Szczególnie , że powodowie , w relacji umownej opartej na kontrakcie kredytowym z dnia 28 kwietnia 2008r , mieli wobec kredytodawcy status konsumentów w rozumieniu tego pojęcia , wskazanym przez art. 22 1 kc., c/ po rozbudowanym , wprowadzeniu dotyczącym ukształtowanej wykładni tej właśnie normy , Sąd I instancji stanął na stanowisku , że zakwestionowane przez powodów postanowienia umowy i Regulaminu mają charakter niedozwolony charakter. Taka ocena dotyczy w szczególności tych spośród nich , które składają się na przewidziane przez umowę stron , klauzule indeksacyjną i kursową. Klauzula indeksacyjna przewidywała, że zobowiązania stron z tytułu umowy kredytu przeliczane będą według kursów waluty CHF określonych w Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku. Kwota kredytu , wypłacona powodom w złotych polskich, miała być przeliczana na kwotę w walucie szwajcarskiej , zgodnie z kursem kupna franka według Tabeli Kursów obowiązującej w Banku w dniu uruchomienia kredytu lub jego transzy (§ 1 ust. 3A umowy). Kwoty rat kredytu uiszczanych przez powodów , w walucie złoty polski miały zaś być przeliczane na kwoty w walucie szwajcarskiej z zastosowaniem kursu sprzedaży obowiązującego u kredytodawcy , w dniu płatności raty zgodnie z Tabelą Kursów. W związku z tym, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowne określają główne świadczenia stron, ich treść, zdaniem Sądu niższej instancji, należy ocenić jako jednoznaczną czyli nie wyrażoną prostym i zrozumiałym dla kredytobiorców językiem. Żeby kredytobiorcy mogli ocenić wysokość kursów stosowanych do przeliczania ich zobowiązania z tytułu umowy, należałoby, jak argumentuje Sąd I instancji , zawrzeć w umowie informacje, które wskazywałyby: jakie czynniki wpływają na kształtowanie się kursów sprzedaży i kupna waluty szwajcarskiej w Tabeli Kursów Walut Obcych, obowiązującej w banku; gdzie znaleźć informacje o tych czynnikach; czy wysokość tych kursów jest w jakikolwiek sposób limitowana. Tymczasem ani w umowie kredytu z 28 kwietnia 2008r na dzień jej podpisania przez strony , ani w znajdującym do niej zastosowanie Regulaminie , nie ma żadnego postanowienia, które definiowałoby, czym jest Tabela Kursów Walut Obcych lub odnosiło się do sposobu ustalania kursów sprzedaży i kupna CHF w Tabeli Kursów Walut Obcych. Takie informacje nie zostały także przedstawione powodom przez pracowników banku, przed zawarciem umowy. Skoro ani z samej umowy, ani z innych informacji dostępnych kredytobiorcom , nie wynikały żadne wytyczne, pozwalające na chociażby orientacyjne wyliczenie wysokości stosowanych przez bank kursów kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego, postanowień umowy kredytu dotyczących klauzuli indeksacyjnej nie sposób uznać za sformułowane we wskazany wyżej sposób. d/ tak ukształtowana klauzula indeksacyjna jest sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza interesy powodów jako konsumentów. Dlatego , iż kursy kupna i sprzedaży CHF , określone w Tabeli Kursów wpływały bezpośrednio na wysokość obciążania finansowego powodów z tytułu umowy kredytu. Na ich podstawie przeliczano wypłaconą powodom kwotę kredytu ale także wysokość rat, które mieli świadczyć bankowi, w wykonaniu swojego zobowiązania zwrotnego. W braku określenia jakichkolwiek zasad, według których kształtowany miał być kurs kupna i sprzedaży waluty obcej wskazany w Tabeli Kursów , należy przyjąć, że kurs ten mógł być kształtowany przez bank sposób dowolny. Brak możliwości określenia potencjalnej wysokości kursów kupna i sprzedaży franka , od których zależała wysokość salda kredytu wyrażonego w tej walucie oraz wysokość rat kredytu wyrażonych w nim , a spłacanych w walucie złoty polski, nie pozwalał powodom na racjonalną ocenę ekonomicznego obciążenia związanego z umową kredytu oraz uniemożliwiał im weryfikację prawidłowości ustalanych przez bank kursów kupna i sprzedaży waluty obcej , a tym samym prawidłowości rozmiaru nałożonych na nich obciążeń finansowych z tytułu umowy. Sąd zaznaczył przy tym , iż dla oceny kwestionowanych przez powodów postanowień umowy pod kątem ich abuzywności nie ma znaczenia fakt, że w aneksie do umowy przewidziano możliwość spłaty kredytu w walucie indeksacji. Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art.
