umowy kredyt oprocentowany był wg zmiennej stopy procentowej, która na dzień sporządzenia umowy wynosiła 11,32% w stosunku rocznym, z zastrzeżeniem postanowień regulaminu w zakresie ustalania wysokości oprocentowania. Zmienna stopa procentowa ustalana była jako suma stopy referencyjnej WIBOR 3M oraz stałej marży banku w wysokości 7,50 punktów procentowych. Oprocentowanie kredytu miało ulegało zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej WIBOR 3M. W § 4 umowy strony postanowiły, iż bank będzie uprawniony do pobierania opłat i prowizji określonych w taryfie oprocentowania, opłat i prowizji dla kredytów hipotecznych (...). Jednocześnie w § 4 ust. 2 zastrzeżono dla banku prawo do zmiany wysokości opłat i prowizji w sytuacjach określonych w regulaminie. Bank miał informować klientów o zmianach wysokości opłat i prowizji w sposób określony w regulaminie. Wypłata kredytu miała nastąpić jednorazowo. Warunkiem wypłaty kredytu było spełnienie przez kredytobiorców warunków uruchomienia kredytu, w tym określonych w decyzji kredytowej przekazanej kredytobiorcom. Kredyt miał zostać wypłacony na podstawie złożonej w banku przez kredytobiorców pisemnej dyspozycji wypłaty środków z kredytu według wzoru obowiązującego w banku (§ 5 umowy). Kredytobiorcy mieli dokonywać spłaty rat kredytu obejmujących część kapitałową oraz część odsetkową w terminach i wysokościach określonych w umowie. Spłata kredytu miała następować w 240 miesięcznych równych ratach. W okresie karencji kapitału płatne miały być wyłącznie raty odsetkowe. Data płatności pierwszej raty kredytu uzależniona była od daty wypłaty kredytu lub pierwszej jego transzy. O wysokości i dacie płatności pierwszej raty kredytu bank miał poinformować kredytobiorców listownie w terminie 14 dni od dnia uruchomienia kredytu. Raty kredytu orz inne należności związane z kredytem pobierane miały być z rachunku bankowego prowadzonego w złotych i wskazanego w treści pełnomocnictwa, stanowiącego załącznik do umowy. Kredytobiorcy zobowiązani byli do utrzymywania wystarczających środków na przedmiotowym rachunku (§ 6 umowy). Stosownie do § 7 umowy jako zabezpieczenie spłaty kredytu zostało ustanowione zabezpieczenie w postaci hipoteki kaucyjnej do kwoty 997.629,36 zł na zabezpieczenie spłaty kredytu ustanowioną na rzecz banku na: spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego w W. przy ul. (...) nr lokalu (...) oraz cesji praw na rzecz banku z polisy ubezpieczenia ww. nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych.
umowy od zadłużenia przeterminowanego bank miał pobierać odsetki o charakterze zmiennym, które w dniu sporządzenia umowy wynosiły 16% w stosunku rocznym. Kredytobiorcy oświadczyli, że wyrażają zgodę na wystawienie przez bank bankowego tytułu egzekucyjnego do kwoty 1 534 814,40 zł. Bank miał prawo objąć bankowym tytułem egzekucyjnym – obok wierzytelności kapitałowych – także odsetki i koszty związane z realizacją umowy. Jednocześnie strony postanowiły, iż bank będzie mógł wystąpić o nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności w terminie 5 lat od dnia rozwiązania umowy (§ 9 umowy). Załącznikiem do umowy było oświadczenie kredytobiorców związane z zaciągnięciem kredytu zabezpieczonego hipoteką, w którym oświadczyli, że zostali zapoznani przez pracownika banku z kwestią ryzyka zmiany stopy procentowej i są świadomi ponoszenia ryzyka zmiany stopy procentowej, która ma wpływ n wysokość zobowiązania względem banku wynikającego z umowy o kredyt oraz na wysokość rat spłaty kredytu /oświadczenie - k. 41/. W zakresie nieuregulowanym umową zastosowanie znaleźć miały postanowienia regulaminu kredytu hipotecznego udzielanego przez (...), który stanowił integralną częścią umowy (§ 16 ust. 1 umowy) /regulamin – k.42-52,1065-1075, 1201-1212, 1230-1240/. Zgodnie z § 2 ust. 1 regulaminu użyta w treści regulaminu definicja kredytu oznaczała kredyt hipoteczny udzielany przez bank na cel mieszkaniowy, refinansowanie zobowiązań kredytobiorcy wobec instytucji finansowych lub dowolny cel konsumpcyjny, w którym podstawowym zabezpieczeniem wierzytelności banku jest hipoteka. Natomiast WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) oznaczał stopę procentową, według której banki gotowe są udzielać pożyczek w złotych innym bankom na (...) rynku bankowym, przy czym indeks przy nazwie stopy oznacza okres jakiego dotyczy stopa, np.: 1M- jeden miesiąc, 3M – trzy miesiące, 6M – sześć miesięcy, 1Y – jeden rok. Stopa WIBOR ustalana jest w dni robocze na podstawie stóp zgłaszanych przez uczestników fixingu organizowanego przez (...) Stowarzyszenie (...) ((...)) i podawana jest ok. godz. 11 czasu środkowoeuropejskiego przez serwis (...) (§ 17 lit. a regulaminu).
