Postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II Ca 804/23
POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2025 roku Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Anna Krawczyk Sędzia Marzena Szymańska Sędzia Marzena Lewicka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Gminy Miasto J. przy uczestnictwie Skarbu Państwa- (...) spółki akcyjnej z siedzibą w J. o wpis na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 13 stycznia 2023 roku, sygnatura akt Dz.Kw./KR1B/00004471/22 postanawia:
I- oddalić apelację;
II- stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sędzia Marzena Szymańska Sędzia Anna Krawczyk Sędzia Marzena Lewicka Uzasadnienie Postanowienia z dnia 14 stycznia 2025 roku Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej (1.) uchylił wpis referendarza sądowego z dnie 19 maja 2022 r., sygn. akta Dz.Kw./KR1B/00000217/22 i umorzył postępowanie zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr (...), a w pozostałym zakresie wniosek oddalił; (2.) stwierdził, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim działem w sprawie (sygn. akt Dz.Kw/ KR1B/00004471/22).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy przywołał treść księgi wieczystej (...), decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia 30 marca 2015r., (...) wydaną na podstawie art. 93 ust. 1, 2., 3., art. 96 ust. 1 i 4., art. 97. ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarcze nieruchomościami, art. 518 ( 1 )k.p.c., art. 626 (
Wobec cofnięcia wniosku w zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr (...) i poparciem tego cofnięcia przez uczestnika, Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 512 k.p.c. w związku z art. 203 §1 k.p.c. i art. 355 k.p.c. w związku z art. 13 §2 k.p.c. i art. 626 5 k.p.c. przy stwierdzeniu braku zmiany prawa własności.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy postanowił na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.
W apelacji wnioskodawca Gmina Miasto J.zarzuciła Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że:
Wnioskodawca domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia przez pozostawienie w nim treści uchylającej postanowienie referendarza w zakresie dotyczącym działki (...) i w tym zakresie umarzającym postępowania, zasądzenia od uczestników solidarnie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym postępowania odwoławczego, oraz (k.338) założenia księgi wieczystej i dokonania wpisu prawa własności na rzecz Gminy Miasto J..
Uczestnik Skarb Państwa domagał się oddalenia apelacji w całości i zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów postępowania apelacyjnego.
Uczestnik (...)spółka akcyjna w J.nie ustosunkował się do apelacji.
Sąd Okręgowy rozpoznawał sprawę w składzie oznaczonym zgodnie z art. 367 § § 3 k.p.c. (k. 523) i zważył, co następuje.
Apelacja jest bezzasadna.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca domagał się wykreślenia z księgi wieczystej (...) prawa własności Skarbu Państwa w odniesieniu do oznaczonych wnioskiem działek ewidencyjnych, powołując się na ostateczną decyzję administracyjną z dnia 30 marca 2015r. (...). Zauważenia wymaga, że wniosek został złożony 11 stycznia 2022r., na załączonej do wniosku (w odpisie) decyzji administracyjnej znajduje się wzmianka, że decyzja ta nie została zaskarżona oraz że stała się ostateczna i prawomocna z dniem 15 kwietnia 2015r. Uczestnikiem postępowania administracyjnego- podziałowego nie był Skarb Państwa, któremu przysługuje prawo własności opisanych decyzją działek nr (...). Z dokumentów dołączonych w postępowaniu wieczystoksięgowym wynika także, że wydanie przedmiotowej decyzji poprzedziły dwie uchwały:
Po dokonaniu przez Firmę (...) S.A. niezbędnych podziałów geodezyjnych określających granice przedmiotowej działki oraz uregulowaniu stanu prawnego drogi na działkach (...), Rada Miasta J. podejmie uchwałę o wyrażeniu zgody na nabycie na jej rzecz Gminy Miasto J.w drodze:
Sąd wieczystoksięgowy nie mógł przyjąć skutku prawnorzeczowego wynikającego z przedmiotowej uchwały, albowiem nie przedłożono do wniosku ani umowy zamiany, ani umowy darowizny opisanych uchwałą. We wniosku wieczystoksięgowym Gmina Miasto J.nie przywołuje ewentualnie oznaczonych przez uchwały Radę Miasta J.umów zamiany lub darowizny Bezspornym pozostaje również fakt, że użytkownik wieczysty nieruchomości tj. (...) S.A. wystąpił o wydanie decyzji zatwierdzającej podział i niesporną jest także okoliczność, że z treści decyzji z dnia 30 marca 2015r. ((...)) wynika, że zatwierdzany decyzją podział oznaczonych działek na m.in. działki nr (...) w J. miał na celu regulację stanu prawnego polegająca na wydzieleniu drogi (k. 9-10 akt).