Postanowienia umowne , które kwestionują powodowie, składają się także na klauzulę kursową . Także i one nie mogą być ocenione jako jednoznaczne treściowo. Decydujące znaczenie miały tu uchybienia banku zaistniałe na etapie przed zawarciem umowy oraz trakcie jej zawierania . Bank nie przekazał powodom wystraczających informacji dotyczących ryzyka kursowego, dzięki którym mogliby się oni orientować co do przewidywalnych poziomów wzrostu lub spadku kursów waluty szwajcarskiej oraz ich następstw dla ich obciążenia ekonomicznego związanego z umową. Powodowie potrzebowali środków finansowych na inwestycję związaną z realizacją ich potrzeb mieszkaniowych. Miała być finansowana ze środków pieniężnych w walucie polskiej, w tej samej walucie powodowie chcieli spłacać raty kredytu. Zdecydowali się na kredyt indeksowany do franka szwajcarskiego , kierując się wysokością raty kredytu, której wysokość na moment zawierania umowy , kształtowała się na poziomie znacznie niższym niż w przypadku kredytu złotowego . Same postanowienia umowy tworzące mechanizmy przeliczania zobowiązania powodów według kursu waluty zagranicznej wobec złotówki , były rozrzucone po całym jej tekście i sformułowane w sposób bardzo ogólny . Nie dawały wobec tego , jak ocenia Sąd I instancji , jasnego obrazu powiązań pomiędzy wysokością kwoty kredytu wypłaconej powodom w złotych polskich i wysokością rat kredytu spłacanych przez nich również w złotych polskich , a kursami waluty szwajcarskiej i ich wpływu na saldo zobowiązania kredytowego powodów wobec banku. Właściwa informacja banku dla nich / której zabrakło - uwaga redakcyjna S.A. / o ryzyku kursowym powinna obejmować , zdaniem Sądu I instancji , co najmniej : -okazanie kredytobiorcom wykresu obrazującego zmiany kursów waluty obcej , w okresie adekwatnym do okresu, na który ma zostać zawarta umowa, -wyjaśnieniu, że kwota kredytu w walucie złoty polski zostanie przeliczona na kwotę w walucie obcej, po kursie waluty, jaki będzie obowiązywał zgodnie z umową w dniu wypłaty kwoty kredytu; -wyjaśnieniu, że kurs waluty, do której indeksowana jest kwota kredytu, przekłada się bezpośrednio na wysokość salda kredytu w walucie obcej – przy jednoczesnym pokazaniu kredytobiorcom symulacji , obejmującej wskazanie jakie będzie saldo kapitału kredytu w walucie obcej przy aktualnym kursie, przy najwyższym kursie odnotowanym na okazanym kredytobiorcom wykresie oraz według średnich danych kursowych, - wskazaniu , iż raty kapitałowe kredytu będą wyrażone w walucie obcej i zostaną wyliczone na podstawie salda kapitału kredytu wyrażonego w walucie obcej; - pouczeniu , iż kurs waluty, do której indeksowana jest kwota kredytu, przekłada się bezpośrednio na wysokość salda kredytu wyrażonego w złotych polskich oraz rat kredytu wyrażonych w złotym, -podkreśleniu, że kurs franka szwajcarskiego może wzrosnąć ponad poziom wskazany powodom w symulacji i jest to uzależnione od sytuacji rynkowej. Tylko takie informacje pozwolić by mogły na uświadomienie kredytobiorcom , że kursy waluty obcej na przestrzeni kilkudziesięciu lat ale także kilkunastu lat , mogą podlegać naprawdę dużym wahaniom i że wahania te wpływają bezpośrednio zarówno na wysokość wypłacanej im kwoty kredytu, jak i na rozmiar ich obciążeń wynikających z umowy. Natomiast informacje przekazywane powodom przez bank przed podpisaniem umowy kredytu były z tego punktu widzenia zupełnie niewystarczające Brak należytego poinformowania powodów przez bank o ciążącym na nich ryzyku kursowym, przy jednoczesnym przerzuceniu potencjalnych niekorzystnych skutków związanych z istnieniem tego ryzyka , z banku na powodów świadczy o tym, że postanowienia umowy kształtujące mechanizm indeksacji uznać należy za rażąco naruszające interesy powodów jako konsumentów. Każdy racjonalny konsument, jak motywuje dalej Sąd Okręgowy, podejmuje decyzje o zaciągnięciu długoterminowego zobowiązania na podstawie oceny, jaka będzie proporcja pomiędzy korzyściami uzyskanymi w wyniku zaciągnięcia tego zobowiązania , a obciążeniami z nim związanymi, jaki będzie przewidywalny rozmiar obciążeń związanych z tym zobowiązaniem i czy będą to obciążenia, które jest gotów ponieść. Jednocześnie postanowienia umowy kształtujące mechanizm indeksacji są sprzeczne z dobrymi obyczajami. W stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami , dobre obyczaje wymagają, aby w sytuacji, gdy przewidywany rozmiar obciążeń związanych z długoterminowym zobowiązaniem nie jest możliwy do ocenienia na podstawie informacji, które powinien posiadać każdy rozsądny konsument, przedsiębiorca dostarczył konsumentowi informacji pozwalających na taką ocenę. Tej regule strona pozwana wobec M. i P. K. nie uczyniła zadość, e/ uznanie , że wskazywane przez powodów postanowienia umowy oraz Regulaminu mają abuzywny charakter ma ten skutek , że są nieskuteczne wobec nich i nie wiążą ich jako konsumentów. Po ich wyeliminowaniu z umowy z dnia 28 kwietnia 2008r., ma miejsce stan , w którym przybiera ona kształt umowy kredytu w walucie polskiej, bez indeksacji do waluty franka szwajcarskiego , z oprocentowaniem określonym według stawki referencyjnej LIBOR 3M. Postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji dotyczą głównych świadczeń stron i ich wprowadzenie pozwoliło na zastosowanie w umowie oprocentowania według stawki referencyjnej odpowiedniej dla waluty szwajcarskiej, a tym samym obniżenie, w początkowym okresie obowiązywania umowy, wysokości rat tego rodzaju kredytu , w stosunku do rat kredytu nieindeksowanego. Ale bank nigdy nie zaoferowałby powodom umowy kredytu w złotych polskich, nieindeksowanego do waluty obcej z oprocentowaniem opartym o stawkę referencyjną LIBOR 3M. Natomiast powodowie, z uwagi na wysokość rat, nie chcieliby zawrzeć umowy kredytu w złotówce nieindeksowanego do waluty CHF z wyższym oprocentowaniem, opartym o stawkę referencyjną WIBOR. Skoro bez postanowień umowy kredytu, które zostały uznane za abuzywne, brak byłoby zgodnego zamiaru stron w rozumieniu art. 65 § 2 k.c. co do zawarcia umowy kredytu, umowę tą należy uznać