kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (§1). Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§2). Sąd Okręgowy w swoich rozważaniach odnosi się tylko do terminu 3 lat wynikającego z art.
Pomija natomiast całkowicie kwestię dotyczącą termin lat dwudziestu z art.
kc mimo, że powód wskazywał, że toczy się postępowanie karne k.4, k.289 (pkt.13). Sąd Okręgowy w ogóle nie doniósł się do tej kwestii. Na rozprawie apelacyjnej powód wskazał, że postępowanie zostało umorzone z uwagi na znikoma społeczną szkodliwość czynu i konsekwentnie twierdził, że doszło do przestępstwa. W tym kontekście należy podkreślić dwie kwestie. Po pierwsze sąd cywilny uprawniony jest do badania czy szkoda jest wynikiem przestępstwa i sąd nie jest związany faktem umorzenia postępowania (wynika to a contrario z art. 11 kpc – skoro sąd cywilny jest związany wyrokiem skazującym za przestępstwo to znaczy, że innymi orzeczeniami nie jest związany). Po drugie należy wskazać, że jeżeli szkoda jest wynikiem przestępstwa to termin przedawnienia roszczenia wynosi dwadzieścia lat bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Sąd popełnił również błąd w twierdzeniu, że powód najpóźniej dowiedział się o szkodzie wraz z wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego, a najpóźniej w dniu 2 czerwca 2009r. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia 2 czerwca 2009r. (k.8-19) wstępnie przyznano syndykowi zaliczkę w wysokości 178 090 zł. Pobrał on zaliczkę w wysokości 140 000 zł, a zatem do czasu wydania postanowienia z 2.06.2009r. syndyk nie miał obowiązku zwracać kwoty 100 000 zł. Zatem szkoda nie powstała. Dopiero odmowa zwrotu daje podstawę do twierdzenia, że z tego powodu doszło do wyrządzenia szkody. Jest to więc nie najpóźniejszy termin dowiedzenia się o szkodzie, ale najwcześniejszy. Zarzut dotyczący braku związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanej, a szkodą powoda też jest uzasadniony. Sąd Okręgowy poprzestał na ogólnikowym sformułowaniu o braku związku przyczynowym i stwierdził, że powód nie wykazał jaką kwotę by uzyskał gdyby pozwana zwróciła 100 000 zł. Sąd wyciąga taki wniosek, ale nawet w ogóle nie wskazuje do której kategorii należała wierzytelność powoda oraz w jakiej wysokości w ogóle były wierzytelności z kategorii I. Zgodnie z art. 386 § 4 kpc poza wypadkami określonymi w § 2 i 3 sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. Pojęcie nierozpoznania istoty sprawy nie zostało zdefiniowane i do oceny czy w konkretnej sprawie doszło do nierozpoznania istoty sprawy dokonuje się na podstawie konkretnych okoliczności. Generalnie jednak przyjmuje się, że z nierozpoznaniem istoty sprawy mamy do czynienia wówczas gdy sąd zaniechał wyjaśnienia materialnoprawnej podstawy prawnej roszczenia. Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi również w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie oparto na jednej przesłance i okazała się ona błędna, a nie dokonano oceny pozostałych przesłanek. W przedmiotowej sprawie sąd oparł rozstrzygniecie na przyjęciu, że doszło do przedawnienia wskutek upływu 3 lat – zgodnie z art.
Rozpoznanie istoty sprawy w zakresie przedawnienia polega na analizie i ocenie wszystkich terminów. Dopuszczalne jest pominięcie analizy jakiegoś terminu w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że jakaś sytuacja nie ma miejsca i tak jest w niniejszej sprawie w zakresie terminów dotyczących szkody na osobie lub małoletnich (art.
Nie było jednak dopuszczalne pominięcie oceny i analizy instytucji przedawnienia z punktu widzenia art. 442 2 § 2 kc z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa przez pozwaną. Pominięcie tej analizy oznacza nierozpoznanie istoty sporu. Sąd Apelacyjny nie miał również możliwości oceny powództwa na podstawie materialnoprawnych przesłanek roszczenia, pomijając zarzut przedawnienia, albowiem również i w tym zakresie sąd nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Okręgowy poprzestał na ogólnikowym sformułowaniu o braku związku przyczynowym i stwierdził, że powód nie wykazał jaką kwotę by uzyskał gdyby pozwana zwróciła 100 000 zł. Sąd wyciąga taki wniosek, ale nawet w ogóle nie wskazuje do której kategorii należała wierzytelność powoda oraz w jakiej wysokości w ogóle były wierzytelności z kategorii I. Ocena tego które poniesione przez powoda koszty są szkodą, a które nie, na obecnym etapie jest przedwczesna. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy przeprowadzi postępowanie celem ustalenia czy czyn pozwanej stanowi przestępstwo i w zależności od ustaleń dokona oceny czy doszło do przedawnienia roszczenia. W przypadku, gdyby sąd doszedł do przekonania, że nie doszło do przedawnienia, to wówczas Sąd Okręgowy dokonana oceny odpowiedzialności pozwanej z punktu widzenia art. 160 ust. 3 prawa upadłościowego oraz art. 415 k.c. Dokonując jednak oceny związku przyczynowego miedzy szkodą i działaniem (zaniechaniem) syndyka należy dokładnie przeanalizować jaką realnie kwotę mógłby odzyskać powód, do której kategorii zaliczone jest jego roszczenie i jak w ogóle kształtowały się zobowiązania upadłego. Przy tej analizie należy również dokonać oceny czy obowiązuje kolejność zaspokojenia roszczenia wobec umorzenia postępowania upadłościowego. Mając powyższe na uwadze orzec należało jak w sentencji wyroku. SSA Zygmunt Drożdżejko
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.