomości mieszkaniowych, których pozwany, pomimo braku obiektywnych przeszkód nie wynajmuje oraz posiadanych przez pozwanego papierów wartościowych. Analiza wyciągów bankowych pozwanego, pozwala w ocenie Sądu na uznanie, iż prowadzi on życie na wysokiej stopi i taką też winien zapewnić swojej córce. Podobnie przedstawiają się możliwości zarobkowe matki małoletniej, która uzyskuje wysokie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a nadto posiada dodatkowy dochód z wynajmu nieruchomości i jest właścicielem 499 udziału w spółce (...), z której pomimo znacznego zysku nie wypłaca dywidendy, co świadczy o jej bardzo dobrej sytuacji finansowej. Reasumując Sąd uznał, iż strony, przy uwzględnieniu ich zaangażowania w osobiste starania o wychowanie i utrzymanie małoletniej winny uczestniczyć w kosztach jej utrzymania w proporcji: pozwany – 55 %, powódka -45 %. Odnosząc się do żądania o charakterze regresowym Sąd Rejonowy wskazał, iż powódka, w trakcie przesłuchania podała, iż objęte tym roszczeniem wydatki w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 25 sierpnia 2012 r. dotyczą przede wszystkim kosztów zatrudnienia opiekunki, wyjazdów wakacyjnych i prezentów dla małoletniej oraz organizacji świąt, w których to wydatkach pozwany nie chciał partycypować. Przy ocenie niniejszego żądania dla Sądu pierwszorzędne znaczenie miał natomiast fakt, czy dochodzone roszczeniem regresowym wydatki miały charakter usprawiedliwiony. W ocenie Sądu Rejonowego charakteru takiego, z uwagi na wiek dziewczynki, nie miały wydatki na opiekunkę. Ponadto wyjazdy wakacyjne i zimowe były w spornym zakresie zaspokajane przez strony w równym zakresie. Co zaś się tyczy prezentów dla małoletniej, to w ocenie Sądu z racji bardzo drogich prezentów kupowanych przez powódkę córce jak tablet za 3.000 zł, czy rower w tej samej cenie, pozwany miał prawo odmówić ich współfinansowania decydując się na zakup prezentu we własnym zakresie. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożył pozwany zaskarżając go w pkt I i zarzucając: 1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego i błędnym ustaleniu przez Sąd I instancji, iż koszty utrzymania małoletniej K. P. kształtują się na poziomie 4 500 zł miesięcznie, która to kwota obejmuje także koszty rysunku, rehabilitacji dziecka, oraz kieszonkowe, pomimo iż w niniejszych kosztach partycypuje pozwany oraz koszty wymiany mebli, pomimo iż M. P. ponosi związane już z tym wydatki wyposażając w całości pokój małoletniej w swoim mieszkaniu, 2/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego i błędnym przyjęcie przez Sąd I instancji, iż M. P. nie będzie pokrywał kosztów rehabilitacji małoletniej, pomimo iż do tej pory pozwany od lat dobrowolnie zaspakajał potrzeby związane z kosztami utrzymania i wychowania córki, w tym ponosił koszty zakupu odzieży, biżuterii, wspólnych wyjść do restauracji, kina, wyjazdów krajowych i zagranicznych, koszty zajęć dodatkowych, ponadto kupował wartościowe prezenty, sfinansował operację plastyczną uszu dziecka, 3/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego i błędnym ustaleniu przez Sąd I możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego znacznie wzrosty w stosunku do chwili ustalenia obowiązku alimentacyjnego wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2007 roku, sygn. akt XIII RC 3515/06. W oparciu o powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i podwyższenie alimentów na rzecz małoletniej powódki K. P. z kwoty 300 zł miesięcznie do kwoty 1200 zł miesięcznie płatnej do 10 dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat do rąk matki B. S. - P. jako -przedstawicielki ustawowej małoletniej. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożyły również powódki zaskarżając go w pkt II, III, V i VI i zarzucając 1/ sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w spawie materiału dowodowego, polegającą na : - przyjęciu, że proporcja w jakiej strony winny uczestniczyć w kosztach utrzymania i wychowania małoletniej K. to 55% pozwany do 45% powódka podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób bezsporny, że pozwany sporadycznie poświęca czas córce skupiając się raczej na sprawianiu jej i sobie przyjemności takich jak atrakcyjne, choć krótkie wyjazdy zagraniczne, a nie uczestniczy w organizowaniu codziennego funkcjonowania córki; - przyjęciu, że pozwany osiąga obecnie dochody w kwocie około 9.000 zł - podczas gdy ustalając to Sąd I instancji całkowicie pominął fakt, że pozwany jest nie tylko prezesem w spółce (...) sp. z o.o. ale i posiada w tej spółce 99% udziałów, w której od wielu lat nie wypłaca sobie dywidendy, choć spółka osiąga od kilku lat czysty zysk około jednego miliona złotych rocznie; - przyjęciu, że roszczenie regresowe dotyczyło przede wszystkim kosztów, które zostały w spornym okresie zaspokojone przez strony w równym stopniu bądź nie były to wydatki usprawiedliwione, podczas gdy analiza całokształtu materiału dowodowego - w tym dołączonych do akt sprawy faktur oraz zeznań pozwanego, który stwierdził : „Myślę, że w 2011 r. podstawy do podwyższenia alimentów. Myślę, że wówczas powinienem uznać kwotę 1000 zł prowadzi do zupełnie odmiennych wniosków; 2 / naruszenie prawa procesowego, tj.: - art. 236 kpc poprzez poczynienie istotnych w sprawie ustaleń w oparciu o dowody nie wprowadzone w poczet materiału dowodowego, takie jak wyciągi z konta bankowego pozwanego, deklaracje podatkowe obu stron, zaświadczeń o dochodach, wydruki z KRS; - art.328§2 kpc w zw. z art.233 §1 kpc poprzez dowolną i nielogiczną ocenę zeznań świadków przesłuchanych w toku postępowania a także stron, dokonaną bez wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w odniesieniu do okoliczności związanych z zakresem potrzeb małoletniej powódki oraz wszelkich okoliczności związanych z żądaniem regresowym, opartym o art. 140 k.r.o.; podczas gdy prawidłowa ocena tych dowodów a w szczególności zeznań świadka D. Z.