Sygn. akt III AUa 352/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Urszula Iwanowska Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rakowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. w S. sprawy J. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt VI U 105/23 oddala apelację. Urszula Iwanowska Sygn. akt III AUa 352/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 7 grudnia 2022 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił J. C. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wskazując, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 15 listopada 2022 r. ubezpieczony nie został uznany za niezdolnego do pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji J. C. wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów postępowania według norm przypisanych podnosząc, że obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie pracy. Wskazując na posiadane wykształcenie oraz przebieg pracy zawodowej, ubezpieczony zwrócił uwagę, iż ostatnio wykonywana przez niego praca tj. praca w okresie od 1 września 2009 r. do 28 lutego 2021 r. w przedsiębiorstwie (...) w S. w Norwegii, na stanowisku montor og saksbehandler, wymagała od niego pełnej sprawności fizycznej, wytrzymałości, koncentracji uwagi, koordynacji psychoruchowej oraz odporności na stres. Ubezpieczony wskazał, iż około cztery lata temu zachorował i od 1 lipca 2022 r. ma przyznaną przez (...) (norweski odpowiednik polskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) rentę inwalidzką w wymiarze 100% niezdolności do pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: J. C. urodził się w dniu (...) W dniu 27 czerwca 1981 r. ubezpieczony ukończył (...) Szkołę (...) w L. w zawodzie elektromonter górnictwa podziemnego. Od 27 lutego 1982 r. do 10 marca 1989 r. ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w Ł., w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku młodszy górnik pod ziemią, wykonując roboty górnicze szybowe i poziome przy budowie (...), w trakcie zatrudnienia w okresie od 1 lipca 1988 r. do 10 marca 1989 r. ubezpieczony pracował w W. Republice Ludowej jako górnik pod ziemią. Od 2 sierpnia 1982 r. do 30 września 1985 r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L. na stanowisku malarza. W 1991 r. ubezpieczony podejmował zatrudnienie jako robotnik budowlany w firmie (...) w L. oraz mechanik samochodowy w firmie (...) sp. z o.o. w L. (j.g.u.). Od 12 sierpnia do 30 listopada 1997 r. odwołujący był zatrudniony w Handlowej Spółdzielni Pracy (...) w K. jako kierowca-konwojent. Od 15 kwietnia 2002 r. do 16 grudnia 2004 r. ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) na stanowisku górnik pod ziemią w KWK (...) S.A. Od 21 kwietnia do 12 czerwca 2008 r. ubezpieczony był zatrudniony w A. I. A. U. w W. w wymiarze pełnego etatu na stanowisku pracownik ogólnobudowlany. Od 1 września do 27 października 2008 r. J. C. był zatrudniony w (...) J. G., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku montażysty stolarki budowlanej. Od 26 lutego do 30 listopada 2009 r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) sp. z o.o. w L., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku elektromontera. Od 2008 r. ubezpieczony mieszka w Norwegii, gdzie od 6 grudnia 2009 r. do 28 lutego 2022 r. podlegał ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia w O. V. na stanowisku elektryka. Od 1 lipca 2022 r. J. C. ma przyznaną przez norweską instytucję ubezpieczeniową (...) rentę inwalidzką z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Od 20 do 23 maja 2014 r. ubezpieczony był hospitalizowany w Klinice (...) w B., gdzie przebywał z rozpoznaniem: „dyskopatia C4/C5. Rwa barkowa lewostronna”, w trakcie hospitalizacji wobec ubezpieczonego zastosowano leczenie operacyjne - usunięto dysk C4/C5. Po leczeniu operacyjnym u ubezpieczonego nastąpiła poprawa stanu zdrowia pod postacią ustąpienia dolegliwości bólowych kręgosłupa szyjnego i barków. W 2016 r. u ubezpieczonego zaczęły się problemy z kręgosłupem L/S, od 2017 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. U ubezpieczonego zdiagnozowano zmiany zwyrodnieniowe stawów barkowych. Ubezpieczony leczy się pulmonologicznie, z powodu obturacyjnego bezdechu sennego, stosuje nCPAP, nie