za nieważną w całości. Sąd I instancji wskazał przy tym , iż M. i P. K. , oświadczyli podczas postępowania , iż godzą się na ewentualne stwierdzenie, że umowa jest nieważna, mając na uwadze wszelkie konsekwencje z tym związane. Nie ma więc dostatecznych podstaw do uznania, że upadek umowy niósłby za sobą negatywne skutki, z których powodowie nie zdają sobie sprawy i których nie akceptują, co w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej , wykluczałoby możliwość stwierdzenia nieważności umowy, f/ w sytuacji , gdy z przyczyn podanych wyżej , żądanie ustalenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez strony jest uzasadnione , usprawiedliwione jest, zdaniem Sądu niższej instancji także , co do zasady roszczenie pieniężne wskazane w ramach żądania głównego , sformułowanego przez kredytobiorców. Dotąd spełnione przez nich świadczenia na rzecz banku, w wykonaniu tej umowy, należy ocenić jako nienależne w rozumieniu art. 410 §1 i 2 kc. Przy tym wzajemne rozliczenia finansowe obu stron są dokonywane zgodnie z teoria dwóch kondycji, która uniezależnia możliwość domagania się dokonania takiego rozliczenia przez jedną ze stron od sytuacji drugiej strony i faktu , że także i ona może takie żądanie rozliczeniowe zgłosić [ w czasie przez siebie uznanym za właściwy dodatek redakcyjny S.A. ]. Jak argumentował dalej Sąd I instancji , z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż powodowie tytułem spłaty zobowiązania z umowy kredytu uiścili na rzecz strony przeciwnej łącznie 292 811,95 zł. Roszczenie w tej części w całości zasługiwało na uwzględnienie . Jako, że o wymagalności tego roszczenia powodów, najwcześniej może być mowa w dniu 25 maja 2022 roku, bowiem wówczas Sąd , wydając orzeczenie, rozstrzygnął spór między stronami co do ważności umowy, odsetki tytułem opóźnienia w płatności tego świadczenia należą się kredytobiorcom najwcześniej od daty wydania wyroku. Od tej daty zatem należą się powodom odsetki ustawowe za opóźnienie z mocy art. 481 § 1 i 2 k.c. Dalej idące , obejmujące wcześniejsze daty od których należy naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie, zostało z tej przyczyny oddalone jako nieuzasadnione, g/ jako nieuzasadniony Sąd I instancji ocenił sformułowany przez bank , wobec żądania pieniężnego powodów , zarzut wywodzony z art. 411 pkt 1 kc. Powołując się na wypowiedzi doktryny prawa cywilnego , służące wykładni tej normy , uznał , że skoro powodowie dochodzą zwrotu świadczenia, które spełnili w wyniku nieważnej umowy kredytu z dnia 28 kwietnia 2008r , przysługuje im prawo do żądania zwrotu świadczenia bez względu na to, czy wiedzieli, że umowa kredytu jest nieważna w chwili spłaty poszczególnych rat. Jako chybiony ocenił także zarzut kolejny , oparty na twierdzeniu , że bank nie jest już wzbogacony świadczeniem , które miałoby podlegać zwrotowi. Zdaniem Sądu , w sytuacji gdy podstawą zwrotu jest kwalifikacja świadczenia jako nienależnego , fakt braku wzbogacenia nim przez obowiązanego do zwrotu , jest irrelewantny dla tego obowiązku , którym obciążona została strona pozwana, h/ nieuzasadniony jest także zarzut przedawnienia roszczenia pieniężnego, który również został podniesiony przez kredytodawcę. Sąd uznał za nieuzasadnione stanowisko banku , zgodnie z którym świadczenia realizowane przez powodów w ramach rat kapitałowo – odsetkowych miały charakter okresowy , do których zastosowanie ma trzyletni okres przedawnienia. Jak argumentował Sąd , najwcześniejszy możliwy termin, w którym powodowie mogli się domagać od strony pozwanej zwrotu świadczenia, nastąpił od daty wydania wyroku ustalającego nieważność umowy kredytu. Otwierało bowiem dla stron termin do dochodzenia roszczeń spełnionych w jej wykonaniu Stąd zarzut został oceniony jako nietrafny. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 kpc w skazując jednak, iż całością kosztów , stosując tę normę obciążył stronę pozwaną albowiem to ona powinna być uznana za przegrywającą spór nawet mimo , że w części żądanie odsetkowe kredytobiorców zostało oddalone. Sąd szczegółowo wskazał na elementy składowe , które złożyły się na sumę obciążającą z twego tyłu bank wobec kredytobiorców. Apelacje od tego wyroku złożyły obydwie strony . Powodowie swoim środkiem odwoławczym objęli punkt 3 jego sentencji i w jego wniosku domagali się wydania przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym na ich rzecz od strony przeciwnej zostanie zasądzona łącznie kwota 292 811, 95 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi : - od kwoty 138 105, 97 zł od dnia 4 marca 2018r do dnia zapłaty i - od kwoty 154 705 , 98 zł od dnia 20 lipca 2021r do dnia zapłaty. Wnieśli także przyznanie na ich rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania apelacyjnego, wyrażonych kwotą zasądzona łącznie na ich rzecz wraz z odsetkami . Powodowie domagali się także sprostowania oczywistej omyłki w sposobie oznaczenia strony pozwanej , która została popełniona w komparycji orzeczenia z dnia 25 maja 2022r. Środek odwoławczy kredytobiorców został oparty tylko na zarzucie nieprawidłowego zastosowania : a/ art. 455kc w zw z art. 481 §1 i 2 kc oraz art. 6 ust. 1 i 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG, wobec nieuzasadnionego uznania , iż wymagalność pieniężnego roszczenia zwrotnego powodów , dochodzonego w postępowaniu należy łączyć dopiero z data wydania wyroku , którym umowa kredytowa została uznana za nieważną. Zdaniem skarżących stanowisko to nie jest trafne albowiem stan wymagalności powstał po upływie terminu w którym , zgodnie z wezwaniami powodów , strona przeciwna była zobowiązana roszczenia pieniężne , nimi objęte, spełnić. Zgodnie ze stanowiskiem apelantów , wezwania te, obejmujące kwoty cząstkowe składające się na kwotę łączną dochodzonego w postępowaniu roszczenia pieniężnego, uzasadniają przyjęcie , że bank pozostaje w opóźnieniu w ich zaspokojeniu od czasu , który usprawiedliwia naliczenie odsetek ustawowych , w sposób określony we wniosku apelacyjnym, b/ w taki sam sposób powodowie motywowali zarzut naruszenia art.
