Sygn. akt I AGa 38/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Edyta Buczkowska-Żuk po rozpo
§ 18ust.
3 umowy pozwany był zobowiązany do zapłaty tychże należności od daty wystawienia faktury lub wezwania do zapłaty, przy czym powódka również te faktury wysłała na adres pozwanego. Poza tym, część faktur objęta żądaniem, została ujęta w wezwaniu do zapłaty z 26 listopada 2021 r. Jednocześnie Sąd Okręgowy zważył, że z treści e-maila z 19 grudnia 2019 r. i potwierdzenia przelewu z 28 listopada 2019 r. wynika, iż pozwany akceptował faktury wystawiane przez powódkę z tytułu opłat związanych z najmem, w tym opłat za media obejmujących wcześniejszy okres i dokonywał - choć z opóźnieniem - płatności z tego tytułu. Powyższe potwierdza, że strony łączyła umowa najmu a pozwanego obciążał obowiązek regulowania związanych z nią opłat, w tym takich, których powódka domaga się niniejszym pozwem. Odnosząc się do podniesionej w sprzeciwie od nakazu zapłaty kwestii doręczenia wezwania do zapłaty z 26 listopada 2021 r. Sąd wskazał, że zostało ono wysłane na adres: ul. (...), (...)-(...) K.. Wprawdzie z treści § 29 umowy wynika, że doręczenia miały być dokonywane na adres podany w umowie tj. ul. (...), (...)-(...) K., to jednak strony były zobowiązane do wskazania zmiany adresu. Wcześniejsze wezwania (z 2019) wysyłane były na ul. (...), (...)-(...) K. i odbierane przez W. B.
(1). Kolejne, tj. z 2020 r. wysłano już na ul. (...) i zostały odebrane przez B. K.. W umowie pozwany podał do kontaktu adres e-mail (...) i z tego adresu wysłał e-mail co do rozliczenia wpłaty z 28 listopada 2019 r. Z kolei W. B.
(1), posługując się tym samym adresem, wysłał powódce e-maila z prośba o przesłanie drogą elektroniczną faktur czynszowych za 2019 r. i 2020 r., powołując się na zmianę dotychczasowego adresu siedziby. W ocenie Sądu pierwszej instancji, okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że doręczenie wezwania z 26 listopada 2021 r. było skuteczne, pomimo iż odbioru dokonał W. B.
(1). Osoba ta nie tylko odbierała wcześniejszą korespondencję wysyłaną do pozwanego pod tym adresem, ale również posługiwała się adresem e-mail, który został podany przez pozwanego w umowie najmu jako adres do kontaktu. Stan faktyczny sprawy ustalono na podstawie dowodów z przedłożonych przez stronę powodową dokumentów, których treści pozwany nie kwestionował. a których prawdziwość nie budziła wątpliwości Sądu I instancji. O odsetkach za opóźnienie od należności głównej w kwocie 120.473,34 zł orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu, uwzględniając niekwestionowany termin płatności wynikający z faktur VAT. Z uwagi na to, że umowa zawarta przez strony stanowi transakcję handlową w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U.2023.1790 t.j.), powódce należały się odsetki za opóźnienie według art. 7 ust. 1 tej ustawy. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., przy przyjęciu, że powódka jest stroną wygrywającą spór w całości. Pozwany zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie punktów 1 i 2, zarzucając naruszenie przepisu prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c. poprzez: dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, że przedstawione przez powoda faktury VAT z tytułu zużycia energii elektrycznej stanowią miarodajne dowody na fakt ilości zużytej energii oraz sposobu obliczenia w sytuacji, gdy przedłożone w sprawie dokumenty tego faktu nie potwierdzają, dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, że odbiór wezwania z dnia 26 listopada 2021 r. przez W. B.