Natomiast stosownie do § 5 Kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, o ile postanowienie umowy nie stanowiły inaczej. Odsetki naliczane miały być codziennie od bieżącego salda zadłużenia, przy założeniu że rok ma 365 dni, a miesiąc rzeczywistą ilość dni. Zmienna stopa procentowa w pierwszym okresie bazowym była ustalana jako suma stopy referencyjnej, o której mowa w § 2 pkt. 17 umowy w wysokości obowiązującej w banku w momencie uruchomienia kredytu oraz marży banku określonej w umowie, na podstawie decyzji kredytowej, celu kredytu, ryzyka transakcji oraz aktualnej taryfy. W przypadku opóźnień w spłacie kredytu bank miał stosować oprocentowanie od zadłużenia przeterminowanego. Odsetki te naliczane miały być od przeterminowanego kapitału kredytu, który nie został spłacony przez kredytobiorców w terminie – począwszy od dnia wymagalności do dnia poprzedzającego dzień spłaty włącznie. Od dnia postawienia kredytu w całości lub części w stan wymagalności (po upływie okresu wypowiedzenia umowy w całości lub części). Bank miał prawo stosować oprocentowanie od zadłużenia przeterminowanego w stosunku do całkowitej wymagalnej kwoty, obejmującej w szczególności kapitał kredytu, odsetki oraz inne należności wynikające z umowy (§ 6 regulaminu).
regulaminu środki z kredytu miały być wypłacane na rachunek bankowy wskazany w dyspozycji wypłaty środków z kredytu składanej w placówce banku przez kredytobiorców. W przypadku udzielania kredytu kilku osobom dyspozycja wypłaty środków z kredytu podpisana przez któregokolwiek kredytobiorcę jest skuteczna względem wszystkich kredytobiorców. Raty spłaty kredytów w złotych i kredytów indeksowanych do waluty obcej spłacanych zgodnie z umową w złotych miały być pobierane z rachunku bankowego kredytobiorców prowadzonego w złotych (§ 9 regulaminu). O ile umowa nie stanowiła inaczej, raty kredytu miały być pobierane w odstępach miesięcznych. Dzień miesiąca, w którym następowało uruchomienie kredytu wyznaczał dni wymagalności rat spłaty kredytu w kolejnych miesiącach (§10 regulaminu). Stosownie do § 11 regulaminu wysokość rat spłaty kredytu należnych za poszczególne okresy rozliczeniowe mogła ulegać zmianom w szczególnie uzasadnionych przypadkach: zmiana salda zadłużenia w związku z uruchomieniem kolejnej transzy kredytu w przypadku kredytów wypłacanych w transzach; zakończenia okresu karencji; zmiany wysokości oprocentowania; zmiany długości okresu kredytowania; zmiany kwoty kredytu; dokonania wcześniejszej częściowej spłaty kredytu; dokonania zmiany waluty kredytu.
1 regulaminu na kredytobiorcach ciążył obowiązek zapłaty wszelkich opłat, prowizji oraz innych kosztów związanych z zawartą umową, zgodnie z obowiązującą w baku taryfą. Bank był uprawniony do zmiany taryfy w przypadku zmiany któregokolwiek z następujących parametrów: wysokości stóp procentowych krajowego rynku pieniężnego, wysokości rezerwy obowiązkowej, poziomu jakichkolwiek stóp procentowych ustalonych przez Radę Polityki Pieniężnej lub NBP, poziomu inflacji, wskaźnika kosztów finansowania działalności banku, dochodów z lokowania środków pieniężnych, formy lub zakresu wykonywania danej czynności, wysokości kosztów danej czynności (§ 15 ust. 4 regulaminu). W przypadku zmiany taryfy w części dotyczącej opłat i prowizji obowiązujących po uruchomieniu kredytu bank miał wysyłać kredytobiorcom wyciąg ze zmian dotyczących kredytobiorców wraz z najbliższym harmonogramem spłaty. Zmienione opłaty i prowizje zaczynały obowiązywać po upływie 14 dni od doręczenia zmian chyba, że kredytobiorcy w tym terminie złożyli pisemne wypowiedzenie umowy (§ 15 ust. 5 regulaminu). W § 22 ust. 1 pkt 5 regulaminu bank zastrzegł sobie prawo, w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorców warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorców zdolności kredytowej, do wypowiedzenia umowy w całości lub części, z zachowaniem okresu wypowiedzenia w wysokości 30 dni, a w przypadku zagrożenia upadłością przedsiębiorcy – 7 dni. W przypadku wypowiedzenia umowy w całości, po upływie okresu wypowiedzenia umowy, cały kredyt wraz z odsetkami oraz innymi należnościami wynikającymi z umowy stawiany był w stan wymagalności, co