kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Stosownie do treści art.
kc jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3 cytowanego przepisu stanowi natomiast, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W niniejszej sprawie bezspornym jest , iż pozwany miał przymiot konsumenta. Odnosząc się do pojęcia „główne świadczenia stron” wskazać należy , iż pojęcie to należy rozumieć wąsko i odnieść do essentialia negotii umowy , a więc takich jej elementów konstrukcyjnych , bez których uzgodnienia nie doszłoby do zawarcia umowy pożyczki . Chodzi więc o klauzule regulujące świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego , stanowiące te jego elementy , które konstytuują istotę danego porozumienia. Mając na względzie treść art. 720§1 kc stwierdzić należy , iż prowizja od pożyczki nie jest świadczeniem głównym stron umowy pożyczki, podobnie nie jest takim świadczeniem opłata za Pakiet Usług Medycznych. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zapisy umowy nakładające na pozwanego obowiązek zapłaty opłat dodatkowych - prowizji w kwocie 7 280 zł i opłaty za Pakiet Usług Medycznych w kwocie 2000 zł nie zostały z pozwanym uzgodnione indywidulanie. Zgodnie z treścią art.
kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W piśmiennictwie wskazuje się, że postanowieniami indywidulanie uzgodnionymi będą tylko takie, które były w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez konsumenta. Dla oceny umowy stron w kontekście nieważności postanowień umowy istotne jest również porównanie wartości świadczenia , które ze względu na wysokość ustalonej prowizji pożyczkodawca zamierzał uzyskać ze świadczeniem , jakie pozwany otrzymał w wyniku jej zawarcia . Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy , iż zapisy umowne przewidujące obowiązek zapłaty dodatkowych opłat przez pozwanego – prowizji w kwocie 7 280 zł i opłaty za Pakiet Usług Medycznych w kwocie 2000 zł w łącznej wysokości 154,66 % udzielonej kwoty pożyczki nie były indywidualnie uzgodnione z pozwanym. Przedmiotowe opłaty zostały określone we wzorcu umowy , przedłożonym stronie pozwanej do akceptacji. Żaden punkt umowy łączącej strony nie wyjaśnia, w jaki sposób została obliczona prowizja oraz opłata za Pakiet Usług Medycznych. W punkcie 6.2 umowy wskazano jedynie, iż prowizja pokrywa koszty pożyczkodawcy poniesione w związku z przygotowaniem umowy, badanem zdolności kredytowej konsumenta w bazach wewnętrznych i zewnętrznych, doprowadzeniem do jej podpisania przez obydwie strony oraz jej dostarczeniem klientowi. Umowa nie wyjaśnia natomiast , dlaczego prowizja została ustalona w wysokości wskazanej w umowie w kwocie 7 280 zł. Wskazać przy tym należy , iż stosownie do treści art.
kc ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidulanie, spoczywa na tym , kto się na to powołuje. Zatem to na stronie powodowej spoczywał ciężar wykazania, że postanowienia nakładające na pozwanego obowiązek zapłaty prowizji i opłaty za Pakiet Usług Medycznych zostały uzgodnione indywidualnie . Powód w niniejszej sprawie okoliczności tej nie udowodnił. Kolejnym warunkiem uznania za abuzywne danego postanowienia umownego w rozumieniu art.
kc jest kształtowanie przez sporne postanowienie umowne praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, przy czym na skutek tej sprzeczności musi dojść do rażącego naruszenia jego interesów. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, sprzeczne z obyczajami będą więc takie działania , które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta. Natomiast termin „interesy konsumenta” należy rozumieć szeroko , nie tylko jako interes ekonomiczny , ale również przy uwzględnieniu aspektu zdrowia konsumenta i jego bliskich oraz dyskomfortu konsumenta, spowodowanego takimi czynnikami jak strata czasu, dezorganizacja życia, niewygoda, nierzetelne traktowanie, przykrości , naruszenie prywatności , doznanie zawodu , itd. W ocenie Sądu nałożenie na pozwanego opłat dodatkowych – prowizji w kwocie 7 280 zł i opłaty za Pakiet Usług Medycznych w kwocie 2000 zł w łącznej wysokości 154,66 % kwoty udzielonej pożyczki jest rażącym naruszeniem dobrych obyczajów, rzetelności kupieckiej i uczciwości , przy czym godzi w interes finansowy pozwanego jako konsumenta. W tym zakresie należy podkreślić , iż skutkiem uznania klauzuli za abuzywną nie może być jej częściowa bezskuteczność ani „ miarkowanie” abuzywności . Brak mocy wiążącej dotyczy całości klauzuli niedozwolonej , nie jest więc dopuszczalne uznanie , że jest ona skuteczna w zakresie w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w art.
W szczególności wniosek o częściowej bezskuteczności postanowień uznanych za abuzywne nie wypływa z art.