i 2 kc Strona pozwana objęła apelacją punkty 1, 2 i 4 sentencji wyroku z dnia 25 maja 2022r., i we wniosku środka odwoławczego domagała się w pierwszej kolejności wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego. Jako wniosek ewentualny bank sformułował żądanie uchylenia tego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Apelacja została oparta na zarzutach : - naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści rozstrzygnięcia istotne znaczenie , a to : a/ art. 235 1 §2 pkt 2i 3 kpc w zw z art. 227 i 278 §1 kpc poprzez nie uwzględnienie przez Sąd I instancji wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości i finansów , dla ustalenia średniego kursu franka szwajcarskiego, według danych NBP i na jego podstawie wyliczenia wysokości rat kredytu powodów , co miało istotny wpływ na wynik sprawy , potwierdzając , że ich usprawiedliwiony interes, , jako konsumentów, nie był naruszony postanowieniami umowy ocenionymi [nietrafnie ] przez Sąd Okręgowy niedozwolone, b/ art. 233 §1 kpc w zw. z art. 271 §1 kpc , poprzez nieprawidłową ocenę zeznań świadka D. S.
z §3 kc oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13, wobec nieuzasadnionego przyjęcia ,iż postanowienia te mają charakter niedozwolony, a wobec tego upada cała umowa , co jest konsekwencją niekorzystną z punktu widzenia interesów powodów, a umowa , powinna nadal obowiązywać , 3 / art. 65 §1 i 2 kc w zw. z art. 56 kc , jako następstwa nieprawidłowego zastosowania tych przepisów i dokonanie wykładni postanowień umowy tylko na podstawie ich literalnego brzmienia, bez odwołania się do rzeczywistego zamiaru stron , zwyczajów i zasad współżycia społecznego. Ten błąd doprowadził do niepoprawnego wniosku zgodnie z którym bank mógł dowolnie ustalać wysokość kursów przeliczenia obu walut polskiej i szwajcarskiej, 4/ art. 69 ustawy prawo bankowe oraz art.
i 58 §1 i 2 kc poprzez przyjęcie , że umowa stron jest nieważna w całości mimo ,iż była , przy aprobacie obu stron, wykonywana przez wiele lat od jej podpisania , a Sąd ustalając tę nieważność naruszył zasady prawa cywilnego- regułę utrzymania umów w mocy oraz regułę proporcjonalnością wzajemnych praw i obowiązków stron czynności prawnej, 5/ art. 69 ustawy Prawo bankowe oraz art.
58 §1 i 2 i 358 §2 kc z art. 3 kc oraz w zw z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG , art. 353 1 kc , 65 §1 i 2 kc i art. 5 kc w zw. z art. 4 tzw. ustawy antyspreadowej , wobec wyrażenia przez Sąd oceny, iż umowa stron jest nieważna mimo , że w ten sposób doszło do naruszenia zasady proporcjonalności oraz zasady współżycia społecznego. Zdaniem banku , orzekając w ten sposób , Sąd nie tyle zastosował prawo co je stworzył , skoro powodowie przez długi okres czasu spłacali swoje zobowiązanie , nie twierdząc , że umowa jest i to od początku nieważna, 6/ art. 65 §1 i 2 kc w zw. z art. 354 §1 kc , a także 358 §2 kc, jako następstwa uznania umowy za nieważną w całości mimo , że mogła ona [ nawet po wyeliminowaniu części postanowień ] , obowiązywać w dalszym ciągu, przy zastosowaniu rynkowego kursu przeliczenia w dniu dokonywania konkretnej [ indywidualnej transakcji - jak kolejna spłata] - albo też średniego kursu przeliczenia obu walut, publikowanego przez NBP . Taka możliwość świadczy także , zdaniem skarżącego , o naruszeniu , przez niezastosowanie , art. 56 kc. oraz 358 §2 kc 7/ w opisany wyżej sposób , przez ewentualne niezastosowanie, Sąd I instancji naruszył także art 41 Prawa wekslowego oraz art. 24 ust. 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim, 8/ art. 405 kc i 410 §2 kc wobec bezpodstawnego zastosowania tych przepisów i ewentualne niezastosowanie art. 409 kc i wyrażenie oceny , iż bank bezpodstawnie wzbogacił się kosztem kredytobiorców, 9/ art. 189 kpc wobec nieusprawiedliwionej faktami oceny Sądu , zgodnie z którą powodowie mają interes prawny w żądanym ustaleniu mimo , iż jego pełną i właściwą ochronę gwarantuje rozstrzygniecie o roszczeniu pieniężnym , 9/ art. 118 kc w zw. z art. 120 kc m, jako następstwa nieuzasadnionego wniosku zgodnie z którym podniesiony przez skarżący bank zarzut przedawnienia roszczeń pieniężnych sformułowanych przez powodów, jest nieuzasadniony, 10/ jako ewentualne strona pozwana podniosła zarzuty naruszenia art. 58 §1 kc w zw. z art. 410 § 1 i 2 kc oraz art. 411 pkt 2 i 4 kc poprzez to , iż Sąd nie zastosował w ramach wzajemnych rozliczeń , teorii salda oraz 11/ art. 481 kc w zw. z art. 455 kc jako następstwa ustalenia początkowej daty płatności odsetek ustawowych za opóźnienie należnych powodom od świadczenia pieniężnego od daty wcześniejszej aniżeli dzień prawomocności zaskarżonego wyroku Powołując art. 380 kpc strona skarżąca domagała się przeprowadzenia oceny decyzji procesowej Sądu I instancji o nie uwzględnieniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia okoliczności wskazanych na str. 9 i 10 apelacji oraz przeprowadzenia tego dowodu w postępowaniu apelacyjnym. W bardzo obszernej i redakcyjnie rozbudowanej ponad rzeczywistą potrzebę części motywacyjnej środka odwoławczego [ całość apelacji liczy 71 stron ], której rekapitulowanie przez Sąd Odwoławczy jest z przyczyn teleologicznych zbędne, strona pozwana szczegółowo uzasadniła każdy z powołanych zarzutów , w znacznej części powtarzając swoje stanowisko zaprezentowane wcześniej , w liczącej 146 stron , odpowiedzi na pozew. Odpowiadając na nią powodowie domagali się jej oddalenia , jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania apelacyjnego wraz z odsetkami . Sprzeciwili się także uwzględnieniu wniosku banku o przeprowadzenie na odwoławczym etapie postępowania dowodu z opinii biegłego zakresu bankowości i finansów, podnosząc jego nieprzydatność dla ustaleń doniosłych dla rozstrzygnięcia . Rozpoznając apelacje , Sąd II instancji rozważył : Środek odwoławczy strony pozwanej nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu. Natomiast apelacja powodów, jako w części usprawiedliwiona , prowadzi do zmiany objętej nią części wyroku Sądu Okręgowego w sposób wskazany w punkcie II wyroku reformatoryjnego. W pozostałym zakresie także i ona uległa , jako nieuzasadniona, oddaleniu. Sąd II instancji uwzględnił także wniosek powodów , domagających się sprostowania oczywistej niedokładności w sposobie oznaczenia pozwanego banku w komparycji wyroku z dnia 25 maja 2022r. Rozpoczynając ocenę środków odwoławczych od apelacji (...) S.A. i podniesionych przezeń zarzutów procesowych wskazać należy , iż zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki. Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść. Biorąc pod rozwagę to generalium , za chybiony należy uznać te , za pomocą których pozwany bank neguje poprawność decyzji procesowej Sądu I instancji oddalającej wniosek kredytodawcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości dla dokonania analizy zagadnień powołanych w odpowiedzi na pozew oraz poprzez nie uwzględnienie treści zeznań świadka D. S.
