Sygn. akt XVII AmT 4/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący – SSO Maciej Kruszyński Protokolant – Sekretarz sądowy Magdalena Ratajczyk po rozpoznaniu 23 stycznia 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej z udziałem zainteresowanego (...) S.A. z siedzibą w W. o ustalenie warunków dostępu do nieruchomości na skutek odwołania (...) S.A. z siedzibą w W. od decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z 10 października 2023 r., numer (...), w części – tj. w zakresie pkt I decyzji
(2)par. 1 pkt. 5 i 6 kpc pominął wniosek dowodowy Powoda dotyczący zobowiązania Pozwanego do przedłożenia decyzji dotyczących instalacji telekomunikacyjnych ( (...).(...)), której stroną był Powód, w ramach której Prezes zarządzał prace z asystą, na fakt ustalenia warunków asysty. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Odwołanie powoda, nie zasługiwało na uwzględnienie. Zaskarżenie odnosi się do ustalenia przez Prezesa UKE warunków dostępu operatora do Nieruchomości oraz Budynków, w celu zapewnienia telekomunikacji w Budynkach. Zasadniczą podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 30 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (dalej jako wruist). Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1, 4 i 6 wruist, właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości, niebędący przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, jest obowiązany zapewnić przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu dostęp do nieruchomości, w tym do budynku oraz punktu styku, polegający na:
- zapewnieniu możliwości wykorzystywania istniejącego przyłącza telekomunikacyjnego lub istniejącej instalacji telekomunikacyjnej budynku, jeżeli powielenie takiej infrastruktury byłoby ekonomicznie nieopłacalne lub technicznie niemożliwe,
- umożliwieniu korzystania z punktu styku,
- umożliwieniu wejścia na teren nieruchomości, w tym do budynku, w zakresie niezbędnym do korzystania z dostępu, o którym mowa w pkt 1-5 i ust. 3 - w celu zapewnienia telekomunikacji w tym budynku. Warunki dostępu powinna określać umowa zawarta między przedsiębiorcą telekomunikacyjnym a odpowiednio właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości, właścicielem kabla telekomunikacyjnego, instalacji telekomunikacyjnej budynku lub przyłącza telekomunikacyjnego. Zawarcie tej umowy stanowi czynność zwykłego zarządu (art. 30 ust. 4 wruist). Zgodnie z art. 30 ust. 5 wruist, do dostępu, o którym mowa w ust. 1 i 3, stosuje się odpowiednio przepisy art. 19 ust. 2 i 2a, art. 20, art. 21 ust. 2-3, art. 22 ust. 1, 5 i 8-10, art. 23 i art. 24a, z tym że: 1) termin zawarcia umowy o dostęp wynosi 30 dni od dnia wystąpienia przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego z wnioskiem o jej zawarcie; 2) Prezes UKE wydaje decyzję o dostępie, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, także wówczas, jeżeli dla istniejącej instalacji telekomunikacyjnej budynku lub istniejącego przyłącza telekomunikacyjnego warunki dostępu nie są określone w umowie, o której mowa w ust. 4, lub umowa taka wygasła, chyba że przedsiębiorca telekomunikacyjny wykonał instalację telekomunikacyjną budynku lub doprowadził przyłącze telekomunikacyjne, nie mając tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na ten cel oraz wbrew woli lub bez wiedzy właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości; 3) Prezes UKE określa warunki dostępu, o którym mowa w ust. 1, kierując się potrzebą jak najefektywniejszego wykorzystania istniejącej infrastruktury technicznej znajdującej się na nieruchomości, w tym w budynku; 4) we wniosku o wydanie decyzji o dostępie, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się numer księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, do której ma być zapewniony dostęp. Na podstawie art. 30 ust. 5e wruist, przepisy ust. 1-1f oraz 2-5d stosuje się odpowiednio do każdego, komu przysługuje skuteczne względem właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości lub właściciela kabla telekomunikacyjnego, instalacji telekomunikacyjnej budynku lub przyłącza telekomunikacyjnego prawo korzystania z: 1) punktu styku; 2) kabla telekomunikacyjnego, instalacji telekomunikacyjnej budynku lub przyłącza telekomunikacyjnego. Ponadto, każda ze stron może zwrócić się do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie Dostępu, zarówno w przypadku odmowy udzielenia Dostępu, jak i niezawarcia umowy o Dostępie pomimo upływu 60 dni od dnia złożenia wniosku o Dostęp (art. 21 ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 5 pkt 1 wruist). W niniejszej sprawie niewątpliwe było, że pomiędzy (...) S.A. a (...) S.A. trwały negocjacje w przedmiocie dostępu, ale do zawarcia umowy pomiędzy stronami nie doszło. Zatem, Prezes UKE był uprawniony do wydania decyzji ustalającej warunki dostępu Operatora - Zainteresowanego do nieruchomości i Budynków położonych w K.. Oceniając wniosek zainteresowanego pod kątem istniejących uregulowań prawnych, Sąd doszedł do przekonania, że prawidłowe było rozstrzygnięcie Prezesa UKE, który ustalił warunki dostępu Operatora do Nieruchomości oraz Budynków, w celu zapewnienia telekomunikacji w Budynkach. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wniosek (...) S.A. w odniesieniu do instalacji telekomunikacyjnych odpowiadał regulacji zapewnienia dostępu do nieruchomości oraz budynków, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt. 1, 4, 6 wruist, polegającego na zapewnieniu możliwości wykorzystywania istniejącej instalacji telekomunikacyjnej budynku, jeżeli powielenie takiej infrastruktury byłoby ekonomicznie nieopłacalne lub technicznie niemożliwe, umożliwieniu korzystania z punktu styku, oraz umożliwieniu wejścia na teren nieruchomości, w tym do budynku, w zakresie niezbędnym do korzystania z dostępu. We wniosku Zainteresowany wniósł o wykorzystywanie instalacji telekomunikacyjnej budynku należącej do właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy budynku, wykonanie instalacji telekomunikacyjnej budynku w celu jej dalszej eksploatacji z prawem przebudowy lub remontu; oraz korzystanie z punktu styku należącego do właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy budynku W świetle poczynionych wyżej ustaleń faktycznych w budynkach, których dotyczył wniosek, znajdują się instalacje telekomunikacyjne oraz punkty styku właściciela budynków. Jednocześnie instalacje te oraz punkty styku są dostępne i możliwe do wykorzystania przez Udostępniającego, w celu świadczenia usług telekomunikacyjnych abonentom w lokalach znajdujących się na nieruchomości, w każdym z budynków. Ponadto, to powodowi przysługiwało wyłączne i skuteczne względem właściciela prawo korzystania z punktów styku, kabla telekomunikacyjnego, instalacji telekomunikacyjnej budynku lub przyłącza telekomunikacyjnego, na podstawie zawartych z właścicielem umów. Skoro więc istniejąca w budynku instalacja oraz punkty stuku należały do właściciela, a powód miał prawo z nich korzystać (na podstawie zwartych z właścicielem umów) oraz odmówił Zainteresowanemu dostępu, to Zainteresowany mógł na podstawie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 5e w zw. z art. 30 ust. 5 oraz art. 21 ust. 2 wruist wystąpić do Prezesa UKE z wnioskiem o ustalenie warunków dostępu operatora do nieruchomości oraz budynków. Strona powodowa zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju tj. art. 30 ust. 1 pkt 1), pkt 4), pkt 6) oraz ust. 5e, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że art. 30 ust. 5e wruist ma on zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, w którym zakres dostępu objęty decyzją, regulowany jest między stronami w oparciu o obowiązującą umowę ramową, co skutkowało zobowiązaniem Operatora do udzielenia (...) dostępu zgodnie z pkt I decyzji. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że zainteresowanego i powoda łączy umowa ramowa. Zdaniem Sądu, wspomniana umowa określa tylko ogólne warunki dostępu (...) S.A. do nieruchomości i budynków. Umowa ta, nie reguluje żadnych stałych świadczeń między stronami, w tym stałego dostępu do konkretnej infrastruktury, konkretnej nieruchomości czy konkretnego budynku. Dopiero uzgodnienie ceny w ramach oferty i złożonego zamówienia oznacza zawarcie umowy szczegółowej, będącej źródłem zawartych w niej wzajemnych praw i obowiązków. Przy czym poza sporem było, że, w oparciu umowę ramową, Udostępniający zrealizował złożone przez Zainteresowanego zamówienia, na podstawie których Zainteresowany (Operator) uzyskał dostęp do kanalizacji kablowej oraz części włókien światłowodowych w Budynkach. Zainteresowany we wniosku do Prezesa UKE o wydanie decyzji, wskazywał na potrzebę dostępu do nieruchomości, w tym do budynków oraz punktu styku, polegającego na wykorzystywaniu instalacji telekomunikacyjnej budynku należącej do właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy budynku, wykonaniu instalacji telekomunikacyjnej budynku w celu jej dalszej eksploatacji z prawem przebudowy lub remontu oraz korzystaniu z punktu styku