stwierdzono u niego objawów obturacyjnej choroby płuc. W dniu 9 stycznia 2022 r. ubezpieczony złożył w organie rentowy wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. W ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę ubezpieczony wykazał co najmniej 5 lat okresów ubezpieczenia, ostatnie ubezpieczenie J. C. ustało w dniu 8 stycznia 2022 r. Orzeczeniem zaocznym z dnia 15 września 2022 r. lekarz orzecznik ZUS, rozpoznając u ubezpieczonego bóle grzbietu, przebyte leczenie operacyjne kręgosłupa w odcinku C, bezdech senny, nie stwierdził u ubezpieczonego naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym długotrwałą niezdolność do pracy. W dniu 15 listopada 2022 r. komisja lekarska ZUS, rozpoznając u ubezpieczonego chorobę zwyrodnieniową stawów barkowych, zespól bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z zespołem bólowym korzeniowym lewostronnym na tle zmian zwyrodnieniowych, zespół bólowy kręgosłupa szyjnego - przebyte leczenie operacyjne z powodu dyskopatii (2014 r.), dnę moczanową, obturacyjny bezdech senny, stwierdziła, że stopień naruszenia sprawności organizmu wynikający z istniejących schorzeń nie powoduje długotrwałej niezdolność do pracy. Aktualnie u ubezpieczonego rozpoznaje się: - zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z nawracającym zespołem bólowym szyjnym lędźwiowo-krzyżowym (nawrotowa rwa kulszowa lewostronna w wywiadzie), klinicznie aktualnie bez istotnego upośledzenia funkcji, bez objawów korzeniowych i ubytkowych; - stan po przebytym w 2014 r. leczeniu operacyjnym na odcinku szyjnym kręgosłupa poziomu C4/C5 z powodu dyskopatii, bez powikłań pooperacyjnych, z dobrym efektem klinicznym; - początkowe zmiany zwyrodnieniowe stawów barkowych i kolanowych, - dnę moczanową, - obturacyjny bezdech senny. Ubezpieczony nie jest długotrwale niezdolny do pracy. Schorzenia internistyczne (dna moczanowa, obturacyjny bezdech senny) mogą być leczone ambulatoryjnie, nie powodują powikłań narządowych i nie są powodem długotrwałej niezdolności do pracy. Po zabiegu operacyjnym przeprowadzonym w 2014 r. nastąpiła poprawa stanu zdrowia ubezpieczonego w postaci ustąpienia bólu i drętwień w obrębie kręgosłupa szyjnego i barków. Ubezpieczony jest sprawny ruchowo, układ narządu ruchu ubezpieczonego pozostaje bez istotnego upośledzenia funkcji, bez zespołów bólowych; ruchomość i funkcja dynamiczna kręgosłupa jest zachowana, bez objawów korzeniowych (konfliktu dyskowo-korzeniowego), klinicznie bez objawów ucisku stożka rdzeniowego, bez objawów zespołu ogona końskiego (uszkodzenia korzeni nerwowych poniżej poziomu L2), ubytkowych, poza słabo wywołującym się odruchu skokowym, po lewej stronie, który jednak nie powoduje niezdolności do pracy zarobkowej, bez objawów patologicznych, bez cech ogniskowego uszkodzenia (...), próba R. ujemna (bez zaburzeń równowagi), bez zaburzeń czucia powierzchniowego i głębokiego, ruchomość w stawach obwodowych zachowana, chód samodzielny, wydolny. Ubezpieczony nie leczy się intensywnie ortopedycznie, nie wymaga leczenia operacyjnego. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego, objawiające się klinicznie okresowym zespołem bólowym, nie są podstawą do orzeczenia długotrwałej niezdolności do pracy. Ubezpieczony ma ograniczenia do wykonywania ciężkiej i bardzo ciężkiej pracy fizycznej, zwłaszcza wykonywanej w warunkach szczególnych oraz ze względów profilaktycznych pracy nocnej. Jest niezdolny do wykonywania pracy: w wyuczonym zawodzie elektromontera górnictwa podziemnego, na stanowiskach górnik, robotnik budowlany i elektromonter. Ubezpieczony w ramach swoich kwalifikacji zawodowych jest zdolny do pracy - może wykonywać na ogólnym rynku pracy prace lekkie i średnio-ciężkie, np. jako: monter, konserwator, może wykonywać prace warsztatowe jako np. elektryk samochodowy lub inne na przyuczonym stanowisku pracy. Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego Sąd Okręgowy uznał odwołanie za niezasadne. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 57 i 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r.; poz. 291 ze zm.; powoływana dalej jako: ustawa emerytalno-rentowa) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnił następujące warunki: 1) jest niezdolny do pracy, 2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy - tj. 5 lat pracy w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy, 3) niezdolność do pracy powstała w czasie ubezpieczenia, lub w okresie równorzędnym z okresem ubezpieczenia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od daty ustania tych okresów - warunku tego nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Z kolei, definicję niezdolności do pracy zawiera art. 12 tej ustawy. W myśl art. 12 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Przy czym, całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej (art. 12 ust. 2). Zgodnie zaś z art. 13 ustawy, przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: - stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, - możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Zatem z całkowitą niezdolnością do pracy mamy do czynienia w sytuacji utraty zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, przy czym zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy emerytalno-rentowej, zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00, OSNAP 2002/15/369). Oznacza to, że możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy w tzw. normalnych warunkach. Częściowa niezdolność do pracy jest z kolei wynikiem utraty w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Jednocześnie sąd meriti wyjaśnił, iż o częściowej niezdolności do pracy nie decyduje sam fakt występowania schorzeń, lecz ocena, czy i w jakim zakresie wpływają one na utratę zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami (vide: wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2000 r., II UKN 113/00, OSNAP 2002/14/343). Następnie Sąd Okręgowy zaznaczył, że w niniejszym postępowaniu spór dotyczył wyłącznie tego, czy ubezpieczony jest osobą niezdolną do pracy i ewentualnie w jakim stopniu. Wymagało to z jednej strony dokonania oceny stanu zdrowia ubezpieczonego, zaś z drugiej - odniesienia poczynionych w tym zakresie ustaleń do faktycznych kwalifikacji zawodowych ubezpieczonego. W celu oceny czy ubezpieczony spełnia przesłankę niezdolności do pracy, Sąd dopuścił dowód z opinii dwóch biegłych sądowych z zakresu neurologii, dwóch biegłych z zakresu ortopedii oraz biegłej z zakresu medycyny pracy. Oceniając złożone w sprawie opinie biegłych sądowych, sąd pierwszej instancji miał na względzie specyfikę oceny tego dowodu, która wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd - który nie posiada wiadomości specjalnych - tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. Kryteria oceny tego dowodu stanowią również: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen powszechnej (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, LEX nr 77046). Sąd meriti miał na uwadze, że biegli sądowi, sporządzający opinie w niniejszej sprawie to lekarze specjaliści posiadający wieloletnią praktykę zawodową (w tym kliniczną i orzeczniczą). Jeden z nich posiada tytuł naukowy doktora habilitowanego nauk medycznych (T. P.), pozostali mają tytuły doktora nauk medycznych i bardzo bogate doświadczenie zawodowe i orzecznicze. Wszyscy biegli zapoznali się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją, powołując się na nią w sporządzonych opiniach. Wiarygodność dokumentacji nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości sądu. Dokumenty zostały sporządzone w sposób zgodny z przepisami prawa, przez uprawnione do tego osoby, w ramach ich kompetencji, stąd też zostały uznane za wiarygodne. Z uwagi na to, że głównym schorzeniem ubezpieczonego było schorzenie kręgosłupa, z powodu którego ubezpieczony był w przeszłości operowany, Sąd Okręgowy powołał biegłych z zakresu neurologii - T. P. i L. T. oraz ortopedii - H. M. i M. P.. W celu oceny stanu zdrowia ubezpieczonego pod kątem posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej z zakresu interny i medycyny pracy - R. D.. Sąd pierwszej instancji - po analizie wszystkich pięciu opinii - uznał je za wiarygodne. Biegli postawili wyraźne rozpoznanie schorzeń występujących u ubezpieczonego w chwili złożenia wniosku o rentę i wydania przez organ rentowy zaskarżonej decyzji oraz ich wpływu na zdolność ubezpieczonego do pracy. Zatem sąd meriti uwzględnił, że biegli z zakresu ortopedii H. M. i neurologii T. P., rozpoznając u ubezpieczonego zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z okresowym zespołem bólowym, zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego leczone operacyjnie w 2014 r., chorobę zwyrodnieniową stawów barkowych stwierdzili, że ubezpieczony nie kwalifikuje się do uznania go za osobę długotrwale niezdolną do pracy, może być zatrudniony na ogólnym rynku pracy z wyłączeniem ciężkiej pracy fizycznej. Biegli zwrócili uwagę, że z karty informacyjnej z Kliniki (...) wynika, że po zabiegu operacyjnym przeprowadzonym w 2014 r. nastąpiła poprawa stanu zdrowia ubezpieczonego w postaci ustąpienia bólu i drętwień w obrębie kręgosłupa szyjnego i barków. W opinii biegłych, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego, objawiające się klinicznie okresowym zespołem bólowym, nie są podstawą do orzeczenia długotrwałej niezdolności do pracy. Biegli wskazali, iż w badaniu klinicznym z dnia 23 marca 2022 r. z odchyleń od stanu prawidłowego stwierdzono jedynie osłabienie lewego odruchu skokowego, co nie upośledza funkcji kończyny. Biegli wskazali, iż z dokumentacji medycznej z przychodni w O. wynika, że ubezpieczony jest sprawny ruchowo, porusza się na palcach i piętach. Z opisu stanu klinicznego wynika, że nie stwierdzono takiego upośledzenia funkcji narządu ruchu, które dawałoby podstawę do orzeczenia długotrwałej niezdolności do pracy. Z kolei, odnosząc się do zarzutów ubezpieczonego, sformułowanych w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2023 r., biegli z zakresu ortopedii i neurologii podtrzymali swoją opinię wskazując, że z dokumentacji medycznej dotyczącej układu kostno-stawowego i układu nerwowego ubezpieczonego wynika, że jedynym odchyleniem od stanu prawidłowego jest osłabienie lewego odruchu skokowego, co jednak nie ma wpływu na stan kliniczny. Natomiast w opinii biegłej z zakresu interny i medycyny pracy rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia: zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa L/S z okresowym zespołem bólowym, zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego leczone operacyjnie w 2014 r., choroba zwyrodnieniowa stawów barkowych, dna moczanowa, obturacyjny bezdech senny, nie powodują takiego ograniczenia funkcji organizmu, które czyniłyby ubezpieczonego długotrwale niezdolnym do pracy. Rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia nie powodują upośledzenia funkcji organizmu w stopniu znacznym zgodnie z obowiązującą ustawą emerytalno-rentową. Biegła wskazała, iż ubezpieczony jest sprawny ruchowo, ma ograniczenia do wykonywania ciężkiej i bardzo ciężkiej pracy fizycznej, zwłaszcza wykonywanej w warunkach szczególnych oraz - ze względów profilaktycznych - pracy nocnej, jednak te ograniczenia, jak podkreśliła biegła, nie świadczą o niezdolności do pracy w ogóle. W opinii biegłej ubezpieczony jest niezdolny do pracy w wyuczonym zawodzie elektromontera górnictwa podziemnego, jest niezdolny do pracy na stanowiskach górnik, robotnik budowlany, elektromonter. Jednak, jak wskazała biegła, w ramach posiadanych kwalifikacji zawodowych jest zdolny do zarobkowania i może wykonywać na ogólnym rynku pracy prace lekkie i średnio-ciężkie, może pracować jako: monter, konserwator, może wykonywać prace warsztatowe jako np. elektryk samochodowy lub inne na przyuczonym stanowisku pracy. W opinii biegłej schorzenia internistyczne (dna moczanowa, obturacyjny bezdech senny) mogą być leczone ambulatoryjnie, nie powodują powikłań narządowych i nie są powodem długotrwałej niezdolności do pracy. Biegła zwróciła przy tym uwagę, że dotychczasowe schorzenia wymagają systematycznego leczenia ambulatoryjnego i rehabilitacji, ale nie ograniczają zdolności do wykonywania pracy zarobkowej, biorąc pod uwagę zarówno wiek, ogólny stan zdrowia, poziom wykształcenia jak i możliwość wykonywania pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji zawodowych. Dopuszczając dowód z opinii drugiego zespołu biegłych, sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że opisane wyżej opinie sporządzone zostały wyłącznie na podstawie dokumentacji medyczne. Sąd uwzględnił w konsekwencji wniosek ubezpieczonego, wyrażony w piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2023 r. i dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu ortopedii i neurologii Sądu Okręgowego w Krakowie w celu umożliwienia stawienia się ubezpieczonego na badaniach. Biegły Sądu Okręgowego w Krakowie z zakresu neurologii L. T., po przeprowadzonym badaniu ubezpieczonego rozpoznał u J. C. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (według opisu (...) kości ogonowej w aktach rentowych - możliwy ucisk i przesunięcie grzbietowe korzenia SI) z nawracającym zespołem bólowym szyjnym lędźwiowo-krzyżowym (nawrotowa rwa kulszowa lewostronna w wywiadzie), klinicznie aktualnie bez istotnego upośledzenia funkcji, bez objawów korzeniowych i ubytkowych oraz stan po bardzo dawno przebytym w 2013 r. (wywiad) zabiegu operacyjnym na odcinku szyjnym kręgosłupa poziomu C4/C5 z powodu dyskopatii, bez powikłań pooperacyjnych z dobrym efektem klinicznym. Na podstawie przeprowadzonego całokształtu wywiadu chorobowego, badania neurologicznego oraz zapoznaniu się z dokumentacją sądowo-lekarską biegły stwierdził, że aktualny stan kliniczny, przebyte i stwierdzone schorzenia oraz stopień nasilenia objawów z przyczyn neurologicznych nie naruszają sprawności organizmu ubezpieczonego do pracy zarobkowej zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami i ostatnio zajmowanym stanowisku. W przeprowadzonym badaniu przedmiotowym (neurologicznym) biegły stwierdził, iż układ narządu ruchu ubezpieczonego pozostaje bez istotnego upośledzenia funkcji, bez zespołów bólowych. Ruchomość i funkcja dynamiczna kręgosłupa jest zachowana, bez objawów korzeniowych (konfliktu dyskowo-korzeniowego), klinicznie bez objawów ucisku stożka rdzeniowego, bez objawów zespołu ogona końskiego (uszkodzenia korzeni nerwowych poniżej poziomu L2, ubytkowych poza słabo wywołującym się odruchu skokowym po lewej stronie, który jednak nie powoduje niezdolności do pracy zarobkowej), bez objawów patologicznych, bez cech ogniskowego uszkodzenia (...), próba R. ujemna (bez zaburzeń równowagi), bez zaburzeń czucia powierzchniowego i głębokiego, ruchomość w stawach obwodowych zachowana, chód samodzielny, wydolny. W opinii biegłego, opisywane w badaniu (...) kości ogonowej - cyt.: możliwy ucisk i przesunięcie grzbietowe korzenia SI - są obecnie wskazaniem względnym do leczenia jakim jest zabieg operacyjny. Biegły wyjaśnił, iż wykonanie zabiegu operacyjnego, czyli wskazania bezwzględne, uzależnione są przede wszystkim od aktualnego stanu klinicznego pacjenta (objawach chorobowo-ubytkowych), a wynik badania dodatkowego jest dodatkiem do szczegółowego umiejscowienia charakteru i wielkości występujących zmian chorobowych (takim jest m.in. badanie (...)). Jeżeli ewentualnie ostatecznie zaproponuje neurochirurg/ortopeda, to można też tą drogą leczyć. Oczywiście zależy to tylko i wyłącznie od neurochirurga i samego badanego. Biegły wskazał, iż zgłaszane w wywiadzie dolegliwości kręgosłupowozależne i inne w okresach obostrzeń mogą być leczone zachowawczo i rehabilitacyjne (jako leczenie wspomagające), ale mogą być też leczone i prowadzone w ramach czasowej niezdolności do pracy. W opinii biegłego jedynym przeciwwskazaniem jest wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej z nadmiernym przeciążaniem kręgosłupa (w wywiadzie - takie zalecenie m.in. otrzymał ubezpieczony od neurochirurga po konsultacji w 2020 r. - vide badanie podmiotowe j.w.). Sąd Okręgowy miał także na uwadze, że w opinii biegłego z zakresu ortopedii, M. P., rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia: zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa, początkowe zmiany zwyrodnieniowe barków i kolan, dna moczanowa, nie stanowią podstawy do uznania ubezpieczonego za osobę za osobę niezdolną do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji. Biegły wskazał, iż wynik leczenia operacyjnego dyskopatii szyjnej był bardzo dobry, ubezpieczony odzyskał sprawność ruchową bez wyraźnych cech uszkodzenia korzeni nerwowych. Miernie nasilone zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa, barków, kolan nie ograniczają znacznie sprawności ruchowej ubezpieczonego. Biegły zwrócił uwagę, iż ubezpieczony nie leczy się intensywnie ortopedycznie, nie wymaga leczenia operacyjnego, nie przedstawił żadnych badań obrazowych przedstawiających zaawansowane patologie w zakresie układu ruchu. W opinii biegłego w okresie