i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm kodeksowych , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy oraz oceny ważności takiej czynności prawnej. Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13 / EWG , w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej /por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./. Przewidziana przez art.
kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej 58 kc w zw z art. 353 1kc. W konsekwencji , zarzuty niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej z przez strony w dniu 28 kwietnia 2008r , mogą być oceniane z punktu widzenia tylko tego przepisu, a nie ogólnych, wskazanych wyżej, norm kodeksowych. Odeprzeć należy, jako nietrafny, zarzut naruszenia art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo bankowe w związku z powołanymi przez stronę skarżącą normami , gdyż jak już była o tym mowa, decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumentów ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji ich zobowiązania kredytowego walutą franka szwajcarskiego. Niezasadnie również strona pozwana podnosi zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.
6 ust. 1 dyrektywy nr 93/
i 2 kc , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron i Regulaminu , w szczególności tych określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących u strony pozwanej[ po ówczesną nazwą (...) Bank S.A. ]. To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego powodowie jako klienci – konsumenci nie mieli żadnego wpływu , ten bowiem był wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę , na podstawie wzorca umownego , ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie M. i P. K. udostępnione przez bank oraz , w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich zobowiązania kredytowego. Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące powodów. Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z kredytobiorcami indywidualnie uzgodnione. W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę, obejmując porozumieniem tylko niedoniosłe z rozważanego punktu widzenia szczegóły, jak data uruchomienia kredytu czy warunki zabezpieczenia jego spłaty czy poszczególne elementy harmonogramu spłat [ do czego nawiązuje w argumentacji apelacyjnej strona pozwana , nietrafnie w nich upatrując potwierdzenia dla własnej tezy o tym , że postanowienia umowy stron były przedmiotem indywidualnych negocjacji , przed jej podpisaniem. Trzeba jeszcze w tym kontekście dodać , iż : dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie. / por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /. Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z 28 kwietnia 2008r. nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych, będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie. W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron. Po wahaniach w orzecznictwie sądowym ostatecznie zostało przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego, w kredytach denominowanych i indeksowanych do waluty obcej [ waloryzowanych walutą obcą ] / por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /. Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ], wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji. Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art.
drugie k.c.) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 dyrektywy nr 93/13. Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa , dla swoich zobowiązań finansowych. Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy powodowie mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązania , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres trzydziestu lat . W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji . Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani , tym bardziej , jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli waloryzacyjnej / przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony. / por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /. Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali przed podpisaniem umowy w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego kredytobiorcy. Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego nie jest wystarczające odebranie od konsumenta standardowego oświadczenia, że o takim ryzyku został poinformowany. / por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /. Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art.
k.c., nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. / por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis / Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/. / por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /. W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy z 28 kwietnia 2008r. w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone. Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej podpisaniu, zmieniała się jej treść. Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonywana jest bowiem według stanu z chwili zawarcia umowy / por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex/ Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. W rozpoznawanej sprawie , o czym była już uprzednio mowa , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami. Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali od banku złotówki , po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej , oraz jest zobowiązany spełniać na rzecz banku , w ramach umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu małżonków K. . Zgodnie ze stanowiskiem TSUE , wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę. Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak. Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w 2008 roku było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika LIBOR 3 M, stosowanego tylko w kredytach walutowych , a także przy kredycie indeksowanym lub denominowanym w takim zagranicznym pieniądzu. Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia. Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek ,iż tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank , mające służyć , mimo wszystko , utrzymaniu umowy w mocy, przy wyeliminowaniu jedynie postanowień składających na mechanizm przeliczenia według danych dotyczących wzajemnych relacji kursowych, są - szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej stanowisku procesowym powodów - niedopuszczalne - skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony. Nie dałoby się takiego przekształcenia stosunku umownego pogodzić także z celem w jakim zobowiązanie kredytowe było przez kredytobiorców w dniu 28 kwietnia 2008r. zaciągane. M. i P. K. chcieli otrzymać od banku nie walutę obcą ale kwotę wyrażoną w złotych polskich z przeznaczeniem na zakup nieruchomości budowlanej w miejscowości N.. Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach]. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu indeksowanego do waluty obcej , miałaby przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce. Stąd zarzut naruszenia art.
