KP wyznaczona jest zakresem uszczerbku powstałego wskutek rozwiązania przez pracownika stosunku pracy lecz także inne szkody poniesione przez pracownika np. obniżone szanse znalezienia zatrudnienia wskutek rozstroju zdrowia wywołanego mobbingiem.- ciężar dowiedzenia wszystkich przesłanek spoczywa na pracowniku. Przy tym jeśli pracownik decyduje się dochodzić szkody w wysokości wyższej niż minimalne wynagrodzenie, konieczne jest wykazanie wszelkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej w tym wysokości szkody. Powódka od razu po rozwiązaniu umowy o pracę zarejestrowała się w Urzędzie Pracy – przez pierwszy rok przysługiwał jej zasiłek dla bezrobotnych. Na utrzymaniu miała małoletnią córkę, na którą uzyskiwała świadczenia alimentacyjne w wysokości (...)zł. Pomagał jej również finansowo syn. Powódka nie stawiła się w ZUS celem przeprowadzenia badań do uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego, bowiem nie czuła się na siłach by to uczynić, nie posiada także dokumentacji lekarskiej na temat stanu jej zdrowia ani też świadków mogących zeznawać na tę okoliczność za okres po 30 stycznia 2008 r. a 24 marca 2011 r.. B. K. wysłała oferty pracy do kilku hoteli w W.. Powódka zatrudniła się po 34 miesiącach - w (...), gdzie pracowała do chwili przejścia na emeryturę. (zeznania powódki k. k. 719v – 720 znacznik 00:10:21 – 00:37:39). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w pierwszym rzędzie opierając się na dokumentach złożonych przy pozwie oraz odpowiedziach na pozew i dalszych pismach procesowych, których rzetelność i autentyczność nie była kwestionowana przez strony a i Sąd nie znalazł podstaw dla odmówienia im mocy dowodowej. Sąd Okręgowy pominął wniosek o dopuszczenie dowodu z treści maila z 20.10.2021 r. złożonego na rozprawie w dn. 05.11.2024 r. (postanowienie k. 719) uznając iż złożenie go było spóźnione – strona mogła powołać ten dowód na znacznie wcześniejszym etapie procesu. Na marginesie jedynie należy wskazać, że niezależnie od powyżej argumentacji dowód ten nie wniósłby niczego nowego do sprawy – zarzuty pozwanej adwokat miały jedynie charakter twierdzeń i nie mogły zostać wykazane w tej mierze w toku niniejszego postępowania, ze względu na śmierć pozwanej, zaś ze względu na przedawnienie roszczenia względem pozwanej nie miał on znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z racji na niewykazanie winy pozwanego adwokata zbędne było dopuszczanie wniosków dowodowych sformułowanych w pkt 8 pozwu (postanowienie k. 721 znacznik 01:15:52). Sąd oparł się na zeznaniach przesłuchanych w sprawie stron: - B. K. (protokół k. 719v – 720 znacznik 00:10:21 – 00:37:39) – powódki, którym dał wiarę części: powódka wiarygodnie i spójnie z wcześniejszymi zeznaniami złożonymi w sprawach toczących się przed sądami pracy zeznała o okolicznościach związanych z mobbingiem w pracy, chęcią uzyskania odprawy od pracodawcy i interwencji klienta hotelu u ówczesnego pracodawcy, ponadto powódka wiarygodnie co do zasady zeznawała o okresie pozostawania bezrobotną i poszukiwaniu pracy. Niewiarygodne były częściowo zeznania powódki, która nie była w stanie przedstawić logicznego i spójnego wyjaśnienia przyczyn braku stawienia się na komisji orzekającej ZUS dla uzyskania świadczenia pieniężnego – twierdzenia o pozostawianiu w złej kondycji psychicznej na tyle, aby nie móc zająć się podstawowymi kwestiami własnego zdrowia pozostają w logicznej sprzeczności z innymi działaniami powódki w tym okresie, która w sposób bardzo zorganizowany i intensywny