oznaczało obowiązek kredytobiorców zapłaty na rzecz banku ww. należności pierwszego dnia bezpośrednio następującego po upływie okresu wypowiedzenia umowy (§ 22 ust. 3 regulaminu). Umowa została przez strony zawarta w oddziale banku podczas drugiego spotkania z pracownikiem banku. Przed tym dniem pozwani nie mieli możliwości zapoznania się z treścią umowy. Umowa została zawarta na wzorcu umownym sporządzonym przez bank. Nie poinformowano ich o możliwości negocjowania poszczególnych postanowień umownych, Pozwani nie otrzymali w dniu zawarcia umowy jej egzemplarza dla siebie. Został on dosłany im pocztą /zeznania pozwanego – k.553-555, 993-997/. W piśmie z dnia 16 września 2014 r. bank poinformował, iż na dzień 15 września 2014 r. występuje 48 dniowa zaległość w spłacie kredytu na kwotę 14 824,38 zł (suma zaległości w spłacie kapitału w kwocie 2811,91 zł, odsetek w kwocie 11 986,97 zł i odsetek karnych w kwocie 25,50 zł). Jednocześnie bank wskazał, iż kwota ta nie stanowi aktualnej kwoty zadłużenia wynikającej z harmonogramu spłat, w związku z czym po uregulowaniu zaległości koniecznym jest również dokonanie spłaty bieżącej raty kredytu zgodnie z aktualnym harmonogramem / pismo z 16.09.2014 r. – k. 138/. Dnia 16 lutego 2015 r. powód wezwał pozwanych do natychmiastowej spłaty zadłużenia z tytułu umowy kredytu hipotecznego zrestrukturyzowanego, które na dzień 16 lutego 2015 r. wynosiło 14211,47 zł /wezwanie do zapłaty – k.163/. Strony prowadziły korespondencję e-mail na temat na temat wysokości istniejącego zadłużenia. Pozwani podjęli również negocjacje w zakresie obniżenia wysokości marży /wydruk wiadomości – k.164-165, pismo z 24.03.2016 r. – k.167, zeznania pozwanego – k.553-555, 993-997/. Pismem datowanym na 13 czerwca 2016 r. bank wezwał stronę pozwaną do zapłaty kwoty 28001,81 zł niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni. W wezwaniu zawarte było pouczenie o możliwości restrukturyzacji zobowiązania /wezwanie do zapłaty – k.515,517, wydruk śledzenia przesyłki – k.516,518/. W dniu 15 marca 2017 r. pozwani zwrócili się do banku z pismem przedstawiającym ich propozycję restrukturyzacji kredytu wraz z którym złożyli komplet dokumentów niezbędnych do restrukturyzacji. Następnie strony prowadziły w tej sprawie wymianę korespondencji /pismo z 15.03.2017 r. – k.168-169, wydruk wiadomości – k.170-177/. Wobec nieuregulowania należności pismem datowanym na 17 maja 2017 r. wypowiedział pozwanym umowę kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 18 października 2010 r. z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia. W piśmie bank wskazał, iż wraz z upływem okresu wypowiedzenia, całość zadłużenia miała zostać postawiona w stan natychmiastowej wymagalności, a pozwani zobowiązani byli do spłaty kwoty kredytu wynoszącej według stanu na dzień sporządzenia pisma 708.437,41 zł. Jednocześnie w piśmie tym powód wezwał pozwanych do bezzwłocznej spłaty bieżącego zadłużenia wynikającego z zawartej przez strony umowy, w wysokości wynoszącej na dzień sporządzenia pisma 60706,04 zł. Wypowiedzenie zostało skutecznie doręczone pozwanym w dniu 6 czerwca 2017 r. /wypowiedzenie - k.53, 56, potwierdzenie odbioru – k.54-55,57-58/. Pozwani skierowali do powoda reklamację dotyczącą wypowiedzenia, jak i wysokości zadłużenia wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny. W odpowiedzi na powyższe bank w piśmie z dnia 26 maja 2017 r. wyjaśnił sposób wyliczenia wysokości zadłużenia, wskazując że kształtuje się ono następująco: kwota do spłaty 649 118,90 zł (z czego 644 716,98 zł tytułem kapitału oraz 4 401,92 zł tytułem odsetek) oraz zaległość w spłacie kredytu – 60 749,24 zł (z czego 17 526,50 zł tytułem kapitału, 42 597,12 zł tytułem odsetek, 625,62 zł tytułem odsetek karnych), Jednocześnie bank podkreślił, iż przed dokonaniem wypowiedzenia wielokrotnie podejmował próby kontaktu w celu polubownego rozwiązania sprawy /pismo z 26.05.2017 r. – k.182-183/. Kolejno w piśmie z dnia 21 czerwca 2017 r. pozwani złożyli odwołanie od decyzji w przedmiocie wypowiedzenia umowy i wnieśli o wszczęcie postępowania reklamacyjnego /pismo z 21.06.2017 r. - k.185-198/. Bank w odpowiedzi z dnia 25 sierpnia 2017 