z art. 358 §2 kc oraz wskazanych przez skarżący bank wybranych postanowień Dyrektywy nr 93/13 nie jest usprawiedliwiony. Wskazany wyżej brak regulacji w polskim prawie wewnętrznym , która zgodnie z powołanym wyżej orzeczeniem TSUE z 3 października 2019, sygn. C- 260/18, na warunkach wskazanych w tym orzeczeniu , pozwalałaby zastąpić niedozwolone postanowienia treścią elementów tej[ krajowej] regulacji, na podstawie orzeczenia Sądu rozpoznającego tę indywidualną sprawę powoduje , iż bezzasadne są także kolejne zarzuty materialne banku , podnoszące niezastosowanie przez Sąd Okręgowy przepisów art. 358 §2 kc , art. 69 ust.3 ustawy Prawo bankowe , art. 24 ust.3 ustawy o Narodowym Banku Polskim oraz art. 41 Prawa wekslowego , odwołanie się do których, w zamiarze strony skarżącej, zmierzało właśnie do zastosowania tego mechanizmu zastąpienia . Odpierając zarzut naruszenia art. 189 kpc , nie można zgodzić się z apelującym, iż powodowie nie mają interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. Zauważyć należy, że umowa kredytu zawarta została między stronami na okres trzydziestu lat . Ewentualne uwzględnienie powództwa o zapłatę, w ramach wzajemnych rozliczeń stron, z tytułu dotąd spełnionych na jej podstawie świadczeń , nie usunęłoby stanu niepewności pomiędzy stronami co do dalszego obowiązywania umowy oraz istnienia praw akcesoryjnych jak chociażby hipoteki , ustanowionej na nieruchomości , którą powodowie planowali kupić za środki z zaciąganego kredytu. Bez uznania umowy za nieważną, ze skutkiem ex tunc, strona pozwana mogłaby potencjalnie skorzystać z ustanowionych na swoją rzecz zabezpieczeń spłaty zobowiązania kredytowego. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że / w tym przypadku powodowie / zachowują interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, mimo przysługującego / im / powództwa o świadczenie lub mimo wytoczenia przeciwko nim takiego powództwa przez stronę przeciwną, na podstawie spornego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze takiego powództwa nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne. W takim wypadku tylko powództwo o ustalenie nieistnienia tego stosunku prawnego może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną/ powodów/ i zapobiec, także na przyszłość, możliwym sporom, a tym samym w pełny sposób zaspokoić / ich / interes prawny. / por bliżej wskazane jedynie przykładowo orzeczenia SN z dnia 30.10.1990 r. I CR 649/90, z 27.01.2004 r. II CK 387/02, z 2.07.2015 r. V CSK 640/14- wszystkie powołane za zbiorem Legalis/. Stawiając zarzut naruszenia art. 410 §2 kc w zw z art. 405 kc, 409 i i 411 pkt 1 i 2 kc i widząc jego realizację w tym , iż Sąd niższej instancji niezasadnie przyjął , iż bank jest bezpodstawnie wzbogacony kosztem kredytobiorców , strona skarżąca nie dostrzega , że istota stanowiska Sądu opiera się na innej kwalifikacji prawnej świadczenia pieniężnego należnego kredytodawcom, objętego żądaniem zwrotu. Stoi on bowiem na stanowisku , że to, co obejmują oni tym żądaniem, to część spełnionego dotąd na rzecz (...) S.A. w wykonaniu umowy kredytowej świadczenia , które jako nienależne, podlega zwrotowi , jedynie przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Już tylko to, wyklucza zasadność stawianego zarzutu , skoro opiera się on na tezie , że bank nie jest wobec [ byłych ] kredytobiorców bezpodstawnie wzbogacony. Tymczasem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla spełnionego świadczenia kredytobiorców źródłem i racją prawną. Już tylko na marginesie i dla porządku dodać należy , że bank nie dowiódł w postępowaniu , a nawet nie starał się tego czynić [ czy chociażby uprawdopodobnić ], iż rzeczywiście kwotą uzyskana od małżonków K. nie jest już wzbogacony. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 481 kc w zw. z art. 455 kc , szczególnie biorąc pod rozwagę to, w czym skarżący bank widzi naruszenie powołanych norm. Według aktualnego stanowiska TSUE , którym Sąd Odwoławczy jest związany [ o czym będzie mowa szerzej przy omawianiu apelacji powodów ] o opóźnieniu banku w spełnieniu pieniężnego świadczenia zwrotnego należnego powodom , w warunkach potwierdzenia nieważności umowy dla których były one podstawą należy mówić nawet wcześniej niż przyjął to Sąd I instancji. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 118 kc w zw. z art. 120 kc., skoro bank upatruje jego realizacji w tym , iż Sąd niższej instancji nie zakwalifikował świadczeń kredytobiorców na rzecz strony skarżącej jako mających charakter okresowy. Nie są one takimi , a taka ocena wystarcza do tego aby ten zarzut apelacyjny banku ocenić jako nieuzasadniony. Uznając zatem , iż także żaden z podniesionych zarzutów materialnych nie może być uznany za uzasadniony , oceniając apelację strony pozwanej za nieusprawiedliwioną , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu , na podstawie art. 385 kpc. / III sentencji uzasadnianego wyroku/. Sąd Odwoławczy nie uwzględnił podniesionego przez stronę pozwaną , już na etapie postępowania odwoławczego, zarzutu zatrzymania kwoty zasądzonego powodom w wyroku Sądu I instancji świadczenia pieniężnego do czasu zaoferowania przez nich bankowi zwrotu świadczenia wzajemnego\, które wyrażone w pieniądzu , zdaniem strony pozwanej , odpowiada łącznej sumie 579438,81 /por. k.762 akt/ Stanął bowiem na stanowisku , iż w warunkach, gdy bank jest uprawniony do skutecznego złożenia wobec pretensji