angażowała się w swoje sprawy sądowe przeciwko (...) S.A., jej dokumentacja medyczna z leczenia psychiatrycznego (k. 108 – 110) nie wskazuje na pogorszenie się jej stanu zdrowia psychicznego w tym okresie, wręcz przeciwnie daty wizyt lekarskich przeczą tej okoliczności, przerwa w nich wskazuje na jego polepszenie lub odbywanie tych wizyt ponadto do momentu zakończenia postępowań przed sądami pracy. Podkreślić wypadnie, że powódka nie zgłaszała żadnych uwag co do sposobu jej reprezentowania przez pozwanego, zastrzeżenia te pojawiły się dopiero pod koniec 2019 r. – po doręczeniu jej odpisu postanowienia w przedmiocie odmowy uwzględnienia skargi kasacyjnej, kiedy wystąpiła z wnioskami o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wytoczenia powództw; - H. S. (protokół 720 v – 721 znacznik 00:42:30 – 01:09:45) – pozwanego adwokata, którym dał wiarę w całości w zakresie w jakim przedstawiał fakty związane z przebiegiem spraw i współpracy z powódką, bowiem zeznania jego były logicznie powiązane z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie a także spójne wewnętrznie, niemniej były one silnie nacechowane emocjonalnie, negatywnie w stosunku do powódki, w związku z czym Sąd oceniał je mając tę okoliczność na względzie; Sąd wskazuje w tym miejscu że zarówno praca pełnomocnika jak i orzeczenia sądów są poddawane weryfikacji zarówno w toku postępowania jak i mogą być przedmiotem powództw, z tego względu tak ambicjonalne i emocjonalne stanowisko pozwanego – szczególnie że sam przyznał na rozprawie, że wyrok który zapadł w sprawie XXI P 172/14 mógł być oceniony przez powódkę jako niesprawiedliwy - jest w ocenie Sądu niezasadne; - B. Ś. (protokół k. 721 znacznik 01:13:19 – 01:15:38) – pozwanej, następczyni prawnej adwokat A. G.której zeznania jednak niewiele wniosły do sprawy bowiem nie dysponowała żadną wiedzą na temat zdarzeń będących przedmiotem sprawy. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Roszczenie powódki jako niewykazane podlegało oddaleniu. W sprawie bezsporne były fakty wynikające wprost z treści przedstawionych prawomocnych orzeczeń sądów pracy zobrazowane treścią zgormadzonych dokumentów, natomiast osią sporu było czy istniało zawinienie po stronie pozwanej w zakresie staranności działania pełnomocników powódki a także, wykazanie przez powódkę szkody oraz adekwatnego związku przyczynowego. Powódka wywodziła swoje roszczenia z art. 415 k.c. – domagając się przy tym odszkodowania oraz zadośćuczynienia ze względu na świadomie wadliwą pomoc prawną świadczoną na jej rzecz, przez każdego z pozwanych. Odpowiedzialność deliktowa powstaje, gdy dojdzie do kumulatywnego zaistnienia trzech przesłanek: 1) wyrządzenie szkody; 2) zdarzenie (fakt), z którego wystąpieniem ustawa łączy powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie określonych podmiotów; 3) istnienie adekwatnego związku przyczynowego między szkodą a zaistniałym zdarzeniem (faktem). W orzecznictwie przyjmuje się, że w procesach odszkodowawczych w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, oraz dokonanie oceny jego bezprawności i zawinienia sprawcy, następnie ustalenie, czy po stronie poszkodowanego wystąpiła szkoda i jakiego rodzaju. Ustalenie w procesie zaistnienia obu tych przesłanek warunkuje dopiero podjęcie działań zmierzających do wykazania, że zachodzi między nimi normalny związek przyczynowy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 20.9.2017 r., I ACa 410/17, Legalis). W pierwszej kolejności należało uznać za skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia roszczeń powódki w stosunku do roszczeń skierowanych wobec A. G. – oraz jej następczyni prawnej. Powódka o szkodzie w postaci braku zasądzenia odsetek czy wytoczenie pozwu o odszkodowanie za pozostawanie bez pracy wiedziała najpóźniej od chwili doręczenia jej odpisu wyroku z 8 października 2013 r. Bez wątpienia powódka miała wiedzę o zdarzeniu szkodzącym i osobie zobowiązanej do naprawienia szkody w dniu 11 października 2013 r. kiedy pełnomocnik informowała powódkę o braku możliwości dochodzenia odsetek od zadośćuczynienia za mobbing. Przy tym nie było podstaw do przypisania jakiejkolwiek odpowiedzialności karnej pozwanej z art. 297 czy też 286 k.k. bowiem nie zostały spełnione żadne ze znamion czynów zabronionych opisanych w przepisach. Brak jest choćby korzyści majątkowej pozwanej, która by wypełniania znamiona przepisu dotyczącego oszustwa, nie została także wykazana w żaden sposób przesłanka winy pozwanej. Strona powodowa nie tylko nie wykazała ale nawet nie wskazała w jaki sposób pozwana nie wytaczając kolejnego pozwu, nie zgłaszając roszczeń w wyższej wysokości czy roszczenia odsetkowego odniosła korzyść majątkową, której by nie odniosła gdyby powyższe czynności wykonała. Końcowo wypadnie wskazać, że wprawdzie Sąd cywilny jest władny oceniać czy doszło do popełnienia przestępstwa bez przedstawienia prejudykatu w postaci orzeczenia sądu skazującego za popełnienie przestępstwa, jednakże w sytuacji gdy strona powołująca się na popełnienie przestępstwa nie doprowadziła do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania karnego w jego przedmiocie, to w postępowaniu cywilnym spoczywa na niej ciężar wykazania zaistnienia wszystkich przesłanek karnej odpowiedzialności tak przedmiotowych jak podmiotowych, łącznie z winą i temu ciężarowi powódka nie sprostała. Z tego względu należało uznać, że roszczenie powódki przedawniło się najpóźniej z dniem 11.10.2016 r. natomiast pozew został złożony w dniu 04.11.2020 r. zatem po upływie terminu przedawnienia wynikającego z art. 442 1 § 1 k.c., a to prowadziło do oddalenia roszczenia wobec następczyni prawnej A. G.. Sąd ustalił, iż stosunek prawny pomiędzy stronami – B. K. i H. S. miał charakter umowy zlecenia, uregulowanej przepisami art. 734 i n. k.c. Przepisy o zleceniu stosuje się np. m.in. do umowy o zastępstwo procesowe, lecz kwalifikacja tej umowy w ramach klasycznej umowy zlecenia nie byłaby słuszna (zob. bliżej M. Gutowski, Umowa o zastępstwo procesowe, s. 32–33). W skład obowiązków zastępcy procesowego wchodzą zarówno czynności faktyczne, jak i czynności prawne, a także czynności złożone – niepoddające się jednorodnej kwalifikacji (np. czynność procesowa wniesienia pozwu łączy się z wieloma czynnościami faktycznymi: opracowaniem koncepcji, sprawdzeniem stanu prawnego, fizycznym napisaniem pozwu, przygotowaniem dowodów jako załączników, sporządzeniem odpisów dla strony przeciwnej, uiszczeniem opłaty stałej lub stosunkowej itp.). Powyższy przykład dotyczy jednej czynności procesowej, a zarówno liczba, jak i stopień złożoności tych czynności w obszarze prowadzenia całej sprawy cywilnej są odpowiednio większe. Wielość i złożoność czynności (zarówno faktycznych, jak i prawnych), które musi przedsięwziąć zastępca procesowy w ramach wykonania swego zobowiązania, nie pozwala ich kwalifikować w ramach czynności przygotowawczych, a co za tym idzie, nie sposób umieścić umowy o zastępstwo procesowe w kwalifikacji zakreślonej stosunkowo wąskimi ramami pojęcia określonej czynności prawnej w rozumieniu art. 