Wnioskodawca argumentuje w sprawie, że przywołana decyzja wywołała skutek art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z argumentacją tą nie można się zgodzić: w postępowaniu o wieczystoksięgowym Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. (art. 626 (
O ile zatem zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż wnioskodawcą postępowania podziałowego może być właściciel gruntu lub jego użytkownik wieczysty oraz z poglądem, że w podstawie prawnej decyzji nie musi być wskazany przepis art. 98 ust. 1 ustawy (przedmiotem decyzji jest wniosek o zatwierdzenie podziału a nie stwierdzenie skutków prawnych decyzji, wyrok NSA z dnia 2 października 2019r, 1 OSK 159/18), oraz z poglądem w decyzji nie musi nastąpić stwierdzenie skutku przejścia prawa własności (wyrok NSA z dnia 24 maja 2019r., IOSK 2212/17), niemniej z decyzji administracyjnej musi wynikać co najmniej, że i które oznaczone działki są wydzielane pod oznaczone drogi publiczne: albo gminne, albo powiatowe, albo wojewódzkie, albo krajowe (wyrok NSA z dnia 8 marca 2018r., IOSK 748/16, wyrok NSA z dnia 9 marca 2017r., IOSK 1474/15). Co więcej, z opisanego przez ustawodawcę celu wydzielenia gruntu pod drogi publiczne i skutku wydzielania nieruchomości (pod drogi oznaczonego właściciela) i za odszkodowaniem (art. 98 ust.3) wnosić należy także, że w momencie decyzji zatwierdzającej podział, wydzielane nieruchomości nie mogą już być drogami publicznymi. Nie wystarczy zatem, jak w spornej decyzji w analizowanej sprawie przyjąć, że wydzielone działki są położone w terenach dróg publicznych klasy L o symbolu z planu KDL oraz nie wystarczy wskazanie, że przedmiotowy podział miał na celu regulację stanu prawnego polegającą na wydzieleniu drogi, by w postępowaniu wieczystoksięgowym Sąd przyjął zaistnienie skutku prawnego oznaczonego art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe wnioskowanie potwierdza także decyzja z dnia 19 listopada 2024r. (SKO.GN/4160/37/2023), którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.stwierdziło nieważność w całości decyzji Burmistrza Miasta J. z dnia 30 marca 2015r. i to podkreślając, że decyzja ta w sposób oczywisty i rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. naruszyła prawo tj. regulujący podział nieruchomości art. 93 ust. zdanie 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem:
Skoro też podział miał na celu wydzielenie drogi, to celu tego decyzja nie realizuje w zakresie, w jakim zatwierdza projekt podziału, w którym działki nr (...) w całości i dz. nr (...) w części położone w planie miejscowym w terenach dróg publicznych i ulic klasy L o symbolu z planu KDL- nie zostały wydzielone pod drogę i po podziale nie stały się użytkiem drogowym (k. 511- 521 akt).
Zgodzić się również należy z Sądem pierwszej instancji w zakresie, w jakim wskazał, że argumentacja wnioskodawcy w postępowaniu wieczystoksięgowym tj. wnioskowanie o zaistnieniu skutku art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości na podstawie decyzji z dnia 30 marca 2015r., pozostaje w kolizji z treścią art. 233 k.c. Sąd Najwyższy w wydanej 13 marca 2015r. uchwale (III CZP 116/14) - na dwa tygodnie przed wydaniem spornej decyzji -wskazał na gruncie art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (aktualnie Dz.U.z 2023r., poz.1984 ze zm.), że użytkownik wieczysty nie może dokonać podziału gruntu oddanego mu w użytkowanie wieczyste. Jak trafnie wskazano w uchwale: Z prawa użytkowania wieczystego jako prawa na rzeczy, która stanowi przedmiot własności innej osoby, nie można jednak wyprowadzać uprawnienia do dzielenia lub łączenia nieruchomości, są to bowiem uprawnienia związane tylko z prawem własności, co wynika wyraźnie z art. 46 k.c. oraz z art. 21 u.k.w.h. Przyznanie takiego uprawnienia użytkownikowi wieczystemu, jako wyjątku od zasady, że pojęcie nieruchomości gruntowej związane jest tylko z prawem własności, wymagałaby wyraźnego zezwolenia ustawodawcy, którego brak. Z tych względów nie ma podstaw do przyznawania użytkownikowi wieczystemu w drodze wykładni - w istocie contra legem - uprawnienia do łączenia i dzielenia nieruchomości gruntowej oddanej mu w użytkowanie wieczyste. Oceniając natomiast argument, jakoby za przyznaniem użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do łączenia i dzielenia gruntu oddanego mu w użytkowanie wieczyste miał być art. 626 2 § 5 k.p.c. z którego wynika, że wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. Sąd Najwyższy wskazał, że zasadniczy sprzeciw budzi wywodzenie uprawnienia składającego się na treść prawa użytkowania wieczystego z przepisów regulujących postępowanie związane z dokonywaniem wpisów do księgi wieczystej.
