4 ustawy uchylanej w art. 573, a także położonych na tych nieruchomościach budynków oraz innych urządzeń; 3) nieruchomości innych niż określone w pkt 2, oddanych dotychczas w trwały zarząd regionalnych zarządów gospodarki wodnej będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali. Wskazał także, iż reprezentację Skarbu Państwa, o której mowa w ust. 1, potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego dyrektora (...), właściwy wojewoda. Sąd Rejonowy podniósł, że z dołączonego do wniosku dokumentu – decyzji nr (...) z dnia 28 czerwca 2023 r. znak sprawy (...) – wynika, że Wojewoda (...) odmówił potwierdzenia, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie reprezentuje Skarb Państwa oraz wykonuje uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do działek ewid. objętych wnioskiem, tj. (...) i (...), a decyzja jest ostateczna. W tej sytuacji, w ocenie Sąd Rejonowego, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie posiada więc aktualnie tytułu do gospodarowania wyżej wymienionymi działkami w formie przewidzianej przez prawo, a więc w formie decyzji Wojewody (...). Sąd Rejonowy stwierdził, że przekracza kognicję sądu wieczystoksięgowego stwierdzenie, że powyższa decyzja jest nieważna, co podnosił uczestnik w skardze na orzeczenie referendarza, gdyż jak wynika z art. 626
poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności dokumentów będących podstawą wpisu w księdze wieczystej, wyrażające się w przyjęciu, że przedłożone przez uczestnika dokumenty mogą stanowić podstawę do dokonania żądanego wpisu w dziale II księgi wieczystej, w miejsce wpisu dotychczasowego Skarb Państwa-w trwałym zarządzie (...) w K., podczas gdy brak było podstaw do dokonania takiego wpisu, gdyż został on dokonany w trybie niezgodnym z k.p.c. oraz ustawą Prawo wodne, jak również, wobec braku dokumentów oraz podstawy prawnej dla nabycia przez Starostę (...) uprawnień w zakresie wykonywania prawa własności do nieruchomości; 2) naruszenie art. 201 §1 k.p.c. w zw. z art. 626
poprzez ich niezastosowanie polegające na dokonaniu wpisu w niewłaściwym trybie (tj. postępowania wieczystoksięgowego o wpis) przez referendarza sądowego i jego utrzymanie przez Sąd pierwszej instancji, w sposób naruszający domniemanie wynikające z art. 3 u.k.w.h., w sytuacji gdy może być ono obalone jedynie w trybie procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.), co skutkowało pozbawieniem skarżącego możności obrony swoich praw (ustawowego prawa i obowiązku reprezentacji Skarbu Państwa i wykonywania jego uprawnień w stosunku do gruntu, które nałożone zostały na niego ustawą Prawo wodne) przez co postępowanie obarczone jest wadą nieważności postępowania z art. 379 pkt 5 k.p.c.; 8) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 531 ust.1, ust.2, ust.6 w zw. z art. 528 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, iż na podstawie przedłożonych przez uczestnika do wniosku dokumentów, możliwe jest wykreślenie w dziale II – własność praw przysługujących skarżącemu i dokonanie wpisu przyznającego takie prawo Staroście (...), podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisów art. 531 ust.1 i art. 528 ust.1 pkt 3 Prawa wodnego prowadzić winno do wniosku, iż trwały zarząd ustanowiony na rzecz (...) w K. w odniesieniu do gruntów pokrytych wodami i pozostałych nieruchomości, pomimo że wygasł ex lege w dniu 1 stycznia 2018 roku, to z tą samą datą Wody Polskie uzyskały prawo wykonywania praw właścicielskich Skarbu Państwa, określone w art. 528 ust. 1 Prawa wodnego, w odniesieniu do obu rodzajów gruntów tj. zarówno wód, jak i nieruchomości innych oddanych w trwały zarząd, tj. dz. nr (...) i (...), stąd nie zmienił się podmiot wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do tych nieruchomości i są nimi Wody Polskie, a nie Starosta S.. Formułując powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie wpisu i oddalenie wniosku w przedmiocie założenia dla dz. nr (...) i (...) nowej księgi wieczystej nr (...) i dokonania zmian w dziale II – własność, poprzez ponowne przyłączenie nieruchomości gruntowej położonej w jednostce ewidencyjnej S., obr. 001, oznaczonej jako dz. nr (...) i (...) do księgi wieczystej nr (...) i pozostawienie dotychczasowego wpisu w dziale II – własność : Skarb Państwa- w trwałym zarządzie (...) w K.. Ewentualnie apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania od wnioskodawcy na rzecz uczestnika. W apelacji uczestnik zawarł także wniosek o wstrzymanie niniejszego postępowania apelacyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia 28 czerwca 2023 roku nr (...) które toczy się przed Ministrem Infrastruktury. Apelujący wniósł nadto o połączenie niniejszej sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą, której przedmiotem jest wniesiony przez niego środek odwoławczy od postanowienia Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej dotyczącego podobnego wpisu Referendarza Sądowego z dnia 23 stycznia 2024 roku, a związanego z dz. nr 8952/23. W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od