Przepis ten przewiduje jedynie, że jeżeli postanowienia umowy zgodnie z §1 nie wiążą konsumenta , strony są związane umową w pozostałym zakresie . Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wyeliminowania całej klauzuli , a nie ograniczeniu zakresu jej obowiązywania ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 lipca 2-18 r. VACa 542/17 , wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 1 marca 2019 r., IX Ca 259/19 ) . W konsekwencji stwierdzić należy, iż umowa pożyczki wskazana w pozwie wiążąca powoda i pozwanego jest ważna, natomiast te postanowienia umowy w zakresie bardzo wysokich opłat dodatkowych - prowizji w kwocie 7 280 zł i opłaty za Pakiet Usług Medycznych w kwocie 2000 zł w łącznej wysokości 154,66 % kwoty udzielonej pożyczki jako nieważne nie są dla strony pozwanej wiążące, a strony związane są umową w pozostałym zakresie. Pozwany nie był zatem zobowiązany do zapłaty na rzecz wierzyciela pierwotnego kwoty prowizji w kwocie 7 280 zł i opłaty za Pakiet Usług Medycznych w kwocie 2000 zł. W konsekwencji pozwany był zobowiązany do zwrotu kwoty udzielonej i wypłaconej mu pożyczki w wysokości 6000 zł oraz odsetek. Pozwany łącznie na poczet spłaty pożyczki do dnia wydania wyroku dokonał wpłat w kwocie 2 073,75 zł. Wskazać należy, iż pozwany na rozprawie w dniu 20 grudnia 2024 r. nie kwestionował , iż otrzymał wypowiedzenie umowy pożyczki wskazanej w pozwie , wobec czego podniesiony w odpowiedzi na pozew zarzut braku zasadności i skuteczności wypowiedzenia umowy pożyczki nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu brak było podstaw w niniejszej sprawie do zastosowania sankcji kredytu darmowego, albowiem pozwany nie wykazał, iż złożył pierwotnemu wierzycielowi oświadczenie na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim ( nie stanowi takiego dowodu załączona do odpowiedzi na pozew – k. 96v kopia oświadczenia wraz z wydrukiem wiadomości e-mail, nie wiadomo bowiem komu takie oświadczenie zostało przesłane). W piśmie procesowym z dnia 08.01.2025 r. ( k.173 i n.) powód dokonał modyfikacji powództwa wskazując, iż pozwany dokonał wpłat na rzecz powoda w łącznej wysokości 1 200 zł ( 600 zł w dniu 16.12.2024 r. , 600 zł w dniu 03.01.2025 r. ) , wobec czego powód cofnął pozew o kwotę 1 200 zł wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w powyższym zakresie. Wobec skutecznego cofnięcia pozwu Sąd umorzył postępowanie co do kwoty 1 200 zł na podstawie art. 355 kpc. Jak już wyżej wskazano powodowi nie należy się zwrot kwoty 7 280 zł odpowiadającej wysokości prowizji i kwoty 2000 zł odpowiadającej wysokości opłaty za Pakiet Usług Medycznych, które w ocenie Sądu – jako wynikające z niedozwolonych postanowień umownych i w konsekwencji niewiążące pozwanego - powodowi się nie należą. Jednocześnie z uwagi na brak odpowiednich danych nie jest możliwe ustalenie przez Sąd wysokości odsetek należnych powodowi od kwoty udzielonej pozwanemu pożyczki (6 000 zł). W tej sytuacji całą uiszczoną przez pozwanego dotychczas kwotę 2 073,75 zł należało zaliczyć na poczet spłaty kapitału pożyczki wynoszącego 6000 zł. W tej sytuacji należało uznać , iż pozwany jest zobowiązany do zapłaty na rzecz powoda kwoty 3 926,25 zł jako kwoty niespłaconej należności głównej wynikającej z umowy zawartej z powodem. W konsekwencji Sąd uwzględnił powództwo w części zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3 926,25 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 22.02.2024 r. ( tj. od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym), zaś w pozostałej części powództwo jako nieuzasadnione Sąd oddalił . Sąd uwzględnił żądanie pozwu co do przyznania odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od zasądzonej od pozwanego należności. Zgodnie z treścią art. 481 § 1 kc jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Zgodnie z treścią art. 481§ 2 1 kc maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). Powód żądał zasądzenia od kwoty kapitału dochodzonej pozwem odsetek umownych w wysokości ustawowych odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 22.02.2024 r. do dnia zapłaty. Zgodnie z treścią umowy łączącej pozwanego z wierzycielem pierwotnym, w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki pożyczkodawca był uprawniony do naliczania odsetek za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Sąd uznał za uzasadnioną w niniejszej sprawie datę początkową naliczania odsetek od zasądzonego na rzecz powoda świadczenia wskazaną przez powoda jako dzień 22.02.2024 r. tj. dzień wniesienia pozwu o tożsame roszczenie w elektronicznym postępowaniu upominawczym. O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do treści art. 100 kpc. Koszty procesu poniesione przez powoda według przedstawionego przez niego spisu kosztów (k. 82) wynoszą 5 567 zł w tym opłata od pozwu 750 zł, koszty zastępstwa procesowego 4800 zł , opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł. Koszty procesu poniesione przez pozwanego wynoszą 3 600 zł (koszty zastępstwa procesowego ). Pozwany przegrał proces w 28,22 % , wobec czego powód jest zobowiązany do zwrotu pozwanemu kwoty 1013,07 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Jednocześnie brak było podstaw do uwzględnienia wniosków powoda i pozwanego o zasądzenie dodatkowo kosztów zastępstwa procesowego w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie III CZP 48/23 w sprawie wszczętej powództwem wytoczonym zgodnie z art. 505 37 § 2 zdanie pierwsze KPC sąd orzeka o kosztach zastępstwa procesowego z uwzględnieniem jednej opłaty, którą określa według stawek za czynności radcy prawnego lub adwokata, właściwych ze względu na wartość i przedmiot sprawy oraz rodzaj postępowania. Stosownie do treści art. 98 § 1 1 kpc od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. ZARZĄDZENIE 1. (...); 2. (...), 3. (...). K., 17.02.2025 r.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.