finansowej kredytobiorców zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnej [ która odpowiada , co najmniej , kwocie udzielonego powodom kapitału w wysokości 429 900zł ] taki zarzut nie może być przezeń skutecznie podniesiony. Powołując go w rozpoznawanej sprawie , strona pozwana nie twierdziła , że z zarzutu potrącenia skorzystać nie może. / podobne stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 24 października 2024r , sygn. I CSK 2243/24 , powołany za zbiorem Legalis/. Pogląd ten Sąd Apelacyjny , w składzie rozpoznającym sprawę, podziela. Oceniając apelację powodów , Sąd Odwoławczy , o czym była już wcześniej mowa, uznaje , że jest ona prawie w całości uzasadniona, prowadząc do zmiany objętego nią punktu 3 sentencji wyroku Sądu I instancji , poprzez korektę punktu 2 tego orzeczenia w sposób w skazany w punkcie II rozstrzygnięcia zmieniającego. Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w tym zakresie ma swoja podstawę w art. 386 §1 kpc. W pozostałym zakresie środek odwoławczy M. i P. K. , jako niezasadny , uległ oddaleniu , na podstawie art. 385 kpc / pkt III sentencji motywowanego wyroku / Wcześniej Sąd Odwoławczy wskazywał już , że apelacja kredytobiorców opiera się tylko na zarzutach materialnych , przy braku z ich strony krytyki apelacyjnej o charakterze procesowym czy w odniesieniu do poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych. Analiza treści motywów do których skarżący powodowie odwołują się aby uzasadnić stawiane zarzuty , usprawiedliwia wniosek , iż negują oni wyłączenie stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie w jakim uznał , że o stanie opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego świadczenia zwrotnego po stronie pozwanego banku , można mówić nie wcześniej aniżeli od dnia wyroku , którym zostało uwzględnione roszczenie ustalające powodów , w ramach którego domagali się potwierdzenia nieważności umowy z dnia 28 kwietnia 2008r od daty jej zawarcia przez strony. Na tej ocenie źródła i początkowej daty opóźnienia po stronie dłużnika, oparte było stanowisko Sądu niższej instancji, co do żądania odsetkowego powodów. Należy w znacznej części podzielić stanowisko apelacyjne kredytobiorców ,którzy podnosząc stawiane zarzuty materialne twierdzą , iż stan opóźnienia po stronie kredytodawcy w spełnieniu tego świadczenia powstał już wcześniej, a mianowicie , w datach upływu terminów wyznaczonych przez kredytobiorców drugiej stronie do zapłaty kwot cząstkowych , które łącznie złożyły się na sumę dochodzonego świadczenia pieniężnego[ wskazanego przez nich jako główne ], w wysokości 292 811, 95 zł / które zostało uwzględnione przez Sąd Okręgowy niższej instancji w punkcie 2 sentencji zaskarżonego wyroku/. Przypominając , że zgodnie z utrwalonym , jak dotąd, stanowiskiem SN w kwestii wymagalności zwrotnego roszczenia pieniężnego kredytobiorców wobec banku i w konsekwencji opóźnienia w spełnieniu tego świadczenia przez kredytodawcę w tzw. „sprawach frankowych „ powszechną praktyką orzeczniczą, było przyjmowanie stanu opóźnienia po stronie banku w spełnieniu tego świadczenia, nie wcześniej aniżeli po stanowczym i uświadomionym, na skutek pouczenia Sądu orzekającego, o następstwach rozliczeniowych ewentualnego ustalenia nieważności umowy kredytowej , oświadczeniu kredytodawcy- konsumenta , iż nie jest zainteresowany tym aby , z mocą wsteczną, doprowadzić , pomimo niedozwolonego charakteru części postanowień umowy , do stanu dalszego jej obowiązywania pomiędzy stronami. Nie mogło też budzić wątpliwości , że bank z tym oświadczeniem byłego kontrahenta musiał się zapoznać. Poza tym , musiało nie być wątpliwym , że nastąpiło również wezwanie banku- dłużnika do spełnienia świadczenia pieniężnego ze strony wierzyciela i bezskuteczny upływ terminu do dobrowolnego spełnienia tego świadczenia po stronie zobowiązanego. Tym nie mniej, na skutek wypowiedzi orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zawartej w wyroku z dnia 14 grudnia 2023r , sygn. C- 28/22 , publ.(...) , którą Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym apelację powodów jest związany, w zakresie sposobu wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust.1 Dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich stanowisko musi ulec korekcie. Oto bowiem Trybunał , szczególnie w puntach 3 oraz 87 sentencji tego orzeczenia wyraził stanowisko , które z punktu widzenia doniosłego dla oceny środka odwoławczego M. i P. K. , zagadnienia prawnego , sprawdza się do stwierdzenia, zgodnie z którym, prawidłowa wykładnia wskazanych wyżej norm Dyrektywy , sprzeciwia się temu aby wykładnia sądowa prawa krajowego była inna niż taka , iż kredytobiorca -konsument przy potwierdzeniu nieważności umowy kredytowej z bankiem jako przedsiębiorcą , może skutecznie domagać się odsetek za opóźnienie w spełnieniu pieniężnego świadczenia zwrotnego o ile tylko uprzednio wezwał przedsiębiorcę do jego zwrotu w zakresie kwoty , którą poprzednio świadczył w wykonaniu [ nieważnej] umowy . Bez znaczenia, przy tym, dla tego uprawnienia konsumenta , zdaniem Trybunału, jest to czy i jakie działania dla zabezpieczenia własnych interesów finansowych , w tych warunkach, podjęła , w stosunku do kredytobiorcy, druga strona nieważnej ab initio umowy. Wobec takiego stanowiska wykładniczego wskazanych wyżej postanowień Dyrektywy , Sąd II instancji zobowiązany jest uznać , że odsetki za opóźnienie od kwot