(1)stanowi skuteczne doręczenie wezwania pozwanemu, w sytuacji gdy przedłożone w sprawie dokumenty tego faktu nie potwierdzają, co stanowiło brak, o którym mowa w art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. i powinno znaleźć swój wyraz w rozstrzygnięciu o kosztach procesu. W oparciu o powyższe zarzuty, szerzej omówione w uzasadnieniu apelacji, pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi orzeczenia co do kosztów postępowania odwoławczego. Powódka, w odpowiedzi na apelację pozwanego, wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postepowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wywiedziona przez pozwanego okazała się bezzasadna. Uwzględniając treść przepisu art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c., wskazać należy, że Sąd Apelacyjny, dokonując własnej oceny przedstawionego pod osąd materiału procesowego stwierdził, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a poczynione ustalenia faktyczne (zawarte w wyodrębnionej redakcyjnie części uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie są wadliwe i znajdują odzwierciedlenie w treści przedstawionych w sprawie dowodów. Dostatecznej podstawy do ich weryfikacji w postulowanym przez apelującego kierunku nie mogły stanowić zgłoszone przez niego zarzuty. Sąd odwoławczy ustalenia Sądu Okręgowego czyni częścią uzasadnienia własnego wyroku, nie znajdując potrzeby ponownego ich szczegółowego przytaczania (por. np. orzeczenia SN z 13 grudnia 1935 r., C III 680/34. Zb. Urz. 1936, poz. 379; z 14 lutego 1938 r., C II 21172/37 Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999/4/83). W przypadku bowiem, gdy sąd odwoławczy, orzeka, jak w niniejszej sprawie, na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, nie musi powtarzać dokonanych już wcześniej ustaleń i ich motywów. Wystarczy stwierdzenie, że przyjmuje je za własne. Nadto, jak jednolicie wskazuje się w judykaturze, obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.), oznacza związanie sądu odwoławczego zarzutami prawa procesowego (por. uchwała SN z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, Lex nr 341125), za wyjątkiem oczywiście tego rodzaju naruszeń, które skutkują nieważnością postępowania. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł ich wystąpienia w niniejszej sprawie. Wbrew błędnemu przekonaniu apelującego, Sąd Okręgowy nie uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 233 § 1 k.p.c. zgodnie z którym sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału”, a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności (por. wyroki Sądu Najwyższego z 17 listopada 1966r., II CR 423/66, OSNPG 1967/5-6/21; z 24 marca 1999 r., I PKN 632/98, OSNAPiUS 2000, nr 10, poz. 382; postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2002 r., IV CKN 1218/00; z 18 lipca 2002 r., IV CKN 1256/00). Jak ujmuje się w literaturze, moc dowodowa oznacza siłę przekonania uzyskaną przez sąd wskutek przeprowadzenia określonych środków dowodowych na potwierdzenie prawdziwości lub nieprawdziwości twierdzeń na temat okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś wiarygodność decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę. Przyjmuje się jednocześnie, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyroki Sądu Najwyższego z 20 marca 1980 r., II URN 175/79, OSNC 1980/10/200; z 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000/17/655; z 16 maja 2000 r., IV CKN 1097/00; z 29 września 2000 r., V CKN 94/00; z 15 listopada 2000 r., IV CKN 1383/00; z 19 czerwca 2001 r., II UKN 423/00, OSNP 2003/5/137; z 14 marca 2002 r., IV CKN 859/00; z 27 września 2002 r., II CKN 817/00; z 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00). Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I ACa 180/08, jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Dla skuteczności zarzutu naruszenia wyżej wymienionego przepisu nie wystarcza zatem stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając. Zwalczanie swobodnej oceny dowodów nie może więc polegać li tylko na przedstawieniu własnej, korzystnej dla skarżącego wersji zdarzeń, lecz konieczne jest - przy posłużeniu się argumentami wyłącznie jurydycznymi - wykazanie, że wskazane w art. 233 § 1 k.p.c. kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały naruszone, co miało wpływ na wyrok sprawy (analogicznie Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 10 lipca 2008 r., VI ACa 306/08). W okolicznościach niniejszej sprawy, w tym w świetle zarzutów apelacji, nie sposób uznać, aby doszło do naruszenia przez sąd pierwszej instancji normy prawnej zawartej w art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenił dowody i na ich podstawie wyciągnął trafne wnioski. Podkreślić nadto trzeba, że sąd pierwszej instancji dokonał analizy wszystkich dowodów, dokonując ich oceny w kontekście całokształtu materiału dowodowego. Wyprowadzone na ich podstawie ustalenia faktyczne nie mogą zostać uznane za dowolne i sprzeczne z doświadczeniem oraz zasadami logiki. W ocenie Sądu Apelacyjnego, za chybione uznać należy próby zakwestionowania przyjętej przez Sąd I instancji ilości zużytej energii, za którą zapłaty domaga się powódka, a w konsekwencji prawidłowości kwot, na które wystawione zostały faktury VAT nr (...). W tym kontekście przypomnienia wymaga,
§ 16ust.
