Sygn. akt VI U 337/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SS

§ 1

Kodeksu postępowania administracyjnego, żądanie wznowienia postępowania z tej przyczyny leży wyłącznie w gestii strony. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że generalną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest to, że postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej). Stosownie do treści art.

§ 1k.p.a.

można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W § 2 cytowanego przepisu doprecyzowano przy tym, że w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności sąd zwrócił uwagę, że ubezpieczona nie złożyła w sprawie formalnego wniosku o wznowienie postepowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu art. 103a ustawy emerytalnej z Konstytucją. W dniu 12 grudnia 2013 r. złożyła wniosek, z którego treści wynikało jedynie, że wnosi o wznowienie wypłaty należnego jej świadczenia emerytalnego za cały okres zawieszenia wraz z odsetkami w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 13.11.2012 r. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organy są związane treścią pism strony i obowiązującym stanem prawnym. W § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe postępowanie w sprawach świadczeń wskazano, że wniosek stanowi zgłoszone na piśmie lub ustnie do protokołu w organie rentowym: 1) żądanie przyznania świadczenia; 2) żądanie wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przez organ rentowy; 3) inne żądanie w sprawie przyznanego świadczenia, w szczególności:

1. a)ponownego ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości,
2. b)wyłączenia z kręgu osób uprawnionych do renty rodzinnej,
3. c)przyznania dodatku do pobieranego świadczenia,
4. d)podjęcia lub wznowienia wypłaty świadczenia,
5. e)zawieszenia prawa do świadczenia,
6. f)wypłaty świadczenia osobie zamieszkałej za granicą w sposób określony w ustawie lub przepisach odrębnych. Z powyższego wynika jednoznacznie, że ustawodawca wyraźnie rozróżnia wniosek o wznowienie wypłaty świadczenia od wniosku o wznowienie postępowania w sprawie świadczenia. Niezależnie od powyższego trzeba jednak wskazać, że nawet gdyby złożony przez K. B. w dniu 12 grudnia 2013 r. wniosek o przyznanie świadczenia potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania w związku z wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, nie wpłynęłoby to na zmianę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie podstawy swojego roszczenia skarżąca upatrywała bowiem w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. Wyrok ten został opublikowany w dniu 22 listopada 2012 r. i z tym też dniem zaczął odnosić skutki prawne. Zgodnie z przepisem art. 57 § 3 k.p.a., terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu (...). Miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie wznowienia wypłaty zawieszonych na podstawie niezgodnego z konstytucją przepisu art. 103a ustawy emerytalnej, o którym mowa w art.

§ 2k.p.a., upłynął zatem w tym przypadku z końcem dnia 22 grudnia 2012 r.

Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wniosek o wypłatę zawieszonego świadczenia w związku ze wskazanym wyżej wyrokiem TK, ubezpieczona złożyła w organie rentowym dopiero w dniu 12 grudnia 2013 r., tj. niemal rok po ogłoszeniu wyrok. Koniecznym było więc uznanie, że wniosek ten został złożony z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art.

§ 2k.p.a.

W orzecznictwie głoszony jest wprawdzie pogląd, iż termin ten może zostać przywrócony, jednak może to nastąpić tylko na wniosek strony, a nie z urzędu. Tymczasem K. B. nie występowała z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Nawet jednak gdyby przyjąć -mając na uwadze argumentację ubezpieczonej zawartą w omawianym wniosku z 12 grudnia 2013r. (nieudzielenie przez organ rentowy informacji o wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, w którym zakwestionowano konstytucyjność przepisu na podstawie, którego zawieszono jej prawo do emerytury na podstawie decyzji z dnia 5 października 2011 r., nie poinformowanie ubezpieczonej o konieczności złożenia wniosku o wznowienie wypłaty zawieszonych świadczeń), że wniosek ten stanowił jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu, to nie można było uznać, aby w tym konkretnym przypadku zaistniała uzasadniona przyczyna umożliwiająca przywrócenie tegoż terminu. Zdaniem sądu K. B. nie uprawdopodobniła bowiem, iż stwierdzone wyżej roczne uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 k.p.a. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu może zatem mieć miejsce, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna trwała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy strony można mówić zatem tylko wtedy, gdy istniała jakaś niezależna przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy. Dlatego w każdym przypadku przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu uchybionego przez stronę należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swoje własne życiowo ważne sprawy. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega ocenie na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy, z uwzględnieniem także lekkiego niedbalstwa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako przyczynę złożenia wniosku o wypłatę zawieszonych w okresie od 1.10.2011 r. do 31.12.2012 r. świadczeń emerytalnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.11.202 r. dopiero w dniu 12 grudnia 2013 r., wskazała fakt, iż nie została poinformowana przez organ rentowy ani o wydaniu przedmiotowego wyroku, ani o konieczności złożenia formalnego wniosku o wznowienie postępowania w związku z ogłoszeniem tegoż wyroku. Argumenty te nie mogły jednak doprowadzić do korzystnego dla ubezpieczonej rozstrzygnięcia. Wprawdzie bowiem przepis art. 9 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, to jednak owego obowiązku informowania nie należy rozumieć jako absolutnego obowiązku informacyjnej aktywności organów administracji we wszelkich kontaktach z obywatelem. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Organy nie są zobowiązane do informowania stron o treści wyroków Trybunału Konstytucyjnego za wyjątkiem strony, w sprawie której sporządzono pytanie do tego Trybunału. Z tego względu organy nie miały obowiązku informować ubezpieczonej o treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.11.2012 r. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że obywatel winien dochować należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Nieznajomość treści ogłoszonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie może być uznana za niezawinioną przyczynę uchybienia dokonania czynności procesowej w terminie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., II UKN 519/97, OSNP 1999 Nr 1, poz. 36). Na marginesie można tylko wskazać, iż akurat wydanie omawianego wyroku było szeroko komentowane w mediach, ze wskazaniem jakie warunki należy spełnić by uzyskać wznowienie wypłaty zawieszonych świadczeń. Nie uszło również uwadze sądu, że w styczniu 2013 r. K. B.