należącego do właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy budynku. Nie można zatem uznać, iż na podstawie zawartej z Powodem umowy ramowej Zainteresowany (Operator) miał zagwarantowany dostęp w takim samym zakresie jak wskazany we wniosku, w konkretnej lokalizacji. Tym bardziej, że po złożeniu przez Operatora wniosku o zawarcie umowy, umowa nie została zawarta między stronami. Gdyby strony widziały możliwość uregulowania warunków dostępu w żądanym przez Zainteresowanego zakresie w ramach zawartej umowy ramowej – umowa w trybie art. 30 ust. 4 wruist została by zapewne zawarta. Powód, w odwołaniu odniósł się do kwestii spornej (zdaniem powoda), która skutkowała brakiem możności polubownego załatwienia sprawy. A mianowicie, powód wskazał, iż „ był spór, co do podstawy prawnej udostępnienia (...) Instalacji w Budynkach, za którą idzie kwestia ustalenia finansowych warunków dostępu. (...) stoi bowiem na stanowisku, że, że dostęp (…) następuje za 0 zł (…)zapominając o dyspozycji art. 30 ust. 3b ustawy szerokopasmowej, który wskazuje na obowiązek zwrotu kosztów ponoszonych w związku z udzielonym dostępem”. Sąd nie podzielił powyższych wywodów powoda, gdyż zainteresowany w przypadku uzyskania dostępu na podstawie art. 30 ust. 3b wruist poniesie koszty: 1) związane z udostępnieniem nieruchomości w celu wykorzystywania istniejącego przyłącza telekomunikacyjnego lub istniejącej instalacji telekomunikacyjnej budynku albo doprowadzenia do budynku przyłącza telekomunikacyjnego lub wykonania instalacji telekomunikacyjnej budynku, w tym przywrócenia stanu pierwotnego; 2) utrzymania udostępnionego przyłącza telekomunikacyjnego, instalacji telekomunikacyjnej budynku lub całości lub części kabla telekomunikacyjnego. A więc, zainteresowany zobowiązany będzie do zwrotu wydatków, które poniesie powód w związku z korzystaniem przez Zainteresowanego z światłowodowych instalacji telekomunikacyjnych budynków oraz punktów styku Budynków na podstawie decyzji. Zresztą zapis zobowiązujący Operatora do ponoszenia tych kosztów, zawarty został w warunkach dostępu określonych zaskarżoną Decyzją – w apr. 2 ust. 10 i
- Dodatkowo, gdyby to Udostępniający regulował dostęp do infrastruktury umową ramową, zapewne zamówienia byłyby odpłatne, wbrew zasadzie wyrażonej w art. 30 ust. 1 wruist. Słusznie zauważa Pozwany, iż wątpliwe jest w jaki sposób ewentualna odpłatność byłaby kalkulowana przez Powoda – czy oprócz planowanych kosztów – Udostępniający naliczałby dodatkową marżę (w ramach umowy ramowej dopiero uzgodnienie ceny w ramach oferty i złożonego zamówienia prowadzi do realizacji dostępu). Udostępniający nie może jednak pobierać żadnych opłat czy wynagrodzeń za wyrażenie zgody i umożliwienie Operatorowi realizacji przysługującego mu prawa Dostępu. Koszty podlegające zwrotowi powinny w każdym przypadku pozostawać w adekwatnym związku z wykonywaniem przez operatora uprawnień przyznanych w decyzji, zarówno w zakresie przedmiotu wydatków jak ich wysokości. Z tych samych względów Sąd nie przychylił się do wniosku Powoda w zakresie ustalenia warunków asysty. Obowiązek taki byłby nieproporcjonalny w świetle art. 30 ust. 3b wruist. W praktyce mógłby uniemożliwić korzystanie przez Zainteresowanego z udzielonego Decyzją dostępu, poprzez nakładanie uciążliwych obowiązków, terminów i dodatkowych kosztów na Operatora. Dodatkowo w par. 2 ust. 14 zaskarżonej Decyzji Zainteresowany został zobowiązany do przestrzegania procedury wstępu i poruszania się na terenie Nieruchomości i Budynków. Powyższe rozważania dotyczące ponoszenia kosztów przez Operatora odnoszą się też do uwag powoda, dotyczących uwzględnienia specyfiki i kosztów utrzymania infrastruktury telekomunikacyjnej w budynkach komercyjnych. Jeszcze raz należy zaznaczyć, iż każdorazowo koszty podlegające zwrotowi powinny w każdym przypadku pozostawać w adekwatnym związku z wykonywaniem przez operatora uprawnień przyznanych w decyzji, zarówno w zakresie przedmiotu wydatków jak ich wysokości. Tym samym nie można z góry narzucać Operatorom kosztów, które Operator będzie zobowiązany ponieść w związku z wykonywaniem uprawnień określonych decyzją. Przepisy nie rozróżniają w żaden sposób kosztów ponoszonych w różnego rodzaju budynkach lub lokalizacjach. Zasady i zakres zwrotu kosztów został już określony w Decyzji w wystarczający sposób. Prezes URE ma obowiązek zapewnić warunki dostępu kierując się niedyskryminacyjnymi i proporcjonalnymi kryteriami (art. 22 ust. 1 wruist). Prezes UKE ustala więc warunki dostępu tak jak w innych przypadkach. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 139 Pt poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji przyjęcie błędnej podstawy prawnej wydania Decyzji, tj. art. 30 ust. 1 w zw. z ust. 5e wruist zamiast art. 139 Pt. Przywołany art. 139 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. prawa telekomunikacyjnego, dalej jako: pt, stanowił odrębną od art. 30 wruist podstawę prawną. Przywołany przepis art. 139 pt obowiązywał w terminie do 10 listopada 2024 r. Podkreślenia wymaga, iż Zainteresowany składając do Prezesa UKE wniosek sam wyznacza odpowiednie podstawy prawne, które będą miały zastosowanie i które mają znaczenie dla zakresu postępowania dowodowego. (...) S.A. występując z wnioskiem wskazała na podstawę prawną swojego żądania przepis art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 5e wruist, które poparła okolicznościami faktycznymi, co oznacza żądanie zapewnienia dostępu do nieruchomości, w tym budynków oraz punktu styku. W konsekwencji Prezes UKE był de facto związany treścią żądania Zainteresowanego. Podkreślić należy, iż to wnioskodawca wybiera na jakiej podstawie prawnej wnioskuje, czy będzie to na podstawie art. 139 prawa telekomunikacyjnego czy też na podstawie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 5e wruist. Skoro zainteresowany we wniosku wskazał podstawę prawną żądanego dostępu powołując się na przepis art. 30 ust. 1 wruist to pozwany nie miał podstaw do rozstrzygania w oparciu o zupełnie inne normy prawa. Pozostałe zarzuty odwołania koncentrowały się na naruszeniu przez pozwanego przepisów postępowania administracyjnego. Za utrwalone w judykaturze uznać należy stanowisko, że zasadniczo, tego typu zarzuty są nieskuteczne przez Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, gdyż Sąd ten nie może ograniczyć sprawy wynikającej z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu tylko do funkcji sprawdzającej prawidłowość postępowania administracyjnego, które poprzedza postępowania sądowe. Jak już wyżej wyjaśniono, celem postępowania nie jest przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, ale merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest spór między stronami powstający dopiero po wydaniu decyzji przez Prezesa Urzędu. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest sądem cywilnym i prowadzi sprawę cywilną, wszczętą w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, w tym wypadku Urzędu Komunikacji Elektronicznej, według reguł kontradyktoryjnego postępowania cywilnego, a nie sądem legalności decyzji administracyjnej, jak to czynią sądy administracyjne w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Tylko takie odczytanie relacji pomiędzy postępowaniem administracyjnym i postępowaniem sądowym może uzasadniać dokonany przez racjonalnego ustawodawcę wybór między drogą postępowania cywilnego i drogą postępowania sądowo-administracyjnego dla wyjaśnienia istoty sprawy (por. np.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r., sygn. akt III CRN 120/91; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt I CKN 265/98; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I CKN 351/99; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I CKN 1036/98; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt III SZP 2/05). Nawet gdyby przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym doszło do uchybień proceduralnych, to zarzuty w tym zakresie nie mogą być skuteczne, o ile uchybienia te mogą być sanowane w toku postępowania sądowego mającego na celu merytoryczne rozstrzygnięcie sporu, bowiem tutejszy Sąd zobowiązany jest do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad rozkładu ciężaru dowodu i obowiązku stron w postępowaniu dowodowym. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i brak jest podstaw do jej uchylenia lub zmiany we wnioskowanym przez Powoda zakresie. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie na podstawie art. 479 64 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że powód jako przegrywający sprawę jest zobowiązany do zwrotu pozwanemu - Prezesowi UKE oraz Zainteresowanemu kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, wynikające z § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Sąd uznał nie uwzględnił wniosku pozwanego o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w wyższej wysokości uznając, iż przedmiotowa sprawa jest typowa w swej kategorii i nie wymaga nadzwyczajnego nakładu pracy pełnomocnika. SSO Maciej Kruszyński