734 § 2 k.c. Zredukowanie obowiązków zastępcy procesowego do essentialia negotii umowy zlecenia byłoby przesadnym uproszczeniem. Świadczenie usług przez zastępcę procesowego w ramach umowy o zastępstwo procesowe mieści się w szerszej kwalifikacji, w ramach umowy o świadczenie usług (art. 750 w zw. z art. 734 k.c.). W konsekwencji przyjęcia kwalifikacji prawnej umowy o zastępstwo procesowe jako umowy o świadczenie usług, także przepisy art. 734 i n. k.c. znajdą odpowiednie zastosowanie w stosunku zastępstwa procesowego, poprzez normę zawartą w art. 750 k.c. Sąd nie przeprowadzał szerszego postępowania dowodowego mającego wykazywać, że wynik postępowania wcześniejszych spraw mógłby być inny, bowiem, dla ustalenia odpowiedzialności pełnomocnika w sprawie należało w pierwszej kolejności przypisać subiektywnie i obiektywnie niezgodność działań H. S. z obiektywnie przyjętymi normami prawnymi, oraz pewnym wzorcem starannego, profesjonalnego działania pełnomocnika. Nadto Sąd musiał uwzględniać charakter stosunku łączącego pełnomocnika procesowego z klientem, opierającego się na wzajemnym zaufaniu stron, czemu daje wyraz choćby § 51 Zasad etyki adwokackiej, zgodnie z którym: „stosunek klienta do adwokata oparty jest na zaufaniu. Adwokat obowiązany jest wypowiedzieć pełnomocnictwo, gdy z okoliczności wynika, że klient stracił do niego zaufanie”. Tym samym adwokat musi uwzględniać oczekiwania strony którą reprezentuje i swą profesjonalną wiedzą służyć realizacji tych oczekiwań, a nie realizować swoją wizję procesu w oderwaniu od strony i jej oczekiwań. W niniejszej sprawie obszerna korespondencja pomiędzy stronami wskazuje na realizację tego postulatu przez pozwanego, nie ulega bowiem wątpliwości, iż powódka miała wizję oczekiwań względem postępowania jak i sposobu ich realizacji. Sprawa powódki B. K. dotyczyła materii w której orzecznictwo dopiero kształtowało się. W dniu 1 stycznia 2004 r. pojęcie mobbingu zamieszczone zostało w Kodeksie pracy w art.
–5, który nałożył na pracodawców wieloaspektowy obowiązek przeciwdziałania mobbingowi, a pracownikom przyznał uprawnienia w postaci możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia spowodowany mobbingiem oraz odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę wskutek mobbingu. Pomimo, że od wejścia w życie przepisów regulujących mobbing w polskim prawie pracy upłynęło wiele lat, to przepisy te nadal budzą wiele wątpliwości i pozostają przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Głównie dotyczą one skomplikowanej konstrukcji prawnej definicji mobbingu oraz rodzaju roszczeń, które przysługują poszkodowanemu wskutek mobbingu pracownikowi. Skutki, do jakich prowadzi mobbing, dostrzegł ustawodawca, który w art.
przewidział prawo do dochodzenia od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadku rozstroju zdrowia pracownika wywołanego mobbingiem. Artykuł
stanowi o wywołaniu rozstroju zdrowia wskutek stosowania mobbingu, od zaistnienia którego uzależnione jest jedynie roszczenie o zadośćuczynienie, nie zaś samo zjawisko, jakim jest mobbing w rozumieniu art.
W wyroku Sądu Najwyższego z 29 marca 2007 r., dokonano pierwszej istotnej analizy niejasności interpretacyjnych dotyczących zadośćuczynienia w przepisach prawa pracy regulujących mobbing oraz reguł, podstaw prawnych i kryteriów ustalania jego wysokości. W wyroku tym stwierdzono, że na gruncie regulacji prawnych podstawą prawną dla zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez pracownika wskutek mobbingu stanowią regulacje ujęte w art.