r. wskazał, iż nie zgadza się z zarzutami kredytobiorców, jednocześnie zaproponował możliwość zawarcia ugody /pismo z 25.08.2017 r. – k.204-206/. Na dzień 31 marca 2015 r. kwota pozostała do spłaty przez pozwanych wynikająca z zawartej przez strony umowy o kredyt hipoteczny wynosiła 705.037,38 zł /zaświadczenie – k.139-149, wyciąg z rachunku – k.150, wyciąg z harmonogramu spłat – k.151-157, 270-280, historia zmian struktury kredytu – k.281-311/. W dniu 6 lipca 2017 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 716.625,29 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie zostało skutecznie doręczone pozwanym w dniu 1 sierpnia 2017 r. / wezwanie – k.100, 102, potwierdzenie odbioru – k.101,103/. W dniu 22 września 20217 r. bank wystawił wyciąg z ksiąg bankowych nr (...), w treści którego wskazano iż kredytobiorcy z tytułu umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 18 października 2010 r. zobowiązani byli do zapłaty kwoty 726.531,72 zł, na którą składają się: 662.243,48 zł tytułem kapitału, 54.000,79 zł tytułem odsetek umownych, naliczonych za okres od dnia 29 sierpnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. oraz 10.287,45 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od kwoty kapitału z okres od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 21 września 2017 r. tj. do dnia poprzedzającego wystawienie wyciągu z ksiąg bankowych /wyciąg z ksiąg bankowych wraz z pełnomocnictwem– k.59-61/. Kredytobiorcom na dzień 28 września 2017 r. pozostało do spłaty 662.243,48 zł tytułem kapitału, 53.173,80 zł tytułem odsetek umownych zaległych, 826,99 zł tytułem odsetek karnych i 11.176,49 zł tytułem odsetek ustawowych /historia spłaty – k. 62-99, 272-311, harmonogram spłat – k.270-271/. Pismem z dnia 8 listopada 2017 r. bank poinformował pozwanych, iż wobec nie ustosunkowania się przez nich do przedstawionej propozycji restrukturyzacji kredytu bank uznał ja za odrzuconą, a wszelkie dalsze negocjacje za zakończone /pismo z 08.11.2017 r. – k.207, potwierdzenie odbioru – k.208/. Pozwany złożył w dniu 14 grudnia 2017 r. odwołanie od decyzji banku w przedmiocie zakończenia procesu negocjacyjnego z A. B. /odwołanie – k.209-213, zeznania pozwanego – k.553-555/. Bank podtrzymał jednak stanowisko zaprezentowanie w piśmie z dnia 8 listopada 2017 r. dotyczące zakończenia negocjacji /pismo z 09.01.2018 r. – k.214, potwierdzenie odbioru – k.215/. Wobec powyższego A. B. złożył ponowne odwołanie dotyczące odmowy wszczęcia procesu negocjacyjnego /odwołanie – k.216-221/. W piśmie z dnia 6 marca 2018 r. bank wskazał, iż zakończył wszelkie negocjacje ugodowe z pozwanymi, zaś jedyną możliwą jest zawarcie ugody przed sądem. Po uzyskaniu zgody obu stron bank wystąpi z propozycją wpłaty przez pozwanych 20 % aktualnego zadłużenia jako wpłaty uwierzytelniającej oraz rozłożenie pozostałej kwoty na maksymalnie 60 miesięcy /pismo z 06.03.2018 r. – k.158/. Przez cały okres 240 miesięcy pozwani zobowiązani byli do spłaty rat kapitałowo – odsetkowych w łącznej wysokości 1 941 307,20 zł. Część odsetkowa miała stanowić 1 173 899,28 zł, a część kapitałowa 767 407,20 zł. Oprocentowanie kredytu zgodnie z zawartą umową kredytową było ustalane w oparciu o sumę, na którą składała się marża banku i stopa procentowa WIBOR. Całkowity koszt kredytu rozumiany jako suma wszystkich kosztów jakie pozwani musieli ponieść w związku z zaciągnięciem kredytu wynosił 1 173 900,00 zł /opinia podstawowa – k. 360-374, opinia uzupełniająca – k. 497-504, 1145-1156/. W oparciu o zapisy umowy i regulaminu pozwani do 30 czerwca 2017 r. zobowiązani byli do wpłaty z tytułu rat kredytowych 631 186 zł, przy czym część kapitałowa stanowiłaby 114 276,49 zł, zaś część odsetkowa 516 909,51 zł, a kapitał pozostały do spłaty wynosiłby 653 130, 71 zł. Natomiast faktycznie w okresie od 18 października 2010 r. do 30 czerwca 2017 r. pozwani dokonali wpłat w łącznej wysokości 604 069,45 zł. Na spłatę kapitału zostało zliczone 105 163,72 zł, a część odsetkowa wynosiła 496 868,50 zł. W powyższej kwocie zawarte są również odsetki karne w wysokości 2037,23 zł, których pozwani nie musieliby zapłacić na rzecz powoda gdyby zobowiązania były regulowane