uczestnika na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Okręgowy przyjął za własny stan faktyczny ustalony przez Sąd pierwszej instancji, uznając go za w pełni prawidłowy i oparty na właściwej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie była zasadna. Przed przedstawieniem argumentacji dotyczącej merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, że wniosek apelującego uczestnika o połączenie niniejszego postępowania z podobną sprawą związaną z wnioskiem Skarbu Państwa-Starosty (...) obejmującym wpis dz. nr 8952/23 nie mógł być uwzględniony, gdyż powyższe postępowanie toczące się pod sygnaturą akt II Ca 2487/24 zostało zakończone w dniu 26 listopada 2024 roku, a więc jeszcze przed wyłonieniem składu sądu odwoławczego wyznaczonego do rozpoznania niniejszej sprawy, co nastąpiło 9 grudnia 2024 roku. Nadto stwierdzić należy, że wniosek apelującego o zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania administracyjnego, które toczy się przed Ministrem Infrastruktury pod numerem (...) nie był zasadny w świetle art. 177 §1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c. Wnioskodawca wraz z wnioskiem o dokonanie wpisu przedłożył jako jego podstawę ostateczną decyzję administracyjną, która zakończyła postępowanie administracyjne. Podnoszona przez uczestnika okoliczność, iż zainicjował odrębne postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności tej decyzji nie ma wpływu na ostateczność decyzji z dnia 28 czerwca 2023 roku i nie ma wpływu na wynik tego postępowania, skoro przy rozpoznaniu tej sprawy zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Sąd Okręgowy, jako sąd drugiej instancji, muszą uwzględniać stan istniejący na moment wniesienia wniosku, a do tej daty bez wątpienia nie została wydana ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z 28 czerwca 2023 roku, bowiem jak wynika z samych twierdzeń apelującego, postępowanie to nadal się toczy. Jeśli w przyszłości taka decyzja zostanie wydana, to ewentualnie będzie mogła stanowić podstawę odrębnego wniosku o wpis w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości jaki będzie z niej wynikał. Wreszcie stwierdzić należy, że w ocenie Sądu Okręgowego zachodziła podstawa do dokonania z urzędu sprostowania oczywistej niedokładności w komparycji zaskarżonego postanowienia w zakresie oznaczenia uczestnika tego postępowania. Nie ulega wątpliwości, że co do zasady to wnioskodawca w treści wniosku winien wskazać jako uczestników ewentualnych zainteresowanych wynikiem postępowania nieprocesowego w rozumieniu art. 510 k.p.c., a w takim trybie prowadzone jest postępowanie wieczystoksięgowe. Wnioskodawca we wniosku z dnia 29 września 2023 roku jako uczestnika wskazał Państwowe (...) (...) w K.”. Jakkolwiek sąd orzekający ma prawo i obowiązek weryfikować z urzędu czy wszyscy zainteresowani biorą udział w danym postępowaniu nieprocesowym, a także wezwać do niego osobę, która wcześniej uczestnikiem nie była, to jednak Sąd Rejonowy w tej sprawie nie wezwał nikogo innego do udziału w sprawie jako uczestnika, nie odmówił też udziału w postępowaniu w tym charakterze podmiotowi wskazanemu w treści wniosku. W konsekwencji przyjąć należy, że uczestnikiem tego postępowania jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w W. (...) w K., jako podmiot posiadający osobowość prawną i którego w istocie dotyczy przedmiotowy wpis, pomimo że w treści swoich pism podmiot ten określa się jako statio fisci Skarbu Państwa. Dodatkowo zauważyć należy, że przy przyjęciu nomenklatury stosowanej przez uczestnika, zarówno wnioskodawcą, jak i uczestnikiem byłby ten sam podmiot, czyli Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na zasadzie art. 350 §1 k.p.c. w zw. z art. 391 §1 k.p.c. i art. 13 §2 k.p.c. orzekł jak w punkcie 2 sentencji. Odnosząc się do zarzutów apelacji w pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty skarżącego w zakresie nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Nieważności tej wnioskodawca dopatruje się w pozbawieniu go możliwości obrony jego praw, czyli w przesłance określonej w art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 13 §2 k.p.c., co miało nastąpić poprzez rozpoznanie żądania wnioskodawcy w trybie postępowania nieprocesowego, w szczególności w postępowaniu wieczystoksięgowym, zamiast w postępowaniu prowadzonym w trybie postępowania procesowego, w szczególności w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zarzuty te są całkowicie bezzasadne. Należy wskazać, iż jakkolwiek postępowanie wieczystoksięgowe toczy się w trybie postępowania nieprocesowego, co do którego zgodnie z art. 13 §2 k.p.c. znajdują zastosowanie odpowiednio przepisy dotyczące procesu, to jednak cechuje się ono znacznym stopniem odrębności i sformalizowania, których nie można pominąć przy ocenie czy strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Wskazać trzeba, iż regułą w tym postępowaniu jest rozpoznanie spraw na posiedzeniu niejawnym, a wnioski o dokonanie wpisu nie są doręczane uczestnikom tego postępowania, zwłaszcza iż często wnioskiem inicjującym to postępowanie jest wniosek zawarty w treści aktu notarialnego, który jest przesyłany do sądu prowadzącego księgi wieczyste przez notariusza z urzędu w związku z art. 92 §4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie. W zasadzie udział uczestników w tym postępowaniu (poza wnioskodawcą, inicjującym postępowanie o wpis) ogranicza się do doręczenia im zawiadomienia o wpisie bądź postanowienia w inny sposób kończącego to postępowanie, a także w możliwości wnoszenia środków zaskarżenia od orzeczeń wydawanych w toku tego postępowania. Przebieg tego rodzaju postępowań jest konsekwencją kognicji sądu wyznaczonej art. 626
