wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 u.k.w.h. podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. W razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje – na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości (art. 27 ust. 1 u.k.w.h.). Sprostowanie takie może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości (art. 27 ust. 2 u.k.w.h.). Podkreślić należy, że wskazane w przedmiotowym przepisie zawiadomienie ze strony organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o występującej niezgodności nie stanowi wniosku o sprostowanie, albowiem nie pochodzi od osoby legitymowanej w rozumieniu art. 27 ust. 1 u.k.w.h. ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1997 roku, sygn. I CKN 26/97, OSNC 1997, Nr 11, poz. 167). Z tej przyczyny treść zawiadomienia bądź innych przedstawionych przez odpowiedni urząd dokumentów nie jest dla sądu wieczystoksięgowego w żaden sposób wiążąca. Sąd wieczystoksięgowy działa w takim wypadku z urzędu, opierając się wyłącznie na aktualnych danych katastru nieruchomości (ewidencji gruntów). Specyfika działania w tym przedmiocie z urzędu sprawia natomiast, iż ogólna zasada rządząca trybem postępowania wieczystoksięgowego, wynikająca z art.
k.p.c., pozostaje wyłączona, gdyż w istocie nie istnieje wniosek, na którym sąd wieczystoksięgowy mógłby się oprzeć. Zważyć należy nadto, że regulacja z art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 1 u.k.w.h. oznacza, że to ewidencja gruntów stanowi kryterium poprawności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej oraz podstawę wpisów danych dotyczących gruntu do księgi wieczystej, co samo w sobie przeczy zasadzie, iż podstawą wpisu winna być treść samej księgi wieczystej (art.
Kognicja sądu wieczystoksięgowego w prowadzonym z urzędu postępowaniu o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze jest więc zgoła inna niż w przypadku postępowania wszczętego na wniosek zainteresowanego, albowiem jedyną w zasadzie przesłanką do dokonania sprostowania w rozumieniu art. 27 ust. 2 u.k.w.h. jest dostrzeżona przez sąd wieczystoksięgowy niezgodność ujawnionych w księdze wieczystej danych dotyczących oznaczenia nieruchomości z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, niezależnie od tego, w jaki sposób sąd o takich nieprawidłowościach powziął wiedzę – czy to na skutek zawiadomienia stosownego organu, czy też samodzielnej weryfikacji danych. Innymi słowy, w wypadku, gdy dane ujawnione księdze wieczystej nie są zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynku, Sąd wieczystoksięgowy winien z urzędu nieścisłości te usunąć poprzez dokonanie stosownego wpisu. Treść zawiadomienia nie ma w tym zakresie jakiegokolwiek znaczenia, sąd wieczystoksięgowy nie jest również związany stanem faktycznym i prawnym zaistniałym w chwili jego złożenia. W okolicznościach niniejszej sprawy referendarz sądowy dokonał stosownego wpisu zmiany oznaczenia nieruchomości z urzędu opierając się na zawiadomieniu oraz dokumentach przedstawionych przez Prezydenta Miasta K., w szczególności zaś na wypisie z rejestru gruntów, wypisie z kartoteki budynków oraz wyrysie z mapy ewidencyjnej [k. 300-303]. Jako że – zgodnie z zacytowanym już wyżej art. 26 ust. 1 u.k.w.h. – oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej winno pozostawać zgodne z danymi katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków), to wpis dokonany w niniejszej sprawie jest prawidłowy, gdyż ujawnione na jego podstawie dane w księdze wieczystej dotyczące oznaczenia nieruchomości odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy wynikającemu z ewidencji gruntów i budynków. Z tej przyczyny zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji utrzymujące powyższy wpis w mocy również ocenić należy jako prawidłowe i odpowiadające prawu. Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji okoliczność równoczesnego wszczęcia postępowania o zasiedzenie fragmentu nieruchomości sąsiedniej, tj. działki ewidencyjnej nr (...), objętej księgą wieczystą o numerze (...), gdyż dotyczy ono kwestii właścicielskich nie zaś oznaczeń nieruchomości, nawet zatem ewentualne stwierdzenie takiego zasiedzenia nie wpłynie na sposób oznaczenia nieruchomości stanowiącej działkę nr (...). Nadal wynikać będzie ono z aktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków i dopiero ewentualna korekta tej ewidencji będzie mogła stanowić podstawę do zmiany oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Tymczasem od marca 2023 roku do takiej zmiany nie doszło. Dokonany więc w niniejszej sprawie wpis odpowiada prawu, a tym samym zgodne z prawem jest również zaskarżone orzeczenie z dnia 22 marca 2024 roku. Nie ma znaczenia także postępowanie odwoławcze zainicjowane przez T. K. od decyzji Prezydenta Miasta K. o odrzuceniu zarzutu zgłoszonego do modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. O ile kiedyś takie postępowanie doprowadzi do zmiany w w/w ewidencji , to będzie to stanowiła samodzielną podstawę do dokonania stosownych zmian oznaczenia nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej. W konsekwencji, jako że Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji uczestnika, apelacja ta podlegała oddaleniu, o czym Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sędzia Liliana Kaltenbek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.