1 zdanie drugie umowy najmu centrum handlowego (...) w K. pozwany zobowiązał się płacić powódce, jako wynajmującemu, opłatę za świadczenia eksploatacyjne w wysokości odpowiadającej sumie wspólnych kosztów objętych opłatą serwisową pomniejszonych o koszty zapłacone przez kluczowych najemców w proporcji odpowiadającej powierzchni lokalu w stosunku do całej przeznaczonej do najmu powierzchni. Jednocześnie pozwany zobowiązał się wnosić miesięczne opłaty na poczet opłaty serwisowej obejmującej opłatę najemcy za świadczenia eksploatacyjne, z zastrzeżeniem, że w kolejnych latach najmu wysokość opłaty serwisowej zostanie ustalona przez wynajmującego na podstawie oszacowania udziału najemcy w przewidywanych rocznych kosztach świadczeń eksploatacyjnych i zostanie przedstawiona najemcy, zaś miesięczna opłata na poczet tej opłaty będzie odpowiadała 1/12 części oszacowanego udziału najemcy odpowiednio w rocznej opłacie serwisowej (§ 16 ust. 2 umowy). W § 16 ust. 4 lit. a) umowy doprecyzowano, że opłata serwisowa obejmuje wszelkie koszty związane z utrzymaniem, zarządzaniem i funkcjonowaniem Centrum Handlowego oraz nieruchomości, na której jest ono położone, jego wszelkich urządzeń i instalacji (z wyłączeniem instalacji i urządzeń używanych wyłącznie przez poszczególnych najemców), a także napraw i inwestycji w Centrum Handlowym, a w szczególności m.in.: koszty dostaw i zużycia energii elektrycznej, wody, gazu, wywozu nieczystości stałych i płynnych, usług telekomunikacyjnych świadczonych na rzecz Centrum. Ponadto wskazano, że miesięczne płatności na poczet opłaty serwisowej będą płatne łącznie z czynszem gwarantowanym, zaś postanowienia umowy dotyczące zasad płatności czynszu gwarantowanego stosuje się odpowiednio do miesięcznych płatności na poczet opłaty serwisowej (§ 16 ust. 5). Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, z treści e-maila z 19 grudnia 2019 r. i potwierdzenia przelewu z 28 listopada 2019 r. wynika, że pozwany akceptował faktury wystawiane przez powódkę z tytułu opłat związanych z najmem, w tym opłat za media obejmujących wcześniejsze okresy. Co więcej, dokonywał on – choć z opóźnieniem – płatności z tego tytułu, co tylko potwierdza, że strony łączyła umowa najmu, zaś na pozwanego nałożono obowiązek regulowania związanych z tym opłat. Jeśli chodzi natomiast o sposób wyliczenia kosztów obciążających pozwanego z tytułu zużycia energii, został on szczegółowo opisany w § 16 ust. 2 umowy. I tak kwestię wyliczenia wysokości opłaty serwisowej, która obejmowała m.in. opłatę najemcy za świadczenia eksploatacyjne, pozostawiono wprost stronie wynajmującej, a zatem powódce („ w kolejnych latach najmu wysokość opłaty serwisowej zostanie ustalona przez wynajmującego na podstawie oszacowania udziału najemcy w przewidywanych rocznych kosztach świadczeń eksploatacyjnych i zostanie przedstawiona najemcy, zaś miesięczna opłata na poczet tej opłaty będzie odpowiadała 1/12 części oszacowanego udziału najemcy odpowiednio w rocznej opłacie serwisowej”). Stąd też, w związku z korzystaniem przez pozwanego z lokalu będącego przedmiotem najmu, powódka wystawiła faktury VAT za media indywidualne - energię elektryczną: nr (...) z 31 lipca 2021 r. na kwotę 25,51 zł, obejmującą okres 2021.06.01-2021.06.30 z terminem płatności 14-08-2021 (14 dni) oraz nr (...) z 27 września 2021 r. na kwotę 2,85 zł, obejmującą okres 2021.08.01 - 2021.08.31 z terminem płatności 11-10- 2021. Na fakturze nr (...) wskazano zużycie wynoszące 34 kW/h oraz stawkę netto 0,61 zł (k. 21), natomiast na fakturze nr (...) podano zużycie wynoszące 4 kW/h oraz stawę netto 0,58 zł (k. 24). Istotnym pozostaje przy tym, że w sprawie nie przedstawiono jakiegokolwiek dowodu na fakt, aby pozwany kiedykolwiek kwestionował wysokość ustalonej przez powódkę należności z tytułu zużycia energii. Skoro zaś pozwany nie zgadzał się dokonanym przez powódkę wyliczeniem, czy to w zakresie przyjętego na potrzeby rozliczeń rzeczywistego zużycia energii elektrycznej, czy też przyjętej stawki netto za 1 kW/h, winien tę okoliczność udowodnić. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że fakty przytaczane przez strony zasadniczo wymagają dowodu i na stronach (zgodnie z art. 232 k.p.c.) spoczywa ciężar przytoczenia faktów oraz dowodów. Jednocześnie materialny ciężar dowodu, wyznaczony interesem strony przez przepisy prawa materialnego normujące łączący ich stosunek prawny oraz art. 6 k.c., określa, która strona poniesie negatywne skutki nieudowodnienia konkretnych twierdzeń o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten, adresowany do sądu, określa która ze stron powinna wykazać fakty, z których wyciąga dla siebie korzystne skutki prawne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 marca 2015 r., V CSK 312/14, Lex nr 1712826). Przez fakty w rozumieniu art. 6 k.c. należy rozumieć wszelkie okoliczności, z którymi normy prawa materialnego wiążą skutki prawne, w tym więc powstanie i treść stosunku prawnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwany z całą pewnością nie sprostał ciążącym na nim obowiązkom dowodowym, co samoistnie przesądzało o bezzasadności podniesionego w apelacji zarzutu. Odnosząc się następnie do kwestii skutecznego doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty z 26 listopada 2021 r., wysłanego na adres: ul. (...), (...)-(...) K., a odebranego przez W. B.
