k.p.c., zmienił zaskarżone orzeczenie w zakresie czasu trwania niepełnosprawności oddalając odwołanie w pozostałej części jako nieuzasadnione na podstawie art.
Zaskarżone orzeczenie zmieniało na niekorzyść część rozstrzygnięć (...). Wnoszący odwołanie wskazywał, że stanowiło to naruszenie zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego, a tym samym powinno już samodzielnie prowadzić do częściowej zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd. Zdaniem sądu jednak ewentualne uchybienia proceduralne w postępowaniu przed Wojewódzkim Zespołem nie mogą skutkować merytoryczną zmianą jego orzeczenia. Nie bez powodu kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia organu II instancji (Wojewódzkiego Zespołu) pozostawiono nie sądowi administracyjnemu, a powszechnemu. Orzeczenie sądu powszechnego rozpoznającego odwołanie jest w zasadzie zawsze merytoryczne, orzeczenia kasatoryjne (inaczej niż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) maja charakter wyjątkowy i w przypadku spraw dotyczących niepełnosprawności są możliwe tylko w przypadku ujawnienia po wniesieniu odwołania nowych okoliczności dotyczących stanu zdrowia strony odwołującej się (art.
Pozostawienie adresatowi orzeczenia o niepełnosprawności drogi kwestionowania tego orzeczenia przed sądem powszechnym wskazuje, że intencją ustawodawcy było poddanie ocenie merytorycznej trafności rozstrzygnięcia organu (prawidłowości kwalifikacji do określonego stopnia niepełnosprawności, czasu trwania tego stopnia, symboli przyczyny niepełnosprawności, wskazań związanych z niepełnosprawnością), a nie prawidłowości przebiegu postępowania orzeczniczego. Sąd, nawet mając zastrzeżenia co do toku tego postępowania, nie może rozstrzygnąć o niepełnosprawności (kwestiach objętych orzeczeniem) nieadekwatnie do rzeczywistej sytuacji zdrowotnej odwołującego się jedynie z uwagi na stwierdzane uchybienia proceduralne. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (a do takich należą sprawy o ustalenie niepełnosprawności) istotny jest materialnoprawny aspekt zaskarżonej decyzji, dotyczący praw i obowiązków stron, a nie uchybienie przepisom postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie tej decyzji. Odwołanie pełni rolę pozwu, a jego zasadność ocenia się na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego. Wady decyzji administracyjnej wynikające z naruszenia przepisów postępowania administracyjnego co do zasady pozostają poza zakresem kognicji sądu ubezpieczeń społecznych, który powinien dostrzegać wyłącznie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego będącego przedmiotem odwołania. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż obowiązywanie zakazu orzekania na niekorzyść w postępowaniu orzeczniczym dotyczącym niepełnosprawności (postępowaniu przedsądowym) budzi co najmniej wątpliwości. O ile przepisy procedury cywilnej wskazują na niemożność orzeczenia tu na niekorzyść strony (sąd, jeśli nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania, oddala je – art.
i 2 k.p.c.), o tyle ani przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ani rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności nie regulują analogicznie kwestii rozstrzygnięć wojewódzkich zespołów. Z uwagi na zawarte w art. 66 ust. 1 wskazanej ustawy odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego są podstawy, by twierdzić, że zastosowanie znajdzie art. 139 tego kodeksu pozwalający na rozstrzygnięcie na niekorzyść strony w przypadku, gdy zaskarżone orzeczenie/decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Przy takim przyjęciu uznać należałoby i tak, że do rażącego naruszenia interesu społecznego dochodzi zawsze, gdy orzeczenie nie odzwierciedla faktycznego stanu zdrowotnego osoby, której dotyczy. Pamiętać bowiem należy, iż treść orzeczenia o niepełnosprawności przekłada się na szereg uprawnień osoby, której orzeczenie dotyczy, także o charakterze finansowym, ale nadto wpływa na uprawnienia innych osób, chociażby z uwagi na związane z określoną niepełnosprawnością przywileje w dostępie do rehabilitacji czy też branie jej pod uwagę w procesie rekrutacji do przedszkoli i szkół publicznych. Zdaniem sądu jednak spojrzenie systemowe przemawia za przyjęciem, iż w postępowaniu przed zespołami orzekającymi o niepełnosprawności zakaz orzekania na niekorzyść nie obowiązuje. Postępowanie to ma charakter szczególny. Rozstrzygnięcia zespołów z jednej strony są decyzjami administracyjnymi, a z drugiej rozstrzygnięciami medycznymi inaczej niż ma to miejsce w postępowaniach o świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych zależne od stanu zdrowia, w którym jest odrębne dwuinstancyjne postępowanie orzecznicze zakończone orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS i komisji lekarskiej ZUS i stanowiąca następstwo orzeczeń decyzja organu rentowego (właściwego Oddziału ZUS). Także w sprawach podobnych świadczeń dla służb mundurowych procedura odpowiada tej dla świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W postępowaniach orzeczniczych na potrzeby świadczeń warunkowanych stanem zdrowia zakaz orzekania na niekorzyść nie obowiązuje, orzeczenia orzeczników/właściwych komisji nie są bowiem decyzjami administracyjnymi. Nie ma dostatecznego uzasadnienia dla uznania, że w postępowaniu dotyczącym niepełnosprawności rozstrzygnięcia medyczne powinny być traktowane inaczej tylko z uwagi na specyficzne ukształtowanie tego postępowania. Sygn. akt IX U 361/23 ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.