terminowo. Kapitał pozostały do spłaty na dzień 30 czerwca 2017 r. wynosił 662 243,48 zł /opinia podstawowa – k. 360-374, opinia uzupełniająca – k. 497-504, 1145-1156/. Natomiast biorąc pod zapisy umowy i regulaminu w okresie od 18 października 2010 r. do 31 grudnia 2016 r. w przedziale czasowym w jakim kredytobiorcy dokonywali spłaty kredytu zobowiązani byliby do wpłaty z tytułu rat kapitałowo – odsetkowych kwoty 588 537,72 zł, z czego część kapitałowa – 102 013,24 zł oraz odsetkowa – 486 524,48 zł, a kapitał pozostały do spłaty wynosiłby 665 393,96 zł. Zaś w okresie od stycznia 2017 r. do czerwca 2017 r. pozwani powinni dokonać wpłat w łącznej wysokości 42 648,28 zł /opinia podstawowa – k. 360-374, opinia uzupełniająca – k. 497-504, 1145-1156/. Tym samym w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., kiedy to nastąpiło wypowiedzenie umowy kredytu hipotecznego, pozwani zobowiązani byli do spłaty rat kapitałowo – odsetkowych w łącznej kwocie około 42 648,28 zł, w tym 12 263,25 zł z tytułu kapitału i 30 85,03 zł tytułem odsetek. Oznacza to, że różnica pomiędzy rzeczywiście wpłaconą kwotą 604 069,45 zł, a wymaganą kwotą 588 537,72 zł wynosi 15 531,73 zł /opinia podstawowa – k. 360-374, opinia uzupełniająca – k. 497-504, 1145-1156/. W dniu 19 września 2011 r. (...) S.A. wstąpił na podstawie art. 42e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawa bankowego we wszystkie prawa i obowiązki (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce. Następnie z dniem 31 grudnia 2012 r. (...) S.A. połączył się zgodnie z art. 124 Prawa bankowego oraz w trybie ustawy Kodeks spółek handlowych z (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.. Wskutek niniejszego połączenia nastąpiło przeniesienie całego majątku (...) S.A. jako banku przejmowanego na rzecz (...) Bank (...) S.A. jako banku przejmującego (okoliczność bezsporna). (...) z siedzibą w W. wykonujący działalność w ramach oddziału (...)(Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce jest następcą prawnym (...) Bank (...) S.A. w W.. W dniu 31 października 2018 r. doszło do przeniesienia na bank przejmujący Bank (...) S.A. części majątku banku dzielonego (...) Bank (...) S.A. w formie zorganizowanej części przedsiębiorstwa banku dzielonego w zakresie określonym w uchwale o podziale oraz planie podziału z dnia 24 sierpnia 2018 r. Kolejno w dniu 29 marca 2019 r. doszło do zmiany nazwy z Bank (...) S.A. na (...) Bank (...) /protokół z nadzwyczajnego walnego zgromadzenia wraz z planem podziału – k.395-429, wyciąg z KRS k. 430-451/. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów. Sąd uznał za wiarygodne obiektywne dowody z wymienionych dokumentów, jako że zostały przez powodowy bank złożone w potwierdzonych notarialnie odpisach, to w ocenie Sądu nie budziły one wątpliwości co do zawartej w nich treści. Sąd uznał za wiarygodne zeznania pozwanego A. B. w części tj. w zakresie, w jakim znajdowały pokrycie w pozostałym materiale dowodowym. Sąd obdarzył zatem atrybutem wiary tę część zeznań, które dotyczyły celu zawarcia przez pozwanych spornej umowy kredytowej, w tym posiadania uprzednio zaciągniętych zobowiązań, okoliczności dotyczących zawarcia umowy kredytowej, w tym przystąpienia do umowy sporządzonej na wzorcu umownym uprzednio przygotowanym przez bank oraz podejmowania przez strony rozmów dotyczących restrukturyzacji kredytu. Sąd nie dał jednak wiary zeznaniom pozwanego dotyczącym niewiedzy pozwanych co do sposobu konstrukcji zaciąganego zobowiązania, w tym proporcji w jakiej spłata rat pokrywała kapitał i odsetki, znaczenia pojęcia WIBOR i zmiennej stopy procentowej i ich wpływu na wysokość zobowiązania wobec banku. Sąd uznał za wiarygodną opinię biegłego sądowego z zakresu ekonomii, finansów i rachunkowości /opinia podstawowa – k. 360-374, opinia uzupełniająca – k. 497-504, 1145-1156/. Opinia została sporządzona w sposób charakterystyczny dla tego typu dokumentów. Biegły w opinii szczegółowo uzasadnił podstawy dokonanych analiz i wyliczeń, z odwołaniem do dokumentów stanowiących materiał dowodowy sprawy. Wszystko to pozwala ocenić opinię jako rzetelną, niebudzącą wątpliwości co do wiedzy i fachowości jej autora. Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości. Powodowy Bank swoje roszczenie wywodził z umowy kredytu hipotecznego nr (...), zawartej z pozwanymi w dniu 18 października 2010 r. Fakt zawarcia umowy pomiędzy stronami nie był kwestionowany. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia spornej umowy kredytu (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r., nr 72, poz. 665), przez umowę kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