(1), Sąd Apelacyjny przede wszystkim wskazuje,
§ 29umowy najmu: „ 1.
Wszelka korespondencja pomiędzy Stronami w związku z Umową będzie sporządzana na piśmie i doręczana osobiście, kurierem lub posłańcem albo listem poleconym z potwierdzeniem odbioru na następujące adresy: (…) Dla Najemcy: P. R. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą „(...) ul. (...), (...)-(...) K. P. R. nr tel. (...), e-mail: (...).
- Strony zobowiązują się do niezwłocznego informowania na piśmie o zmianie adresu, nie później jednak niż w dniu takiej zmiany.
- Jakiekolwiek pismo wysłane na adres Najemcy na wskazany w Umowie, jako adres do korespondencji (lub inny oficjalnie zgłoszony adres) niepodjęte przez Najemcę w terminie lub, którego odbioru Najemca odmówił, uznane będzie za skutecznie doręczone z upływem terminu, w którym Najemca był zobowiązany odebrać pismo, albo z dniem, w którym Najemca odmówił odbioru pisma” (k. 42v-43). Jak zaś słusznie ustalił Sąd pierwszej instancji, w korespondencji e-mail z 26 stycznia 2021 r., wysłanej do powódki z adresu (...), w której jako temat wiadomości wpisano (...), W. B.
(1)poprosił o przesłanie w formie elektronicznej faktur czynszowych za czerwiec i grudzień 2019 r. oraz faktury za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2020 r., wskazując, że nie wie dlaczego ich brakuje i podając, że być może jest to związane ze zmianą adresu siedziby firmy (k. 193). Stąd też, w ocenie Sądu Apelacyjnego, powódka zasadnie skierowała pismo z 26 listopada 2021 r., stanowiące wezwanie do zapłaty, na adres: ul. (...), (...)-(...) K.. Co więcej, adres ten został ujawniony w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako adres prowadzonej przez pozwanego działalności gospodarczej. Niezależnie od powyższego Sąd odwoławczy zauważa, że pozwany – na którym ciążył ciężar dowodowy w tym zakresie – nie wykazał braku umocowania wyżej wskazanej osoby do odbioru przesyłek nadanych do pozwanego. Jak zaś wynika analizy akt sprawy, W. B.
(1)prowadził w imieniu pozwanego korespondencję z powódką dotyczącą realizacji łączącej strony umowy najmu, a także posługiwał się adresem e-mail (...), który został wskazany w umowie najmu jako adres do kontaktu. Ponadto pozwany nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że pomimo prawidłowego, w ocenie Sądu obu instancji, doręczenia wezwania do zapłaty, w rzeczywistości pismo nie zostało mu przekazane. W konsekwencji Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego, zgodnie z którym należy przyjąć, że doręczenie wezwania do zapłaty z 26 listopada 2021 r. było skuteczne. Konkludując, zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego uznać należało za prawidłowy, co musiało skutkować oddaleniem apelacji na podstawie art. 385 k.p.c., o czym Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., który formułuje zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Pozwany przegrał postępowanie apelacyjne w całości, w związku z czym winien zwrócić powódce koszty tego postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika w stawce ustalonej na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie zainicjowania postępowania apelacyjnego. O kosztach wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla pozwanego w kwocie 1.620 zł, powiększonej o należny podatek VAT, Sąd orzekł na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Sąd uznał, że kuratorowi należy się wynagrodzenie w wysokości 40 % wynagrodzenia przewidzianego dla adwokata za postepowanie apelacyjne (75% x 5.400 zł x 40% = 2 160 zł). Edyta Buczkowska-Żuk