zaostrzeń dolegliwości do rozważenia jest stosowanie leków przeciwbólowych (ogólnie dostępnych) lub fizykoterapii. W opinii biegłego, ubezpieczony może pracować, w tym wykonywać lekkie prace fizyczne, przeciwwskazana jest jedynie ciężka praca fizyczna, praca na wysokościach. Schorzenia narządu ruchu nie ograniczają w stopniu znacznym zdolności ubezpieczonego do pracy zgodnej z jego kwalifikacjami. Mając na uwadze, że opinie wydane przez biegłych z zakresu ortopedii, neurologii w obu składach oraz opinia biegłej z zakresu interny i medycyny pracy są - w ocenie sądu pierwszej instancji - logiczne, kompletne oraz racjonalnie uzasadnione, a wnioski w nich zawarte zgodne z wiedzą oraz zasadami doświadczenia życiowego, Sąd uznał je za pełnowartościowy materiał dowodowy i na ich podstawie dokonał ustaleń faktycznych w sprawie. Zważając na powyższe, tj. pełną zgodność ustaleń i wniosków wszystkich pięciu powołanych w sprawie biegłych sądowych, Sąd nie podzielił zarzutów ubezpieczonego sformułowanych w pismach procesowych pod adresem opinii biegłych. Z tych samych powodów Sąd uznał za niezasadny i zmierzający tylko do przedłużenia postępowania wniosek ubezpieczonego o powołanie kolejnego zespołu biegłych. Wniosek ten Sąd oddalił na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. Ponadto sąd meriti podkreślił, że jako sąd orzekający w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest prawo do renty z ubezpieczenia społecznego, miał pełną świadomość tego, iż warunkująca powstanie tego prawa ocena niezdolności do pracy w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych posiadających odpowiednią wiedzę medyczną adekwatną do rodzaju schorzeń ubezpieczonego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 12 kwietnia 2000 r., II UKN 498/99, OSNAP 2001/19/597; 7 lipca 2005 r., II UK 277/04, OSNP 2006/5-6/97 oraz powołane w nim orzecznictwo; 14 marca 2007, III UK 130/06). Równocześnie Sąd ten wskazał, iż jakkolwiek ocena częściowej niezdolności do pracy, w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy, wymaga z reguły wiadomości specjalnych (opinii biegłego z zakresu medycyny), to jednak ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy musi uwzględniać także inne elementy. Jak już wskazano wyżej, pod pojęciem „niezdolność do wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” należy rozumieć rzeczywistą utratę zdolności do pracy lub znaczne jej ograniczenie, przy uwzględnieniu możliwości i sprawności niezbędnych do dalszego zaangażowania w procesie pracy. O częściowej niezdolności do pracy nie decyduje bowiem sam fakt występowania schorzeń, lecz ocena, czy i w jakim zakresie wpływają one na utratę zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Przy ocenie częściowej niezdolności chodzi przede wszystkim o ustalenie możliwości dalszego wykonywania dotychczasowej pracy (przy uwzględnieniu jej rodzaju i charakteru), a następnie ewentualnie o możliwości wykonywania innej pracy przy uwzględnieniu posiadanych kwalifikacji zawodowych. Istotne jest, iż przy ocenie zdolności do „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga się uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego). Przy czym, sąd meriti podniósł, że przy ocenie niezdolności do pracy dla celów rentowych bardziej istotne są kwalifikacje rzeczywiste, gdyż ocena ta sprowadza się do stwierdzenia, w jakim stopniu wiedza i umiejętności, którymi dysponuje ubezpieczony, mogą być wykorzystane przez niego w pracy pomimo zaistniałych ograniczeń sprawności organizmu. Nadto Sąd ten wskazał, że zgodnie z ukształtowanym poglądem Sądu Najwyższego, utrata zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji nie może być utożsamiana z niezdolnością do wykonywania ostatniego z dotychczasowych zatrudnień. Niezdolność tego rodzaju nie uzasadnia przyznania prawa do renty, jeżeli pracownik może podjąć inne prace zgodne z poziomem jego kwalifikacji (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 13 lipca 2005 r., I UK 380/04, niepublikowany; 15 listopada 2007 r., I UK 154/07, niepublikowany). Należy też uwzględnić, że z art. 12 ust. 3 wynika, iż nie ma niezdolności do pracy, w przypadku gdy naruszenie sprawności organizmu nie jest przeszkodą do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi lub możliwymi do nabycia kwalifikacjami. Zmiany w organizmie powodujące przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku, nie przesądzają o niezdolności do pracy, nawet częściowej, jeżeli zdolność do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami została zachowana (np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 12 marca 2007 r., I UK 299/06, OSNP 2008/7-8/112 i 1 grudnia 2000 r., II UKN 113/00, OSNAP 2002/14/343). W opinii sądu meriti rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia nie ograniczają zdolności do wykonywania pracy zarobkowej, biorąc pod uwagę zarówno wiek, ogólny stan zdrowia, poziom wykształcenia, jak i możliwość wykonywania pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji zawodowych. Ubezpieczony w ramach posiadanych kwalifikacji zawodowych jest zdolny do zarobkowania na ogólnym rynku pracy. Oceniając kwalifikacje ubezpieczonego, Sąd miał na uwadze zatem zarówno posiadane przez ubezpieczonego wykształcenie (ubezpieczony ukończył (...) Szkołę (...) w L. w zawodzie elektromonter górnictwa podziemnego), jak i przebieg jego aktywności zawodowej - ubezpieczony pracował jako górnik (9 lat), malarz budowlany (3 lata), mechanik samochodowy (ok. 1 rok), robotnik budowlany (3 miesiące), kierowca - konwojent (ok. 3 m-ce), elektromonter (5 lat i 9 miesięcy), montażysta stolarki budowlanej (2 miesiące) ostatnio elektryk (blisko 12 lat). W ocenie tego Sądu, uwzględniając treść wydanych w sprawie opinii, ubezpieczony ma ograniczenia do wykonywania ciężkiej i bardzo ciężkiej pracy fizycznej zwłaszcza wykonywanej w warunkach szczególnych oraz ze względów profilaktycznych pracy nocnej. Ubezpieczony jest jednak zdolny do zarobkowania i może wykonywać na ogólnym rynku pracy prace lekkie i średnio-ciężkie, może pracować jako: monter, konserwator, mechanik (a więc prace zgodne z poziomem posiadanych przez niego kwalifikacji nabytych na stanowiskach przez niego zajmowanych przez znaczną część aktywności zawodowej), może wykonywać prace warsztatowe, jako np. elektryk i mechanik samochodowy lub inne na przyuczonym stanowisku pracy. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Okręgowy uznał zatem, że aktualny obraz schorzeń J. C. nie dawał podstaw do stwierdzenia u ubezpieczonego niezdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z uwagi na powyższe Sąd ten uznał, iż ubezpieczony nie spełnił podstawowej przesłanki przyznania mu prawa do renty. Mając powyższe na względzie, wobec braku podstaw do uwzględnienia odwołania, Sąd - na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. - oddalił je jako bezzasadne. Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie w całości nie zgodził się J. C., który działając przez pełnomocnika, w wywiedzionej apelacji zarzucił mu: I. naruszenie przepisów postępowania cywilnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 233 § 1 k.p.c., poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego w postaci opinii biegłych z zakresu neurologii, ortopedii, interny i medycyny pracy, i uznanie ich za wiarygodne, a w konsekwencji przyjęcie, że rozpoznane u odwołującego schorzenia nie ograniczają zdolności do wykonywania pracy zarobkowej, podczas gdy każdy z biegłych w treści swojego rozstrzygnięcia wskazywał na szereg prac, w tym w szczególności prac ciężkich fizycznie, prac na wysokościach, które nie mogą być wykonywane przez odwołującego, a zatem biorąc pod uwagę, iż taką pracę odwołujący wykonywał, opinie przemawiały za stwierdzeniem częściowej niezdolności do pracy; 2. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego w postaci opinii biegłej z zakresu interny i medycyny pracy, i uznanie, że jej rozstrzygnięcie nie stanowi podstawy do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy odwołującego, podczas gdy biegła w treści swojego rozstrzygnięcia wprost wskazała, że odwołujący jest niezdolny do pracy w wyuczonym zawodzie elektromontera górnictwa podziemnego, jest niezdolny do pracy na stanowiskach górnik, robotnik budowlany, elektromonter, a właśnie takie pracy odwołujący wykonywał; 3. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego w postaci opinii biegłych z zakresu neurologii, ortopedii, interny i medycyny pracy, i uznanie na ich podstawie, że odwołujący jest zdolny do zarobkowania i może wykonywać na ogólnym rynku pracy prace lekkie i średnio-ciężkie i może pracować jako: monter, konserwator, mechanik, może wykonywać prace warsztatowe jako np. elektryk i mechanik samochodowy lub inne na przyuczonym stanowisku pracy, gdyż są to prace zgodne z poziomem posiadanych przez niego kwalifikacji nabytych na stanowiskach przez niego zajmowanych przez znaczną część aktywności zawodowej, podczas gdy wskazane prace względem posiadanych przez odwołującego doświadczeń i kwalifikacji stanowią prace wymagające niższych albo niewymagającej żadnych kwalifikacji, a zatem nie pozwalają na uwzględnienie ich jako prac możliwych do wykonywania zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji; 4. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, na podstawie zawartej w aktach dokumentacji medycznej i pracowniczej, iż odwołujący nie jest niezdolny do pracy, podczas gdy dostępne w aktach dokumenty wskazywały na brak możliwości kontynuowania przez odwołującego pracy w dotychczasowym zawodzie oraz pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, a zatem wskazany materiał dowodowy przemawiał za stwierdzeniem częściowej niezdolności do pracy; 5. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważanie materiału dowodowego, co skutkowało błąd w ustaleniach faktycznych, mający kluczowy wpływ na kształt podjętego rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, iż odwołujący jest zdolny do zarobkowania i może wykonywać na ogólnym rynku pracy prace lekkie i średnio-ciężkie, i może pracować jako: monter, konserwator, mechanik, może wykonywać prace warsztatowe jako np. elektryk i mechanik samochodowy lub inne na przyuczonym stanowisku pracy, gdyż są to prace zgodne z poziomem posiadanych przez niego kwalifikacji nabytych na stanowiskach przez niego zajmowanych przez znaczną część aktywności zawodowej, podczas gdy doświadczenie zawodowe pozwalające na wykonywanie wskazanych prac jest nikłe i iluzoryczne, gdyż odwołujący wykonywał podobne prace ponad 30 lat temu, obecnie nie posiada w ich zakresie żądnego wartościowego doświadczenia, a sama możliwość podjęcia się tego rodzaju zatrudnienia na niecałe 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego, z towarzyszącymi licznymi schorzeniami utrudniającymi codzienne poruszanie się i wymagającymi dalszego leczenia i rehabilitacji jest praktycznie niemożliwe; 6. art. 235 2 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych z zakresu ortopedii i neurologii Sądu Okręgowego w Krakowie oraz opinii uzupełniającej biegłej R. D., a także dowód z opinii innego biegłego z zakresu medycyny pracy, podczas gdy zebrany materiał dowodowy w postaci złożonych opinii nie rozstrzygnął w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności związanych z niezdolnością do pracy, zaś opinia biegłego z zakresu medycyny pracy pomijała kwalifikacje odwołującego, które powinny być kluczowe przy ocenie niezdolności do pracy; II. naruszenie przepisów prawa materialnego 7. art. 57 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 12 ust. 3 ustawy emerytalno-rentowej poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w sytuacji utracenia przez odwołującego w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji; 8. art. 12 ust. 3 ustawy emerytalno-rentowej poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że stwierdzenie u odwołującego zdolności do jakiejkolwiek pracy nie pozwala na uznanie go za osobę częściowo niezdolną do pracy, podczas gdy za osobę częściowo niezdolną do pracy uznaje się osobę, która wobec naruszenia sprawności organizmu nie jest w stanie wykonywać prawidłowo czynności związanych z zawodem, nawet gdy zachowała zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (np. wymagającej niższych albo niewymagającej żadnych kwalifikacji), lecz jednocześnie utraciła w znacznym stopniu zdolność do wykonywania pracy, do której posiada kwalifikacje. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o: - zmianę zaskarżanego rozstrzygnięcia i orzeczenie zgodnie z żądaniem zawartym w treści odwołania, a zatem przyznanie odwołującemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy; - zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje; nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.