art. 69 ust. 2 Prawa bankowego, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: 1) strony umowy, 2) kwotę i walutę kredytu, 3) cel, na który kredyt został udzielony, 4) zasady i termin spłaty kredytu, 5) wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, 6) sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, 7) zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, 8) terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, 9) wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, 10) warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy. W oparciu o treść wyżej wskazanego przepisu uznać należy, iż do ustawowych wymogów treści umowy należy m.in. określenie zasad i terminu spłaty, wysokości oprocentowania i warunków jego zmiany, warunków rozwiązania umowy. W przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu bank może wypowiedzieć umowę. Do istotnych postanowień umowy kredytu zaliczyć należy także obowiązek kredytodawcy polegający na oddaniu do dyspozycji na czas oznaczony określonej kwoty pieniężnej, jak również ciążącą na kredytobiorcy powinność zapłaty odsetek i prowizji, niezależną od obowiązku zwrotu wykorzystanego kredytu. Spłata kredytu w określonych terminach i w ratach jest zatem jednym z głównych i podstawowych postanowień każdej umowy kredytowej. Istotą umowy kredytowej jest bowiem jej wzajemny charakter. Ekwiwalentem świadczenia banku, które polega na oddaniu do dyspozycji kredytobiorcy odpowiedniej ilości pieniędzy na czas oznaczony, jest zapłata kapitału kredytu oraz także zapłata odsetek i prowizji przez kredytobiorcę. Umowa kredytu ma zatem zawsze charakter umowy terminowej, bo zawierana jest zawsze na ściśle określony czas i w dodatku ma ona charakter odpłatny. W ocenie Sądu Wymogi powyższe zostały spełnione w przypadku spornej umowy – zawiera ona wymienione wyżej elementy przedmiotowo istotne. W umowie zostały zawarte zgodne oświadczenia obu stron dotyczące kwoty kredytu, podlegającego udostępnieniu pozwanemu, zasady wypłaty, cel na który została przeznaczona, wysokość oprocentowania oraz wysokość rat kredytu, a także zasady zmiany oprocentowania. W regulaminie, który stanowił integralną część umowy, ponadto określono przypadki wypowiedzenia umowy - § 22 ust. 1. Zasady spłaty kredytu zostały w sposób jednoznaczny określone w umowie oraz regulaminie, zgodnie z którym szczegółowe określenie rat kredytu miało zostać przekazane kredytobiorcom w harmonogramie spłaty. Treść zawartej przez strony umowy wskazuje, że jest to umowa kredytu złotowego, gdyż bank zobowiązał się w niej oddać do dyspozycji kredytobiorców kwotę pieniężną wyrażoną w złotych. Złoty polski stanowił zarówno walutę, w której określono wysokość kapitału kredytu, jak i walutę, w której przez czas wykonywania umowy spełniane są świadczenia stron – zarówno wypłata kredytu, jak i jego późniejsza spłata. W umowie strony określiły kwotę kredytu ściśle w złotych polskich oraz terminy i zasady jej zwrotu przez kredytobiorców również wyrażone w walucie polskiej. W ocenie Sąd nie sposób było uznać spornej umowy za nieważną ze względu na dopuszczenie się przez bank nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. 