Jak wskazano, z art. 233 k.c. wynika uprawnienie użytkownika wieczystego do rozporządzania tylko jego prawem, jednak z uprawnienia do rozporządzania prawem użytkowania wieczystego nie wynika uprawnienie do decydowania o nieruchomości, na której to prawo zostało ustanowione. Pojęcie nieruchomości związane jest tylko z prawem własności. W uprawnieniu do rozporządzania prawem użytkowania wieczystego nie mieści się, wobec tego to, co wiąże się tylko z prawem własności, czyli uprawnienie do decydowania o tym, jaka część powierzchni stanowi przedmiot własności. (…) O tym, że wywodzenie uprawnienia użytkownika wieczystego do dzielenia albo łączenia nieruchomości z przepisów procesowych nie ma uzasadnienia, przekonuje także to, iż taka wykładnia mogłaby uzasadniać przyznanie uprawnienia do dzielenia lub łączenia nieruchomości również innym osobom, o których mowa w tym przepisie, a jest to wniosek niewątpliwie niemożliwy do zaakceptowania. (…) Użytkowanie wieczyste jest ściśle związane z wierzytelnością, jaka przysługuje właścicielowi nieruchomości. Ma on przez czas trwania tego prawa wierzytelność do użytkownika wieczystego o zapłatę określonej w umowie o ustanowienie tego prawa opłaty. Przyznanie użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do podziału lub łączenia nieruchomości, na której ustanowione jest jego prawo, byłoby równoznaczne z przyznaniem dłużnikowi uprawnienia do decydowania o wielkości i o zakresie jego długu, czego bez zgody wierzyciela nie może czynić (art. 519 k.c). (…) Wykorzystanie nieruchomości publicznych wiąże się z długookresowymi planami określającymi ich przeznaczenie z punktu widzenia zaspokojenia różnorakich interesów całej wspólnoty. Przyznanie uprawnienia do podziału lub łączenia nieruchomości użytkownikowi wieczystemu mogłoby wyraźnie kolidować z realizacją tych planów. (…) Jeśli z powyższym uzasadnieniem przyjąć, że użytkownik wieczysty w powołaniu na wydaną na jego wniosek decyzję administracyjnej zatwierdzającą podział nieruchomości, nie może domagać się oznaczonego wpisu w księdze wieczystej, w tym założenia nowej księgi wieczystej z wpisami na swoją rzecz, to (a minori ad maius) nie jest przekonującym argument, że postępowanie administracyjne zmierzające na wniosek użytkowania wieczystego do podziału nieruchomości i prowadzone bez udziału właściciela nieruchomości (tu Skarbu Państwa), mogłoby w drodze wykładni przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, doprowadzić do wygaśnięcia prawa własności dotychczasowego właściciela gruntu, wykreślenia prawa własności nieruchomości na rzecz innego, aniżeli zawierający umowę użytkowania wieczystego, podmiotu.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy ocenił, że wniosek o wpis polegający na wykreśleniu oznaczonych działek z jednej księgi wieczystej i założeniu dla nich nowej księgi wieczystej z ujawnieniem jako właściciela nieruchomości Gminy Miasta J., podlegał oddaleniu, a zatem zasadnie w tym zakresie Sąd Rejonowy wniosek o wpis oddalił, korygując na podstawie art. 518 ( 1 § )1 (
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 §1 k.p.c. stosowanego tu odpowiednio na podstawie art. 391 §1 k.p.c. Co prawda interesy wnioskodawcy i Skarbu Państwa pozostawały sprzeczne i racje wnioskodawcy zostały oddalone w rozumieniu art. 520 §3 k.p.c., niemniej Skarb Państwa nie wskazał i nie oznaczył kosztów postępowania apelacyjnego, których rozliczenia domagałby się w postępowaniu. Pozostało zatem przyjąć zasadę, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
SSO Marzena Szymańska SSO Anna Krawczyk SSO Marzena Lewicka