Nie ma także racji apelujący, że domniemanie wynikające z art. 3 ust.1 u.k.w.h. może zostać wzruszone tylko w procesie, w którym powództwo wytoczone jest na podstawie art. 10 ust.1 u.k.w.h. Jedynie przykładowo wskazać należy orzeczenie Sądu Najwyższego, w którym stwierdził on, że „Domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. można obalić w każdym postępowaniu, w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe” (por. wyrok SN z dnia 31.01.2023 r., II CSKP 745/22), w szczególności w postępowaniach, w których rzeczywisty stan prawny nieruchomości ma znaczenie jako przesłanka zgłaszanych żądań lub obrony przed nimi (por. wyrok SN z dnia 22.02.2018 r., I CSK 391/17). Kontynuując rozważania należy podnieść, że stosownie do art. 626
4 w/w ustawy uchylanej, a także położonych na tych nieruchomościach budynków oraz innych urządzeń; 3) nieruchomości innych niż określone w pkt 2, oddanych dotychczas w trwały zarząd regionalnych zarządów gospodarki wodnej będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali. Z kolei w ust. 6 tego przepisu zawarto uregulowanie, iż reprezentację Skarbu Państwa, o której mowa w ust. 1, potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich, właściwy wojewoda, a podstawie tej decyzji, o której mowa w ust. 6, dokonuje się wpisu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków (ust.9). Uczestnik w toku tego postępowania nie przedłożył decyzji o jakiej stanowi art. 528 ust.6 ustawy Prawo wodne, natomiast do wniosku wnioskodawca dołączył ostateczną decyzję wydaną w trybie określonym w art. 528 ust.6 tej ustawy, w której Wojewoda (...) w stosunku do dz. nr (...) i (...) odmówił potwierdzenia tej reprezentacji Państwowemu Gospodarstwu (...) oraz odmówił temu podmiotowi potwierdzenia, że wykonuje on w stosunku do tych działek uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa. Zatem wraz z wnioskiem wnioskodawca przedłożył dokument o jakim stanowi art. 31 ust.2 u.k.w.h. wykazujący, że wpis istniejący w dotychczasowej księdze wieczystej (...) w zakresie w/w działek jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Zarówno Sąd Rejonowy, jak i Sąd Okręgowy rozpoznający niniejszą sprawę w postępowaniu apelacyjnym są związane powyższą decyzją i nie mają kognicji do jej kontroli pod względem merytorycznej prawidłowości. Nadto nie mają też kognicji do oceny jej ważności, za wyjątkiem tzw. bezwzględnej nieważności, czyli takiej, przy której wady są widoczne „na pierwszy rzut oka” bez przeprowadzania szczegółowego postępowania, w szczególności takiej, która została wydana bez zachowania jakiejkolwiek procedury lub przez organ oczywiście niewłaściwy. Z takim jednak przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie. Poza wskazanym wyjątkiem do kontroli decyzji administracyjnej przewidziany jest tryb administracyjny przez właściwy organ nadrzędny lub tryb sądowoadministracyjny przez właściwy sąd administracyjny. Jakkolwiek przedłożona wraz z wnioskiem decyzja z dnia 28 czerwca 2023 roku nie określa podmiotu aktualnie uprawnionego do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie praw właścicielskich nieruchomością złożoną z dz. nr (...) i (...), to nie można uznać, aby istniały przeszkody do dokonania żądanego wpisu, skoro z art. 11 ust.1 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2024r. poz. 1145) wynika, że z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów tej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Nadto z art. 23 ust.1 u.g.n. wynika, że zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem ust. 1e, art. 43 ust.
4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58-60, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w szczególności m.in. składają wnioski o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości Skarbu Państwa oraz o wpis w księdze wieczystej. Zatem skoro wnioskodawca wykazał stosownym dokumentem, że w zakresie w/w działek wygasła i nie istnieje podstawa do reprezentacji Skarbu Państwa przez PGW Wody Polskie na podstawie ustawy szczególnej, jaką stanowi ustawa Prawo wodne, to zgodnie z zasadami ogólnymi ta reprezentacja i uprawnienia właścicielskie wykonywane są przez właściwego starostę, którym co do tych nieruchomości jest Starosta S.. Nie zachodziły więc przesłanki z art. 626
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.