2007 r., nr 171, poz. 1206 ze zm.), Przepisy przywołanej ustawy nie przewidują skutku w postaci nieważności umowy z mocy prawa w razie dopuszczenia się przez kontrahenta konsumenta nieuczciwej praktyki rynkowej. Artykuł 12 ust. 1 pkt 4 ustawy pozwala konsumentowi, którego interes został zagrożony lub naruszony, żądać naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych, w szczególności żądać unieważnienia umowy z obowiązkiem wzajemnego zwrotu świadczeń́ oraz zwrotu przez przedsiębiorcę̨ kosztów związanych z nabyciem produktu. Unieważnienie umowy w tym trybie następuje na mocy prawokształtującego orzeczenia sądowego, zatem konieczne jest zgłoszenie odpowiedniego żądania procesowego. Odnosząc się do zarzutu nieważności umowy, powołanego przez pozwanych, Sąd dokonał oceny spornego stosunku prawnego pod kątem zgodności z ogólnymi zasadami prawa cywilnego, istotą (naturą) stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu, umowy kredytu zawartej przez strony nie można uznać za nieważną w ogólności ze względu na jej sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Uznanie umowy za nieważną ze względu na te zasady może nastąpić w wypadkach wyjątkowych, posiadających mocne uzasadnienie aksjologiczne ( por. orz. SN z 28.01.2016 r., I CSK 16/15, MonPrBank 2017/13/35). Pozwani nie wykazali, by podczas zawierania umowy znajdowali się w nietypowej sytuacji, w szczególności by działali w warunkach konieczności ekonomicznej. Właściwości osobiste pozwanych również nie wskazują na wykorzystanie wyjątkowej przewagi banku: pozwani nie powoływali się na szczególne utrudnienia w rozumieniu umowy kredytu i jej warunków ekonomicznych, zaś z racji posiadanego wykształcenia i doświadczenia życiowego kwestia zmiennego oprocentowania kredytu nie mogła być im zupełnie obca. Nie sposób przyjąć, by fakt wprowadzenia do umowy pojęcia WIBOR i oparcia warunków umowy o ten wskaźnik doprowadził do przerzucenia ryzyka kredytowego wyłącznie na konsumentów i ukształtowania sytuacji prawnej kredytobiorców w sposób tak dalece niekorzystny w stosunku do sytuacji banku, który nakazywałby uznać całą umowę za nieuczciwą czy kolidującą z dobrymi obyczajami. Jak wskazano nie doszło bowiem do sytuacji przyznania kontrahentowi konsumenta uprawnienia do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie. W tej sytuacji nie można postawić bankowi zarzutu takiego ukształtowania umowy kredytu, który nakazywałby uznanie umowy w całości za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego i w konsekwencji nieważną na podstawie art. 58 § 2 k.c. Nie mniej należy zwrócić też uwagę na dwie uchwały Sądu Najwyższego, wydane na kanwie przepisów dotyczących czynności bankowych. W uchwale z 22 maja 1991 r., III CZP 15/91 ( OSNCP 1992/1/1) Sąd Najwyższy wskazał, że za sprzeczne naturą umowy gospodarczej należy uznać pozostawienie w ręku jednej tylko strony możliwości dowolnej zmiany jej warunków, zaś sprzeczność ta występuje szczególnie wyraźnie zwłaszcza przy umowach zawieranych nie w oparciu o indywidualne pertraktacje, ale w oparciu o regulamin wydany przez profesjonalistę. W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał za nieskuteczne prawnie postanowienia umowy pozwalające na dowolną zmianę regulaminu rachunku bankowego. Z kolei w uchwale z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91 ( OSNCP 1992/6/90) Sąd Najwyższy stwierdził, że dowolne określanie wysokości odsetek w czasie trwania stosunku prawnego jest sprzeczne z zasadami słuszności kontraktowej i w konsekwencji dla skutecznego zastrzeżenia możliwości jednostronnej zmiany tych odsetek zastrzegł konieczność wskazania konkretnych okoliczności, od których ta zmiana jest uzależniona. Bez tego warunku umowa byłaby nieważna ze względu na naruszenie zasad współżycia społecznego. W sprawie niniejszej § 3 umowy stanowił, że kredyt oprocentowany był wg zmiennej stopy procentowej, która na dzień sporządzenia umowy wynosiła 11,32% w stosunku rocznym, z zastrzeżeniem postanowień regulaminu w zakresie ustalania wysokości oprocentowania. Zmienna stopa procentowa ustalana była jako suma stopy referencyjnej WIBOR 3M oraz stałej marży banku w wysokości 7,50 punktów procentowych. Oprocentowanie kredytu miało ulegało zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej WIBOR 3M. W § 4 umowy strony postanowiły zaś, iż bank będzie uprawniony do pobierania opłat i prowizji określonych w taryfie oprocentowania, opłat i prowizji dla kredytów hipotecznych (...). Jednocześnie w § 4 ust. 2 zastrzeżono dla banku prawo do zmiany wysokości opłat i prowizji w sytuacjach określonych w regulaminie. Bank miał informować klientów o zmianach wysokości opłat i prowizji w sposób określony w regulaminie.
