k.p.c., który wyznacza możliwy zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowy, ograniczony jedynie do badania tych elementów, które są wymienione wyraźnie tj. treści samego wniosku, treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej. Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym ocenia jako materiał dowodowy dokumenty dołączone do wniosku, które mogą stanowić podstawę wpisów i innym materiałem dowodowym w tym celu nie dysponuje oraz nie może się posłużyć, gdyż nie jest uprawniony do przeprowadzania dalszych dowodów (por. postanowienie SN z 27.07.2010 r., II CSK 122/10, LEX nr 607251). Przepis art.
określa także zakres kognicji sądu II instancji rozpatrującego apelację. Takie stanowisko jest również ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. postanowienie z dnia 5 października 2005 r., II CK 781/04, LEX nr 187020; postanowienie z dnia 27 kwietnia 2001 r., III CKN 354/00, OSNC 2001/12/183; postanowienie z dnia 6 października 2006 r., V CSK 214/06). To oznacza, że również Sąd II instancji rozstrzyga jedynie, czy wpis (lub jego odmowa) pozostaje w zgodzie z prawem w świetle treści zgłoszonego wniosku, treści i formy przedłożonych do wniosku dokumentów, stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. Stosownie do art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami. Treść wyroku ustalającego nieważność czynności prawnej, stanowiącej podstawę wykreślanego wpisu, musi być przyjęta przez sąd wieczystoksięgowy w postaci gotowej i respektowana w wyniku formalnej prawomocności prawomocnych orzeczeń sądowych, którymi są związane także inne sądy (art. 365 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Skutkiem związania jest zakaz merytorycznej kontroli przez ten sąd treści orzeczeń sądowych, stanowiących podstawę wpisu w księdze wieczystej, ale możliwa jest ocena, czy orzeczenie zawiera wszystkie dane konieczne do dokonania wpisu (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1966 r., III CZP 45/66, OSNCP 1966, nr 11, poz. 188, z dnia 4 maja 1972 r., III CZP 25/72, OSNCP 1972, nr 11, poz. 194, z dnia 4 lipca 1986 r., III CZP 35/86, OSNCP 1987, nr 7, poz. 90 i z dnia 28 sierpnia 1991 r., III CZP 71/91, OSNCP 1992, nr 3, poz. 47) – (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r., sygn. III CZP 121/13). Kognicja sądu wieczystoksięgowego obejmuje formalne przesłanki takiego orzeczenia, w tym czy zawiera wszystkie dane konieczne do dokonania wpisu i czy z «przyczyn technicznych» umożliwia wpis” (postanowienie SN z 9.01.2013 r., III CSK 78/12, LEX nr 1293966). Podstawą wpisu co do zasady jest orzeczenie prawomocne (tak np. E. Gniewek [w:] System Prawa Prywatnego, t. 4, s. 727; S. Rudnicki, Ustawa..., s. 194; J. Zawadzka [w:] Ustawa..., s. 465). Prawomocność powinna zostać stwierdzona w dokumencie przedstawionym sądowi w postępowaniu wieczystoksięgowym. Jeżeli z przedłożonego odpisu orzeczenia nie wynika, że jest ono prawomocne (brak klauzuli prawomocności), wniosek powinien zostać oddalony z uwagi na nieprzedstawienie odpowiedniej podstawy wpisu (art. 626 9 k.p.c.). (Czech Tomasz, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. Tom I. Księgi wieczyste). Jak stanowi art. 31 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej, odpisy dokumentów z akt sądowych sporządza się poprzez wykonanie ich kopii i opatrzenie pieczęcią urzędową (okrągłą) oraz podpisem osoby uwierzytelniającej wraz z danymi wskazanymi w § 21 ust. 1. (tj. z podaniem stanowiska służbowego lub pełnionej funkcji oraz imienia i nazwiska podpisującego). Sporządzanie odpisów orzeczeń sądowych oraz ich uwierzytelnianie należy, jak uwzględnił Sąd Rejonowy, do zadań sekretariatu sądowego. Klauzula prawomocności umieszczona na odpisie orzeczenia sądowego stanowi zaś odrębny od samego odpisu orzeczenia element dokumentu. Stwierdzenie prawomocności stanowi kompetencję sądu, nie zaś sekretariatu sądowego. Zgodnie z art. 364 § 1 k.p.c., prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony sąd pierwszej instancji, a dopóki akta sprawy znajdują się w sądzie drugiej instancji - ten sąd. Postanowienia w sprawie, o której mowa w § 1, może wydać także referendarz sądowy (§ 2). Wskazuje się, że w praktyce obrotu częściej niż postanowienie o stwierdzeniu prawomocności można spotkać odpisy orzeczeń zaopatrzone we wzmiankę o prawomocności wydawaną na podstawie przepisów o biurowości sądowej, w oparciu o zapisy w księgach pomocniczych (zob. A. Góra-Błaszczykowska, Orzeczenia w procesie cywilnym. Art. 316–366 k.p.c. Komentarz, Warszawa 2003, s. 217). Wzmianka taka nie jest tożsama ze stwierdzeniem prawomocności w rozumieniu art. 364 k.p.c. We właściwy sposób Sąd Rejonowy zauważył, że na przedłożonym przez wnioskodawcę odpisie wyroku nie widnieje prawidłowo sporządzona klauzula prawomocności. Pomimo bowiem naniesienia na odpis wyroku treści klauzuli prawomocności, klauzula nie została opatrzona podpisem sędziego (lub referendarza). Skoro wnioskodawca nie przedstawił dowodu, z którego wynikałoby, że rozstrzygnięcie zawarte w odpisie wyroku, który miał stanowić podstawę wykreślenia z księgi wieczystej ujawnionych w niej hipotek jest prawomocne – to okoliczność ta stanowiła przeszkodę do dokonania żądanego wpisu i we właściwy sposób stała się powodem oddalenia wniosku w niniejszej sprawie na podstawie art. 626 9 k.p.c. Jak wynika z przedstawionych na wstępie rozważań, w rozpoznawanej sprawie Sąd powinien był rozpoznać wniosek na podstawie jego treści, dokumentów załączonych do tego wniosku i treści księgi wieczystej - na dzień złożenia wniosku. Sąd ocenia wyłącznie dokumenty załączone do wniosku w dacie jego wniesienia. Skoro wnioskodawca przedłożył odpis wyroku z dnia 13 kwietnia 2022 roku wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVIII Wydział Cywilny, w sprawie XXVIII C 1877/21, mający stanowić podstawę żądanego wpisu, który nie został zaopatrzony w klauzulę prawomocności, to zasadnie wniosek oddalono. Argumentacja apelującego odwołująca się do zakwalifikowania powyższego braku jako brak formalny obligujący Sąd I instancji do zastosowania sankcji wyrażonej w art. 130 1a § 1 k.p.c. jest wynikiem niewłaściwego rozumienia normy art.
i jako taka była chybiona. Przedstawienie zaś w toku postępowania odwoławczego odpisu wskazanego wyżej wyroku z podpisaną przez referendarza sądowego klauzulą prawomocności, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Sąd drugiej instancji bowiem także bada zasadność wniosku na podstawie art.
k.p.c., a w tych ramach uwzględniać może jedynie dokumenty dołączone do wniosku o wpis, a nie składane później. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy nie znajdując podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sędzia Krzysztof Wąsik Sędzia Liliana Kaltenbek Sędzia Marzena Lewicka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.