W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 2 października 2009 r. (I PK 105/09, LEX nr 571904) podkreślono prawo pracownika do skorzystania z wielu roszczeń cywilnoprawnych, polegających na: ustaleniu, że ma lub miał miejsce mobbing stanowiący zdarzenie prawotwórcze, skutkujące odpowiedzialnością odszkodowawczą po stronie jego sprawcy (zgodnie z art. 189 k.p.c.); żądaniu zaniechania naruszania w związku z mobbingiem dóbr osobistych pracownika (art. 24 § 1 zd. 1 k.c.); dopełnieniu czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, w szczególności przez złożenie oświadczenia o odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (art. 24 § 1 zd. 2 k.c.); żądaniu zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną wskutek naruszenia dóbr osobistych lub polegających na zapłacie odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 zd. 3 i art. 448 k.c.); naprawieniu szkody wyrządzonej naruszeniem dóbr osobistych (art. 24 § 2 k.c. oraz art. 415 i nast. k.c.); naprawieniu szkody wyrządzonej rozstrojem zdrowia spowodowanego mobbingiem (art. 444 k.c.). Jak wynika z powyższego zakres roszczeń przysługujących pracownikowi wymagał interpretacji Sadu Najwyższego i nie był oczywisty w momencie wprowadzenia regulacji dotyczących mobbingu do Kodeksu pracy. Ustawodawca wprowadził do Kodeksu pracy również odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę z powodu mobbingu. Zgodnie z art.
pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów, przy czym w świetle § 5 wskazanego przepisu oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie, z podaniem mobbingu jako przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę. Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał w uzasadnieniu swojego wyroku z 07.11.2017 r., że powódka nie wykazała istnienia związku między mobbingiem, skutkującym rozwiązaniem stosunku pracy a faktem pozostawania przez nią bez pracy przez 34 miesiące, po ustaniu zatrudnienia z dniem 31.12.2007 r. Jak podkreślił Sąd Apelacyjny nie złożono stosownych wniosków dowodowych w postępowaniu przed Sądem I instancji i nie wykazano, aby rozstrój zdrowia, którego powódka doznała w okresie zatrudnienia skutkował brakiem możliwości podjęcia aktywności zarobkowej. Bezspornie u powódki ujawniła się w tym czasie choroba (...), korzystała także ze wsparcia farmakologicznego ze względu na jej stan psychiczny – począwszy od 2002 r. Natomiast z rozwiązaniem umowy o pracę z (...) S.A. ustał także mobbing w stosunku do powódki, co stanowiło bezsporną okoliczność w postępowaniach przed Sądami Pracy. Należałoby zatem zbadać stan zdrowotny powódki za okres począwszy od 01.01.2008 przez 34 mieniące aby móc ustalić czynniki wynikające z mobbingu a powodujące obiektywną niemożność podjęcia zatrudnienia co realizowałoby podstawową przesłankę roszczenia odszkodowawczego. Jednakże, jak zaznaczył Sąd Apelacyjny nie złożono stosownych dowodów w tej mierze, zostały też cofnięte wnioski dowodowe sformułowane w tym zakresie na etapie postępowania apelacyjnego. Biorąc pod uwagę żywe zaangażowanie się powódki w prowadzenie sprawy – potwierdzone złożonymi w sprawie mailami wymienianymi pomiędzy stornami - należało dojść do przekonania, iż cofnięcie wskazanych wniosków przez pełnomocnika nie odbyło się bez jej wiedzy i zgody. Oczywiście pozwany jako profesjonalista odpowiada za to by decyzje te były zgodne z wzorcem profesjonalnego działania i nie powodowały ujemnych skutków procesowych dla reprezentowanej przezeń strony, jednakże należy mieć na względzie, że ocena tego zachowania musi uwzględniać stan wiedzy dostępny adwokatowi w dacie podejmowania konkretnych decyzji procesowych bądź zaniechania ich podjęcia. Sam fakt złożenia wniosku dowodowego w zakresie przeprowadzenia opinii biegłego nie może zastąpić innych środków dowodowych – dokumentacji medycznej, zeznań świadków, na podstawie których dowód ten będzie mógł zostać przeprowadzony, zaś źródłem informacji dla pozwanego tak o stanie faktycznym jak i dostępnym materiale dowodowym była wyłącznie powódka. Przy tym dokumentacja medyczna z k. 107 – 110 została przedłożona biegłemu do sporządzenia opinii z 22.06.2012 r. w sprawie o mobbing VIII P 459/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.