Natomiast stosownie do § 5 Kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, o ile postanowienie umowy nie stanowiły inaczej. Odsetki naliczane miały być codziennie od bieżącego salda zadłużenia, przy założeniu że rok ma 365 dni, a miesiąc rzeczywistą ilość dni. Zmienna stopa procentowa w pierwszym okresie bazowym była ustalana jako suma stopy referencyjnej, o której mowa w § 2 pkt. 17 umowy w wysokości obowiązującej w banku w momencie uruchomienia kredytu oraz marży banku określonej w umowie, na podstawie decyzji kredytowej, celu kredytu, ryzyka transakcji oraz aktualnej taryfy. W przypadku opóźnień w spłacie kredytu bank miał stosować oprocentowanie od zadłużenia przeterminowanego. Odsetki te naliczane miały być od przeterminowanego kapitału kredytu, który nie został spłacony przez kredytobiorców w terminie – począwszy od dnia wymagalności do dnia poprzedzającego dzień spłaty włącznie. Od dnia postawienia kredytu w całości lub części w stan wymagalności (po upływie okresu wypowiedzenia umowy w całości lub części). Bank miał prawo stosować oprocentowanie od zadłużenia przeterminowanego w stosunku do całkowitej wymagalnej kwoty, obejmującej w szczególności kapitał kredytu, odsetki oraz inne należności wynikające z umowy (§ 6 regulaminu). Przy ocenie zgodności z prawem powyższych postanowień umownych zwrócić należy uwagę, że nie odwołują się one do ustalanego w sposób dowolny przez bank wskaźnika, pozwalający bankowi na ustalenie wysokości odsetek według własnego uznania, a do określonych i wyszczególnionych w umowie i regulaminie parametrów. Oznacza to, że na mocy powyższego postanowienia bank wbrew twierdzeniom pozwanych nie mógł jednostronnie i arbitralnie, a przy tym w sposób wiążący, modyfikować wskaźnika, według którego obliczana jest wysokość oprocentowania kredytu, a tym samym świadczeń kredytobiorców (rat kredytowych i innych należności banku). Zważywszy na powyższe nie sposób uznać, by kwestionowane przez pozwanych postanowienia umowne wykraczały poza zasadę swobody umów wyrażoną w art. 353 1 k.c., lub pozostawały w sprzeczności z naturą stosunku zobowiązaniowego, który winien być oparty na zasadzie równości stron, bez przyznawania którejkolwiek z nich władczych kompetencji do kształtowania wysokości świadczeń stron. Tym samym przywołane wyżej postanowienia umowne uznać należało za zgodne z art. 353 1 k.c. Pozwani podnosili, że w umowie znajdują się klauzule abuzywne, które określają wysokość oprocentowania jako sumę marży wskazanej w umowie i zmiennej stopy referencyjnej WIBOR, przy czym bank nie poinformował pozwanych i nie zawarł w umowie metodologii ustalania stawki referencyjnej WIBOR, która wpływa na rozliczenia dokonywane przez bank z kredytobiorcami. Pozwani podkreślali, że nie zostali również poinformowani o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu o zmiennej stopie procentowej. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż sporna umowa należy do grupy umów adhezyjnych, tzn. umów przez przystąpienie. Pozwani zawierając niniejszą umowę, nie mieli możliwości negocjowania treści umowy. Wybór pozwanych ograniczał się do decyzji o przystąpieniu do umowy sporządzonej na wzorcu umowy i uzyskania kredytu, albo nie przystępowaniu do niej. W odniesieniu zaś do zarzutu strony pozwanej dotyczącego abuzywności postanowień umownych, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR co do zasady nie powinno stanowić przedmiotu badania na podstawie kontroli w ramach art. 385 1 k.c., jak i w oparciu o przepisy dyrektywy unijnej 93/13. Stosownie do art. 29 ust. 2 u.k.h. jeśli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania, to sposób ustalania stopy procentowej określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie. Wskaźnikiem referencyjnym jest wskaźnik opisany w art. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (art. 4 pkt 28 u.k.h.).
art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia wskaźnikiem referencyjnym jest dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego, bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki. Parametry takiego wskaźnika spełnia właśnie wskaźnik WIBOR 3M. Ponadto WIBOR został wskazany wprost jako kluczowy wskaźnik referencyjny w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1368 z dnia 11 sierpnia 2016 r. ustanawiającego wykaz kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych. Powyższe uzasadnia natomiast wyłączenie wskazane w art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13, mianowicie iż warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze oraz postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych, których stroną są państwa członkowskie lub Wspólnota, nie podlegają przepisom tej dyrektywy. Powyższe znajduje potwierdzenie również w wyroku TSUE z dnia 9 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. C-81/19. Ponadto nawet gdyby uznać, że postanowienia te podlegają badaniu pod kątem zgodności z postanowieniami ww. dyrektywy, choćby z uwagi na to, że w chwili zawierania umowy przepisy ustawy z 23 marca 2017 r. nie obowiązywały, to klauzulę zmiennego oprocentowania uregulowaną w spornej umowie należałoby potraktować jako klauzulę dotyczącą głównego świadczenia, a ta jako transparentna nie podlegałaby kontroli pod względem abuzywności zgodnie z wyłączeniem z art. 4
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.