cząstkowych, składających się na dochodzone w postępowaniu , zwrotne roszczenie pieniężne powodów, są im należne od dat wezwania banku do ich zapłaty i upływu rozsądnego terminu w którym dłużnik- pozwany bank - w normalnym biegu czynności mógł się z tym wezwaniem zapoznać i dobrowolnie swój dług wobec wierzycieli zaspokoić. Przy takich założeniach, uznać należy , że powodowie zasadnie domagają się odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 138 105, 97 zł od dnia 4 marca 2018r do dnia zapłaty. Oto bowiem , po raz pierwszy, w relacjach umownych z bankiem ,żądali tej sumy, tytułem zwrotu dotąd spełnionych świadczeń, w piśmie zatytułowanym „ Reklamacja „ datowanym na 12 lutego 2018r / por. k. 40 akt/ W ówczesnym swoim stanowisku, stanowczo domagali się zwrotu m. in. tej kwoty, powołując się na niedozwolony charakter części postanowień umowy z dnia 28 kwietnia 2008r, wskazując na następstwa tej abuzywności . Wezwanie było połączone z zakreśleniem dłużnikowi 14 dniowego terminu w jakim powinien dobrowolnie zapłacić swój dług / jak wynika z treści pisma , w tym odsetki od kwot w nim wskazanych, biorąc pod uwagę – odrębnie dla każdej z ich- wymagalność, w zakresie obowiązku zwrotu – por k. 40 v / Bank otrzymał to wezwanie w 20 lutego 2018r / por. k. 43 v akt / W tych okolicznościach Sąd Odwoławczy stanął na stanowisku , iż żądanie zapłaty wskazanej wyżej kwoty z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 marca 2018r., do dnia zapłaty , jest uzasadnione. W odniesieniu do należności zwrotnej , która jest objęta drugą z kwot cząstkowych -154 705, 98 zł - odsetki ustawowe za opóźnienie w jej zapłacie, są należne powodom nie , jak wynika z żądania , od 20 lipca 2021 ale od dnia 24 lipca 2021r do dnia zapłaty, Przedłożone wraz z apelacją przez powodów dokumenty[ nie kwestionowane przez stronę przeciwną ] , Sąd Odwoławczy zaliczył w poczet materiału dowodowego albowiem uznał za uzasadnioną argumentację pełnomocnika procesowego M. i P. K. ,iż potrzeba ich powołania powstała dopiero tym etapie postępowania , skoro Sąd I instancji , jak się okazało ostatecznie , dopiero w wydanym wyroku , wadliwie określił początkowy termin płatności należności odsetkowej od świadczenia pieniężnego należnego powodom. Wynika z nich / por. k. 713-714 / , iż wezwanie do zapłaty tej sumy, powodowie skierowali do pozwanego banku pismem datowanym na 1 lipca 2021r. Zostało ono doręczone adresatowi w dniu 16 lipca tego roku. W ocenie Sądu II instancji, zakreślony w wezwaniu termin trzech dni na dobrowolne spełnienie tego świadczenia był zbyt krótki aby dłużnik mógł w normalnym biegu czynności , obowiązkowi temu zadośćuczynić . W konsekwencji uznał , przedsiębiorca miał taką możliwość, po upływie tygodnia od doręczenia wezwania a zatem w ósmym dniu od niego bank może być uznany za pozostający w opóźnieniu w spełnieniu tego świadczenia. Zatem od dnia 24 lipca 2021r., od tej sumy, świadczenie odsetkowe jest powodom należne – do dnia zapłaty. Dlatego , w częściowym uwzględnieniu apelacji kredytobiorców, Sąd II instancji orzekł jak w punkcie II wyroku reformatoryjnego. W pozostałym zakresie apelacja M. i P. K. została oddalona. Zważywszy na ostateczny wynik postępowania apelacyjnego o jego kosztach, w relacji pomiędzy stronami sporu , Sąd II instancji orzekł na podstawie art. 100 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc. Uwzględnił przy tym, iż powodowie skutecznie obronili się w całości przed apelacją banku oraz , prawie w całości, ich środek odwoławczy został uwzględniony. Zatem bank został obciążony całością poniesionych przez powodów, w sposób celowy kosztów , tego etapu sporu stron , o ile domagali się ich wzajemnego rozliczenia ze stroną przeciwną . Na należną im od strony przeciwnej z tego tytułu, zasądzoną łącznie, sumę złożyły się : Kwota 1000 złotych , tytułem opłaty sadowej od ich środka odwoławczego , Kwota 2700 złotych, odpowiadająca wynagrodzeniu ich pełnomocnika za zastępstwo procesowe , w ramach popierania ich środka odwoławczego , ustalona , zważywszy na wskazaną w nim wartość przedmiotu zaskarżenia, na podstawie §2 pkt 5 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS, w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800] ,oraz kwota 8100 zł , tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego , reprezentującego powodów, w ramach obrony przed apelacją strony przeciwnej , ustalonego w oparciu o to samo kryterium , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 , powołanego wyżej Rozporządzenia. Łącznie jest to suma 11800 złotych. Sąd Odwoławczy dodaje jeszcze , że nie uwzględnił w tym rozliczeniu kosztów związanych z wnioskiem powodów o udzielenie zabezpieczenia wniesionym na odwoławczym etapie sporu stron albowiem o takie rozliczenie kredytobiorcy nie złożyli formalnego wniosku / por. k. 839-844 akt /. Nie znalazł też dostatecznych podstaw do zwiększania stawki wynagrodzenia pełnomocnika, ponad minimalną , ani , tym bardziej , do obciążania strony przeciwnej kosztami odrębnie na rzecz każdego z powodów. Zawodowy pełnomocnik reprezentował obydwoje kredytobiorców, prezentując w ich imieniu identyczne merytorycznie stanowisko , tak wcześniej jak i w postępowaniu apelacyjnym Kwota kosztów została przyznana wraz z odsetkami o których Sąd Odwoławczy był obowiązany orzec z urzędu , po myśli art. 98 §1 1 kpc. w zw z art. 391 §1 kpc.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.